پولى آن زياد هم شده باشد اما اگر خمس خود را از پول داده است يعنى محاسبه پول 100 تن را كرده است و خمس آن را داده است و الان مقدار 80 تن آن از 100 تن سابق از لحاظ قيمت بيشتر شده است كه در اين صورت مقدارى كه قبلا خمس داده شده است بايد كسر شود و مازاد آن خمس داده شود.
س 82: تا سال 87 در شركتى كار مى كردم در آن سال به خاطر شرايط حاكم بر شركت خودم را بازخريد كردم سنوات من 35 ميليون تمان شد بخاطر از دست دادن شغل سنواتم را در بانك گذاشتم و با سود مربوط امرار معاش مى كردم. در سال 90 بخاطربيمارى قلبى و جراحى باز قلب مبلغ 15 ميليون تومان آن را هزينه كردم و مابقى را اوراق مشاركت خريدم و سود آن را دريافت مى نمايم در حال حاضر از كار افتاده هستم و مستمرى بگير تأمين اجتماعى. مى خواهم بدانم تكليف خمس و زكات من چه مى شود؟ آيا به اصل سنوات من خمس يا زكات تعلّق مى گيرد يا خير؟ مابقى پول من چطور؟
ج: به اصل پول سنوات شما خمس تعلّق گرفته است اما اگر سود آن را صرف در هزينه متعارف زندگى كرده ايد خمس ندارد و زكات به پولهاى شما تعلّق نگرفته است.
س 83: آيا سرمايه اندكى مثل زمين باغى به متراژ 2000
متر مربع از حساب معاف مى باشد؟ (مثلا اگر سرمايه اى جز همين جهت گذراندن زندگى نداشته باشد)
ج: سرمايه خمس دارد و بايد خمس آن داده شود و اگر نتواند خمس آن را يكجا پرداخت كند به اقساط پرداخت نمايد.
فصل چهارم: «خمس هديه، عيدى و جايزه»
س 84: آيا جوايز بانكى چنانچه يك سال از آن بگذرد خمس دارد؟
ج: جايزه خمس دارد.
س 85: آيا به جوايز مسابقات ورزشى و قرآنى، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر استفاده در هزينه متعارف زندگى نشود، خمس دارد.
س 86: آيا سوغاتى كه برايمان مى آورند، خمس دارد؟
ج: اگر استفاده در هزينه متعارف زندگى نشود، خمس دارد.
س 87: آيا عيدى و هبه خمس دارد؟
ج: اگر صرف در مؤونه نشود و باقى بماند تا سال خمسى فرا رسد، خمس آن واجب است.
س 88: آيا به عيدى و پاداشى كه دولت به كارمندان مى دهد و به صورت پول نقد و يا سكه طلا است، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر صرف در هزينه متعارف زندگى نشود و باقى بماند، خمس دارد.
س 89: آيا پرداخت ماليات يا انفاقات مستحبى به فقرا كفايت از خمس مى كند؟ و اگر كفايت نمى كند پرداخت ماليات چه جايگاهى دارد؟
ج: پرداخت ماليات كفايت از خمس نمى كند و ماليات از احكام حكومتى است.
س 90: پولى كه برخى از ادارات مانند بنياد شهيد يا جانبازان و يا تأمين اجتماعى به خانواده ها مى دهند متعلّق پرداخت خمس مى شوند؟
ج: از سود كسب است و اگر از مؤنه سال زياد بيايد بايد خمس آن داده شود.
س 91: كسى كه شيعه است ولى خمس نمى دهد، عين مالى كه خمسش را نداده به من هديه مى كند آيا بايد خمس آن را بدهم؟
ج: بر شخص گيرنده واجب است، خمس آن را بدهد.
س 92: كسى كه به دادن خمس عقيده ندارد (مانند پيروان اديان و مذاهب غير شيعه) مالى به من هديه مى كند، آيا بايد خمس آن را بدهم؟
ج: اگر از هزينه متعارف زندگى زياد بيايد خمس دارد.
س 93: آيا به بن و كالا برگ هايى كه دولت به كارمندان
مى دهد، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: خمس دارد مگر صرف در هزينه متعارف زندگى شود.
س 94: آيا به بن و كالا برگ هايى كه به دانشجويان مى دهند، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر صرف در هزينه متعارف زندگى شود خمس ندارد.
س 95: آيا به پاداشى كه بعد از بازنشستگى به كارمندان مى دهند، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر صرف در هزينه متعارف زندگى شود خمس ندارد امّا اگر باقى بماند تا سال به آن بگذرد خمس دارد.
س 96: آيا به پولى كه پدر و مادر جهت تأمين مخارج تحصيل به فرزندان مى پردازند، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: چنانچه صرف در مخارج تحصيل شود خمس ندارد.
س 97: در مسافرت حج سوغاتى خريده ايم و قبل از دادن به افراد سال مالى ما فرا مى رسد آيا پرداخت خمس آنها لازم است؟
ج: اگر به نيت افراد كنار گذاشته است تا به آنها بدهد خمس ندارد.
س 98: اگر پدر از مال خمس داده چيزى به فرزندش ببخشد و فرزند آن را پس انداز نمايد در آخر سال فرزند بايد خمس را بدهد يا چون از مال خمس داده
پدر بوده خمس ندارد؟
ج: آنچه بخشيده مى شود اگر چه پدر خمس آن را پرداخته باشد ملك فرزند است و در زائد بر مؤونه پرداخت خمس آن بر فرزند واجب است.
س 99: آيا كادوهايى كه براى منزل مى آورند يا هدايايى كه در جشن ها و عروسى به شخص داده مى شود اگر زائد بر احتياج باشد با گذشت سال خمس دارد؟
ج: در فرض سؤال پرداخت خمس آن واجب نيست.
س 100: آيا هبه پدر به فرزند نابالغ خمس دارد؟
ج: اگر مورد نياز فرزند نباشد و سال بر آن بگذرد واجب است كه ولىّ فرزند يا خود فرزند بعد از بلوغ خمس آن را بپردازد.
س 101: آيا به پول كسانى كه خمس اموال خود را نمى پردازند و به مساجد و يا حسينيه ها كمك مى كنند خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر در همان سال درآمد هديه كنند خمس ندارد و اگر يقين داريد كه آن پول غير مخمس است بايد خمس آن را داد و سپس مصرف كرد.
س 102: آيا شخص مكلف مى تواند قبل از رسيدن سال اموال خود را به قصد فرار از خمس به همسرش يا شخص ديگرى ببخشد؟
ج: چنانچه واقعا ببخشد و اين مقدار بخشش در شأن او باشد
خمس به او تعلّق نمى گيرد ولى از فضيلتى محروم شده است.
س 103: كسى به منظور فرار از خمس قبل از سال خمسى پولش را به كسى مى بخشد تا بعد از سال خمسى آن شخص دوباره همان پول را به او ببخشد آيا اين كار باعث ساقط شدن خمس است؟
ج: اشكال دارد وخمس بنابر احتياط واجب ساقط نمىشود.
س 104: چنانچه پدرى ثروتش از مال حرام بدست آمده، هديه اى به دختر خود بدهد آيا دختر مى تواند از آن استفاده كند؟ راه پاك كردن آن چيست؟
ج: اگر يقين ندارد كه از مال حرام است بر او اشكالى ندارد و اگر يقين دارد چنانچه مقدار حرام و صاحبانش شناخته شده نيستند واجب است خمس آن را بپردازد و بقيّه پاك مى شود.
س 105: آيا به دريافتى نذورات خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر مورد استفاده شخصى قرار نگيرد خمس دارد.
س 106: آيا خود كالا برگ (كوپن) و بن خمس دارد؟
ج: اگر در عرف مردم داراى ماليت است بايد خمس آن داده شود مگر صرف در هزينه معمول زندگى شود.
فصل پنجم: «خمس مهريه و ارث و ديه»
س 107: آيا مهريّه زن خمس دارد؟
ج: خير، خمس ندارد.
س 108: ارثى كه از خويشان نزديك (مانند پدر، مادر و همسر) به انسان مى رسد، خمس دارد؟
ج: خمس ندارد مگر بدانيد كه ميّت اهل خمس نبوده است كه در اين صورت بايد قبل از تقسيم ارث و استفاده از آن، خمس آن پرداخت شود.
س 109: اگر قيمت روز چيزى كه انسان به ارث برده، افزايش يابد و آن را بفروشد، آيا به مقدار افزوده، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: خمس دارد.
س 110: اگر ارثيه را به قصد تجارت و افزايش ارزش آن نگه دارد، آيا به ترقى قيمت آن پس از فروش، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: خمس دارد.
س 111: آيا به پولى كه بابت ديه نقص اعضاء يا فوت از