ج: در فرض سؤال، چون تهيه منزل از چندين سال قبل براى فرزندى كه هنوز ازدواج نكرده است عرفاً جزو مؤونه فعلى او محسوب نمى شود خمس آن بايد ادا شود.
س 134: كسى كه به خانه شخصى نيازمند است و نمى تواند يك جا تهيه كند، تدريجاً پول پس انداز مى كند. خمس اين وجوه پس انداز شده را بايد بپردازد يا خير؟
ج: خمس به آن تعلّق مى گيرد.
س 135: اگر پس انداز براى خريد خانه را صرف خريد سكه يا چيز ديگرى كنم كه ارزش پول كم نشود اشكال دارد؟
ج: خمس دارد.
س 136: شخصى به تدريج براى خانه مسكونى، از درآمد خود، زمين و لوازم ساختمان تهيه مى كند (مثلا يك سال زمين و سال بعد آهن و سال بعد سيمان و ...) آيا به اجناسى كه سال بر آن گذشته خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر براى خانه مورد نيز فعلى، راهى جز طريق فوق ندارد به اجناس مذكور خمس تعلّق نمى گيرد.
س 137: خود و همسرم كارمنديم به مقتضاى احتياج و شأن پولى كه چند سال پس انداز كرده ايم قصد خريد ماشين سوارى داريم و چنانچه بخواهيم خمس
آن را بدهيم قادر به خريد ماشين نخواهيم بود آيا با اين فرض خمس به اين پول تعلّق مى گيرد؟
ج: مبلغ مذكور خمس دارد ولى مى توانيد خمس آن را دستگردان كنيد و به تدريج ادا نماييد.
س 138: اينجانب دوازده سال پيش خانه اى ساختم و آن را به همسر و فرزندانم هبه كرده ام و در حال حاضر به همراه سه فرزند و همسرم در منزلى 65 مترى كه متعلق به همسرم مى باشد زندگى مى كنم. البته از همان چند سال قبل مبلغى پول پس انداز كرده ام كه خانه اى بهتر و در شأن خانواده ام تهيه كنم (لازم به ذكر مى دانم با توجه به رفت و آمد بسيار زياد و همچنين موقعيت اجتماعى خود و خانمم ايم منزل واقعا در شأن ما نيست) آيا به مبلغ جمع شده خمس تعلّق مى گيرد؟ آيا حضرت عالى ممكن است اين مبلغ را به من ببخشيد؟
ج: اگر اين مبلغ را جمع كرده باشيد و به مدت يك سال از آن گذشته باشد خمس به آن تعلّق مى گيرد و قابل بخشش نيست اما مى توانيد در صورت اضطرار منزل را تهيه كنيد و سپس خمس را بپردازيد.
س 139: 1. اشخاصى كه براى خريدن خانه مجبورند كه وام بگيرند (با اينكه به خانه نياز دارند) آيا به خانه آنها (بعد از خريد) خمس تعلّق مى گيرد؟
2. در صورتى كه مبلغ را يكجا پرداخت كنند و مديون نباشند چطور؟
3. در زمان فعلى كه خريدن خانه ممكن نيست مگر با پس انداز چند ساله، آيا به اين پس انداز خمس تعلّق مى گيرد؟
4. در صورت دادن خمس از مبلغ كاسته مى شود و خريدن خانه دوباره به تعويق مى افتد در اين حالت چطور؟
ج: 1. اگر تمام پول خانه را با وام گرفته باشد و در آن منزل سكونت دارد خمس به آن تعلّق نمى گيرد اما اگر مقدارى را پس انداز كرده باشد و سال به آن بخورد به آن مقدار خمس تعلّق مى گيرد.
2. اگربه آن پول سال گذشته باشد خمس به آن تعلّق مى گيرد اما اگر مثلا پولى به طور ناگهانى به دست او برسد و تمام آن را خرج در منزل مسكونى كند و يا قرض خود را پرداخت كند خمس ندارد.
3. به پس انداز آن اگر يك سال بگذرد و يا به سر سال خمسى برسد خمس تعلّق مى گيرد و اگر در هر سال با پول خود مقدارى از منزل را بسازد و در حقيقت پول خود را صرف در منزل كند خمس ندارد مثلا اگر با پول خود در يك سال زمين بخرد و در سال ديگر آجر و در سال سوم آهن را بخرد و كم كم خانه را بسازد خمس ندارد و احتياط در مصالحه خانه
بعد از ساخت است.
4. با تفصيل گفته شده بايد خمس را بپردازد و اگر توانايى ندارد بايد از مجتهد و يا مرجع خود اجازه بگيرد كه بعد از ساخت منزل خمس را بدهد.
فصل هفتم: «خمس حج و زيارت»
س 140: آيا به پولى كه براى ثبت نام حج واجب، به حساب ريخته مى شود (از درآمد همان سال) و سال هم بر آن مى گذرد، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر سال بر آن پول بگذرد خمس دارد.
س 141: كسانى كه قصد تشرّف به حج و عمره دارند، براى حفظ نوبت بايد مبلغ مقرّرى را به بانك بسپارند كه اين مبلغ مطابق قرارداد مضاربه است و سودى نيز به آن تعلّق مى گيرد. زمانى كه نوبت تشرّف آنان فرا مى رسد، اصل پول و سود را دريافت و به سازمان حجّ و زيارت مى سپارند و به عمره و حج مشرف مى شوند و چنانچه كسى اين پول را به بانك نسپارد، نوبتى براى تشرّف او منظور نخواهد شد؛ آيا در اين فرض به اصل پول و سود آن خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: اگر در سال سپرده گذارى پول در بانك (همان سال خمسى) به حج مشرّف شود، خمس ندارد ولى اگر نوبت حج پس از آن سال است، به اصل پول و سود آن خمس تعلّق مى گيرد البته اگر سود پول را در حساب فرد سپرده گذار منظور
نكنند و صرفاً از هزينه هاى او كم كنند به اين سود، خمس تعلّق نمى گيرد.
س 142: آيا به درآمدى كه جهت رفتن به عمره و يا زيارت مستحبّى كنار گذاشته مى شود، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: آرى، چنانچه سال خمسى از آن بگذرد، خمس دارد.
س 143: شخصى عازم حج است و اول سال مالى او مثلا اول اسفند ماه است از درآمد سال مخارج گذرنامه و بليط و ... را پرداخته و مقدارى ارز براى رفتن تهيه نموده و جركت او نيمه اسفند است خمس چه مواردى را بايد بپردازد؟
ج: آنچه را كه تا اول سال مالى از درآمد همان سال خرج كرده خمس ندارد اما خمس ارزى كه تهيه كرده است بايد بپردازد.
س 144: شخصى با مال غير مخمس به مكه رفته و به مجتهد رجوع نكرده در اين صورت حجش صحيح است يا نه؟
ج: خمس را بايد بدهد ولى حجش صحيح است مگر آنكه لباس احرامش را با عين مالى كه متعلق خمس داشته خريده باشد و با التفات به غصب بودن آن را پوشيده باشد.
س 145: شخصى از موجودى نقدى خود كه قبلا خمس آن را پرداخت كرده است صرف مخارج مكه يا
مسافرت تفريحى مى نمايد. در اين صورت مى تواند آن مبلغ را از درآمد سال بعد جبران كند يا بايد خمس درآمد سال بعد را بپردازد؟
ج: نمى تواند از درآمد سال بعد جبران نمايد و بايد خمس آن را بدهد.
س 146: مخارجى را كه شخص صرف زيارت مشهد يا عمره مفرده مى نمايد خمس دارد يا خير؟
ج: آنچه از درآمد كه قبل از گذشتن سال مالى صرف در امور مذكور مى شود خمس ندارد.
س 147: كسى كه حساب سال ندارد و خمس نمى پردازد آيا شرعا مى تواند فقط از مقدارى از اموال را مخمس كند و به حج برود؟
ج: اين كار جايز است ولى اگر مى خواهد از حج خود به طور كامل نتيجه بگيرد تمام اموال خود را پاك كند.
س 148: اگر كسى كه مستطيع شده و حج بر او واجب شده براى تشرف به مكه براى انجام مناسك حج بايد تقريبا شش ماه قبل هزينه حج را بپردازد اگر تاريخ خمس قبل از حج باشد آيا لازم است خمس آن هزينه حج را هم بدهد؟
ج: بايد خمس آن مال نيز داده شود.
فصل هشتم: «خمس زمين و مسكن»
س 149: از درآمد، زمينى خريده ام تا اينكه دو سال ديگر آن را بسازم و در آن زندگى كنم، آيا سر سال به آن خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: چنانچه براى تهيّه خانه مسكونى، راهى جز نگه داشتن زمين تا چند سال نيست، خمس ندارد.
س 150: از درآمد خود زمينى تهيّه كرده كه آن را بسازم ولى متأسّفانه موفق به ساخت آن نشدم. سر سال مالى، خمس زمين را پرداختم. چندين سال از آن گذشت و قيمت زمين چند برابر شده است (بدون آنكه قصد تجارت داشته باشم) آيا در اين فرض، به افزايش قيمت زمين، خمس تعلّق مى گيرد؟
ج: در فرض ياد شده، بايد با حاكم شرع مصالحه صورت گيرد.
س 151: از درآمد كسب، زمينى تهيّه كرده و سر سال، خمس آن را پرداخته ام. آن را نگه داشته ام تا قيمت آن افزايش يابد، آيا به قيمت افزوده آن پس از چند