بايد بى درنگ به اين پرسش ، پاسخ دهيد: من آدم ضعيفى نيستم. ممكن است در برخى موارد، رفتارم نشانگر ضعف و ناشيگرى باشد، ولى دليلى وجود ندارد كه براى هميشه اين چنين باشد . حتّى اگر در گذشته ، در رفتارم ضعف و ناتوانى اى وجود داشته، مى توانم در آينده چنان نباشم. اگر در گذشته ، چندين بار دچار شكست شده ام ، دليل قطعى بودن اين پيش داورى نمى شود. من چرا بايد وجود خود و توانايى هاى ذاتى ام را نفى كنم؟ شكست ، موجب بى آبرويى و بى اعتبارى نيست. خود را در هيچ وضعيتى ، زبون و بيچاره تصوّر نكنيد و دست كم نگيريد ؛ چون اگر چنين روحيه اى پيدا كرديد ، نتيجه آن ، جز نگرانى و اضطراب ، چيز ديگرى نخواهد بود. شما داراى توانايى هاى ذاتى هستيد. اين ، اشتباه بزرگى است كه با كمترين شكست در زندگى، خود را ببازيد. در چنين حالى، اگر بتوانيد بدون واهمه و هيجان ، رفتار خود را مورد بررسى قرار دهيد، قطعا به اين نتيجه خواهيد رسيد كه براى انجام دادن آن كار مشخّص، همه توان خود را به كار نگرفته ايد. بنا بر اين ، شما فردى زبون و بيچاره نيستيد. در اين حال ، آن صورت، شخصيت واقعى و با ارزش خود را باز خواهيد يافت. رفتارى پيش بگيريد كه به تثبيت موقعيت اجتماعى و ارزش انسانى شما كمك كند. خلاصه آن كه خود را دست كم نگيريد و هميشه به توانايى هايتان بينديشيد. در درك خويشتن، راه تعادل پيش گيريد. نه زياد به خود باور داشته باشيد و نه خود را دست كم بگيريد. قضاوت شما درباره خودتان نبايد موردى باشد . رفتارتان را به طور منطقى ارزيابى كنيد. استعدادهاى ذاتى تان را از ياد نبريد. عاقلانه و مثبت عمل كنيد و از منفى بافى بپرهيزيد. به ارزش هاى اجتماعى اهميت بدهيد. بين نظرهاى خود و نظرهاى ديگران در باورها، تفاوت قائل شويد و به روش منطقى قضاوت كنيد. در زندگى تان روشى را
انتخاب كنيد كه به نفع و صلاح شما و جامعه باشد. به قضايا از زواياى مختلف آن بنگريد. از نگرش يك بُعدى پرهيز كنيد. در اين صورت، به تعادل ، راه پيدا خواهيد كرد و در قضاوت خود ، كمتر دچار اشتباه خواهيد شد. خودخواهى ها را كنار بگذاريد. به ناتوانى هايتان كمتر بينديشيد. در نتيجه ، به بيشتر از آنچه در انتظارش بوده ايد، دست خواهيد يافت . {-1-}
ب ـ خويشتن پذيرى[2]
بهترين نسخه درمان حسرت، پذيرش و بخشش خود است .[3]ترديد ما در خودْارزشمندى ،[4]مانع اصلى هماهنگى درونى و هيجانى ماست. اين ترديد، علّت اصلى ترس هاى ما همچون طرد شدن، مورد تمسخر واقع شدن، ناديده گرفته شدن، مورد دوستى واقع نشدن و بيشتر از همه، تنها شدن است. تنهايى ، يك بيمارى رنج آورى است كه علّت آن ، عدم پذيرش خود است. ترس از تنهايى ، يكى از قديمى ترين بيمارى هاست. ريشه اين بيمارى ، از اين واقعيت سرچشمه مى گيرد كه در گذشته كسى كه پذيرفته نمى شد از گروه طرد مى شد. در آن روزها اين مسئله به معناى صرفا تنهايى
[1]روان شناسى اهمالكارى ، ص 90ـ93 .[2]Self - acceptance[3]مطالب اين بخش ، از اينترنت اقتباس شده است. اين مطالب در نشانى زير ، قابل دسترسى است: http://www.amazon.com/exec/obidos/redirect_home/holisticharmo_20 همچنين در آدرس زير: http://www.HolisticHarmony.com/psychofhappiness.html[4]Self_worth
نبود ؛ بلكه به معناى قادر نبودن به ادامه زندگى بود. علّت بعدى ترس از طردشدگى، عشق هاى مشروط است . ما در كودكى ياد گرفته ايم كه ارزش شخصى خود را با امور زير اندازه گيرى كنيم: 1 . نظرات ديگران درباره ما؛ 2 . نتيجه تلاشهاى مان در مدرسه، شغل يا زندگى؛ 3 . ظاهر خود؛ 4 . مقايسه خود با ديگران؛ 5 . مقدار معلوماتمان؛ 6 . مقدار پولى كه داريم و ... . ارزش وجودى شما ، به ظاهر، موقعيت اجتماعى، حرفه، تخصّص، دانش، موفّقيت ها و هر آنچه ديگران در مورد شما فكر مى كنند ، ربطى ندارد. دقيقا همان گونه كه هستيد ، خود را دوست بداريد و بپذيريد. قدر خود را بدانيد و به خود احترام بگذاريد. شك در ارزش شخصى، مانع اصلى آرامش درون ماست. اين ترديد، عملكرد بيشتر هيجانات منفى ما هستند. اگر ما پذيرش شخصى بيشترى داشته باشيم ، به اثبات خود به ديگران ، كمتر نياز داريم و از حسرت نيز رها خواهيم شد. بسيارى از افراد ، گمان مى كنند كه براى داشتن انگيزه اصلاح خود[1]و رشد ، بايد از خود ، ناخشنود باشند و يا خود را طرد كنند و اگر كسى خود را آنچنان كه هست ، بپذيرد و دوست داشته باشد ، در شگفت مى شوند و
[1]مطالب اين بخش ، از اينترنت اقتباس شده است. اين مطالب در نشانى زير ، قابل دسترسى است: http://www.amazon.com/exec/obidos/redirect_home/holisticharmo_20 همچنين در آدرس زير: http://www.HolisticHarmony.com/psychofhappiness.html[2]Self_worth[3]Self_improvement[4]Security[5]Self_worth
مى گويند كه اين فرد ، انگيزه اى براى ادامه تغيير و يا رشد نخواهد داشت. در صورتى كه پذيرش خود ، آنچنان كه هستيم ، مانعى براى ادامه تلاش براى يادگيرى، رشد و اصلاح نيست. ما مى توانيم به سادگى ، خود را بپذيريم و اصلاحِ منشِ خود را ادامه دهيم و دانشمان را افزايش دهيم. شايد مثال بچّه ها در مدرسه ابتدايى ، به ما كمك كند تا اين مطلب را بهتر درك كنيم. دانش آموزان كلاس هاى اوّل ، به خاطر اين كه هنوز به كلاسى بالاتر نرفته اند و از توانمندى بچه هاى كلاس هاى بالاتر ، آگاهى ندارند ، خود را طرد نمى كنند. آنها خود را آنچنان كه هستند، مى پذيرند و با خود و سطح كنونى دانش و توانايى خويش، خوش حال اند ؛ امّا نخواهند پذيرفت كه سال آينده ، در همين كلاس بمانند. همچنين بايد گفت كه هيچ تعارضى بين پذيرش خود و احساس راحتى ، با توانايى هاى محدود كنونى و سطح پايين آگاهى و نيازمان به ادامه رشد، وجود ندارد . پذيرش و دوست داشتن خود ، در پايه يا رشد كنونى و همزمان، افزايش يادگيرى، رشد و اصلاح خود ، يك چيز طبيعى و بديهى است. رشد ، يك نياز غريزى طبيعى است. يادگيرى ، خوشى به همراه مى آورد ، البته وقتى كه طبيعى باشد ، نه از روى ترس مطرود شدن و شكست خوردن. امّا انگيزه هاى ديگرى نيز براى عمل و رشد وجود دارد و آنها عشق و نياز به خلاّقيت اند . همان طور كه ما به استراحت و خوردن نياز داريم ، به عشق و خلاّقيت نيز نيازمنديم . اينها نيازهاى اصلى هستند، حتى اگر بالاتر از مقياس سلسله مراتب نيازها باشند. بنا بر اين ، حتّى اگر ما خودطردى يا ناخشنودى از خود را هم به عنوان نيروى محرّكه، نداشته باشيم ، هميشه عشق و خلاّقيت را به عنوان نيروهاى محرّك رشد، خلاقيت و توليد خواهيم داشت.
بگذاريد به طور طبيعى و بدون ترس يا شك به خود ، رشد كنيم . ما همه در مدرسه رشد معنويت ، دانش آموز كلاس اوّليم ؛ امّا براى اين كه سال آينده ، در كلاس دوم باشيم و در سال بعد ، كلاس سوم و... به آماده سازى خود نيازمنديم . ما بايد ياد بگيريم كه خودمان را با وجود كاستى ها، ضعف ها و اشتباهات بپذيريم. اگر احساسات عميق امنيت[1]و خودارزشمندىِ[2]خود را تقويت كنيم ، مى توانيم در موقعيت بيشترى ، خود را ببخشيم و دوست داشته باشيم. ما انسان ها معصوم نيستيم . به هر حال ، جهل و ترس ، ما را به كارهايى وادار مى كنند كه شايد درست نباشند. پذيرش خود ، به اين معنا نيست كه ما خطاها و ضعف هاى خود را نشناسيم و نپذيريم و به دنبال اصلاح خود نباشيم و خود را از اين موانع ، رهايى نبخشيم ؛ بلكه ما مى توانيم استعدادهاى درونى خود را در تمامى سطوح ، آشكار كنيم. ما هيچ گاه يك نقّاشى نيمه تمام را طرد نمى كنيم ؛ بلكه آن را به عنوان يك كار ناقصى كه نياز به تكميل دارد ، مى پذيريم. ما نيز همچون آن نقّاشى ناقصيم و نياز به تكميل داريم ؛ بنا بر اين بايد جهت تكميل و اصلاح خود بكوشيم ، نه اين كه خود را طرد كنيم. ما در مرحله اى از فرايند تكامل هستيم و شناخت و اصلاح نواقص ما ، بخشى از اين فرايند است . با اين شناخت، ما ضعف ها و شكست هاى خود را تحمّل نموده ، درك مى كنيم. يك غنچه، با اين كه زيبايى پنهان خود را آشكار نكرده است ، ولى ما آن را طرد، نكوهش و محكوم نمى كنيم. ما مى دانيم كه آن غنچه ، در مسيرى است
[1]Security[2]Self_worth
كه نيازمند است اكنون در اين مرحله باشد ، تا گلى شود . ما آن را آنچنان كه هست مى پذيريم و بردبارانه ، منتظر شكوفايى اش مى نشينيم. ما بايد خود را به عنوان : نقّاشى هايى كه در فرايند تكميل خود هستيم ، غنچه هايى كه تبديل به گل مى شويم و انسان هايى كه در مسير تكامل هستيم، ملاحظه كنيم. براى افزايش پذيرش خود، ابتدا بايد موقعيت هايى را كه در آنها احساس ارزش شخصى يا پذيرش شخصىِ خود را از دست داده ايم ، كشف كنيم . اين موقعيت ها مى توانند امور زير باشند: 1 . ديگران از ما چيزى مى خواهند و ما جواب مثبت به آنها نمى دهيم يا اصلاً به آنها پاسخ نمى دهيم. 2 . اشتباهى را مرتكب شده ايم يا شكست يا عدم توفيقى را در برخى تلاش هايمان داشته ايم. 3 . ديگران را در وظايفى خاص يا در مورد ويژگى هايى خاص : مثل : هوش، توانايى هنرى، سخنرانى، اقتصاد، ورزش، آشپزى، موفّقيت شغلى يا حرفه اى، داشتن دوستان و بچه هاى موفّق، و... از خودمان ، لايق تر ارزيابى كنيم. 4 . ديگران توجّه، عزّت و احترام بيشترى را در موقعيت گروهى ، به خود اختصاص مى دهند. 5 . ديگران ، بيشتر بر ما مقدّم شده اند. 6 . ما خود را داراى عيوب و نواقص زيادى تشخيص داديم. 7 . ديگران از شما خشمگينانه انتقاد مى كنند يا شما را طرد مى كنند. 8 . ديگران ، با ما موافق نيستند يا اعتقاد دارند كه ما اشتباه مى كنيم. 9 . ديگران ، قادرند كه ما را اداره كنند و ما را تحت سلطه خود درآورند .
10 . خودمان را براى ديگران ، به عنوان زحمت و محنت تصوّر مى كنيم. 11 . با وجدانمان هماهنگ نيستيم و ... . اكنون بنشينيد و نامه اى بنويسيد و در آن ، توضيح دهيد كه ارزش وجودى شما (يا پذيرش خود) ، مربوط به اين موقعيت ها نيست و شما چنين اعتقادى نداريد. چيزى را كه از دست داده ايد ، يك چيز است و ارزش وجودى شما چيز ديگر و محروميت از آن ، به معناى از دست دادن ارزش شما نيست. 1 . بنويسيد و فكر كنيد كه چه نيازها و احساسات و باورهايى موجب شده اند كه آن گونه رفتار كنيد؟ 2 . آيا معتقديد كه بايد آن رفتار را جبران كنيد؟ اگر جوابْ مثبت است ، بايد چه كار كنيد تا اين حالت ، پايان خاتمه يافته و با خود آشتى كنيد؟ آيا شما معتقديد كه بايد همچنان رنج بكشيد و احساس خوبى نداشته باشيد؟ 3 . آيا به توبه و اصلاح مسير زندگى اعتقاد داريد؟ به اقرار به جرم ، چه طور؟ اگر جوابْ مثبت است ، نمى خواهيد آن را انجام دهيد؟ 4 . آيا اعتقاد داريد كه خداوند ، توبه كاران را دوست دارد و او مهربان و بخشنده است و توبه شما ، گذشته تان را جبران مى كند؟ 5 . ما چه كنيم تا دوباره ، احساس ارزشمندى و پاكى كنيم؟ 6 . كى ، كجا و چگونه اين كار را انجام دهيم؟ 7 . اين نامه را به ديگران ، به خدا و به خودتان بنويسيد. 8 . انجام دادن هر امر نيك و خداپسندانه ، تا آن جا كه ممكن است، مى تواند در درمان حسرت كمك كند . با اين كارها ، ما از منابع عمده مشكلات و رنج هايمان و موانع اصلى شادى و كمال ، رها مى شويم. 9 .مى توانيد نامه اى به خود بنويسيد و در آن ، ريشه ها و خاستگاه هاى
الهى خود را توضيح دهيد.
ج ـ بخشش و رهايى[1]
بخشش، براى رهايى از گذشته و ضربه هاى آن بر ما، پيش نيازى اساسى است.[2]تا زمانى كه ما به خاطر خطاها و اعمال گذشته مان، مانع بخشش خود باشيم ، مقيّد به آن گذشته هستيم. وقتى ديگران را نمى بخشيم، از پيامدهاى منفى هيجانات منفى ـ كه بر بدن و ذهنمان دارند ـ ، رنج مى بريم. همين مطلب ، در مورد عدم بخشش خود نيز صادق است. احساس حسرت ـ كه گاهى اوقات ، به سرخوردگى، خشم و حتّى نفرت مى انجامد ، تأثير خيلى منفى اى بر سيستم هاى ايمنى و عصبى ما مى گذارند. وقتى چنين احساساتى ، به احساسات ضعف، بى پناهى، و نااميدى منجر مى شوند ، سيستم دفاعى ما جدا ضعيف مى شود و انواع بيمارى هاى جسمى و روانى ، به سراغ ما مى آيد. بنا بر اين ، وقتى ما اين هيجان را در خود باقى نگه داريم ، خود را به خطر انداخته ايم ، جلوى شادى مان را گرفته ايم و هستى خود را محدود كرده ايم. ما با نگه داشتن خود در گذشته ، چه چيزى را به دست مى آوريم؟ آيا در مورد بيداد و ظلم روزگار ، فكر مى كنيم و مى گوييم كه «چه روزگار غدّارى؟» . آيا با اين كار، خود را بيشتر رنج نمى دهيم؟ البته بخشش نبايد با عجله و ظاهرى و سَرسَرى باشد. ممكن است ما
[1]Forgiveness and freedom[2]مطالب اين بخش ، از اينترنت اقتباس شده است. اين مطالب در نشانى زير ، قابل دسترسى است: http://www.amazon.com/exec/obidos/redirect-home/holisticharmo-20 and http://www.HolisticHarmony.com/psychofhappiness.html