کتاب آشنایی با قرآن ط-صدرا

مبارزه با بدعت

حدیثی در کتب حدیث هست که مضمون آن این است که هر وقت اهل بدعت را دیدید [با آنها مبارزه کنید.] «بدعت» یعنی کسی در دین خدا چیزی را وارد کند که از دین نیست؛ از پیش خود چیزی را جعل و وضع کند که مربوط به دین نیست.

همه وظیفه دارند که با بدعت مبارزه کنند. مثلًا صلوات فرستادن، همه وقت خوب است. شما در هر شرایطی صلوات بفرستید، یک عمل مستحبی را انجام دادهاید. فرض کنید یک گوینده حرف میزند، در وسط حرف خودش برای این که رفع خستگی کرده باشد، به جمعیت میگوید: صلواتی بفرستید. این امر خوبی است.

اما اگر شما فکر کنید که در اسلام یک چنین سنتی هست که در وسط حرف گوینده صلوات بفرستید و به عنوان یک امر اسلامی این کار را بکنید، این «بدعت» است.

بدانید چنین دستوری در اسلام نرسیده که در وسط موعظه یک نفر صلوات بفرستید.

یک عادتی در میان ما ایرانیها هست که اگر از آن پرهیز کنیم خوب است و آن این است که وقتی چراغ را روشن میکنند صلوات میفرستیم. ممکن است بگویید صلوات هر وقت خوب است. من هم قبول دارم، هر وقت خوب است، اما در ایران این کار یک پرونده بدی دارد. در ایران سابقه آتش پرستی و احترام به آتش وجود دارد؛ نکند یک وقت آن باطنِ روحیههای احترام به چراغ و تعظیم آتش دخالت کند. شما میبینید اسلام میگوید اگر میخواهی نماز بخوانی، با اینکه وقتی نماز

میخوانی توجهت به خداست اما اگر فردی روبروی توست، مکروه است چون بویی از آدم پرستی دارد؛ اگر عکسی روبروی شماست، مکروه است چون بویی از شکلپرستی دارد؛ اگر چراغ هم روبروی شماست، نماز خواندن مکروه است چون بویی از آتشپرستی در آن هست. حال وقتی که چراغ را روشن میکنند صلوات نفرستید، چون بویی از آتش پرستی میدهد. غرضم این است که اینها را «بدعت» میگویند.

خیلی چیزهاست که بدعت است و در میان مردم- مخصوصاً خانمها- از این بدعتها هست، مثل آش ابودَرداء، آش بیبی سهشنبه، سفره حضرت ابوالفضل. ما چنین چیزهایی در اسلام نداریم. در اسلام، ما یک چیزی به نام سفره حضرت ابوالفضل نداریم. بله، یک مطلب هست: یک کار خیری بکنید، مثلًا فقرا را اطعام کنید، ثواب دارد، بعد ثوابش را نثار حضرت رسول کنید، نثار حضرت امیر کنید، نثار حضرت زهرا کنید، نثار امام حسن، امام حسین، هریک از ائمّه، یا نثار حضرت ابوالفضل بکنید. همین طور اگر نثار یکی از اموات خودتان بکنید مانعی ندارد. اگر شما سفرهای در منزلتان تشکیل بدهید به شرط آنکه آداب و تشریفات زنانهاش را- که من نمیدانم چیست و اگر کسی خیال کند آن دَنگ و فنگها جزء آداب اسلامی است باز بدعت میشود- حذف کنید، اگر اطعام مسلمانْ بالخصوص اطعام فقرا باشد و ثوابش نثار حضرت ابوالفضل شود مانعی ندارد. اما اگر کارهایی با آداب و تشریفات و تشکیلاتی انجام شود و خیال کنید اینها از اسلام است، این بدعت و حرام است.

افرادی پیدا میشوند که در دین بدعت ایجاد میکنند. یک کسی میآید میگوید من نایب خاص امام زمان هستم، مثل علیمحمد باب.

این را «اهل بدعت» میگویند. در حدیث است اگر اهل بدعت پیدا شدند، با اهل بدعت مبارزه کنید و عالِم باید مبارزه کند و حق ندارد ساکت باشد، و در یک حدیث تعبیر چنین است: وَ باهِتوهُمْ یعنی مبهوتشان کنید، بیچارهشان کنید؛ یعنی با آنها مباحثه کنید و دلیلهایشان را بشکنید. فَبُهِتَ الَّذی کفَرَ[1]سوء استفاده از یک حدیث

بعضی آدمهای کم سواد این «باهِتوهُمْ» را این طور معنی کردند: به آنها تهمت بزنید و دروغ ببندید. بعد میگویند: اهل بدعت دشمن خدا هستند و من دروغ علیه او جعل میکنم. با هر کسی هم که دشمنی شخصی داشته باشد میگوید: این ملعون اهل بدعت است. صغری و کبری تشکیل میدهد، بعد هم شروع میکند به دروغ جعل کردن علیه او. شما ببینید اگر جامعهای به این بیماری مبتلا باشد که دشمنهای شخصی خودش را اهل بدعت بداند و حدیث «باهِتوهُمْ» را هم چنین معنی کند که دروغ جعل کن، با دشمنهای خودش چه میکند! آن وقت است که شما میبینید دروغ اندر دروغ جعل میشود.

یک وقتی یک مرد عالم بزرگی (عالم هم گاهی اشتباه میکند) به من رسید و گفت: شنیدهام فلان کس (یک آدمی که یک مسلمان کامل عیار است) گفته است[2]چقدر خوب شد- العیاذ باللَّه- که محسن حضرت زهرا سقط شد، برای این که اگر او هم میماند دوازده مصیبت برای اسلام

[1]. بقره/ 258.

[1]. اصلًا من نمیتوانم حتی این سخن را به زبان بیاورم. حالا از باب موعظه است، برای این که بدانید چهاجتماع ننگینی ما داریم! البته آن عالم شنیده بود و مرد خوبی است.

درست میکرد! گفتم: تو آخر چرا این حرف را میزنی! او یک مسلمان است، من او را از نزدیک میشناسم، او وقتی فضائل ائمّه گفته میشود اشکش میریزد. ببینید تا کجاها علیه یکدیگر جعل میکنند! آنوقت قرآن به چنین جامعهای که کارش جعل و بهتان و تهمت زدن است، وعده عذاب داده است. آیه بعد این است:

انَّ الَّذینَ یحِبّونَ انْ تَشیعَ الْفاحِشَةُ فِی الَّذینَ امَنوا لَهُمْ عَذابٌ الیمٌ فِی الدُّنْیا وَ الْاخِرَةِ وَ اللَّهُ یعْلَمُ وَ انْتُمْ لاتَعْلَمونَ[1].

دنباله همین مطلب است و تأکید بیشتری درباره این که: مؤمنین، مسلمانان! بلندگوی اشاعه حرفهای بد و زشت علیه خودتان نباشید. همان طوری که قرآن تأکید بر روی این مطلب را لازم میداند، در جلسه بعد بخشی از عرایضم در اطراف این آیه خواهد بود و تأکید بیشتری روی همین مطلب میکنم، بعد به آیات دیگر میپردازم. و صلّی اللَّه علی محمد و آله الطاهرین.

باسمک العظیم الاعظم الاجلّ الاکرم یا اللَّه ...

خدایا دلهای ما را به نور ایمان منوّر بگردان.

خدایا پردههای غفلت را از جلو چشم و گوش ما ببر.

خدایا ما مسلمین را همان طوری که خودت خواستهای نفس واحد قرار بده. سوء ظنها، بدبینیها، بدگمانیها، بدزبانیها را از میان ما ببر. نیتهای ما را خالص بگردان. اموات ما غریق رحمت خودت بفرما.

[1]. نور/ 19.

تفسیر سوره نور (3)

اعوذ باللَّه من الشیطان الرجیم

انَّ الَّذینَ یحِبّونَ انْ تَشیعَ الْفاحِشَةُ فِی الَّذینَ امَنوا لَهُمْ عَذابٌ الیمٌ فِی الدُّنْیا وَ الْاخِرَةِ وَ اللَّهُ یعْلَمُ وَ انْتُمْ لاتَعْلَمونَ.وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیکمْ وَ رَحْمَتُهُ وَ انَّ اللَّهَ رَؤُفٌ رَحیمٌ.یا ایهَا الَّذینَ امَنوا لاتَتَّبِعوا خُطُواتِ الشَّیطانِ وَ مَنْ یتَّبِعْ خُطُواتِ الشَّیطانِ فَانَّهُ یأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکرِ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَیکمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَکیمِنْکمْ مِنْ احَدٍ ابَداً وَ لکنَّ اللَّهَ یزَکی مَنْ یشاءُ وَ اللَّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ[1].

در جلسه قبل گفتیم که قرآن کریم تکیه فراوانی روی این مطلب دارد که جوّ جامعه اسلامی جوّ تهمت و بهتان و افترا و بدگویی نباشد. مردم مسلمان هر وقت چیزی در مورد برادران و خواهران مسلمان خود

[1]. نور/ 19- 21.

شنیدند، مادام که به سرحد یقین قطعی- نه ظنّ و گمان- نرسیدهاند که جای شک و شبهه نباشد و یا بینه شرعی اقامه نشده است، وظیفهشان این است که آنچه میشنوند به اصطلاح معروف «از این گوش بشنوند و از گوش دیگر بیرون کنند» و به تعبیر دیگر همان جا که میشنوند دفن کنند و حتی به صورت این که «من شنیدم» هم نقل نکنند؛ نه تنها به صورت یک امر قطعی نقل نکنند، حتی این طور هم نگویند که «من چنین چیزی شنیدهام.» همین گفتنِ «شنیدم» هم «پخش» است و اسلام از پخش این نوع خبرهای کثیف و ناپاک و آلوده ناراضی است. مخصوصاً یک جمله در ذیل دارد که میفرماید: وَ اللَّهُ یعْلَمُ وَ انْتُمْ لاتَعْلَمونَ. میخواهد بفرماید که شما نمیدانید این جنایت چقدر جنایت بزرگی است و طبعاً نمیدانید که عقوبت این جنایت چقدر بزرگ است. اسلام میخواهد که محیط و جوّ جامعه اسلامی بر اساس اعتماد متقابل و حسن ظنّ و ظنّ خیر و بر اساس خوبگویی باشد نه بر اساس بیاعتمادی و بدگمانی و بدگویی، و لهذا اسلام غیبت را آنچنان حرام بزرگی دانسته است که تعبیر قرآن این است: وَ لا یغْتَبْ بَعْضُکمْ بَعْضاً ایحِبُّ احَدُکمْ انْ یأْکلَ لَحْمَ اخیهِ مَیتاً[1]که خلاصهاش این است: آن که از کس دیگر غیبت میکند، در واقع دارد گوشت او را میخورد در حالی که او مرده است.

روی همین اساس است که قرآن با بیانات گوناگون، این مطلب را تأکید و تکرار میکند. از آن جمله این آیه است:

انَّ الَّذینَ یحِبّونَ انْ تَشیعَ الْفاحِشَةُ فِی الَّذینَ امَنوا لَهُمْ عَذابٌ الیمٌ.

[1]. حجرات/ 12.

معنی اول آیه

یکی از گناهان بسیار بزرگ که قرآن وعده «عذاب الیم» برای آنها داده است این است که کسی یا کسانی بخواهند خودِ فحشا را در میان مردم رایج کنند. هستند کسانی که عملًا مروّج فحشا هستند، حال یا به حساب پولپرستی و یا از روی اغراض دیگری، که غالباً در عصر ما این اغراض، اغراض استعماری است؛ میخواهند فحشا در میان مردم زیاد شود، چرا؟ برای اینکه هیچ چیزی برای سست کردن عزیمت مردانگی مردم به اندازه شیوع فحشا اثر ندارد. اگر شما بخواهید فکر جوانان یک مملکت را از مسائل جدی که منافع استعمار را به خطر میاندازد منصرف کنید تا هیچ وقت فیلشان یاد هندوستان نکند راهش این است که هرچه دلتان میخواهد مشروب فروشی اضافه کنید، کاباره زیاد کنید، زنانِ هرجایی زیاد کنید، وسائل تماس بیشتر دخترها و پسرهای جوان را اضافه کنید تا اینها دائماً دنبال سرگرمیهای عیش و نوش باشند و دنبال مسائل جدی نروند. به همان اندازه که هروئین و تریاک نیروی جسمی و روحی طبقه جوان را تباه میکند، اراده را از مردم میگیرد یا آن را سست میکند و مردانگی و احساس کرامت و شرافت را از بین میبرد، به همان اندازه فحشا این کار را میکند.

برنامه آمریکاییها برای فاسد کردن دنیا

آمریکاییها که یک برنامه عمومی برای فاسد کردن همه دنیا دارند برنامهشان همین است: فحشا را زیاد کنید، دیگر خیالتان از ناحیه مردم راحت باشد. میگویند مدیر یکی از مجلات به نام «این هفته»[1]تدبیر اسلام برای حفظ روح مروّت

اسلام طرفدار جلوگیری از ارتباط جنسی نیست؛ در حدود خانواده، آن را تصحیح میکند[2]و طرفدار نظر کاتولیکها و کلیسا نیست، اما از دایره ازدواج مشروع که خارج شد، دیگر به هیچ وجه اجازه نمیدهد و این یک تدبیر و توطئهای[3]است از ناحیه اسلام برای حفظ روح مروّت، مردانگی، انسانیت و شرافت در زن و مرد مسلمان. در آیاتی که بعد راجع به «حجاب» میآید، درباره این موضوع بیشتر صحبت خواهیم کرد. نقطه مقابل، کسانی هستند که برای کشتن همان روح، فحشا را زیاد میکنند. این است که قرآن میفرماید: انَّ الَّذینَ یحِبّونَ انْ تَشیعَ الْفاحِشَةُ فِی الَّذینَ امَنوا لَهُمْ عَذابٌ الیمٌ آنان که دوست دارند و علاقه دارند فحشا را در

[1]. [خواننده محترم توجه دارد که سخنرانی در زمان رژیم فاسد پهلوی ایراد شده است.]

[2]. [یعنی صحیح میداند.]

[3]. [به معنی طرحریزی.]