كاسته شود) همچنين عوض و بدلى از كسى پذيرفته نمىشود1شفاعت كسى مقبول نمىگردد2مگر شفاعت كسانى كه از طرف خداى متعال، مأذون باشند و براساس معيارهاى مرضىّ خدا شفاعت كنند3.
بسوى اقامتگاه ابدى
سپس حكم الهى اعلام شده4نيكوكاران و تبهكاران از يكديگر جدا مىشوند5و مؤمنان، روسفيد و شاد و خندان بسوى بهشت6، و كافران و منافقان، روسياه و اندوهگين و با ذلّت و خوارى به سوى دوزخ، روانه مىگردند7و همگى از دوزخ، عبور مىكنند8در حالى كه از چهره مؤمنان، نور مىتابد و راهشان را روشن مىسازد9و كافران و منافقان در تاريكى به سر مىبرند.
منافقانى كه در دنيا با مؤمنان، اختلاط داشتند آنها را صدا مىزنند كه رو به سوى ما كنيد تا از نور شما استفاده كنيم، و پاسخ مىشنوند كه بايد براى اكتساب نور، به عقب (به دنيا) برگرديد! باز مىگويند: مگر ما در دنيا با شما نبوديم؟ و پاسخ مىشنوند: چرا، در ظاهر با ما بوديد ولى خودتان را گرفتار كرديد و دلهايتان دچار شكّ و ترديد و قساوت شد و امروز، كارتان يكسره شده و از شما و از كافران، عوضى پذيرفته نمىشود و سرانجام، كافران و منافقان در كام دوزخ فرو مىروند10.
[1]بقره / 48-123، آل عمران / 91، لقمان / 33، مائده / 36، حديد / 15.[2]بقره / 48، 123، 254، مدثّر / 48.[3]انبياء / 28، بقره / 255، يونس / 3، مريم / 87، طه / 109، سبأ / 23، زخرف / 86، النجم / 26.[4]اعراف / 44.[5]انفاق / 37، روم / 4، 16، 43، 44، شورى / 7، هود / 105-108، يس / 59.[6]زمر / 73، آل عمران / 107، مريم / 85، القيامه / 24-42، مطفّفين / 24، غاشيه / 8، عبس / 38-39.[7]زمر / 60-71، آل عمران / 106، انعام / 124، يونس / 27، مريم / 86، طه / 101، 124-126، ابراهيم / 43، قمر / 8، معارج / 44، غاشيه / 2، اسراء / 72، 97، عبس / 40، 41.[8]مريم / 71-72.[9]حديد / 12.[10]حديد / 13-15، نساء / 140.
هنگامى كه مؤمنان به بهشت، نزديك مىشوند درهاى آن گشوده مىشود و فرشتگان رحمت به استقبال آنان مىآيند و با سلام و احترام، مژده سعادت ابدى به ايشان مىدهند1.
و از سوى ديگر، هنگامى كه كافران و منافقان به دوزخ مىرسند درهاى آن باز مىشود و فرشتگان عذاب، با خشونت آنان را مورد سرزنش قرار داده به ايشان وعده عذاب ابدى مىدهند.
بهشت
در بهشت، باغهاى وسيع به پهناى آسمانها و زمين2و پوشيده از انواع درختها با همه گونه ميوه رسيده و در دسترس3و ساختمانهاى باشكوه و نهرهاى آب زلال4و شير و عسل و شراب طهور5، و از هر چيزى كه مورد ميل و رغبت بهشتيان باشد6و فوق خواسته هاى آنان وجود دارد7.
بهشتيان با لباسهاى حرير و پرنيان و انواع زينتها آراسته8و رو در روى يكديگر بر تختهاى مرصّع و بسترهاى نرم، تكيه مىدهند و به حمد و سپاس الهى مىپردازند9و سخن بيهودهاى بر زبان نمىآورند و نمىشنوند10. نه سرما ايشان را مىآزارد و نه گرما11، نه رنج و خستگى و ملالى دارند12و نه ترس و اندوهى13، و نه در دل، كينه و كدورتى14.
پيش خدمتان زيبا در اطرافشان حركت مىكنند15و جامهاى شراب بهشتى به آنان
[1]زمر / 73، رعد / 22، 24.[2]آل عمران / 133، حديد / 21.[3]الحاقّه / 23، الدهر / 6، 18، 21، مطفّفين / 28.[4]بقره / 25، آل عمران / 15، و دهها آيه ديگر.[5]محمد / 15، الدهر 6، 18، 21، مطفّفين / 28.[6]نحل / 31، فرقان / 16، زمر / 34، فصّلت / 31، شورى / 22، زخرف / 70، 71، ق / 35.[7]ق / 35.[8]كهف / 31، حج / 23، فاطر / 33، دخان / 53، دهر / 21، اعراف / 32.[9]اعراف / 43، يونس / 10، فاطر / 34، زمر / 74.[10]مريم / 62، نبأ / 35، غاشيه / 11.[11]دهر / 13.[12]مريم / 62، نبأ / 35، غاشيه / 11.[13]اعراف / 35، حجر / 48.[14]اعراف / 43، حجر / 47.[15]طور / 22، واقعه / 17، دهر / 19.
مى نوشانند كه لذّت و نشاط زايد الوصفى مىبخشد و هيچ گونه آفتى ندارد1. و از انواع ميوه ها و گوشت مرغان، تناول مىكنند2و از مصاحبت همسران زيبا و مهربان و ناآلوده بهره مىبرند3. و از همه بالاتر، از نعمت روحى رضوان الهى برخوردار مىشوند4و لطفهايى را از پروردگارشان دريافت مىدارند كه ايشان را غرق سرور مىسازد و هيچ كس نمىتواند تصوّرى از مرتبه آن سرور، داشته باشد5. و اين سعادت بى مانند و نعمتهاى وصف ناشدنى و رحمت و رضوان و قرب الهى براى هميشه ادامه خواهد يافت6و پايانى نخواهد داشت7.
دوزخ
دوزخ، جايگاه كافران و منافقاتى است كه هيچ نور ايمانى در دلهايشان وجود ندارد8، و گنجايش آن، چنان است كه پس از در برگرفتن همه تبهكاران، باز هم«هل من مزيد»مىگويند9! سراسر آتش است و آتش، عذاب است و عذاب!!
شعله هاى آتش از هر سو زبانه مىكشد و صداى گوش خراش و خشم آلود آنها بر وحشت و
[1]صافّات / 45-47، ص / 51، طور / 23، زخرف / 71، واقعه / 18-19، دهر / 5-6، 15-19، نبأ / 34، مطفّفين / 25-28.[2]ص / 51، طور / 22، الرحمن / 52، 68، واقعه / 20-21، مرسلات / 42، نبأ / 32.[3]بقره / 25، آل عمران / 15، نساء / 57، صافّات / 48-49، ص / 52، زخرف / 70، دخان / 54، طور / 20، الرحمن / 56، 70-74، واقعه / 22-23، 34-37، نبأ / 33.[4]آل عمران / 15، توبه / 21، 72، حديد / 20، مائده / 119، مجادله / 29، بيّنه / 8.[5]سجده / 17.[6]بقره / 25-82، آل عمران / 107، 36، 198، نساء / 13، 57، 122، مائده / 85، 119، اعراف / 42، توبه / 22، 72، 89، 100، يونس / 26، هود / 23، 108، ابراهيم / 23، حجر / 48، كهف / 3، 108، طه / 76، انبياء / 102، مؤمنون / 11، فرقان / 16، 76، عنكبوت / 58، لقمان / 9، زمر / 73، زخرف / 71، احقاف / 14، ق / 34، فتح / 5، حديد / 12، مجادله / 22، تغابن / 9، طلاق / 11، بيّنه / /8[7]دخان / 56، فصّلت / 8، انشقاق / 25، تين / 6.[8]نساء / 140 و دهها آيه ديگر.[9]ق / 30.
اضطراب مىافزايد1، قيافه ها عبوس و درهم كشيده و سياه و زشت و چروكيده است2و حتّى در چهره فرشتگان دوزخيان هم اثرى از مهر و عطوفت و نرمى ديده نمىشود3.
دوزخيان با غل و زنجير و بندهاى آهنين، بسته شده اند4و آتش، سراپاى آنان را فراگرفته5، و خودشان آتش گيره آنند6. در فضاى دوزخ جز آه و ناله و ضجّه و فرياد دوزخيان و نهيب دوزخيان، صدايى به گوش نمىرسد7. بر سر و روى تبهكاران، آب جوشان مىريزند كه اندرون آنان را نيز ذوب مىكند8، و هر گاه از فرط عطش و التهاب، درخواست آب كنند، آب داغ و آلوده و گنديدهاى به آنان داده مىشود كه آن را با حرص و ولع مىنوشند9، و غذايشان از درخت «زقّوم» است كه از آتش مىرويد و خوردن آن بر سوزش اندرونشان مىافزايد10، و لباسشان از ماده سياه و چسبندهاى است كه خود، موجب عذابشان مىگردد11و همنشينان شياطين و جنّيان گنهكارند كه آرزوى دورى از آنان را مىكنند12، و نسبت به يكديگر نيز لعن و نفرين مىفرستند13.
همين كه بخواهند زبان عذرخواهى به درگاه الهى گشايند فرمان دورباش و ساكت باش، خاموششان مىكند14پس به دوزخبانان پناه مىبرند كه شما از خدا بخواهيد كه اندكى از عذاب ما بكاهد، پاسخ مىشنوند: مگر خداى متعال، پيامبرانش را مبعوث نفرمود و حجت را بر شما تمام نكرد15؟
بار ديگر، درخواست مرگ مىكنند و جواب مىشنوند كه شما براى هميشه در دوزخ خواهيد
[1]هود / 106، انبياء / 100، فرقان / 12، مُلك / 7-8.[2]آل عمران / 106، مُلك / 27، مؤمنون / 104، زمر / 60.[3]تحرير / 91.[4]رعد / 5، ابراهيم / 49، سبأ / 33، غافر / 71، 72، الحاقّه / 32، دهر / 4.[5]ابراهيم / 50، فرقان / 13، انبياء / 98، جنّ / 15، تحريم / 6.[6]بقره / 24، آل عمران / 10، انبياء / 98، جنّ / 15، تحريم 6.[7]فرقان / 13-14، انشقاق / 11.[8]حج / 19، 20، دخان / 48.[9]انعام / 70، يونس / 4، كهف / 29، واقعه / 42-44، 55، محمد / 15.[10]صافّات / 62-66، ص / 57، دخان / 45-46، واقعه / 52، 53، نبأ / 25، غاشيه / 6-7.[11]ابراهيم / 17، طه / 74، فاطر 36.[12]زخرف / 38-39، شعراء / 94-95، ص / 85.[13]اعراف / 38-39، عنكبوت / 25، مرسلات / 35-36.[14]مؤمنون / 108، روم / 57، غافر / 52، مرسلات / 35-36.[15]غافر / 49-50.
ماند1. و با اينكه مرگ از هر سوى برايشان مىبارد نمىميرند2و هر چه پوست بدنشان بسوزد بار ديگر پوست نو مىرويد و عذابشان ادامه مىيابد3.
از بهشتيان درخواست اندكى آب و خوراك مىكنند و پاسخ مىشنوند كه خداى متعال نعمتهاى بهشتى را بر شما حرام كرده است4. و بهشتيان از آنان مىپرسند: چه چيز موجب بدبختى شما شد و به دوزختان كشاند؟ مىگويند: ما اهل نماز و عبادت خدا نبوديم و به مستمندان كمك نمىكرديم و با تبهكاران همسو مىشديم و روز قيامت را تكذيب مىكرديم5.
آنگاه به ستيز با يكديگر مىپردازند6، گمراه شدگان به گمراه كنندگان مىگويند: اين شما بوديد كه ما را گمراه كرديد، آنان پاسخ مىدهند: شما به دلخواه از ما پيروى كرديد7.
زيردستان به زبردستان مىگويند: اين شما بوديد كه ما را به اين بدبختى كشانديد، آنان پاسخ مىدهند: مگر ما به زور، شما را از راه راست بازداشتيم8؟
سرانجام، به شيطان مىگويند: اين تو بودى كه موجب گمراهى ما شدى، و او پاسخ مىدهد: خدا به شما وعده راستين داد و نپذيرفتيد، و من وعده دروغ دادم پذيرفتيد، پس به جاى سرزنش من، خويشتن را سرزنش كنيد، و امروز هيچ كدام نمىتوانيم به فرياد ديگرى برسيم9. و بدين سان، چارهاى جز تن دادن به كيفر كفر و نافرمانى خودشان نمىبينند و جاودانه در عذاب مىمانند10.
[1]زخرف / 77.[2]ابراهيم / 17، طه / 74، فاطر / 36.[3]نساء / 56.[4]اعراف / 50.[5]مدّثر / 39-47.[6]ص / 59-64.[7]اعراف / 38-39، صافّات / 27-33، ق / 27-28.[8]ابراهيم / 21، سبأ / 31-33.[9]ابراهيم / 22.[10]بقره / 39، 81، 162، 217، 257، 275، آل عمران / 88، 116، نساء / 169، مائده / 37، 80، انعام / 128، اعراف / 36، توبه / 17، 63، 68، يونس / 27، 52، هود / 107، رعد / 5، نحل / 29، كهف / 108، طه 101، سجده / 20، مؤمنون / 103، احزاب / 65، زمر / 72، غافر / 76، زخرف / 74، مجادله / 17، تغابن / 10، جنّ / 23، بيّنه / 6.
پرسش
1- وضع زمين و آسمان به هنگام رستاخيز را شرح دهيد.
2- كيفيت آغاز رستاخيز و اوصاف آن را بيان كنيد.
3- محكمه عدل الهى را شرح دهيد.
4- حركت مؤمنان و كافران بسوى اقامتگاه ابديشان را توضيح دهيد.
5- نعمتهاى بهشتى را شرح دهيد.
6- وضع دوزخ و دوزخيان را بيان كنيد.
7- گفتگوهاى دوزخيان را شرح دهيد.
درس پنجاه و يكم
مقايسه دنيا با آخرت
ـ مقدمه
ـ فناپذيرى دنيا و ابديّت آخرت
شامل: تفكيك نعمت از عذاب در آخرت
ـ اصالت آخرت
ـ نتيجه انتخاب زندگى دنيا
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة