این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
بخش سوّم: آثار عدم پرداخت خمس و ساير حقوق مالى
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
آثارى بر عدم پرداخت خمس و ديگر حقوق مالى كه خداوند متعال بر عهده انسان قرار داده است، بار مى شود كه به برخى از آنها اشاره مى كنيم:
عدم جواز تصرّف در مالى كه خمس آن داده نشده است: تا انسان خمس مال را ندهد، نمى تواند در آن تصرّف كند؛ يعنى غذايى كه در آن خمس باشد، نمى تواند بخورد و با پولى كه خمس آن را نداده، نمى تواند چيزى بخرد.
اگر با پولى كه خمس آن را نداده است، خانه بخرد، تصرّف او در آن خانه حرام و نماز خواندن در آن نيز باطل است.
بطلان معامله به مقدارى كه خمس نداده است: اگر با پول خمس نداده خريد و فروش كند، يك پنجم آن معامله باطل است.
بطلان برخى از عبادات: همان طور كه مى دانيم بسيارى از عبادات نياز به مكان مباح، لباس مباح، فضاى مباح، امكانات مباح و ... دارد؛ مثلًا نماز در مكان غصبى، لباس غصبى، فضاى غصبى و ... باطل است. غسل با آب غصبى باطل است و .... تمام اين موارد اگر با پولى كه خمس آن داده نشده تهيّه شده باشد، حكم غصب دارد آن هم غصب حقّ ذريّه پيامبر6و لذا
موجب بطلان آن است.
اينجاست كه معناى جمله «پرداخت خمس زير بناى صحّت برخى از عبادات قرار مى گيرد» به خوبى روشن مى شود.
عدم حصول ملكيت: اگر چيزى را كه خمس آن داده نشده، به كسى ببخشد، يك پنجم آن چيز مال او نمى شود.
طغيان و سركشى: افزايش ثروت، استفاده بى رويّه و غير صحيح از آن و احساس بىنيازى فرد نسبت به ديگران و عدم وجود حسّ نوع دوستى اين تصوّر نادرست را در فرد به وجود مى آورد كه در هر چيز از ديگران بى نياز است. از اين رو، در برابر ديگران سركشى مى كند. به علاوه، بى نيازى از انسان ها، به طور معمول تصور بى نيازى از خدا را نيز در پى خواهد داشت؛ اينجاست كه ثروت، روح استكبارى را پديد مى آورد و فرد در برابر خدا هم سركش و متكبّر و مغرور مى شود، چنان كه خداوند فرموده است:
(كَلّا إِنَّ الْانسَانَ لَيَطْغَى* أَن رَّءَاهُ اسْتَغْنىَ)«1»
«چنين نيست (كه شما مىپنداريد) به يقين انسان طغيان مىكند* از اينكه خود را بىنياز ببيند»
بنابراين، اداى حقوق مالى وضع شده در دين مبين اسلام موجب تواضع و بندگى و در نهايت رستگارى فرد مى گردد.
جرأت پيدا كردن در حريم شكنى اسلام و احكام آن؛
__________________________________________________
(1). سوره مباركه علق، آيات 6 و 7
فراهم كردن زمينه تعطيلى ساير احكام الهى در جامعه؛
بازماندن از كمالات روحى: مال با همه خوبى ها و فوايدى كه دارد گاهى مشكل آفرين و فسادآور است. اگر انسان به بيمارى مال دوستى و دنيا طلبى گرفتار شود و ثروت اندوزى را هدف قرار دهد از كمالات روحى و اخلاقى باز مى ماند. انسان بايد به مال به عنوان ابزار زندگى نگاه كند و بداند كه مال براى انسان خلق شده است نه انسان براى مال.
غفلت از ياد خدا: فلسفه وجودى انسان، بندگى خدا و به ياد او زيستن است ولى مال دوستى و عدم اداى حقوق مالى، انسان را از ياد خدا غافل مى كند و چون طبيعت انسان به مال گرايش دارد در جمع و حفظ آن مى كوشد. مشغول شدن ذهن و دل به جمع آورى و افزودن مال و به همراه آن آرزوهاى طولانى و حرص و طمع بى پايان، با عبادت و ياد خدا منافات دارد.
كمىِ زاد و توشه براى آخرت: كسى كه فقط براى دنيا و انباشتن ثروت كار مى كند در آخرت دستش خالى است و عمل خيرش كمتر است. خداوند متعال در قرآن كريم فرموده است:
(قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ* لَعَلِّى أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ)«1»
__________________________________________________
(1). سوره مباركه مؤمنون، آيات 99 و 100
«مىگويد: «پروردگار من، مرا بازگردانيد* شايد در آنچه ترك كردم (و كوتاهى نمودم) عمل صالحى انجام دهم»
ضربه به نظام اسلامى: عدم پايبندى ثروتمندان به حقوق افراد كم درآمد و فقير جامعه موجب ضربه به ساختار نظام اسلامى و در نهايت سوء استفاده دشمنان مى گردد كه پيامدهاى خطرناكى را به همراه خواهد داشت.
برادران و خواهران دينى، با توجه به اين خطرات و ناراحتى هايى كه از اثر نپرداختن خمس و وجوهات شرعيّه به انسان ها مى رسد و ده ها پيامدهاى ناگوار ديگر، بياييد با شيطان و نفس امّاره و وسوسههاى انسان هاى شيطان صفت و سم پاشى هاى مخالفان اسلام مبارزه كرده و هرچه زودتر به خدمت مرجع تقليد خود شرفياب گرديد و ذمّه خود را برى كنيد و حقوق خدا و نيازمندان را ادا فرماييد و بدين وسيله موجبات سعادت خود و بركت ثروت خود را فراهم آورده و بار سنگينى از دوش نيازمندان برداريد.
دچار شدن به فقر و بيچارگى و ورشكستگى در دنيا:
(وَ امّا مَن بَخِلَ وَ اسْتَغْنىَ* وَ كَذَّبَ بِالحُسْنىَ* فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى)«1»
«امّا كسى كه بخل ورزد و (از اين راه) بىنيازى طلبد* و پاداش نيك (الهى) را انكار كند* بزودى او را در مسير دشوارى قرار مىدهيم»
__________________________________________________
(1). سوره مباركه ليل، آيات 8 الى 10
(وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْري فَإِنَّ لَهُ مَعيشَةً ضَنْكاً)«1»
«و هر كس از ياد من روى گردان شود، زندگى (سخت و) تنگى خواهد داشت و روز قيامت، او را نابينا محشور مىكنيم»
__________________________________________________
(1). سوره مباركه طه، آيه 124