کتاب آیینه پژوهش

نامه ها

گلايه اى از كتابخانه عمومى و دانش گستر! آستان قدس رضوى
بر محققان گرامى پوشيده نيست كه صحّت و اتقان در كار تصحيح و تحقيق متون علمى گذشته, علاوه بر عبقريت محقق و اشراف وى بر متن مورد كار, مرهون در اختيار داشتن نسخ صحيح و اقدم و نيز كثرت آنهاست. از اينرو هر محققى را بايسته است كه از وجود نسخ خطى يك متن در نقاط مختلف كاوش بعمل آورد.
از اينرو انتشارات حكمت در پى اقدام به تصحيح انتقادى و تحقيق دقيق كتاب (شفا) تأليف شيخ الرئيس ابوعلى سينا (ره) بر آن شده كه نسخه هاى كهن را جهت اين مهم شناسايى نمايد.
در اين ميان نسخه اى كه مربوط به قرن ششم هجرى و مربوط به كتابخانه آستان قدس رضوى بود جلب توجه نمود. لذا در اوايل سال 1369 درخواستى جهت دريافت نسخه اى عكسى از آن نسخه خطى توسط يكى از دوستان و همكاران گرامى تقديم داشت. ولى متأسفانه با مراجعه هاى مكرر, پاسخى دريافت ننموده, تا اينكه در تابستان 1370 با مراجعه حضورى ايشان در كتابخانه مذكور پس از چند روز پاسخى دريافت داشت مبنى بر اينكه: اين نسخه جزء نفايس است و شوراى نشر نفايس بايد بر آن اقدام نمايد و پس از تشكيل شورا نظر بر اين شده كه خروج كتاب از حيطه كتابخانه و بنياد پژوهشهاى آستان قدس ممنوع است (در حالى كه تقاضاى عكس شده بود نه اصل كتاب), زيرا بنياد پژوهشها بر آن شده است كه از عين نسخه عكس گرفته و آن را به همه دانش پژوهان عرضه كند.
در اينجا جاى چند سؤال باقى است:
1 ـ آيا با تصحيح انتقادى و تحقيقى در اين اثر چه لطمه اى به اين نسخه و نشر عكس آن مى خورد؟
2 ـ آيا تاكنون بنياد پژوهشها اثرى فلسفى بر اين پايه به چاپ رسانده است؟
3 ـ تا كى بايد منتظر ماند تا اين عكس نسخه نشر شود و بتوان از آن استفاده نمود؟
4 ـ آيا بنياد پژوهشها تاكنون اثرى علمى به صورت عكس نسخه ها چاپ نموده كه اين اثر دومى آن باشد؟
5 ـ انتشار عكس نسخه چه ربطى به انتشار يك تمن تحقيق شده حروفى از يك كتاب دارد؟
6 ـ اگر قصد بر آن است كه كتاب را تحقيق كنند, آيا تا به حال اقدام شده يا نه؟ اگر شده اين مؤسسه را هم مطلع سازند تا كار تكرارى انجام نگيرد. و اگر نشده و حال عزم بر آن كرده اند كه: الحق والفضل لمن سبق.
7 ـ كتابها آن كتابخانه عمومى است و طبق شرع و عرف, اصل يا عكس آن بايد در اختيار طالبين قرار گيرد. و اگر به بهانه ضايع شدن نسخه اين منع انجام مى گيرد بايد دانست كه تحويل عكس هيچ منعى نبايد داشته باشد.
8 ـ تنها اين نسخه نيست كه منع از آن بعمل آمده بلكه چند سال پيش نيز توسط همين مؤسسه تقاضايى جهت عكس نسخه غير نفيسى از ترجمه اربعين شيخ بهايى (ره) از آن مركز داشت كه به بهانه هاى واهى از قبيل اينكه: به اين شرط كه كار در اختيار بنياد پژوهشهاى اسلامى قرار گيرد, يا داروى ظهور فيلم نداريم و… نسخه را دريغ داشتند.
كوتاه سخن آنكه اينگونه عملكردها نه مصلحت فرهنگى عموم جامعه است و نه خصوص آن مركز مقدس. بياييم از كتابخانه هاى دنيا بياموزيم كه چگونه عكس نسخه هاى بسيار نفيس خود را بى هيچ منت در اختيار طالبين كشورهاى بيگانه قرار مى دهند ولى متأسفانه در اين كشور مهد علم و تمدن و دين و فرهنگ, كتابهاى عمومى نه از عموم مردم كه از محققان كارآمد اين مرز و بوم هم دريغ مى گردد, آنهم نسخه كتاب بسيار علمى و فنى كه ويژه اخص خواص مى باشد! گويا رسالت خود را در عهده دارى اين امر شريف به فراموشى سپرده ايم و اموال عمومى را ملك طلق خويش مى دانيم.
در خاتمه يادآور مى شود: اين گلايه از مسئولين گرانقدر آن مركز مقدس نيست كه انتقادى كلى است از نوع عملكردهايى كه در اين گونه مراكز علمى صورت مى گيرد. اميد است كه با نشر اين نقد, از نظر به عكس نسخه هاى نفيس و غيرنفيس هم محروم نگرديم. با تشكر ـ انتشارات حكمت

(باسمه تعالى)
سردبير محترم
با عرض سلام و احترام, مجله آينه پژوهش را مى خوانم و لذت مى برم الحمدالله كه با ذوق و كوشش شما با بهترين صورت منتشر مى شود.
و لمثل هذا فليعمل العاملون

***
در حاشيه نقد مدخل تاريخ شرق اسلامى
آقاى غلامرضا فدائى عراقى نماينده محترم مجلس شوراى اسلامى و استاد گروه آموزشى كتابدارى دانشگاه تهران در مقاله خود تحت عنوان: (نقد مدخل تاريخ شرق اسلامى) چاپ شده در آينه پژوهش شماره 8 سال دوم شماره دوم صفحه 35 مرقوم داشته اند كه مناسب بوده است كه اين جانب به عنوان (همسر مترجم محترم) در مقدمه و يا در زيرنويس آن كتاب به عنوان (مدافع حريم تشيع) مطالبى در (دفاع از غرض ورزى ها و تعصبات نارواى مستشرقان) بنويسم. در اين مورد لازم دانستم كه به نويسنده محترم يادآور شوم كه اولا ايشان به عنوان يك استاد كه احاطه به كتابهاى منابع و مراجع دارند قطعاً توجه دارند كه اين جانب تاكنون نه كتابى و نه مقاله اى درباره مراجع شيعه ننوشته ام و كار من چيزى ديگر است, و ثانياً (وظيفه يك مترجم نيست كه مطالبى را كه از نسخ مطالب كتاب مورد ترجمه نيست در حواشى آن بگنجاند فقط اگر اشتباهى در اصل كتاب رخ داده بايد تذكر دهد, و ثالثاً بنده در هنگام ترجمه كتاب در ايران نبوده ام و تاكنون اين كتاب را بصورت كامل نخوانده ام, و رابعاً براى معرفى منابع شيعه و دفاع از حريم تشيع ايشان محلى بهتر از حاشيه كتاب سواژه سراغ ندارند كه بر اين ضرورت تأكيد كرده اند. اين جانب هر چند كه نبايد براى شخص معينى تعيين تكليف كنم ولى ايشان كه در طى مقاله خود از روى دلسوزى اشاره كرده اند كه: (صاحب نظران بى غرضى بايد در زمينه تاريخ اسلامى تفحص و تحقيق كنند), (از پژوهشگران مسلمان ايرانى انتظار مى رفت كه در پاورقى ها به نكات هشدار دهنده اشاره مى كردند), (مطالعه كنندگان اين كتاب غث و سمين را بازشناسند و تذكر دهند كه غربيان حقائق تاريخى را كتمان و يا تحريف نموده اند) بايد خود كه استاد گروه كتابدارى بزرگترين دانشگاه جمهورى اسلامى اند مصداق همين (صاحب نظر بى غرض) و (پژوهشگر مسلمان) و (مطالعه كننده كتاب) باشند و به مقتضاى حرف خود اولاد مقاله اى برشته تحرير درآورند و در آن اغلاط و اشتباهات و خطاها و سهوهاى سواژه را متذكر شوند و اطلاعات اضافى كه در طى دوران تدريس خود در دانشگاه درباره مراجع اسلامى بدست آورده اند براى استفاده خوانندگان به آن بيفزايند, و نيز باز به مقتضاى حرفه آموزشى و پژوهشى خود دامن همت بكمر بزنند و يك كتاب مستقل تحت عنوان (مرجع شناسى شيعه) تأليف بفرمايند و آن را به دنياى علم عرضه دارند تا جبران مافات بشود. در پايان
بايد يادآور شد كه ما بايد بجاى بدگوئى لفظى از مستشرقان و غريبان كار بكنيم و كار ارائه بدهيم و دفاع واقعى از حريم اسلام و تشيع در كار ارزنده ماست و اين همان روشى بوده است كه بزرگان سلف ما مانند مرحوم حاج شيخ آقابزرگ تهرانى و علامه امينى و ده ها مانند آنها در پيش گرفتند و به خوبى آن را انجام دادند و هم اكنون هم مؤسسات و افرادى هستند كه همان روش را دنبال مى كنند.
جزاهم الله عن العلم خير الجزاء مهدى محقق
بسمه تعالى و له الحمد
مجله شريف آينه پژوهش مرتباً واصل مى گردد و به مقدارى كه وقت اجازه مى دهد, توفيق مطالعه و بهره مندى از مطالب سودمند, و بالأخص از معرّفى كتب مغفول عنها از آثار نامداران شيعه مانند شهيد ثانى ـ قدّس سرّه العزيز ـ را دارم. ضمن تشكر خواستم يادآور شوم كه رساله هاى لطيف و مختصر در كتابخانه شخصى و موروثى ما از جدّ اعلى سيد محمد طارمى, معروف به سيد مجتهد ـ طاب ثراه ـ از آن بزرگوار موجود است. مانند رساله اى را كه در شرح لمعه در باب منزوحات و تقديرات بئر ـ على ما ببالى ـ يادآور مى شود كه در ضمن كتاب مفصّل, اعنى جامع المقاصد خطى ما موجود است. ممكن است با تماس با جناب حجت الاسلام و المسلمين آقاى حاج سيد محمدحسين الموسوى فتوكپى آن رساله هاى نفيس را ارسال بدارد. و همان طور كتاب تمهيد القواعد ـ در قواعد فقهيه ـ هر چند ظاهراً به طبع رسيده, اما احياء آثار بزرگان, سرتاسر بركت و موفقيت است.
خدمت عموم برادران ـ كه در تهيه اين مجله زحمت را قبول نموده, از آقايان مديران مسؤول و داخلى و سردبير و بقيّه ـ تبريك تقديم و توفيق و سعادت آنها را از درگاه قادر متعال خواستارمم. سيد عزالدين زنجانى
حضور مهرانور حضرات سروران عزيز كه مجله بسيار وزين آينه پژوهش را با مقالاتى در خور مطالعه واستفاده به وجود آورده و نظم و مرتب آن را در اختيار ارباب مطالعه و ذوق قرار مى دهد.
معروض مى دارد از اينكه مجله اى قابل استفاده و تحقيقى در عالم مطبوعات ظهور كرده, بسيار خوشوقتيم و علت تأخير اعلام وصول آن است كه مرتب در صدد تهيه مقاله اى برمى آمدم. كثرت مشغله و تهيٌ مطلب براى مطبعه يا تصحيح كتاب, مانع حصول مقصود گرديد تا اينكه لازم دانستم بدين وسيله اظهار تشكر نمايم. آن هم تشكر با عرض تبريك و اميدوارم مطالب مندرج در مجله متنوعتر باشد. تحقيقات در علوم قرآنى, توجه به ادبيات فارسى, و بيان اهميت علوم انسانى در ممالك متمدن,و بيان علل انحطاط علوم انسانى در مملكت عزيز خودمان و ركود علمى و افت دانش به نحو اعم در دانشگاههاى كشور و بيان علل تقدّم علوم انسانى بر ساير علوم در كشورهايى كه به سرعت برق در حال حركتند و (فعّال ما يشاء) در عالَم, و له و لورده شدن كشورهاى در حال سكون, اگر چه صدا و نعره راديوهاى آنان نزديك است كه گوش فلك را كر نمايد, از مسائل نيازمند تحقيق است.
بنده معلم فلسفه و عرفان در دانشگاه مشهد هستم و دو درس هم هر روز در حوزه علميه دارم. در دانشگاه سالهاى دراز رسم بر اين بوده و هست كه دانشجويان (داوطلبان) را غربال مى نمايند و آخرين نخاله آنها را به مراكز تدريس علوم انسانى رها مى نمايند و قهراً نيز بتدريج همفكر دانشجويان مى شوند و بعضاً (به قول عوام) أسوء حالاً از شاگرد; كه خدا عاقبت ما را ختم به خير نمايد.
اميدوارم مجله وزين شما در حدى برسد كه اهميت ادبيات فارسى, سير تصوف و حكمت در ادب فارسى, و اهميت تاريخ به معناى واقعى نه نقّالى (كه النقّال كالبقّال) و… را گوشزد كند و فصولى به اين علوم در سطحى آموزنده اختصاص داده شود. همت فرماييد كه خداوند, توفيق عطا خواهد نمود.
بنده به قدر فهم خود همكارى خواهم نمود و وجه اشتراك را حتماًخواهم فرستاد كه اين خود فريضه است و بايد همه اين كار را بنمايند.
وفقكم الله لمرضاته ايام عزت سروران عزيزم مستدام باد ارادتمند سيد جلال آشتيانى

اخبار


اعلام برگزارى (كنگره بررسى انديشه هاى اقتصادى حضرت امام خمينى (س))
مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى ـ ره ـ اعلام كرد كه درنظر دارد كنگره هايى تحت عنوان بررسى ديدگاههاى حضرت امام در زمينه هاى مختلف برگزار كند كه اولين كنگره آن به بررسى انديشه هاى اقتصادى امام خمينى اختصاص دارد. اين مؤسسه با اعلام فهرست موضوع مقالات, از محققين و نويسندگان دعوت كرده است كه مقالات خود را درباره يكى از موضوعات مورد نظر به نشانى دبيرخانه كنگره ارسال دارند. در ضمن اين مؤسسه اعلام كرده است كه واحد تحقيقات مؤسسه, ضمن فيش بردارى از كليه آثار امام خمينى ـ ره ـ و تنظيم آنها, مجموعه اى از بيانات و نوشته هاى اقتصادى حضرت امام را آماده بهره بردارى براى محققين كرده است. لذا داوطلبان تهيه مقاله مى توانند ضمن مشخص كردن عنوان مقاله, از مجموعه فيشهاى استخراج شده براى نگارش مقاله استفاده كنند.
سرفصلهاى موضوعاتى كه براى تهيه مقاله در نظر گرفته شده, مشتمل بر ده عنوان است كه هر يك داراى چند زيرمجموعه است. اين سرفصلها عبارت است از: (خطوط كلى اقتصاد اسلامى; دولت و اقتصاد; منابع و ثروتهاى ملى; توسعه, خودكفايى و استقلال اقتصادى; اقتصاد و جنگ تحميلى; بخش هاى توليدى اقتصاد; خدمات اقتصادى; اخلاق و اقتصاد اسلامى; بررسى ديدگاههاى فقهى حضرت امام (س) در زمينه مسائل اقتصادى; ساير موضوعات پيشنهادى مرتبط به ديدگاههاى اقتصادى حضرت امام (س)).
لازم به ذكر است كه زمان برگزارى اين كنگره, نيمه دوّم ارديبهشت 1371 مى باشد. درگذشت دكتر على اسدى
دكتر على اسدى, نويسنده, مترجم و جامعه شناس و استاد علوم و ارتباطات, در آذرماه سال جارى بدرود حيات گفت. آن مرحوم داراى دكتراى جامعه شناسى از دانشگاه سوربن فرانسه بود و از سال 1345 تا 1354 مدير مركز سنجش افكار و تحقيقات اجتماعى سازمان صدا و سيما بوده و در فاصله سالهاى 1357 ـ 1361, مديريت پژوهشكده علوم ارتباطى و توسعه ايران را به عهده داشت. شادروان دكتر اسدى كه عمر پربار خود را وقف پژوهش و دانش كرده بود, پس از پيروزى انقلاب اسلامى, مدتى مديريت مركز تحقيقات اجتماعى صدا و سيماى جمهورى اسلامى و پژوهشكده علوم ارتباطى و توسعه ايران را عهده دار بود. آن مرحوم اخيراً به تدريس در دانشگاه آزاد اسلامى مى پرداخت و با مركز تحقيقات رسانه اى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى همكارى مى كرد.
مرحوم دكتر اسدى, كم نويس و گزيده نويس بود و كتابهاى ذيل از وى به يادگار مانده است: مقدمه اى بر جامعه شناسى رسانه هاى همگانى (تأليف در سال 1358); قدرت تلويزيون (ترجمه در سال 1364); زوال تمدن سوداگرى (ترجمه در سال 1364); ژاپن: كشور شماره يك (ترجمه با همكارى شهين خوارزمى در سال 1364); جهان در آستانه قرن بيست و يك (ترجه در سال 1367). از آن مرحوم چند كتاب ديگر در دست انتشار است. انتشار مجله پيام زن
نخستين پيش شماره مجلّه پيام زن توسط دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم در دى ماه سال جارى منتشر گرديد. صاحب امتياز اين نشريه, دفتر نامبرده و مدير مسؤول آن حجت الاسلام والمسلمين محمد واعظ عبائى است. در اين شماره مجله آمده است: انتشار مجله (پيام زن) در قالب (پيش شماره) به خوبى گوياى اين واقعيت است كه آنچه انجام شده است نمى تواند خواست دست اندركاران مجله را در ارائه نشريه مورد نظر تأمين نمايد. بنابراين انتظار ما از خوانندگان ارجمند به ويژه بانوان گرامى اين است كه آن را تنها به عنوان يك تجربه بدانند.
عنوان برخى از مقالات پيام زن عبارت است از: پيام امام خمينى (قده); رهنمودهاى مقام معظم رهبرى; رهنمود رئيس جمهور محترم; به پيشگاه گل واژه آفرينش; و آن روز ولادتى ديگر بود; منزلت انسانى زن; انتخابات: حضور بانوان و انتظار آنان; نقش زن در محدوده بيدارى اسلامى; گزارشى از ازدواج حضرت زهرا (س); زن در آيينه جلال و جمال. انتشار مجله كيان
نخستين شماره مجله كيان در آبان سال جارى منتشر شد. صاحب امتياز اين مجله آقاى سيد مصطفى رخ صفت و مدير مسؤول و سردبير آن, آقايان رضا تهرانى و ماشاءالله شمس الواعظين هستند. گردانندگان اين نشريه, اولياء سابق مجله كيهان فرهنگى بودند كه با انتشار هفتاد و پنج شماره كيهان فرهنگى, خدمت بسزايى به فرهنگى ايران اسلامى كردند و در معرفى پيشكسوتان فرهنگ و ادب در اين سرزمين و تجليل از آنها, از هر گونه بذل مساعى دريغ نورزيدند.
محتوا و سبك مجله كيان, چون نشريه كيهان فرهنگى سابق است. با اين تفاوت كه گردانندگان كيان, اين بار تجربه اى شش ساله از انتشار كيهان فرهنگى دارند و فراز و نشيبهاى راه را مى شناسد. در سرمقاله اوّلين شماره كيان, از (گذشته), (حال) و مشى (آينده) مجله سخن رفته است. در اين سرمقاله آمده است: (اينك ما اميد و قصد آن داريم كه رسالت دينى و ملى خود را در چارچوب يك كار فرهنگى مستقل دنبال كنيم.
ما بر اين باوريم كه راه سخت و ناهموارى در پيش روى داريم, زيرا يكبار ديگر با امكاناتى ناچيز پا به ميدان گذارده ايم. اما مصمم هستيم به مدد الهى و مساعدت و هميارى دانشوران, اديبان, محققان و هنرمندان, اين راه ناهموار را بپيماييم.)
عنوان برخى از مقالات نشريه كيان چنين است: تهاجم فرهنگى (گفتگو با طلال عتريسى, حسين قوتلى, احمد موصللى و ميشل نوفل); تقليد و تحقيق در سلوك دانشجويى از عبدالكريم سروش; خبرهاى فرهنگى و هنرى جهان; ساعت زبان شناسى از كندراتوف, ترجمه ابوالحسن نجفى; روانشناسى نثر از بهاءالدين خرمشاهى; خواجو و خواجه در يك نگاه از زهره نوروزى صحنه. انتشار فصلنامه مطالعات سياسى
مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى از سال 1367 فعاليتهاى پژوهشى خود را آغاز كرده و پس از انتشار چند كتاب, به نشر فصلنامه مطالعات سياسى همت گماشته و شماره اوّل آن آن در پاييز سال جارى منتشر شده است.
اين فصلنامه همت خويش را به مباحث تازه و نيز مباحثى كه به دلايلى دوباره نگرى و پژوهش مجددّ درباره آنها ضرورى مى نمايد, معطوف داشته است. بى گمان پژوهشهاى استوار متكى بر اسناد معتمد و نگرشى تحليلى فراتر از قالبهاى كليشه اى در جهت عرضه سالم و كارآمد تاريخ معاصر, سودمند است و ضرورى. اميد است اين نشريه در اين زمينه گامهاى بلندى بردارد. مقالات اين شماره, دقيق و خواندنى و ستودنى است و عناوين برخى از آنها از اين قرار است:
بحثى در مقدمه تجدّد, ابهام در تاريخنگارى فراماسونرى ايران, روايتى از سرگذشت (كنفدراسيون), شاپور بختيار و ناسيوناليسم ايرانى. برگزارى سمينار ادبيات انقلاب اسلامى
نخستين سمينار بررسى ادبيات انقلاب اسلامى از سوم تا پنجم دى ماه سال جارى در تالار علامه امينى دانشگاه تهران با سخنرانى حجت الاسلام دكتر احمدى, دير سمينار, و دكتر حسن حبيبى, رئيس فرهنگستان ايران, برگزار گرديد. پس از سخنرانى دكتر حبيبى, حجت الاسلام صادقى رشاد غزل منتشر نشده اى از امام خمينى را قرائت كرد و سپس اساتيد, شاعران و نويسندگانى كه اقدام به فرستادن مقاله كرده بودند و مقاله آنان مورد پذيرش سمينار قرار گرفته بود, در سه روز متوالى مقالات خود را قرائت كردند.
عناوين برخى از مقالات و نام نويسندگان آنها عبارت است از: دكتر اسماعيل حاكمى: بررسى ادبيات انقلاب اسلامى از بعد عرفانى; دكتر نور محمّدخان: تأثير انقلاب اسلامى ايران در فرهنگ پاكستان; دكتر مصطفى اوليائى: عناصر ويژه سبكى و زبانى ادبيات انقلاب اسلامى; دكتر حداد عادل: سخنى پيرامون ماهيت ادبيات انقلاب اسلامى; سيد محمد راستگو: معيارهاى ادبيات انقلاب اسلامى; حجت الاسلام صادقى رشاد: مضامين عرفانى در اشعار حضرت امام (ره); محمدباقر نجف زاده بارفروش: تأملى در داستان نويسى و داستانهاى جنگ.
در طى سمينار, شب شعر و ميزگردهايى با شركت شاعران و نويسندگان برگزار گرديد. همچنين حجت الاسلام احمدى دبير سمينار, طى سخنانى درباره چگونگى كار و تلاش سمينار, غرب زدگانى را كه با انقلاب برخورد طلبكارانه مى كنند, مورد انتقاد قرار داد.

مرآة التّحقيق


أضواء على موازين أدب الثورة
في هذا المقال, جاء نقد الموازين المطروحة لأدب الثورة, و من خلال منظار التعاليم الإسلاميه الرفيعة, و مملا لاحظه الكاتب لأدب الثورة من موازين, جاء:
الالتزام الأدبي, الاهداف و استهدافها, الرؤي السامية و الكريحة, سموّ التمثيل, المسايرة التعبيريّة للمجتمع. أسطورة شقّ الصدر
تكفّل هذا المقال, و استناداً الى مصادر المتنؤعة, ذكر أسطورة شق صدر النبي صلي الله عليه و آله و سلم, بالتفصيل, و من ثم ذكر الاختلاف حول هذهه القصة, و بعد ذلك عرضت آراء جمع من العلماء المسلمين حولها و في الأخير حاول الكاتب تجميع مختلف الآراء, و عرض نتيجة تحقيقه في ذلك. دراسة نقدية على تحقيق كتاب (المعتبر)
في هذا المقال, بعد توضيح قصير حول كتاب (المعتبر في شرح المختصر) للمحقق الحلي, في تحقيقه الجديد, تصدّي الكاتب لما في هذا العمل في نقص و تقصير بصورة مفصّله و معمّقه, و اقتصر في هذا النقد على ما في كتاب (الصوم) فقط, و الذي يشكّل (80) صفحه من مجموع (1280) صفحه و استعرض الأخطاء الواردة التي تبلغ (100) غلطة و هفدة تحريف في كتابة تاريخ الحركة الدستورية (المشروطه)
بعد البحث الموجز عن الحركة الدستورية في إيران, و الانقسامات التي وقعت بين أنصارها الى هواة الحكومة المشروطة و هواة الحكومة المشروعة, تعرّض المقال لدور الآخوند الشيخ ملا قربان علي الزنجاني في هذه الحركة, ثم عرض نصّ البرقية المرسلة من زعيم الحركة الآخوند الخراساني الى الشيخ المذكور, و أثبت الكاتب من خلال ذلك ما جناه بعض المؤرخين المعاصرين بتحريف فقرات تلك البرقية. نظرة على كتاب معجم الدراسات القرآنية عندالشيعة الإمامية
تصدّي المقال لكتاب بعنوان (معجم الدراسات …) الفه عامر الحلو و صدرت طبعته الأولي سنة 1141 هـ في بيروت.
و بعد أن جاء في المقال عرض سريع لتاريخ الفهرسة في الاسلام, قام الكاتب بنقد الكتاب المذكور, و تحت عناوين عديدة, فذكر ما مني به من نقصٍ في الفهرسة و العرض و بصورة موضوعتة و بنّاءة. رَشحاتٌ كوثريّةٌ
في هذا المقال, بعد التعريف بكتاب (سرالصلوة) للامام الخميني الراحل, و عرض لماسبق تأليفه من الكتب على هذا الطراز, تطرّق الكاتب الى الطبعة الحديثة لهذا الكتاب, و مما ينبغي ذكره أنّ الطبعة الجديدة, قد تمّ إصدارها من (مؤسسة تحقيق و طبع آثار الإمام الخميني قدس سره) بصورة محقّقة, و موثّقة. ضرورة تأسيس دائرة معارف للثقافة و اللغة الفارسيّة في للثبه القارة الهندية
جاء هذا المقال في باب (ما ينبغي التحقيق فيه) داعياً الى لزوم تأسيس موسوعة تتكفّل العناية بالثقافة الفارسية و لغتها, و مدي تأثيرهما في شبه القارّة الهندية, ثم تحدث الكاتب بالتفصيل عن منهج تأليف هذا الموسوعة و مما يلزم لاعدادها من أدوات عمل و مصادر, و قد تحرّث في مقدمته عن تاريخ اللغه الفارسية في الهند, و ماضي الثقافة و الحضارة الاسلامية الايراينة في تلك البلاد. قسم الإلهيات من كتاب (الشفاء) و شرحه
بعد أن أشار الكاتب بتأثير الشيخ ابن سينا في الفلسفه الاسلامي, و ما امتازبه كتابه (الشفاء) من أهميّة في تاريخ هذا العلم, و كذا سائر شروحه و التعاليق عليه, عرّج الكاتب على كتاب (دروس الإلهيات من كتاب الشفاء) للمرحوم الاستاد الشيخ مرتضي المطهري, و قد كان صدور هذا الكتاب دافعاً على كتابة هذا المقال, و بهدف الأشارة بأهميّه. تقرير عن مؤسسة (بعثت)
جاء في هذا المقال بيان عن مؤسسة (بعثت) و هي من المراكز العلميه المعنبة بالتحقيق و النشر في الجمهورية الاسلامية, و قد تمّ إعداد مجموعة من الكتب في هذه المؤسسة, و تمّ صدور بعضها.
و من خلال الوقوف على تاريخ إنشاد هذا المؤسسة و ذكر مؤسسها, جاء التعرف على أقسامها و فروعها, و بيان عن إصداراتها المطبوعة, كما ذكرت قائمة بما تعدّه المؤسسة و ما تقوم بتحقيقه من أعمال. الاعمال المحقّقة المعدّة للصدور
يتكفّل هذا الباب الحديث عن الكتب التي تمّ إعدادها للنشر و الصدور و قدجاء في هذا المقال الحديث عن مايلي في الكتب:
1 ـ الإهيّات الشفاء , و تعليقة الملا صدر عليه.
2 ـ ترجمة (سيرة المصطفى)
3 ـ بحر المعارف
4 ـ شرح المثنوي
5 ـ الحاشية على شرائع الاسلام
6 ـ تحفة الأحباب التجاربُ
في هذا المقال, بحث الاستاد محمدرضا الحكيمي عن الإجتهاد بشكله الضروري, و طرقه, أهدافه, و عن المسؤوليات الكبري التي تقع على عاتق الحوزات العلميه في هذا العصر, ثم تطرّق الى المشكلة الأساسية للمجتمع و الثورة, و قد ذكر الرجعيّة ـ في شئ صورها ـ باعتبارها اكبر المشاكل, و في النهاذة: جاء تحديد (الرجعية) بشكل مؤثر و مستوعب. الجديد في التأليف و الصدور
بهذا العنوان نشرت ثلاث مقالات:
1 ـ البيانات الموجزهة:
و جاء فيبها التعريف مجملا بالكتب التالية: حافظيات, اطلالة على علوم القرآن, الصحيح في سيرة النبي الاعظم (ص) , فيلسوف استراباد: الميرداماد, ابن باديس و الجزائر, دروس في علم الأصول, على ساحل صحراء الملح,
2 ـ البيانات التقريرية:
و جاء في هذا المقالة توصيف موضوعي لعشرات الكتب الحديثة الصدور, و علي أساس تكشيفي تامّ.
3 ـ المجّلات التحقيقية والثقافية.
و بهذا العنوان, عرض فهرس للمقالات المواردة في مجموعة من الدوريا العلمية والثقافية.