کتاب آیینه پژوهش

معرفى گزارشى ها


كليات
فهرست نسخه هاى خطى فارسى مؤسسه خاورشناسى فرهنگستان علوم روسيه
مترجم: عارف رمضان, چاپ اوّل, تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, 1375, 486ص, وزيرى.
كتاب فهرست 4790 نسخه از نسخه هاى خطى فارسى است كه در مؤسسه ياد شده, وجود دارد. در اين فهرست نام كتاب, مؤلف, موضوع, تاريخ كتابت, تعداد برگ ها و شماره ثبت نسخه ها آمده است.
بعضى از كتاب ها تنها يك يا دو نوع از اطلاعات فوق را دارد.
مديريت تحول سازمانى
محمد سعيد تسليمى, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1376, 8 « 208ص, وزيرى.
كتاب براى دانشجويان رشته مديريت دولتى در مقطع كارشناسى تدوين شده است. و در شش بخش كه هر كدام به چندين فصل تقسيم مى شوند. مباحث مديريت تحول سازمانى را بررسى كرده است. بخش هاى كتاب عبارت است: بخش اول كليات; بخش دوم مديريت تحول نيروى انسانى; بخش سوم مديريت تحول ساختار; بخش چهارم مديريت تحول خط مشى; بخش پنجم مديريت تحول فنون و تكنولوژى و بخش ششم توانمندسازى و تحليل نيازهاى سازمان.
بانگ آزادى
مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, چاپ اوّل, تهران, 1376, 373ص, وزيرى.
كتاب فهرست نوارهاى سخنرانى امام خمينى(ره) از تاريخ 12/2/1342 تا تاريخ 1/1/1368 است كه مجموعاً 915 نوار فهرست شده است. در اين فهرست تاريخ, محل, مخاطبان, مدّت, موضوعات سخنرانى نشان داده شده است.
كتاب چندين نمايه دارد كه محققان را در دستيابى به نوار مورد نظر كمك مى كند. فلسفه و كلام
بازخوانى قصه خلقت
حسن يوسفى اشكورى, چاپ اوّل, تهران, انتشارات قلم, 1376, 351ص, وزيرى.
كتاب با يك درآمد و دو بخش, مباحثِ مربوط به خلقت آدمى بر روى كره خاكى را مورد بررسى قرار داده است.
در درآمد اهميت بحث انسان شناسى را تبيين كرده و در بخش اوّل فرايند آفرينش را با بحث درباره داستان آدم در قرآن, روح, خلافت, ميوه ممنوعه, شيطان, عصيان و هبوط بررسى كرده است و در بخش دوم ويژگى انسان آدم را مورد پژوهش قرار داده و مباحثى از قبيل آزادى, جبر و تفويض و اختيار, رابطه زن و مرد را آورده است.
المظاهر الألهية
صدرالدين محمد شيرازى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 198ص, وزيرى.
كتاب در دو فن بحث هاى مربوط به توحيد و معاد را به روش برهانى و اشراقى مورد تحقيق قرار داده است. در بخش اوّل توحيد ذاتى, اسماء و صفات, علم الهى, حدوث عالم, بداء و اعاده را بررسى كرده و بخش دوم معاد جسمانى, حقيقت مرگ, ماهيت قبر عذاب آن, حشر, صراط و نشر صحف در روز حشر را مورد تحقيق قرار داده, محقق اين اثر استاد جلال الدين آشتيانى است.
فصل الخطاب فى مذهب ابن عبدالوهاب
سليمان بن عبدالوهاب نجدى, چاپ چهارم, 1418, 176ص, وزيرى.
(فصل الخطاب) اوّلين كتابى است كه آرا و انديشه هاى محمد بن عبدالوهاب را به نقد كشيده است و طرفه آنكه اين كتاب را برادر وى كه عالمى بوده است برجسته و بسيار مورد توجه رقم زده است.
او ابتدا از لزوم پيروى از آنچه اجماع است اسلامى بر آن باور دارند, سخن گفته و آنگاه از كج روى هاى مؤسس جريان وهابيگرى (= برادرش) و موضع آنان درباره مسلمانان سخن گفته و شيوه آنان را براساس آيات و روايات مردود دانسته است. مسأله نذر, تبرّك و… ديگر مسائلى را كه آنان به گونه اى وارونه تفسير كرده اند, بدرستى تبيين كرده و جهل گرايى آنان را نشان داده است. فصل الخطاب در هند, مصر و تركيه چاپ شده بوده است. اين چاپ براساس چاپ هند سامان يافته است, با تخريج احاديث منبع يابى اقوال و آرا و تنظيم فهارس سودمند.
كتاب را جمعى از عالمان تصحيح كرده اند و در ضمن مقدمه اى سودمند, از شرح حال مؤلف و اهميت كتاب سخن گفته اند.
الوهابيون و البيوتات المرفوعه
محمد على بن حسن سنقرى كردستانى, چاپ دوم, 1418, 128ص, وزيرى.
وهابيان كه در جامعه اسلامى از سوى بسيارى از عالمان به كج انديشى و كژروى شناخته شده اند, از جمله بر اين باورند كه برپا داشتن ساختمان بر قبور ـ قبر هر كه باشد ـ مصداقى از شرك است و حرام. و بدين سان چون بر حرمين شريفين چيره شدند, تمام ساختمان هاى مزارها را با خاك يكسان كردند. آنان وجود هيچ اثر تاريخى را نيز برنمى تابند و چنين است كه در عربستان صدها اثر تاريخى را تباه ساختند. مؤلف در اين كتاب اين انديشه جهالت آميز آنان را به نقد كشيده, و در پرتو آيات و روايات, نااستواريِ آن را نشان داده است. مؤلف ابتدا مفهوم شرك را بدرستى در فرهنگ اسلامى باز گفته و آنگاه از شفاعت سخن گفته و نشان داده است كه توسل, استغاثه و استشفاع و زيارت و واسطه قرار دادن ذوات مقدس براى خواست ها و سؤال ها از خداوند شرك نيست و چون بدرستى انجام شود, عين توحيد است. آنگاه از موضوع ياد شده بحثى كرده است دقيق و سودمند. اين اثر ارجمند را تنى چند از عالمان تحقيق كرده و افزون بر تحرير احاديث و توضيحات لازم پانوشت ها, در ضمن مقدمه اى از مؤلف و كتاب و اهميت آن سخن گفته اند.
دفع الشبه عن الرسول و الرساله
تقى الدين الحيصنى دمشقى, چاپ دوم, 1418, 256ص, وزيرى.
اين كتاب نقد و ردّى است بر آراى ابن تيميه در عقايد. ابن تيميه كه انديشه ها و افكارش بن مايه هاى حنبلى و اهل الحديثى دارد, در آيات باور به ظواهر را لازم دانسته و تأويل آيات را بويژه در آيات صفات ناروا مى داند. از اين روى چونان سلف خود به تجسيم گراييده و بر خداوند (عرش), (كرسى) ماديّ و… قايل شده است. مؤلف در اين كتاب اين انديشه را به نقد كشيده است. اوّلاً جريان باور به (تجسيم) را ريشه يابى كرده و آنگاه لزوم تأويل آياتى را كه ظاهر آنها نمايانگر تشبيه است, ثابت كرده و آرا و انديشه هاى عالمان بزرگ در اين باره را گزارش كرده است. همچنين در ضمن بحث, جاى در جاى به انديشه هاى انحرافى ابن تيميه پرداخته و كژروى هاى او را نشان داده است.
مؤلف از جمله تأكيد مى كند كه احمد بن حنبل بر (تجسيم) باور نداشته است. از اين روى كتاب در چاپ هاى پيشين عنوان (دفع شُيبه من شبّه و تحّد و نسب ذيل الى الأم احمد) داشته است. كتاب را در اين چاپ عالمانى تصحيح كرده اند و افزون بر تحرير احاديث و توضيح مواردى از متن در پانوشت ها در ضمن مقدمه اى از كتاب و مؤلف سخن گفته اند.
تخيل من حرّف التوراة و الأنجيل 2ج
صالح بن حسين جعفرى, تحقيق محمود عبدالرحمن فتح, رياض, مكتبة العبيكان, 1419, 989ص, وزيرى.
مؤلف از عالمان قرن شش و هفت هجرى است و به روزگارى مى زيسته است كه جامعه اسلامى به شدت دستخوش تحوّلات سياسى و اجتماعى بوده و تفرّق و دگرگونى در همه سوى جامعه چهره نموده است. حضور يهوديان و مسيحيان در جامعه اسلامى جدّى و رويارويى آنها با فكر دينى و تلاششان عليه اسلام بسيار گسترده بوده است. او كه در مصر و به روزگار صلاح الدين ايوبى به دنيا آمده و در همان ديار, دانش آموخته, اين كتاب را با توجه به جريان هاى فكرى و در نقد و تزييف تورات و انجيل موجود و اثبات تحريف آن دو نگاشته است. او در اين كتاب از اثبات نسخ و جاودانه نبودن شريعت يهود, خرقه هاى يهود و باورها و انديشه هاى گونه گون آنان, نقد متن تورات و تزييف آموزه ها و تعاليم موجود در آن درباه خداوند و شرايع دينى, تناقض ها و تهافت هاى متن آن ـ اثبات نبوت عيسى مسيح ـ اثبات نبوت رسول الله, نقد انديشه تثليث, نقد تفكر مسيحيان درباره (صليب) و چگونگى باور آنها درباره آدم, تبيين محرّف بودن اناجيل موجود, ريشه يابى انجيل سخن گفته و به چگونگى انديشه و اعمال عالمان و مروجان مسيحيان نيز پرداخته است. محقق كتاب در مقدمه اى سودمند از وضع سياسى, اجتماعى و فرهنگى روزگار مؤلف سخن گفته و درباره عقايد و انديشه ها و آثار مؤلف بحث كرده است. محققان از عالمان سعودى است كه در اين مقدمه نيز از عرضه آراء و انديشه هاى سلفى مآبانه و تنگ نظرانه خود دريغ نكرده است.

نشانه هايى از او
سيد رضا صدر, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 576ص, وزيرى.
شناخت و انديشيدن در طبيعت كه جلوه ها علم و قدرت خداوند است يكى از بهترين راه هاى شناخت خداوند و دستيابى به معرفت الهى است. قرآن ضمن آنكه شناخت ابعاد هستى را يكى از راه هاى شناخت خداوند معرفى كرده, با گزارش هاى گونه گون از هستى و طبيعت راه را براى هرچه بيشتر انديشيدن در اين زمينه هموار كرده است. (نشانه هايى از او) به تعبير نويسنده فقيد آن آيت اللّه صدر (داراى نشانه اى چند از نشانه هاى به شمار اوست, چون ذات نامتناهى, نشانه هايش نيز, متناهى است). مؤلفِ كتاب در ذيل دويست و هشتادو يك عنوان كه در ضمن هر كدام از آنها جلوه اى از جلوه هاى طبيعت را شرح و تعيين كرده است, تلاش دارد تا برگ هايى از دفتر معرفت را در پيشديد خواننده بنهد, با نثرى روان و دلپذير. برخى از عناوين را بنگريد: شب پره و رادار, استخوان پرندگان, اندوختن حيوانات, ملكه زنبور عسل, پوست بدن, پشه گز, پالايشگاه بدن و…. قرآن , تفسير
الوسطيه فى القرآن الكريم
على محمّد الصلاّنى, اردن, دار نفائس, 1419, 736ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است تا نشان دهد كه آموزه هاى قرآن در ابعاد مختلف رنگ اعتدال دارد و به دور از افراط و تفريط و غلوّ و تقصير است. ابتدا مفهوم (وسط) را تعريف كرده و آنگاه وسط را شناسانده كه در قرآن با عناوين (خير) و (عدل) از آن ياد شده است. سپس معارف قرآن را درباره توحيد, ايمان, ملائكه, انبياء, قضا و قدر, اراده الهى و مشيت الهى گزارش كرده است. مباحث كلامى كتاب كاملاً رنگ و بوى سلفى دارد و مؤلف همه آموزه هاى ابن تيميه را ملاك داورى قرار داده است و آراى اشاعره و معتزله را با آن نقد كرده است. در جزء سوم كتاب (وسطيت) معارف قرآن در عبادات و تشريع بحث كرده است.

المسائل الأعتزاليه فى تفسير الكشّاف للزمخشرى, 2ج
صالح بن عزم الله القاعدى, عربستان سعودى, دارالأندلس, 1238ص, وزيرى.
(الكشاف) از تفاسير بلند آوازه فرهنگ اسلامى و از جمله آثار بس ارجمند نگاشته شده در تفسير قرآن است. زمخشرى در اين تفسير در توجيه, تبيين و تشبيه مبانى اعتزال و بهره گيرى از آيات در اين زمينه بسى كوشيده و گاه براى استوارسازى ديدگاه هاى خود به (تفسير به رأى) دچار شده است. جنبه هاى بلاغى و ادبى (كشاف) بسى مهمتر از جنبه هاى ديگر آن است و در اين جهت بحق (كشّاف) كم نظير و بلكه بى نظير است. عالمان و مفسران اشعرى مسلك, هرگز اين بُعد تفسير را نتوانسته اند ناديده بگيرند و با توجه به كارآمدى و سودمند اين تفسير در جهت برنمودن ابعاد بيانى قرآن به نقد آن در جهت كلامى و اعتزاليش پرداخته اند. شايد مهم ترين كوشش در نقد آن, كتاب (الأنتصاف من الكشّاف) نگاشته احمد بن محمد بن منصور اسكندرى مشهور به ابن منير باشد. نويسنده كتاب در اين مجموعه آراى اعتزالى زمخشرى را براساس كتاب ابن منير استخراج, گزارش, تحليل و نقد كرده است. او مطالب كتاب را براساس سوره ها و آيه ها سامان داده است. ابتدا آيه اى را كه زمخشرى براساس آن ديدگاه هاى خودش را طرح مى كند, مى آورد و آنگاه مباحث زمخشرى را و سپس نقد ابن منير بر آن را و آنگاه داورى و نقد خود بر زمخشرى و گاه ابن منير را. اين كتاب نيز مانند بسيارى از رساله هاى دكترا و… نگاشته شده در دانشگاه هاى سعودى در جهت استوارسازى مبانى سلفى گرى و وهابى مآبى است و به اصطلاح اينان (اهل السنه). به هر حال كتاب مفيدى است و براى اهل پژوهش سودمند. مؤلف شرح حال زمخشرى و ابن منير را به تفصيل در آغاز كتاب آورده و هر دو كتاب را معرفى كرده است. فقه و حقوق
حسبه يا نظارت بر سلامت اجراى قانون
قدرت اللّه مشايخى, چاپ اوّل, قم, انصاريان, 1376, 239ص, وزيرى.
كتاب داراى هشت فصل است. فصل اوّل پيدايش اداره حسبه, فصل دوم معناى حسبه و فرق آن با نهادهاى مشابه, فصل سوم تاريخچه حسبه در جهان اسلام, فصل چهارم دلايل مشروعيت نظارت فقيه, فصل پنجم حسبه زير مجموعه امر به معروف و نهى از منكر, فصل ششم نقش حسبه در جامعه, فصل هفتم حسبه و مشاغل و فصل هشتم مواردى از اعمال حسبه در زندگى پيامبر(ص) و على(ع).
الأجاره
محمد حسن قديرى. چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 568ص, وزيرى.
كتاب در بردارنده مباحث اجاره است و عناوين زير را در بر دارد: شرايط متعاقدين; شرايط عوضين; اجاره از عقود لازمه است; اعتبار و عدم اعتبار تسليم در معاوضات; عين مستأجره در دست مستأجر امانت است; اجاره به غير, اجاره زمين.
اين كتاب محصول درس هاى فقهى مؤلف است و بر پايه كتاب عروةالوثقى تنظيم شده است.
مضاربه در اسلام
محمد حسين ابراهيمى, چاپ دوم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 160ص, رقعى.
مؤلف مباحث مضاربه را در عناوين زير مورد بررسى قرار داده است. تاريخ مضاربه, ترسيم كلى از مضاربه, مباحث مقدماتى مضاربه, قراردادها, مضاربه و شركت, مضاربه به عنوان فعاليتى توزيعى و تجارى, ماهيت مضاربه, موضوعات فقهى متفرقه, قانون مضاربه در نظام بانكى جمهورى اسلامى ايران و نقد آن و در پايان سه طرح براى مضاربه ارائه شده است. تاريخ و شرح حال
گزيده متن ها و راهنماى تاريخ ايران
غلامرضا وطن دوست, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1376, 197ص, وزيرى.
كتاب به عنوان درس قرائت متون تاريخى به زبان انگليسى براى مقطع كارشناسى تدوين شده است و مؤلف آن را در هفت فصل تنظيم كرده است. فصل اوّل نام تاريخ پادشاهان و حاكمان, فصل دوم تاريخ ايران قبل از اسلام, فصل سوم گسترش اسلام و نقش آن در ايران, فصل چهارم ايران اسلامى, فصل پنجم گزيده هايى از منابع تاريخ باستان, فصل ششم منابع تحقيق درباره ايران و فصل هفتم شيوه ترجمه.
خليج فارس از دوران باستان
ام بسيورى, مترجم: حسن زنگنه, چاپ اوّل, قم, مؤسسه فرهنگى همسايه, 1377, 219ص, وزيرى.
كتاب تاريخچه خليج فارس از دوران باستان تا اواخر قرن هيجدهم ميلادى است كه در دو فصل تنظيم شده است. در فصل اوّل خليج فارس در دوران باستان مورد بررسى قرار گرفته است. در فصل دوم خليج فارس از سال 600 تا 1800 ميلادى بحث شده است و فصل سوم خليج فارس در اواخر قرن 18 ميلادى بررسى شده است. در اين فصل همه جزاير و مناطق اطراف خليج به طور مستقل از نظر تاريخ, قوميّت و جغرافيا بحث شده است.
مير مهنا و شهر درياها
حسن زنگنه, چاپ اوّل, قم, مؤسسه فرهنگى همسايه, 1377, 255ص, وزيرى.
اين كتاب مجموعه چندين نوشته درباره خليج فارس و جنوب ايران است كه توسط خارجيان نوشته شده است و مترجم آنها را ترجمه و نخست در هفته نامه (آينه جنوب) نشر داده است و اينك مجموعه آنها را در شكل كتابى به دوستداران كتاب تقديم كرده است.
درياى پارس و سرزمين هاى متصالح
هاولى, مترجم: حسن زنگنه, چاپ اوّل, قم, مؤسسه فرهنگى همسايه, 1377, 375ص, وزيرى.
كتاب به بررسى سرزمين هاى متصالح يعنى امارات متحده عربى و درياى پارس مى پردازد و در ده فصل به بررسى اين مناطق, اقوامِ ساكن در آنها, حوادث پيش آمده, ورود خارجى ها, جنگ ها و معاهداتى كه در اين ارتباط بسته شده است, مى پردازد.
محقق شوشترى قاموس پژوهش
محمد صحتى سردرودى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 144ص, رقعى.
كتاب شرح حال علامه محمد تقى شوشترى است و از پنج فصل تشكيل يافته است: بزرگان شوشتر در فصل اوّل بحث شده, فصل دوم شرح حال شيخ محمدتقى شوشترى است, فصل سوم اساتيد و فصل چهارم يادكرد آثار وى را در بردارد و در فصل پنجم ديدگاه ديگران درباره او آورده شده است.
غروى اصفهانى نابغه نجف
محمد صحتى سردرودى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 160ص, رقعى.
كتاب شامل شرح حال آيت اللّه غروى اصفهانى است كه در شش فصل تنظيم شده است: فصل اوّل با عنوان از نخجوان تا نجف كه زندگى كودكى وى را مورد بحث قرار داده, فصل دوم با عنوان سرچشمه هاى نور, اساتيد وى را يادآور شده و در فصل سوم آثار و ابتكارات وى با همين عنوان مطرح شده, در فصل چهارم شاگردان, فصل پنجم اخلاقيات و فصل ششم نظر صاحب نظران درباره وى آمده است.
مشايخ الثقات, 2ج
ميرزا غلامرضا عرفانيان يزدى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 269ص, وزيرى.
كتاب شامل بررسى و شناسايى مشايخ سه تن از راويان موثق عظيم الشأن يعنى ابن ابى عمير, صفوان بن يحيى و ابن ابى نصر بزنطى است.
الشيخ عبدالقادر الجيلانى و آراؤه الاعتقاديه و الصوفيه
سعيد بن مسفر بن مفرح القحطانى, رياض, مؤسسة الجريس, 1418, 688ص, وزيرى.
عبدالقادر گيلانى صوفى و عارف بلند آوازه قرن پنجم و ششم هجرى است (470ـ561) و اين كتاب گزارشى است از افكار و آراى او در عقايد اسلامى و نيز تصوف. مؤلف ابتدا از وضع سياسى, اجتماعى و فرهنگى روزگار وى سخن گفته است, آنگاه از زندگانى, تحصيل, مشايخ و شاگردان و آثار و مؤلفاتش. سپس از روش معرفتى شيخ گيلانى سخن گفته و آراى اسلامى و عقيدتى وى را گزارش كرده است. ايمان, توحيد, عبادت, اسماء و صفات نبوى و مباحث مربوط به آن است از جمله بحث هاى اين بخش است. اين مباحث را مؤلف با استناد به آثار گيلانى رقم زده است و كوشيده است تا گيلانى را نيز به لحاظ باورهاى كلامى معتقد به مبانى كلامى سلفيه و اهل السنه و الجماعه! نشان دهد.
در فصل پنجم مؤلف به بدعت از ديدگاه عبدالقادر پرداخته است و آنگاه در بحث مستقلى از تصوّف سخن گفته است و نيز از آراى و انديشه هاى متصوفانه گيلانى. مؤلف ظاهراً تحت تأثير تعاليم گيلانى و از سوى ديگر وابسته به جريان منحط فكر وهابى است و از اين روى ضمن انتقاد و طعن ضعيفى بر گيلانى و برشمردن لغزش ها, او را جزء اهل السنه و الجماعه تلقى كرده است.
ترجمه لهوف على قتلى الطفوف سيد بن طاووس
سيد بن طاووس, مترجم: عبدالرحيم عقيقى بخشايشى, چاپ اوّل, قم, نشر بخشايش, پاييز 1377, 284ص, وزيرى.
حماسه اى كه در كربلا به وقوع پيوست, محققان و مورخان و گويندگان را بر آن داشت تا اطراف آن را بكاوند و زوايا و لايه هاى ناپيداى آن را بر نمايانند.
تاريخ پژوهان و كارشناسان مسائل اجتماعى همواره از دو سو به اين حادثه نگريسته اند. يك سوى اين حادثه تجمع تعداد اندكى از مردان خداست كه با عزمى پولادين قيام به قسط نموده و پرچم عدالتخواهى را عليه تماميت تهجر, ظلم و بيداد و دنياطلبى برافراشته اند.
اجتماعى كه جز به حريت و آزادگى و عمل به وظيفه انديشه اى ديگر نداشتند و در ديگر سوى اين ماجرا جمع كثيرى از شبه مردان كه جز به حكومت ظلم و استبداد و زراندوزى, كسب مال و منال و رسيدن به آرزوهاى حيوانى به هر نحو ممكن, به چيز ديگرى فكر نمى كردند.
اجتماعى كه عليه انسانيت قيام كردند و كمر همت بر نابودى تمام ارزش هاى انسانى بستند.
نتيجه اين ماجرا به قدرى اسف انگيز و دلخراش بود كه همه گويندگان و نويسندگان را بر آن داشت تا از همان روز نخستِ حادثه, آن را برنمايند. سيد ابن طاووس كه يكى از اَعلام اماميه قرن هفتم است, كتابى را با عنوان لهوف نگاشت كه يكى از منابع ارزشمند واقعه كربلا تواند بود. به همين لحاظ جناب آقاى بخشايشى كتاب را به وجه نيكويى تعريب, ترجمه و منتشر كرده و استفاده از اين اثر گرانمايه را براى همگان سهل نموده است.
سياست و حكومت در آسياى مركزى
دكتر الهه كولائى, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1376, 8 « 180ص, وزيرى.
كتاب سياست و حكومت در آسياى مركزى را در شش فصل تدوين كرده است. در فصل اول ويژگى هاى جغرافيايى و تاريخى منطقه را بحث كرده است. در فصل دوم دگرگونى هاى اقتصادى, در فصل سوم تحول در ساختار سياسى, در فصل چهارم تشكيل جامعه كشورهاى مستقل مشترك المنافع, در فصل پنجم دولت سازى در جمهورى هاى آسياى مركزى و در فصل پايانى وضع اين جمهورى ها را در نظام بين الملل بررسى كرده است.
اسناد جنگ جهانى اوّل در جنوب ايران
كاوه بيات, چاپ اوّل, قم, مؤسسه فرهنگى همسايه, 1377, 315ص, وزيرى.
كتاب حاوى اسناد روزانه مرتبط با جنگ جهانى اوّل است كه از محرم سال 1333 هجرى قمرى آغاز و تا ذيقعده سال 1334 ادامه يافه است.
اسناد به كمك و هميارى وزارت امور خارجه و بخش آرشيو راكد آن سامان يافته است.
طراحى صنعتى
جان هسكت, مترجم: غلامرضا رضايى نصير, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1376, 240ص, وزيرى.
كتاب به عنوان منبع اصلى درس (تاريخ طراحى صنعتى) براى مقطع كارشناسى تدوين شده است. و داراى يازده فصل و يك مقدمه است. و در آن به مباحثى از قبيل از صنايع دستى تا هنر صنعتى, بهينه سازى و استاندارد كردن, طراحى گروهى و هويت محصول, توليد انبوه و انتخاب فردى و مباحثى از اين دست پرداخته شده است. ادبيات
مطلوب كل طالب
رشيد الدين وطواط, چاپ اوّل, تهران, بنياد نهج البلاغه, 1374, 228ص, وزيرى.
اين كتاب يكى از متون كهن فارسى است و نويسنده در آن به شرح صد كلمه از سخنان على(ع) به فارسى پرداخته است. انتخاب كلمات از جاحظ بوده و مترجم آن رشيدالدين وطواط و مصحح كتاب دكتر محمود عابدى است كه با تعليقات خود به كتاب ارزش بيشترى داده است. كلام
گفتمان مهدويت
صافى گلپايگانى, چاپ اوّل, قم, انتشارات مسجد جمكران, 1377, 246ص, رقعى.
اين كتاب به صورت پرسش و پاسخ تنظيم يافته و بر پايه روايات و گزارش هاى تاريخى سه مقوله مرتبط به هم يعنى تشيّع, امامت و مهدويت مورد بررسى قرار گرفته است.
نويسنده در مبحث تشيّع به هشت سؤال پاسخ گفته است. در مبحث امامت شش پرسش را جواب داده است و در بحث مهدويت به شانزده سؤال جواب نوشته است.
انتظار و انسان معاصر
عزيزى حيدرى, چاپ اوّل, قم, انتشارات مسجد جمكران, 1419, 116ص, رقعى.
نويسنده در مقدمه كتاب نياز به منجى را بررسى مى كند در فصل اوّل مفهوم انتظار را مى نماياند. فصل دوم را به ريشه هاى انتظار اختصاص داده است. فصل سوم ادب انتظار را نشان مى دهد و در فصل چهارم به بررسى آثار انتظار پرداخته است.
اسلام و سنّت وبرى
داود مهدويزادگان, چاپ اوّل, قم, طه, 1377, 256ص, رقعى.
اين كتاب در صدد است با نگاه انتقادى نسبت به سنّت ماكس وبرى فرهنگ و ميراث اسلامى را تحقيق كند. مباحثى از قبيل آموزه تقدير, آموزه افزايش عظمت خدا, آموزه شغل دنيوى به مثابه تكليف, اسلام و توسعه اقتصادى در تمدن اسلامى, اسلام و عقلانيت سرمايه دارى نوين و رابطه نهايى اسلام و عقلانيت ابزارى از مباحث مهم كتابند.
تجربه دينى
پرادفوت وين, ترجمه عباس يزدانى, چاپ اوّل, قم, طه, 1377, 400ص, رقعى.
نويسنده كتاب مقوله (تجربه دينى) را در ذيل مباحثى از قبيل (تعبير), (تفسير), احساسات و عرفان, ايضاح و تبيين بررسى كرده است. مترجم كتاب در پايان آن ديدگاه اسلامى را درباره مبحث ياد شده بيان كرده و در موارد نياز نظريه نويسنده را نقد كرده است.
العقائد الأسلاميه
مركز المصطفى, چاپ اوّل, قم, مركز المصطفى للدراسات الأسلاميه, 1419, وزيرى.
(مركز المصطفى) مؤسسه اى بنياد نهاده شده براى پژوهش درباره عقايد اسلامى و تدوين و عرضه انديشه دينى بر پايه ديدگاه هاى مختلف و براساس منابع و مصادر معتمد جريان هاى فكرى حوزه فرهنگ اسلامى. اكنون در سه مجلّد از مجموعه اى كه تدوين يافته, مباحثِ فطرت, شناخت, رؤيت, تشبيه, تجسيم و برخى از مسائل شفاعت گزارش شده است.
فطرت, ميثاق و عالم ذر, جايگاه فطرت در معارف اسلامى, معرفةاللّه, وسايل و ابزار معرفت, معرفت و عمل, انواع معرفت ها, معرفت پيامبر و امامان(ع), لزوم شناخت امام, حديث (من مات و لم يعرف امام زمانه), ريشه هاى مسأله رؤيت, تشبيه و تجسيم در انديشه سنّى, عاملان گسترش اين افكار در منابع اهل سنت, تفسير آيه (لاتدركه الأبصار…) و ديگر آيات مربوط به موضوع ياد شده. شفاعت, ابعاد شفاعت, شفاعت كنندگان, شفاعت شوندگان, تأثير اسرائليات بر شفاعت…, از جمله بحث هاى اين مجموعه است. تمام اين مباحث بر پايه منابع و مصادر معتمد فريقين گزارش شده است, محققان جاى جاى در جمع بندى بحث ها و ريشه يابى مسائل به بحث و بررسى پرداخته اند.
چهار گفتار در مبانى فقهى و كلامى ولايت فقيه
جمعى از نويسندگان, چاپ اوّل, تهران, مركز رسيدگى به امور مساجد, 1377, 105ص, رقعى.
مجموعه اى است فراهم آمده از چهار مقاله, درباره ولايت فقيه و مبانى آن. در مقاله اوّل مبانى كلامى ولايت فقيه و اركان آن به بحث نهاده شده است. و در مقاله دوم (ولايت مطلقه فقيه و ابعاد آن) تبيين شده است. مجلس خبرگان از نظر قوانين و مقررات, موضوع مقاله سوم است و در مقاله چهارم از چگونگى انتخاب و يا انتصاب وليّ فقيه سخن رفته است. فقه
پژوهشى در اسراف
سيد مهدى موسوى كاشمرى, چاپ دوم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 232ص, رقعى.
نويسنده مقوله اسراف را طى دو فصل (هر فصل داراى پنج بخش) بررسى كرده است. در فصل اول درباره اصل اسراف از قبيل واژه اسراف, حرمت اسراف, فلسفه حرمت, عوامل اسراف و فرهنگ مصرف بحث كرده است و در فصل دوم انواع اسراف را نشان داده است.
فى رحاب التوبة
السيد محمد المجاهد, تحقيق: ناصر الباقرى البيدهندى چاپ اوّل, قم, انتشارات زائر, 1377, 118ص, رقعى.
كتاب بر اين فرضيه مبتنى است كه توبه موجب مى گردد عدالت شخص كه به خاطر گناه از بين رفته است, دوباره به وى بازگردد. مؤلف مباحثى را كه در ارتباط با اين مبحث مطرح است در هفده تعليقه بررسى گردد.
محقق كتاب در مقدمه آن شرح حال كوتاهى از مؤلف ارائه داده است.
امر به معروف و نهى از منكر
حسين نورى همدانى, چاپ هفتم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 317ص, رقعى.
امر به معروف و نهى از منكر, به رغم جايگاه بلندى كه در آموزه هاى دين دارد, در پژوهش هاى فقهى از بحثى پربرگ و بار برخوردار نيست. حضرت آيت اللّه حسين نورى سال ها پيش در بحث هاى عالى خارج فقه اين موضوع را به بحث نهاده و تمام ابعاد آن را كاويده; و نتيجه آن بحث ها را در كتابى با عنوان (الأمر بالمعروف و النهى عن المنكر) سامان داده است. و در ضمن مقدمه اى بر اين بحث, از عدم توجه شايسته به اين بحث گلايه كرده است. كتاب در شش فصل پرداخته شده است. امر به معروف و نهى از منكر از ديدگاه قرآن, بررسى رواياتى از پيامبر(ص) و امامان(ع), بررسى معناى دو واژه معروف و منكر. چگونگى امر به معروف و نهى از منكر, واجب عينى و يا كفايى بودن آن عناوين, چهار فصل اوّل كتاب را تشكيل مى دهد. فصل پنجم در باب شرايط امر به معروف و نهى از منكر كه درازدامن ترين فصل كتاب است, از اهميت ويژه اى برخوردار است. مؤلف به آنچه گفته شده بسنده نكرده و با نقد و تحليل ديدگاه ها, بويژه در باب (شرط تأثير) به نتايج مهمى دست يازديده اند. فصل ششم ويژه مراتب و مراحل امر به معروف و نهى از منكر است. اين كتاب را جناب آقاى محمدى اشتهاردى ترجمه كرده كه از استقبال قابل توجهى برخوردار شده است.
رساله احكام براى نوجوانان
محمد گرم آبدشتى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 159ص, رقعى.
مؤلف در اين مجموعه از فتاوى حضرت آيت اللّه بهجت آنچه را به كار نوجوانان و جوانان مى آيد, برگزيده و گزارش كرده است و در مقدمه به اجمال از زندگانى استادان و تأليفات وى سخن گفته است. تاريخ
حماسه 17 خرداد 1354 مدرسه فيضيه
به كوشش على شيرخانى, چاپ اوّل, تهران, مركز اسناد انقلاب اسلامى, 1377, 279ص, وزيرى.
پس از قيام خونين 15 خرداد 1342 سخنرانى تاريخى امام خمينى و به شهادت رسيدن گروه بسيارى از مردمان مسلمان ايران, همه ساله در مدرسه فيضيه به شيوه هاى گوناگون در راستاى بزرگداشت آن روز پرشكوه و تاريخى, مراسمى برگزار مى گرديد.
در سال 1354ش, نيز اين مراسم برگزار شد, اما به اعتراض و تظاهرات طلاب و حمله مامورين دولتى و سربازان گارد به مدرسه فيضيه و در نهايت دستگيرى 350 نفر از روحانيون و اعزام گروهى از ايشان به سربازى و گروهى ديگر به زندان و تعطيلى مدرسه فيضيه تا سال 1357 منجر شد.
كتاب حاضر به ثبت و ضبط خاطرات 19 نفر از عاملان و دستگيرشدگان آن ماجرا اختصاص دارد و در پايان كتاب (60ص) ضمايم, اعلاميه هاى مراجع تقليد, تصاوير, اسناد و فهرست اعلام آورده شده است.
اين كتاب در روشن ساختن فصلى پرشكوه از تاريخ انقلاب اسلامى ايران, حائز اهميّت است.
حماسه 19 دى 1356قم
به كوشش على شيرخانى, چاپ اوّل, تهران, مركز اسناد انقلاب اسلامى, 1377, 471ص, وزيرى.
پس از درگذشت مشكوك آيت اللّه سيد مصطفى خمينى (آبان 1356) و بزرگداشت پرشكوه ياد و خاطره امام خمينى در مجالس ترحيم وى كه رژيم شاه را به خشم واداشت, رژيم بر آن شد تا به خيال خام خود, به حضرت امام اهانت روا دارد. لذا در 17 دى مقاله اى سراپا اهانت به امام در روزنامه اطلاعات به چاپ رساند و به دنبال آن, اعتراض پرشكوه حوزه علميه و بازاريان و اصناف قم در اعتراض بدين عمل زشت اوج گرفت و مراجع تقليد و اساتيد حوزه يكپارچه به ميدان آمدند و از ساحت مقدس امام دفاع نمودند و اين جرقه آغاز انقلاب اسلامى ايران و تشكيل نظام جمهورى اسلامى شد.
اين كتاب به ثبت و ضبط خاطرات 17 تن از علما و طلاب حاضر در آن واقعه (از جمله حضرات آيات: مكارم شيرازى, حسين نورى, محمد مؤمن, محمد يزدى, طاهرى خرم آبادى) پرداخته و ضمائم و سخنرانى و اعلاميه هاى مراجع تقليد و اساتيد حوزه و اسناد ساواك و فهرست اعلام پايان بخش كتاب است. اين اثر تلاشى فرخنده در جهت بزرگداشت نقطه عطفِ تاريخ انقلاب اسلامى است.
خاورميانه جديد
شيمون پرز, مترجم: عدنان قارونى, چاپ اوّل, تهران, مركز مطالعات و پژوهش هاى راهبردى آسيا, 1376, 271ص, رقعى.
اين كتاب در چهار فصل نظريه صلح و ضرورت آن را در خاورميانه از ديدگاه شيمون پرز و حزب كارگر اسرائيل توضيح مى دهد. عناوينى از قبيل طلوع صلح, بر سر چهارراه, جنگ برنده ندارد, سيستم منطقه اى, شيوه اى نوين در انديشه, از اقتصاد جنگ ها به سوى اقتصاد صلح, منابع سرمايه گذارى و تأمين پول, كمربند سبز, آبهاى زنده, ساختار زيربنايى حمل و نقل, گسترش صنعت توريسم, دنياى فردا, كنفدراليسم و مشكل پناهندگان, مطالب كتاب را تشكيل مى دهد. ادبيات
عاشقانه با مرگ
احمد محجوب, چاپ اوّل, قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, 1376, 92ص, رقعى.
كتاب بازنگارى سوگنامه شهداى رجيع است كه در شكل رمان تهيه و تنظيم شده است.
داستان غم انگيز حضرت رقيه
على شيرازى, چاپ اوّل, قم, نشر خرّم, 1377, 87ص, رقعى.
كتاب ماجراى زندگى حضرت رقيّه(س) بويژه حضور آن حضرت در حادثه كربلا وسايل مربوط به مرقد و بارگاه, وى را شرح و توضيح داده است و در پايان چند حادثه به عنوان كرامت نقل كرده است.
شهيد رابع
ناصرالدين انصارى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1376, 108ص, رقعى.
اين كتاب شرح حال مرحوم ميرزا مهدى خراسانى است و به بهانه دويستمين سال شهادت وى تنظيم شده است. پايان بخش كتاب گفتگويى با سيد عبدالجواد علم الهدى خراسانى از احفاد آن مرحوم است.
كفاح علماء الأسلام
عقيقى بخشايشى, چاپ اوّل, قم, دفتر نشر نويد اسلام, 1418, 512ص, وزيرى.
كتاب شرح حال تعدادى از علما و روحانيون مبارزى است كه در طول قرن بيستم به مبارزه دست يازيدند; از قبيل سيد جمال الدين اسدآبادى, ميرزاى شيرازى, طباطبايى و بهبهانى, شيخ فضل الله نورى, ميرزاى دوم, سيد عبدالحسين لارى, مدرس, سيد جمال الدين واعظ, ملك المتكلمين, شيخ محمد خيابانى, شيخ محمد عبده, امام موسى صدر, امام خمينى و تعدادى ديگر.
آينه آفتاب
احمد لقمانى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 160ص, رقعى.
نگاهى است گذرا به زندگانى, انديشه, افكار و نقش اخلاقى آيت اللّه صادقى اصفهانى از فقيهان و عالمان برجسته حوزه علميه اصفهان. كتاب در پنج فصل سامان يافته و در ضمن فصول پنجگانه از تولد, تحصيل, سفر به نجف, بازگشت به اصفهان و نقش علمى و فرهنگى او در اصفهان سخن رفته است. ادبيات
علم اللغة التوحيدى بين النظريه و التطبيق
محمد على حسينى, چاپ اوّل, قم, كتاب التوحيد, 1417, 310ص, رقعى.
نويسنده در اين كتاب به بررسى نظريه (ؤحدت ريشه زبان ها) مى پردازد و ضمن بحث از اصل نظريه, آن را درباره اصطلاحات دينى و اسلامى پياده مى كند.
كتاب داراى سه فصل و چندين ضميمه است. فصل اوّل آن با عنوان (مدخل الى علم اللغة الحديثه) به بررسى نظريه هاى مختلف در زبان شناسى مى پردازد. فصل دوم (وحدة المعرفة فى ضوء اللغة و العرفان) است و فصل سوّم (المصطلحات الأسلاميه و معادلاتها فى مختلف اللغات) است كه در آن ده اصطلاح اسلامى را در ديگر زبان ها پى گيرى مى كند.
سرود سرخ انار
الهه بهشتى, چاپ اوّل, قم, انتشارات مسجد جمكران, 1377, 74ص, رقعى.
اين كتاب بازنويسى داستان مشهور نيرنگ وزيرى از وزراى حاكم بحرين در خصوص حكّ نام خلفاء راشدين بر روى انار و كشف آن به راهنمايى امام عصر(ع) توسط شخصى به نام محمد بن عيسى است كه در بحارالأنوار مجلسى نقل شده است.
از واژه بيگانه تا واژه فارسى
سيد مصطفى ميرسليم, چاپ دوم, تهران, نشر باز, 1377, 292ص, رقعى.
كتاب در واقع فرهنگنامه اى از لغات بيگانه موجود در زبان فارسى است كه با معادل هاى امروزى و شواهدى از مسائل مورد ابتلاى امروزيان ترتيب يافته اند.
در مقدمه كتاب, از مباحثى چون: 1. فارسى صحبت كردن و فارسى فكر كردن 2. اعتقاد به توانمندى هاى زبان فارسى, 3. شناخت واژگان فارسى, 4. غيرت فارسى, 5. فرايند نفوذ واژه هاى بيگانه, سخن رفته است. همچنين در بخش پايانى مقدمه مطالبى درباره راه هاى ورود لغات و اصطلاحات بيگانه به زبان فارسى آمده كه البته حائز اهميت است. كتاب حاضر براى دوستداران زبان فارسى و آنان كه گرايشى به حفظ اصالت هاى زبانى دارند, حاوى نكته هاى آموزنده اى است.

در حريم دل
علامه مجلسى, تصحيح: سيد جعفر نبوى, چاپ اوّل, قم, نشر مرصاد, 1376, 86ص, رقعى.
مجموعه اى است از سه رساله كوتاه از علامه مجلسى ـ رضوان الله عليه ـ با عناوين, الهى نامه, مصيبت نامه, انشاء الأشتياق (= انشاء حديث شوق به عتبات عاليات). سبك اين نگاشته يكسر با سبك نگاشته هاى فارسى ديگر علامه متفاوت است, چه الهى نامه كه زمزمه هاى عاشقانه با خداوند است و چه مصيبت نامه كه سرايش مرثيه درد و غم رنجِ كربلاست. عبارات آهنگين زيبا و تأثيرگذار است.
… و آن كه ديرتر آمد
الهه بهشتى, چاپ اوّل, قم, انتشارات مسجد جمكران, 1377, 72ص, رقعى.
قصّه شيرين و خواندنى مردى است كه به ديدار دوست مفتخر مى شود از گرفتارى نجات مى يابد, به ساحل نجات مى رسد و مستبصر مى شود و به (ؤادى ولايت) الهى بار مى يابد. اين داستان در كتاب (النجم الثاقب) آمده است. نويسنده آن را بازنويسى كرده و در شكل داستانى خواندنى ارائه كرده است.
نخل هاى سرخ
جمعى از شاعران, چاپ اوّل, تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, 1377, 168ص, رقعى.
مجموعه اى است از اشعارى كه شاعران به (كنگره نخل هاى سرخ) ارائه كرده اند, درباره جنگ تحميلى و دفاع, با مقدمه اى درباره جنگ دفاع مقدس, لزوم ثبت و ضبط ارزش هاى دفاع مقدس و….
آن سفركرده
مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, چاپ اوّل, تهران, 1377, 63ص, رقعى.
كتاب دربردارنده چند شعر از شاعران ايران و جهان, گفتگو با دكتر حدّاد عادل, دو خاطره از يك نويسنده و يك شاعر, شرح زندگى امام از زبان نزديكان وى, جهان بينى شهودى امام در شعر وى است و به صورت جُنگ ادبى ارائه شده است.
حماسه بهمن
ابوالفضل جعفرى, چاپ اوّل, تهران, مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, 1377, 363ص, رقعى.
كتاب شامل شعر, خاطره, داستان, قطعه هاى ادبى و گزارش, سرودهاى انقلابى, شعارها و نامه هايى درباره حماسه 22بهمن سال 1357 از شاعران, نويسندگان و حاضران در صحنه انقلاب است.
مفرد مذكر غايب
على مؤذنى, چاپ اوّل, قم, مسجد جمكران, 1419, 138ص, رقعى.
كتاب به روش نمايشنامه نوشته شده است و جريان چگونگى اسارت و انتقال نرجس مادر مكرّم امام عصر(ع) از روم به خدمت امام حسن عسكرى(ع) را نشان مى دهد. تفسير
نظام اخلاقى اسلام
جعفر سبحانى, چاپ چهارم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 214ص, رقعى.
اين كتاب تفسيرى است گويا و خواندنى از سوره مباركه حجرات. اشتمال سوره حجرات بر آموزه هاى اخلاقى و اجتماعى باعث شده است كه آثار مفردى در تفسير و گزارش ابعاد اين سوره نگاشته شود و اين كتاب يكى از كتاب هاى بسيارى كه در تفسير اين سوره به قلم آمده است. مشخصات كلى سوره, انضباط اسلامى, متانت در سخن گفتن, گناه شايعه سازى, مصونيت از گناه و خط, اخوت اسلامى, احترام به شخصيت مسلمانان كنجكاوى در اسرار مردم, بدگويى پشت سر مردم, اسلام و برترى نژادى, اسلام و ايمان در قرآن… از جمله عناوين بحث هاى كتاب است.
مربى نمونه
جعفر سبحانى, چاپ پنجم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 272ص, رقعى.
اين كتاب تفسيرى است گويا, روان و خواندنى از سوره لقمان.
حضرت آيت اللّه سبحانى ابتدا اين مجموعه را به صورت سلسله مقالاتى در سال هاى ششم و هفتم در مجله مكتب اسلام نشر داده است و آنگاه با اندكى بازنگرى به شكل كتاب منتشر كرده است. آشنايى با ويژگى هاى سوره لقمان, بحثى در باب حروف مقطّعه, اسرار آفرينش كوه ها, لقمان و تربيت اولاد, لقمان و ياد خدا, لقمان و نظارت وى, نمونه هاى بارزى از علم و قدرت خدا و…, از جمله مباحث اين كتاب است. متفرقه
عرفان بسيجى
على شيرازى, چاپ اوّل, تهران, اهل قلم, 1375, 45ص, رقعى.
اين نوشته مجموعه نُه نوشته كوتاه درباره بسيج و بسيجى است. عناوينى از قبيل (بگذار بى نام و نشان باشم), بسيجيان معركه عرفان, بسيجى و شهادت, عرفان بسيجى, در فراغ دوست از جمله عناوين كتابند.
امام خمينى و جهاد سازندگى
مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, چاپ اوّل, تهران, 1377, 71ص, رقعى.
كتاب شامل سخنان و نوشته هاى امام خمينى درباره جهاد سازندگى است كه با همكارى مؤسسه ياد شده و روابط عمومى جهاد سازندگى از صحيفه نور استخراج و در يك جلد چاپ شده است.
از علم سكولار تا علم دينى
مهدى گلشنى, چاپ اوّل, تهران, پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى, 1377, 197ص, وزيرى.
نويسنده بر اين اعتقاد است كه علوم طبيعت در آغاز با بينش دينى شكل گرفته است و در ادامه بينشى سكولار بر آن حاكم شده است و ضرورت دارد كه اين انحراف اصلاح شود. وى اين نظريه را در كتاب پى گيرى مى كند. مباحثى از قبيل از علم دينى تا علم سكولار, رابطه علم و دين در دنياى معاصر, اسلام و علوم طبيعت عوامل مؤثر در شكوفايى علم در تمدن اسلامى, وحدت حوزه و دانشگاه, از علم سكولار تا علم دينى و (دانشگاه اسلامى) عناوين كتاب را شامل مى شود. اخلاق
كليد خوشبختى
صادق حسن زاده, چاپ اوّل, قم, انتشارات مؤمنين, 1377, 330ص, رقعى.
نويسنده كتاب به گردآورى قصص و حكاياتى از زندگى علما در مسائل زندگى روزمره و مباحث اخلاق عملى پرداخته است و اين قبيل حكايات را در سى فصل ترتيب داده است. بعضى از فصول كتاب به اين شرح است: عشق به هدف, تلاش و پشتكار, احترام به پدر و مادر, توجّه به معنويت, احترام به شاگرد, احترام به كتاب, نظم و غيره.
المراد من منية المريد
سيد محمدرضا طباطبايى, چاپ اوّل, قم, دارالعلم, 1377, 184ص, وزيرى.
كتاب گزينه اى است از كتاب (منية المريد فى آداب المفيد و المستفيد) شهيد ثانى. گزين كننده با توجه به اين كه طالبانِ علم به علت گسترش دايره دانش ها فرصت كافى براى خواندن اصل كتاب ندارند, به بازنگارى آن پرداخته است تا با حذف مطالب نه چندان فورى و ضرورى كتاب را كوچك و قابل خواندن كند.
كتاب شامل آداب مشترك معلم و متعلّم, آداب مختص به هر كدام و آداب كتاب و كتاب نگارى است. حديث
راز و نياز عارفانه
على شيرازى, چاپ اوّل, قم, نشر خرم, 1377, 64ص, رقعى.
مؤلف صد حديث كوتاه درباره نماز و مسائل مربوط به آن را گردآورى و ترجمه كرده است. حقوقى
اسلام و حقوق كودك
احمد بهشتى, چاپ چهارم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 288ص, رقعى.
نويسنده در ده بخش حقوق كودك را از نظر اسلام تبيين كرده است. مباحثى از قبيل رفع تبعيض, حمايت كودك, تأمين امنيّت خاطر كودكان, مراقبت از كودكان استثنايى, محبت و تفاهم, تعليم و تربيت و تأمين حوائج كودكان, از جمله مباحث كتاب است. متفرقه
زمزمه عارفان
على شيرازى, چاپ دوم, قم, خرم, 1377, 112ص, رقعى.
كتاب شرح دعاهاى روزانه ماه مبارك رمضان است كه مؤلف نخست آن را در يكى از روزنامه هاى صبح كشور نشر داده و سپس مجموعه آن را در شكل كتابى مستقل ارائه كرده است. اخلاق
حضور قلب در نماز
محمد بديعى, چاپ اوّل, قم, انتشارات تشيّع, 1377, 256ص, وزيرى.
(حضور قلب) در نماز, جان نماز و روح اين عبادات عظيم الهى است. (حضور قلب) در پيكره نماز, حكم جان را دارد و با وجود آن نماز در نمازگزار تأثير مى گذارد و آن را تا ملكوت فراز مى آورد و به معراج مى برد. نويسنده اين اكسير ارجمند عبادى را در نماز از نگاه ده تن از عارفان, دلسوختگان و عبادت گزاران حقيقى گزارش كرده است, از جمله امام خمينى, سيد بن طاووس, فيض كاشانى, ملاّ مهدى نراقى, ميرزا جواد آقا تبريزى ملكى و….
بيست و پنج اصل از اصول اخلاقى امامان(ع)
محمد تقى عبدوس, محمدى اشتهاردى, چاپ هشتم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, رقعى.
اين كتاب, مجموعه اى است از خطبه هاى آقاى عبدوس كه به سال هاى 1372 و 1373 وى در مصلاّى كرج ايراد كرده است و آقاى محمدى اشتهاردى به تدوين و تنظيم آن همت گماشته است. در اين كتاب بيست و پنج موضوع به بحث و بررسى نهاده شده است. عناوين برخى از بحث ها چنين است. قرض الحسنه, سخاوت, دست كرم, احترام و نيكى بر پدر و مادر, عبوديت و شكرگذارى امامان, تشكر از خدمات ديگران, مهمان دارى و مهمان نوازى و… همه اين بحث هايى از تبيين لغوى و توضيح آن در پرتو آيات و روايات و جايگاه آن در زندگى امامان(ع) نشان داده شده است.
سيماى فرزانگان
رضا مختارى, چاپ دوازدهم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 532ص, وزيرى.
كتاب در بر دارنده نكات اخلاقى از زندگى عالمان و دانشمندان است كه در هفده بخش تنظيم شده و در چاپ هاى قبل از سوى مجله معرفى شده است. فقه
ترجمه و شرح (المكاسب)
محى الدين فاضل هرندى, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 372ص, وزيرى.
(مكاسب) شيخ الفقها و المجتهدين, شيخ انصارى يكى از مهم ترين و ژرف ترين متون فقهى شيعى است, كه بخشى از فقه (معاملات) را به بحث نهاده است. اين كتاب افزون بر آن كه هماره مورد توجه فقيهان و عالمان بوده و ده ها شرح و تعليق بدان نگاشته اند, هميشه متن درسى حوزه ها در سطوح عالى بوده و مدرسان به تدريس و تعليم آن همت گماشته اند. شارح كتاب ياد شده پس از سال ها تدريس و تفحّص در كتاب اكنون آهنگ آن دارند كه نتيجه تأمل ها و درنگريستن هايش به اين كتاب ارجمند را در قالب ترجمه و شرح آن عرضه كنند. اين مجلد مشتمل است بر بخشى از مكاسب محرّمه. شيوه تدوين بدين گونه است كه ابتدا متن كتاب آمده است و سپس ترجمه روان و دقيق آن و سپس شرح موارد لازم به توضيح و شرح.
قرآن در آينه احكام
هادى حجت, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 180ص, وزيرى.
در اين كتاب احكام فقهى مرتبط با قرآن كريم براساس فتاوى مراجع تقليد گزارش شده است. عناوين فصول كتاب چنين است: قرآن و فاقدان طهارت, احكام قرائت و حفظ قرآن, مستحبّات و مكروهات, تعليم و تعلّم قرآن, حفظ حرمت قرآن,احكام ميّت, وصيّت و ارث در ارتباط با قرآن. و در ادامه آن مسائلى چون وقف نمودن قرآن, نذور و سوگند به قرآن, قرائت در مساجد و زيارتگاه ها و… آمده است.
پايان بخش كتاب فهرست هاست; فهرست لغات و اصطلاحات و منابع و مآخذ. حديث
تاريخ عمومى حديث
مجيد معارف, چاپ اوّل, تهران, انتشارات كوير, 1377, 458ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب در پى آن است كه جريان, ثبت, ضبط, تدوين و نقل حديث را گزارش كند. اين نگاه به جريان يادشده نگاهى است گذرا و مؤلف كوشيده است كليّاتى از آنچه ياد شده در پيشديد خواننده بگذارد. ابتدا بحثى است كوتاه از اصطلاحات, دانش حديث و موقعيت حديث در آثار اسلامى و آنگاه بخش اوّل كتاب با عنوان سيرى در تاريخ حديث اهل سنت كه در آن از نقل و نگارش حديث در زمان رسول الله(ص) در دوره خلفاى سه گانه, دوران بنى اميه, دوران بنى عباس, بحث كرده است و در فصل پنجم حديث اهل سنت را پس از قرن سوم گزارش كرده است. بخش دوم ويژه سيرى در تاريخ حديث شيعه است, با عناوين دوران على(ع) تا امام سجاد(ع), دوره صادقين, عصر شكل گيرى فقه و حديث, پيدايش جوامع حديثى و… كه اين بخش گزينشى از كتاب ديگر مؤلف با عنوان پژوهشى در تاريخ حديث شيعه است كه از آن پيشتر سخن گفته ايم.
درسنامه علوم قرآنى
حسين جوان آراسته, چاپ اوّل, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1377, 496ص, وزيرى.
نويسنده كتاب تلاش كرده است مباحث علوم قرآنى را در شك

مجله هاى پژوهشى



آينه ميرات
سال اول, شماره 1 تابستان 77
نكاتى چند از تفسير شهرستانى; نقد و بررسى احياى حكمت, گمشده خوارزم; گلگشتى در ديوان غالب دهلوى; انجيل به روايت ميرمحمد باقر; علامه قزوينى; روش علمى در نقد و تصحيح متن ادبى; مجله هاى نسخه خطى; سفر به ازبكستان و تاجيكستان و….

اصلاح و تربيت
سال چهارم, شماره چهل و هفتم, آذر 77
نقش صدا و سيما در پيشگيرى از وقوع جرم, جرم شناسى سرقت; تحقيق توصيفى پيرامون بزهكار با و….

انديشه حوزه
سال چهارم, شماره دوم, پاييز 77.
جامعه مدنى و بازشناسى انديشه ها; آزادى از نظر اسلام و غرب; جامعه مدنى در عقلانيت اسلامى; جامعه دينى يا جامعه مدنى؟; نسبت دين و جامعه مدنى; نظام شهر در قلمرو انديشه بشرى; مبانى مشترك حقوقى جامعه مدنى و نبوى; مقايسه جامعه مدنى و دينى; جايگاه قانون و قانونگرايى در قرآن; جامعه مدنى در آينه مطبوعات و….

با معارف اسلامى آشنا شويم
سال هفدهم, شماره 41, آذر, دى, بهمن و اسفند 77
شورا و مشورت; نقش دوست در زندگى جوان; طبيعت نظم; آزادى معنوى; حقوق اجتماعى از ديدگاه اسلام; گفت و شنود صميمانه مقام معظم رهبرى با جوانان; پرسش هاى شما, پاسخ هاى ما; نگاهى گذرا به زندگى (مقدس اردبيلى); نگرشى بر احكام (محرميت); خواندنى ها و….

بُخارا
شماره دوم, شماره 2, مهر و آبان 77
ورقى از تاريخ فرهنگ ايران, مردم پسندى و واقعگرايى; تازه ها و پاره هاى ايرانشناسى; به جوانان درباره عشق; چرا مردم ما كتاب نمى خوانند; برنده جايزه نوبل ادبيات; خاطراتى از دكتر مقربى; نقدى بر (درد زمانه); پنجاه سال نمايشگاه كتاب و….

برنامه و بودجه
سال سوم, شماره 6, مهر 77
تأثير سياستهاى حمايتى بر صادرات غيرنفتى در اقتصاد ايران; به سوى تعريف تأثير مالى بنگاههاى عمومى و اندازه گيرى آن; سنجش كارآيى نسبى برنامه هاى توسعه در ارتقاى توسعه انسانى; تحليل بودجه شركتهاى دولتى طى دوره 1372ـ1377; معرفى كتاب و….

بينات
سال پنجم, شماره 3(پياپى 19) پاييز 77
خروش عدالت (زندگى نامه استاد محمدرضا حكيمى); انديشه هاى سياسى در تفسيرهاى معاصر; تمايز بيانى زبان قرآن و زبان علم; گفتگو با سيدمحمدحسين فضل اللّه; غبارزدايى از ترجمه هاى تركى; اعجاز قرآن به روايت قاضى عبدالجبار; تأويل از نگاه تحقيق(3); روان شناسى بسمله; بديع البيان لمعانى القرآن; ترجمه قرآن پرفسور اروينگ و….

پاسدار اسلام
شماره 204, آذر 77
خودشناسى و خداشناسى; با اصحاب علم و دين; مفاتيح ترنم; شايسته سالارى در سيره امام على(ع); دلايل عقلى و نقلى مسأله ولايت فقيه; مهدى, حقيقتى انكارناپذير; غيبت و حيرت; مهدى موعود, يارانى اين گونه دارد; مدرس و روشنفكران و….


پيام زن
سال هفتم, شماره نهم(پياپى81), آذر 77
گفتگو با خانم زهرا شجاع خانى ـ هند; نخستين همايش زنان حماسه آفرين دفاع مقدس; نكاتى درباره قصه نويسى(3); عزت نفس (اخلاق معاشرت 19); مراسم ازدواج در بلوچستان; زشت و زيبا (طنز); مشاور شما و….

پيام زن
سال هفتم, شماره دهم(پياپى82), دى 77
گفتگو با بانوان آزاده لبنانى, درك ترويج از نقش زنان روستايى; صحيفه دل (وداعنامه اخلاقى و معنوى مرحوم زهرا حصارى); حافظ مرواريد عفاف (معرّفى تفصيلى كتاب); ديباچه شخصيت; نكاتى درباره قصه نويسى و….

پيام صادق
سال چهارم, شماره هاى 18 و 19, مرداد تا آبان 77
حماسه ايثار; پژوهش برگزيده كشور; حق و باطل و پلوراليزم دينى; فهرست آيات; فهرست اسامى و….

تراثنا
السنة الرابعة عشرة, العددان الاول و الثانى [53ـ54], محرم ـ جمادى الاخر 1419هـ.
الروض الفسيح فى بيان الفوارق بين المهدى والمسيح; السنة بعد الرسول(ص); احسن الفوائد فى احول المساعد; فهرس مخطوطات مكتبة اميرالمؤمنين العامّه / النجف الاشرف(1); من انباء التراث و….

جهان كتاب
سال سوم, شماره 21 و 22, آذر 77
دوره هاى فشرده و كوتاه مدت آموزش نشر; تضاد استعاره انديشى و كثرت نگرى; نخبه كشى جامعه شناسى; (دُردزمانه) از نگاهى ديگر; آثار بزرگ از كنج زندانها برآمده اند!; شيّاديهاى پست مدرنيسم; مارسل پروست بيهوده انتظار مى كشد…; تازه هاى بازار كتاب و….

جهان كتاب
سال سوم, شماره 23 و 24 (پياپى 71 و 72), دى 77
نشر كتاب در عصر اطلاعات و ارتباطات; چند كتاب چاپ نيگى دنيا; به مناسبت چاپ جديد (از نيما تا روزگار ما); بيرون از تاريخ رمان; تا شعرهايى نثار پايان قرن با همه ما شاعريم; روايتى ديگر از تاريخ حزب توده; 8000 صفحه يادداشت هاى گوبلز; تازه هاى بازار كتاب و….

حضور
شماره 25, پاييز77
زمين خدا وسيع است; مصاحبه با شيخ حمد النيل (متفكر سودانى); امام خمينى و حاكميت قانون; توسعه فرهنگى از ديدگاه امام خمينى; نقد رمان (سه ديدار); چهره زن در شعر انقلاب و….

حوزه
سال پانزدهم, شماره چهار (پياپى 88), مهر و آبان 77
حوزه و جوانان; گفت وگو با آيت اللّه حاج شيخ رمضانعلى املايى; مدرس و اصلاح حوزه ها; تهاجم نو, با شبهه كهنه عليه تشيع; توسعه و اخلاق; سيرى در آفاق حركتهاى دينى و سياسى خراسان(2); آشنايى با (موسوعة النظريه الاجتماعية الاسلامية) و….

الحياة الطيبة
السنة الاولى, العدد الثانى, جمادى الاولى, رجب 1419
الحوزة العلمية وحركة الاصلاح; الحوزة العلمية والعصر الحاضر; كيف نحب اللّه; سيرة النبى الاعظم فى الدعوة الاسلامية; الاخلاق والعرفان الاسلامي; ثوابت ومتغيرات الحوزة العلمية; نظام المفاهيم الاساسية للتعليم والتربية فى فكر الامام الخمينى; جامعة النجف الدينية; اهداف المدارس الاسلامية; رسالة المعلم فى الاسلام; الاعلام فى الاسلام (العوامل الموثرة فى التبليغ) و….

درسهايى از مكتب اسلام
سال 38, شماره 8, آبان 77
گزارشى فشرده از سفر دوم آية اللّه سبحانى به اردن; دستورات سلوك خالص شرعى; گسترش مخالفت با تأثير مخرّب تلويزيون در جوامع مختلف; اهميت روانشناسى اسلامى و سير اجمالى آن در طول تاريخ علوم; مشكلات مسافرتهاى هوايى مسلمانان در امريكا; بنيانگذاران عقايد وهّابيّت و….

زائر
سال پنجم, شماره هشتم (پياپى 51), آبان 77
آموزه هاى تربيتى در گفتار امام جواد(ع); جمال جميل جواد الائمه(ع) در ادب فارسى; امام جواد(ع) از نگاه دانشمندان اهل سنت; فرقه هاى كلامى عصر امام نهم(ع) و موضع گيريهاى امام; شخصيت علمى ابن الرضا(ع) در آيينه مناظرات; روشهاى آموزنده سياسى و اجتماعى امام با خاندان امام; شعرهاى امام جواد(ع) و….

صنعت چاپ
شماره 192, آذر 77
امپراتوران برج هاى چاپ ـ گزارش ويژه (صنعت چاپ) از ايفرا 98; مجلات الكترونيك ايفرا; از نگاه يك روزنامه نگار ايرانى; تحريريه تا چاپخانه, كدام پله ها را نپيموده ايم; نشريات جهان چگونه شماره گذارى مى شوند; دوره 10 جلدى راهنما و آموزش چاپ افست; ايفرا ـ آشنايى با مراكز تحقيقاتى ـ آموزشى و….

علوم سياسى
سال اول, شماره دوم, پاييز77
چشم انداز زندگى شورايى; ولايت فقيه, شوا و دموكراسى; كلام سياسى; قدرت از ديدگاه امام خمينى(ره); مفهوم اطلاق در ولايت مطلقه فقيه; فلسفه سياسى اسلام; درآمدى بر كلام سياسى شيعه, قاعده لطف; نظريه گفتمان; هرمنوتيك و انواع آن; زندگى و انديشه سياسى آيت اللّه طالقانى; حوزه, دين و دانش; طالبان, ايران و پاكستان و….

العالم
السنة 14, العدد 647, 14 نوفمبر (تشرين الثاني) 1998م, 25 رجب 1419هـ.
الصلاة هدية الاسراء والمعراج; الانفتاح الاقتصادى غير المدروس يضر باقتصادات البلدان النامية; الهوية الاسلامية فى القرن القادم وتحديات الحداثة; خيارات الدول العربية فى الاصلاح السياسي; الحياة فى البحار والمحيطات غريبه ومتنوعة; حماية البيئة من التصحر والتلوث ومستقبل الانسان و…….

العالم
السنة 14, العدد 648, 21 نوفمبر (تشرين الثانى) 1998م, 2 شعبان 1419هـ.
دور رجال الاعمال العرب فى استكمال القاعدة الصناعية; استمرار التعاون مع صندوق النقد الدولي; اسئلة لابد منها لكى نتعلم; من التغلب الى سلطة الشرع; حقوق المراة وواجباتها فى الاسلام; صناعة التعليب تدخل طورا متقدما و….

العالم
السنة 14, العدد 649, 82 نوفمبر (تشرين الثانى) 1998م, شعبان 1419هـ.
اما ان لاميركا ان تعيد حساباتها مع ايران; شرعية الحاكم وتجبر الطواغيت; السينما على مدار العالم; سينما الجنوب ورهانات العولمة; عيادات طب الاعشاب تفرض خيارا شعبيا فى اليمن; نقص التغذية البروتينيه يؤدى الى العنف; رحيل العلامة والفيلسوف محمد تقى جعفرى و….

العالم
السنة 14, العدد 651, 12 ديسمبر (كانون الاول) 1998م ـ 23 شعبان 1419هـ.
التغيير الاجتماعى فى الاسلام: منهج ام مناهج; معتقدات و ستندروب الخاطئة حول البوسنة والهرسك; مبرة بيرتلسمان نموذجا لاوقاف العمل الخيري; الراى السديد فى مسألتى الاجتهاد والتجديد; هل القدس نقطة قطيعه ام مكان التقا; الكحول: فوائده قليلة ومضاره كثيرة; هبوط اسعار النفط قضى على ما يسعى (الطفرة النفطية) و….

العالم
العدد 652, 19 ديسمبر (كانون الاول) 1998م ـ 30 شعبان 1419هـ.
المشروع السياسى الاسلامى وتحديات الوراثة والبناء; العلوم والتكنولوجيا العربية والاسلامية; التوسع الهائل لشبكات المخدرات الفاعلة عالمياً; رمضان مدرسة تربوية متعدده الابعاد; الثروة السمكية اليمنية: استنزاف نهم وسوء ادارة و….

فرهنگ و تعاون
شماره 8, مهر و آبان 77
بعثت وحى الهى; ويژگيهاى اجتماعى آموزش بزرگ سالان; بزرگان علم و دانش در ايران و جهان و….

فقه اهل بيت(ع)
سال چهارم, شماره سيزدهم, بهار 77
محارب كيست و محاربه چيست; بررسى شرط مرد بودن مفتى; تأملى در ماده 91 قانون تعزيرات; اطلاع رسانى فقهى و….

قبسات
سال سوم, شماره اول (پياپى 7), بهار 77
افتراح: نسبت دين و توسعه; ارزشهاى اخلاقى و اقتصاد توسعه; عقل گرايى دينى و توسعه سياسى; پايان فلسفه و وظيفه تفكر مارتين هيدگر; الگوى تحليل وبر از رابطه دين و توسعه; نظريه انديشه مدون; تحول مفهوم توسعه و ارتباط آن با دين; نسبت دين با ايدئولوژى; چشم انداز آينده فرهنگ و تمدن; معرفى و بررسى كتاب; نقدى بر اقتراح دين و آزادى و….

كتاب ماه
ادبيات و فلسفه 11ـ12
سال اول ـ شماره يازده و دوازده, مهر و شهريور 77
ويژه نامه استاد سيدجلال الدين آشتيانى: زندگى استاد, كتابشناسى توصيفى, فرد جاودان, شرح فصوص الحكم; منتقد برگزيده سال; نگاهى به برنامه هاى عين القضات همدانى; شكاكان يونان; از حماسه تا طنز; كتاب سال چگونه انتخاب مى شود; نگاهى به سه ديدار; فهرست كتابهاى منتشر شده ادبيات, زبان, فلسفه و روانشناسى مرداد و شهريور 77

كلام اسلامى
سال هفتم, شماره 28, زمستان 77
تفسير وحى در الهيات مسيحى (5); سير از كلى به جزيى; مقصود از رابطه ى معرفتى چيست؟; توحيديه (شعر); تاريخ صابئان هندايى; علت نامگذارى علم عقايد به كلام; چالش فلسفى غزالى و ابن رشد; استدلال اخلاقى بر وجود خدا; رابطه ايمان و علم; تشيع دين آينده ى جهان; دامن اولاد حيدرگير و از طوفان مترس (شعر); امتناع تسلسل و….

كوثر
سال دوم, شماره بيست و يكم, آذر 77
عطر انتظار ـ كوچ ـ آن روز ديدنى; عصاره هستى; در انتظار رؤيت خورشيد; ديدار با مهدى(عج) در سايه قرآن; ويژگيهاى تهاجم فرهنگى; با امام حسين(ع) در سايه قرآن, امام سجاد(ع) و تربيت فرزند(3); مبانى زيارت در انديشه عترت; ام البنين(س), مادر مهتاب; مناجات شعبانيّه و….

كيهان انديشه
شماره 80, مهر و آبان 77
شخصيت حلاج; معرفت دينى; آدام اسميت و ظهور مكتب ليبراليسم; زمان و مكان چگونه موجود شده اند؟!; هرمنوتيك و پراگماتيك; ضرورت و كليت در فلسفه ملاصدرا و كانت; بداهت وجود; نقدى بر موضوع نسخ آيات صفح; تولد دوباره; لطائف حكمى و نكات قرآنى در ديوان پروين اعتصامى; روزنه اى به ژرفناى حكمت مكتوب; دفاع از فرهنگ دهخدا و….

كيهان فرهنگى
سال پانزدهم, شماره 147, آبان 77
يادنامه علامه فقيد استاد محمدتقى جعفرى; توگويى پرگهر درياستى; ترسل و نامه نگارى در ادب فارسى; نگاهى به تاريخ زبانها و ادبيات كهن ايرانى; مفاهيم اساسى فلسفه اسپينوزا از نظر هگل, عيار عيّار در ترازوى لفظ و معنى و….

مسجد
سال هفتم, شماره 40, مهر و آبان 77
قلمرو آزادى در اسلام; چشم اندازى به اخلاق در قرآن; قلمرو پيام پيامبران; مبلغان و امامان جماعت عصر پيامبر(ص); مسجد دانشگاه صنعتى شريف; مساجد چين و….

معرفت
سال هفتم, شماره دوم (پياپى 26), پاييز 77
اخلاق و عرفان اسلامى; باطن قرآن كريم; راه كارها و ابزارهاى فهم و تفسير قرآن; وحى و استدلال پذيرى; نگاهى به آسيب هاى فهم قرآن; استنباط هاى نظرى و تصديقى از متون دينى; قرآن و فرهنگ زمانه; قلمرو دلالت معجزه; پژوهشى در زمينه آية الاكمال; جايگاه آزادى در نظام سياسى; اسلام در فراسوى مكه و….

موعود
شماره 10 و 11, آذر 77
تكليف عاشقان; انقلاب مهدى و دگرگونى روابط اجتماعى; ياران قائم; برنامه دولت كريمه; گفتگو درباره مهدى (طول عمر و اعجاز); مهدى در كتاب و سنت; ايرانيان و نقش آنان در دوران ظهور; نگرشى به آيه تطهير; اهل بيت, علماى ابرار, وسائط فيض و….

ميراث جاويدان
سال ششم, شماره دوم (پياپى 22), تابستان 77
اصول رسم الخط عثمانى قرآن كريم; پيوند و انفصال قرآن و قرائات; وقف در متون ادب فارسى; پيوند عقل و دين در حكمت يمانى ميرداماد; شرط ضمنى در حقوق ايران و….

ميقات الحج
السنة الخامسة, العددالعاشر, 1419هـ.
ضريح عبداللّه بن عبدالمطلب; الحجّ عبر الحضارات والاُمم; مهمّات مشبوهة فى الديار المقدّسة(3); مفروحة الأنام فى تأسيس بيت اللّه الحرام; قرن المنازل; الوضع الاجتماعى فى الجزيرة العربية; عمّار بن ياسر; المعلّقات; من رحلات الحج الايرانية (2), الشطر و….

ميقات حج
سال هفتم, شماره بيست و پنجم, پاييز 77
مبانى دينى برائت از مشركان (1); جامعه شيعه در مدينه منوره, نزهه الناظرين; قربانى در منا و مشكل اسراف; جامه كعبه معظمه در طول تاريخ (1); مسجد نبوى در گذر تاريخ; سفر نامه حاج عليخان اعتماد السلطنه; حج در عرفان و ادبيات اسلامى (1); توسعه جديد مسجد نبوى; تأثير فضاها و مكانهاى معنوى بر بهداشت معنوى زائران; نگاهى به مطبوعات عربستان, استفتاءات حج و….

نامه مفيد
سال چهارم; شماره سوم; پاييز 77
نگرشى انتقادى بر روش تحقيق و تفكر در فلسفه اسلامى; فلسفه تحليلى چيست؟; تأملاتى در مسأله اتحاد عقل و عاقل و معقول; نگاهى به يك بيت حافظ در مسأله شر; فهرستواره فرهنگهاى اصطلاحات فلسفه و كلام در حوزه اسلامى; پژوهشهاى اقتصاد اسلامى در عربستان; اقتصاد سياسى قيمت گذارى; تحليلى كلى بر اقتصاد ايران پس از انقلاب و دورنماى آينده آن; بحران اقتصادى در آسياى شرقى و تجربه مالزى; شوراى امنيت در حل و فصل مسالمت آميز اختلافات بين المللى و….

نامه فرهنگستان
سال سوم شماره سوم (پياپى 11), پاييز 76
اصطلاحات صوفيه در فرهنگ معين; اصطلاحات كشاورزى منطقه كاشان; سير ادبى صدرالدين عينى; عناصرى از يك قصه سعدى; اصطلاحات خويشاوندى در زبان فارسى …; واژه هاى فريب كار; امير شهرستانى و سبك شعر او; گفته هاى آشفته و نكته هاى ناگفته; طرح هاى پژوهشى گروه واژه گزينى; الگوهاى واژه سازى; نمونه هايى از نفايس خطى فارسى در سنت پترسبورگ و….

نشريه دانشكده الهيات دانشگاه فردوسى مشهد
شماره 35 و 36, بهار و تابستان 76
بيان و شرحى مختصر از حيات و شخصيت آخوند ملامحمد كاظم خراسانى; نمونه يى از شيوه هاى ابتكارى دانشمندان اسلامى در فن فرهنگ نويسى; كليات تاريخ فقه; پاره اى از دشواريهاى ترجمه از عربى به فارسى و برعكس; رساله آداب السلوك (1) و….

نشريه دانشكده الهيات دانشگاه فردوسى مشهد
شماره 37 و 38, پاييز و زمستان 76
بررسى مفهوم طاغوت در قرآن با توجه به تفاسير, كلياتى از تاريخ فقه (20); سازمان قاضى القضات در جهان اسلام; قاعده حرمت اخذ اجرت بر واجبات; تبيين احكام زكات مربوط به كافر; تفسير آيه امانت از فيض كاشانى; درآمدى به فلسفه علم; رساله آداب السلوك (2); تناسب الآيات و السّور و….

نمايه
سال هشتم, شماره 8 (پياپى 80), آبان 77
سال هشتم, شماره 9 (پياپى 81) آذر 77
نمايه نشريات علمى و فرهنگى و كتابهاى روز.

فهرست نسخه هاى خطى مدرسه صادقيه سمنان
حافظيان‌ ابوالفضل


در گوشه و كنار شهر سمنان و نقاط ديگر اين استان همچون شاهرود و دامغان گنجينه هايى از نسخه هاى خطى نفيس و ارزشمند, در كتابخانه هاى عمومى و خصوصى يافت مى شود كه كمترين وظيفه دست اندركاران و متوليان امور فرهنگى, شناسايى و فهرست بردارى از آنها براساس اسلوب هاى كتابشناسى است.
در سفرى كه به سمنان داشتم, فرصتى دست داد تا از كتابخانه مدرسه علميه صادقيه ديدن كنم و در عرض مدتى كوتاه فهرست اجمالى نسخ خطى آن را تنظيم نمايم. تكميل و بازنويسى اطلاعات, در بازگشت به قم, با مراجعه به منابع كتابشناسى و فهرست نگارى انجام گرفت.
مدرسه صادق خانه (صادقيه) در دوره قاجاريه ساخته شده و در دوره پهلوى تخريب گشته و بناى مجدّد آن به سال 1339 شمسى به امر آيت اللّه شيخ محمّد صالح علامه حائرى مازندرانى صورت گرفته است.
بدون شك تحقيق و تفحص در نسخ خطى هر منطقه اى در شناسايى مؤلفين, علماء, كاتبان و واقفان و حوادث تاريخى آن منطقه مفيد خواهد بود. در اين فهرست نيز با نام جمعى از علما, كاتبان و واقفان سمنانى آشنا مى شويم. در اين ميان نام دو عالم ممتاز سمنانى بيش از همه به چشم مى خورد: يكى مرحوم سيّد حسن بن محمّد عسكرى حسنى سمنانى است كه از علماى قرن سيزدهم بوده و تأليفات متعدّدى همچون منهاج العارفين, مقاصد العابدين, زادالزائرين و منيرالقلوب و كاشف الكروب از او به جاى مانده و مسجد سلطانى سمنان نيز به همّت وى بنا گرديده است.1 شخصيت ديگر مرحوم شيخ محمّد صالح علامه حائرى مازندرانى (متوفى 1391ق) است كه صاحب تأليفات بسيارى در علوم اسلامى همچون فقه, اصول, تفسير, فلسفه و ادبيات بوده است. در بسيارى از نسخه هاى خطى اين كتابخانه وقف نامه, تملك, امضا, و مُهر اين دو عالم جليل القدر به چشم مى خورد.
نوشتار حاضر شامل فهرست شصت و يك نسخه خطى به ضميمه چند يادداشت است كه از نسخه ها به دست آورديم. اميد است اين قدم كوچك در شناسايى و حفظ و استفاده صحيح از ذخاير علميِ بى شمار كشور, مفيد باشد. 1. مجموعه
الف. ترجمه قطب شاهى (= ترجمه اربعين شيخ بهايى). (حديث ـ فارسى)
شيخ محمّد بن على بن خاتون عاملى (قرن 11ق)
ب. چهل مقام صوفيه = مقامات صوفيان (دو برگ). (عرفان ـ فارسى)
مير سيد على همدانى (786ق)
(نك: الذريعة 22/11; فهرست نسخه هاى خطى فارسى منزوى, ص1121; فهرست ملك 7/298; چاپ شده در مجله معارف اسلامى, ش12)
نسخه حاضر تا مقام سى وسيم را شامل است.
آغاز: بسمله, حمد له و العاقبة للمتقين و الصلوة على نبيه محمّد و آله الطاهرين اما بعد بدانكه صوفى را چهل مقام ببايد تا قدم وى در كوى تصوّف درست آيد… اوّل مقام نيّت است… دويم انابت… سيم توبه… چهارم ارادت.
انجام افتاده: مقام سى وسيم كفف (كذا) ميان حق و ميان ايشان حجاب نبود… و لوح و قلم تا حظرة القدس ايشان را هيچ حجاب نبود.
نسخ 24 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كتابت در: 1287ق.

2. عيون اخبارالرضا(ع). (حديث ـ عربى)
شيخ صدوق محمّد بن على بن بابويه قمى (381ق)
نسخه حاضر از آغاز يك برگ افتاده است.
نسخ 18 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: محمّد مؤذن, در اواخر جمادى الثانى 1070ق, تصحيح شده, علامت وقف و بلاغ دارد.

3. الروضة البهية فى شرح اللمعة الدمشقية. (فقه ـ عربى)
شهيد ثانى زين الدين بن على عاملى (966ق)
نسخه حاظر جلد دوم كتاب را شامل است و از آغاز افتادگى دارد.
نسخ زيبا 21 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: ابراهيم بن ملا محمّد نصير, حسب فرموده استاد سيّد حسن در دهه اوّل ربيع الاوّل 1229ق, با مهرى به سجع: (عبده محمّد حسن حسنى)

4. مجموعه
الف: الوافى. (حديث ـ عربى)
ملا محسن فيض كاشانى (1091ق)
نسخه حاضر شامل جزء ثالث, از كتاب الايمان و الكفر تا ابواب الذنوب و تداركها مى باشد, و فهرست اين جزء ـ كه توسط مؤلف تنظيم شده ـ در آخر نسخه موجود است.
ب: اجازه. (عربى)
اجازه نقل روايت است كه فيض كاشانى براى شاگردش (مير محمّدخان طباطبايى سمنانى) صادر كرده است. اين اجازه را از روى نسخه كتابخانه حسينيه حضرت ابوالفضل(ع) دامغان, در دفتر سوم ميراث اسلامى ايران (ص853 ـ 855) به چاپ رسانده ام.
آغاز: الحمد لله الذى ابقى رمق رواية الحديث بابقاء نوع حامليه….
نسخ 27 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: محمّد قصاع (كذا) بن محمّد مؤمن سمنانى, در روز يك شنبه غره ذى قعده 1128ق, وقف از محمّد حسن حسنى با مهرش در اوّل نسخه, قطع پالتويى.

5. مجموعه
الف: الوافية. (اصول فقه ـ عربى)
فاضل تونى, ملا عبدالله بن محمّد بشرويى (1071ق)
رساله مهمى است در مباحث اصول فقه, كه شروح و حواشى متعددى بر آن نگاشته شده است. (الذريعه, ج25, ص17 و ج14, ص166)
آغاز: الحمد لله على جزيل آلائه و الشكر على جميل نعمائه….
ب: شرح الوافية. (اصول فقه ـ عربى)
شارح: سيّد صدرالدين محمّد بن مير محمّد باقر رضوى قمى (بعد از 1160ق)
شرحى است بر كتاب (الوافية) فاضل تونى, خطبه اين كتاب انشاء يكى از شاگردان شارح است. (الذريعه, ج14, ص166)
آغاز: بسمله الحمد لله الذى اوضح لنا منهاج الدين بمصباح الحق من مشكاة اليقين….
نسخ 19 سطرى, عناوين شنگرف, كاتب: زين العابدين بن مرحوم ابوالحسن حسينى, رساله اول در روز شنبه 13 رجب 1221ق و رساله دوم در روز سه شنبه 23 رجب 1221ق, در اوّل نسخه وقف از سيّد محمّد حسن حسنى با مهروى.

6. مجموعه
الف: الحكمة المتعالية فى الأسفار العقلية الأربعة. (حكمت ـ عربى)
صدرالدين محمّد بن ابراهيم شيرازى, ملاصدرا (1050ق)
نسخه حاضر شامل (السفر الثالث فى العلم الالهى) است كه جلدهاى 6 و 7 اسفار چاپى را شامل مى شود.
آغاز: الحمد لله الذى أنار بوجوب وجوده وجود الكائنات….
انجام: و فى كل مكان و ليس فى مكان بل هو كل الأشياء و ليس هو الأشياء.
در پنج برگ پايانى نسخه مطالب متفرقه اى به نقل از قرّةالعيون فيض كاشانى و شيخ احمد احسايى و ديگران آمده است.
ب: رساله در كيفيت سريان حقيقت وجود (در يك صفحه) (حكمت ـ عربى)
آغاز: فصل فى كيفية سريان حقيقةالوجود فى الموجودات المتعينة و الحقايق الخاصة اعلم انّ للأشياء فى الموجودات مراتب….
انجام: كما نبّه عليه شيخنا ـ رضى الله عنه ـ فى بيت له و الجمع حال لا وجود لعينه و له التحكم ليس للآحاد.
ج: تفسير سوره توحيد (در نصف صفحه). (عربى)
آغاز: بسمله قل هو الله احد, قل أمر من عين الجمع وارد على مظهر….
انجام: أسست السموات السبع و الأرضون السبع على قل هو الله أحد و هو معنى الصمدية.
د: پاسخ به سؤالى درباره آيه (إذا الوحوش حشرت). (عربى)
از شيخ احمد احسايى (1241ق)
آغاز: سؤال مايقول شيخنا فى قوله تعالى اذا الوحوش حشرت, لأى جهة يحشر الوحوش مع أنّها ليست ذوات شعور و لا مكلفة فى الدنيا….
هـ: اعيان ثابته. (شرح حديث قدسى ـ عربى)
از محيى الدين بن عربى (638ق)
رساله در حل اشكالى است كه يكى از علما بر حديث قدسى كنت كنزاً مخفياً… وارد كرده است. اين رساله در ضمن مجموعه كلمات المحققين به چاپ رسيده است.
آغاز: اعلم وفقك الله لما يحب ان أهل العلم أورد هذا الحديث القدسى هو قوله تعالى كنت كنزاً مخفياً… إشكال عظيم و ذكر أنّه سأل عن كثير العلماء….
و: پاسخ به سؤالى درباره حديث نيّةالمؤمن خير من عمله…. (عربى)
از شيخ احمد احسايى
آغاز: قد سئل عن الشيخ المعاصر أحمد بن زين الدين الاحسائى انّه اشتهر انّ نيّة المؤمن خير من عمله و نية الكافر شرّ من عمله و أفضل الأعمال أحمزها و التنافي….
ز: تأويل حديث مروى از ابى عبدالله(ع) (انّ الله عزّوجل لما أراد أن يخلق آدم بعث جبرئيل…). (عربى)
از شيخ احمد احسايى
ح: پاسخ احسايى به سؤالى در مورد كيفيت وصولش به مقامات عاليه. (عربى)
آغاز: سئل عن الشيخ العارف أحمد بن زين الدين الاحسائى ـ أعلى الله مقامه ـ عن كيفية وصوله إلى مقاماته العلية, فكتب إلى السائل إعلم أنا كنت فى أوّل عمر كثير التدبّر….
در مجموعه حاضر غير از رسائل فوق الذكر, مطالب متفرقه اى از اشعار و احاديث قدسى و احاديث مرويه از پيامبر اكرم(ص) و ائمه اطهار(ع) و مباحث فلسفى به چشم مى خورد.
رساله اول نستعليق تحريرى 20 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: نصرالله بن محمّد باقر غيردهى در روز جمعه ذى حجه 1259ق, با حواشى به امضاى (منه), تصحيح شده, در اوّل نسخه وقف نامه از مرحوم ملا عبدالله نورى در جمادى الآخر 1295ق و مهرى با سجع: (المتوكل على الله محمّد بن عبدالله), در سرصفحه هاى نسخه عباراتى به جهت استخاره نوشته شده است, مانند: من توكل على الله كفاه, لاتعمل فيما عزمت فانّ الصبر راحة, إذا توكّلت على الله فافعل فانّه يعينك و….

7. شوارق الإلهام فى شرح تجريد الكلام. (كلام ـ عربى)
از مولى عبدالرزاق بن على, فيّاض لاهيجى (1072ق)
دو نسخه ديگر از كتاب مذكور, به شماره هاى 13 و 25, در اين كتابخانه موجود است.
آغاز: بسمله ربّنا افتح بيننا و بين قومنا بالحقّ و أنت خير الفاتحين الحمد لله الذي….
نستعليق تحريرى, 17 سطرى, بدون نام كاتب و بدون تاريخ, با حواشى به امضاى (منه), تصحيح شده, قطع خشتى.

8. البهجة المرضية فى شرح الألفية. (نحو ـ عربى)
جلال الدين عبدالرحمن بن ابى بكر سيوطى (910ق)
نسخه حاضر از آخر افتادگى دارد.
آغاز: أحمدك اللهم على نعمك و آلائك و أصلى و أسلم على محمّد خاتم انبيائك….
انجام افتاده: هذا ما ظهر لى فى شرح هذا البيت و لم أر من يتعرض لذلك فأحمد الله و أشكره.
نسخ 16 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كتابت در سده 13, قطع خشتى.

9. حاشية الفوائد الضيائية. (نحو ـ عربى)
سيّد نعمت الله بن عبدالله موسوى جزايرى (1112ق)
حاشيه مختصرى است بر كتاب (الفوائد الضيائية فى شرح الكافية) عبدالرحمن جامى كه فقط مبحث اسم از اين حاشيه نگاشته شده است.
آغاز: بسمله الحمد لله الذى جعل العلم نوراً يهتدى به إلى فهم القرآن المبين….
نسخ 17 سطرى, نشانى هامشگى, كاتب: يار محمّد بن نور محمّد بن ابو محمّد هزارجريبى, حسب الخواهش علامه فهامه آخوند ملا غلامعلى بن استاد ابوجعفر كلاه دوز ساكن قريه اشرف, در روز پنج شنبه 15 ربيع الاوّل 1234ق, قطع خشتى.

10. التوحيد. (حديث ـ عربى)
شيخ صدوق محمّد بن على بن بابويه قمى (381ق)
آغاز: بسمله الحمد لله الواحد الأحد الذى لاشريك له الفرد الصمد….
انجام: قال أبوعبدالله عليه السلام لاتخاصم إلاّ من قد ضاق بما فى صدره تمّ الكتاب.
نسخ 19 سطرى, بدون نام كاتب و بدون تاريخ, عناوين و نشانى ها شنگرف, با حواشى و بلاغ, در اوّل نسخه مطلبى در تاريخ 1197ق نوشته شده است, وقف از سيّد محمّد حسن حسنى با مهروى در اوّل نسخه, قطع پالتويى, جلد تيماج قهوه اى دورو.

11. الوافى. (حديث ـ عربى)
ملا محسن فيض كاشانى (1091ق)
نسخه حاضر جزء اوّل كتاب و شامل كتاب العقل و العلم و التوحيد است.
آغاز: بسمله نحمدك اللهم يا من هدانا بأنوار القرآن و الحديث لمعرفة الفرايض و السنن….
نسخ زيبا 19 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: عبدالباقى بن محمّد تقى در روز سه شنبه ذى قعده 1085ق, به فرموده امير عبد الواسعا, علامت وقف در اوّل نسخه, قطع پالتويى, جلد تيماج قهوه اى, پشت جلد نقوش اسليمى.

12. شرح جديد تجريد الاعتقاد. (كلام ـ عربى)
شارح: علاءالدين على قوشچى (879ق)
آغاز: بسمله اما بعد حمد واجب الوجود على نعمائه والصلوة على سيّد انبيائه و على أكرم أحبائه أى على آله و اصحابه الذين هم الموصوفون بزيادة الكرم.
انجام: الكل بتركه هذا آخر ما تيسّر لنا من شرح تجريد الكلام والحمد لله….
نسخ 23 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, بدون نام كاتب, از سده 11, با حواشى (منه) و (م ن) و (صدر) و (ج م) در اوّل نسخه وقف از مرحوم ملا عبدالله نورى در 1295ق با دو مهر بيضوى به سجع: (المتوكل على الله محمّد بن عبدالله) و (رقّ الحسن الزكى) قطع پالتويى.

13. شوارق الالهام فى شرح تجريد الكلام. (كلام ـ عربى)
از مولى عبدالرزاق بن على, فيّاض لاهيجى (1072ق)
نستعليق تحريرى 18 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف سال تحرير 1212ق, برگ اول افتاده است.

14. مجموعه
الف: تذكرة الائمة. (تاريخ ـ فارسى)
از مولى محمّد باقر بن محمّد تقى لاهجى
اين كتاب در سال 1085ق تأليف شده و به اشتباه به علامه مجلسى نيز نسبت داده شده است. (الذريعه, ج4, ص26)
آغاز: بسمله الحمد لله [الذى] جعل للنبيين لسان صدق… چنين گويد بنده خاكسار گنه كار محمّد باقر بن محمّد تقي… اين رساله اى است در چگونگى احوالات كلمات التامات اعنى حضرات معصومين… آن را به تذكره ائمه موسوم….
ب: رسالة فى الارث (4برگ). (فقه ـ عربى)
از علامه حلى, حسن بن يوسف بن مطهر (726ق)
نسخه حاضر از آخر افتادگى دارد.
آغاز: بسمله لومات شخص و خلف أحد الأبوين و بنتا فنصيب أحد الأبوين السدس….
انجام افتاده: الثانى أن يكون للاخوة من قبل الأم و الأب اثنين فالفرضية….
نستعليق 13 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: محمّد طاهر بن محمّد تقى, در اواسط رجب 1120ق, قطع رقعى.

15. شرايع الاسلام فى مسائل الحلال و الحرام. (فقه ـ عربى)
از ابوالقاسم جعفر بن حسن, محقق حلى (676ق)
نسخ 18 سطرى, عناوين شنگرف, كاتب: محمّد حسين در روز دوشنبه 13 رجب 1070ق, برگهاى اوّل نونويس است, با حواشى (ع ل), در حاشيه تصحيح شده است, قطع وزيرى.

16. الوافى. (حديث ـ عربى)
از ملا محسن فيض كاشانى (1091ق)
نسخه حاضر كتاب النكاح و الطلاق را شامل است و از آخر افتادگى دارد.
آغاز: الحمد لله و الصلوة والسلام على رسول الله… كتاب النكاح و الطلاق و الولات و هو الثانى عشر من اجزاء كتاب الوافي….
انجام افتاده: باب النوادر كا محمّد عن ابن عيسي… كالقميان عن الحجال عن ثعلبة.
نسخ 22 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, با حواشى (منه سلمه الله), تصحيح شده و علامت بلاغ دارد, در اوّل نسخه وقف از سيّد محمّد حسن حسنى با مهروى. قطع وزيرى.
17. مفتاح الكرامة فى شرح قواعد العلامة. (فقه ـ عربى)
از سيّد محمّد جواد بن محمّد حسينى عاملى (1226ق)
نسخه حاضر كتاب الطهارة و كتاب الصلوة را در بر دارد.
آغاز: بسمله اللهم انى اتوسل إليك… و قد امتثلت فيه سيّدى و استادي… الشيخ جعفر… إلى قواعد الامام الأعظم العلامة….
انجام: وصحّحه فقال تجاوز سبعاً و ستين و قد تمّ الجزء الخامس بلطف الله تعالى و رحمته.
نسخ 30 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, بدون نام كاتب و بدون تاريخ, بعضى صفحات خط خوردگى دارد, در اوّل نسخه مطلبى به تاريخ 1254ق نوشته شده است, قطعى وزيرى بزرگ.

18. البهجة المرضية فى شرح الألفية. (نحو ـ عربى)
جلال الدين عبدالرحمن بن ابى بكر سيوطى (910ق)
در اين نسخه تجزيه و تركيب بسيارى از جملات كتاب به صورت زيرنويس نوشته شده است.
نستعليق, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: محمّد باقر بن محمّد اسماعيل مازندرانى در غرّه محرّم 1279ق, قطع خشتى.

19. شرح قطر الندى و بلّ الصدى. (نحو ـ عربى)
اصل و شرح از: جمال الدين عبدالله بن يوسف بن هشام نحوى (761ق)
نسخه حاضر از آغاز اندكى افتادگى دارد.
آغاز نسخه: متممة لفوائدها كافية لمن اقتصر عليها وافية ببغية من جنح من طلاب العربية… ص الكلمة قول مفرد, ش تطلق الكلمة فى اللغة على الجمل المفيدة.
انجام: و منها مايكسر لاغير و هو الباقى و ذلك أصل الباب و هذا آخر ما اردت املاء على هذه المقدمة و جاء بحمد لله تمّ مهذب المبانى مشيد المعاني… انّك مجيب الدعوات.
نستعليق 16 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: اسماعيل بن محمّد جان بن اجل السادات آقا مير محمّد حسين, در 1242ق, قطع خشتى.

20. حاشية معالم الاصول. (اصول فقه ـ عربى)
از حسين بن محمّد مرعشى آملى, خليفه سلطان و سلطان العلماء (1064ق)
آغاز: بسمله, حمد له و الصلوة… قوله فيقول العبد الغريق فى بحر العصيان….
انجام: فى أحدهما دون الآخر يوجب الترجيح فيما ذكره ساقط, تمت.
نستعليق 16 سطرى, عناوين شنگرف, كتابت در سال 1195ق, علامت وقف دارد, قطع رقعى.

21. رياض المسائل (شرح كبير). (فقه ـ عربى)
از سيّد على بن محمّد على طباطبايى (1231ق)
شرح مزجى بر كتاب المختصر النافع محقق حلى است. (الذريعه 11/336)
نسخه حاضر شامل كتاب الحج و كتاب الجهاد است و از آخر افتادگى دارد.
نسخ 24 سطرى, بدون نام كاتب و بدون تاريخ, در اوّل نسخه وقف از محمّد حسن حسنى با مهروى.

22. شرح شافيه (شرح نظام). (صرف ـ عربى)
نظام الدين حسن بن محمّد نيشابورى (728ق)
آغاز: أحمدك اللهم على أن وفقنى لصرف ريعان الشباب فى اقتناء العلوم و الآداب.
نسخ 17 سطرى, نشانى هامشگى و شنگرف, كاتب: خان محمّد بن ميرزا محمّد درزى كلايى در 21 محرّم 1202ق, قطع پالتويى.

23. البهجة المرضية فى شرح الألفية. (نحو ـ عربى)
جلال الدين عبدالرحمن بن ابى بكر سيوطى (910ق)
نسخ 14 سطرى, نشانى هامشگى, كاتب: عباس على بن محمّد در 1259ق, قطع خشتى.

24. تمرين الطلاب فى صناعة الاعراب (شرح الفيه ابن مالك). (نحو ـ عربى)
خالد بن عبدالله ازهرى (905ق)
(كشف الظنون, ج1, ص154)
آغاز: بسمله يقول العبد الفقير… الحمد لله الذى رفع قدر من أعرب بالشهادتين….
در برگ هاى اوّل و آخر نسخه مطالب متفرقه اى به چشم مى خورد از جمله:
ـ معماى منظوم از مير داماد
ـ تاريخ وفات ملا محمّد شفيع استرآبادى امام جماعت مسجد جامع بارفروش (بابل) در شب دوشنبه هجدهم جمادى الاولى 1245ق.
ـ تاريخ وفات حجةالاسلام حاج ملا محمّد اشرفى امام جماعت مسجد جامع بارفروش در شب دوشنبه غرّه ماه صيام 1315ق.
نستعليق 15 سطرى, عناوين شنگرف, كاتب: على اصغر بن غلامعلى مازندرانى در يك شنبه 8 شعبان 1222ق, وقف از مرحوم ملا عبدالله نورى بر طلاب علوم دينيه در 1295ق با دو مهر بيضوى.

25. شوارق الإلهام فى شرح تجريد الكلام. (كلام ـ عربى)
از مولى عبدالرزاق لاهيجى (1072ق)
نستعليق 18 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: محمّد سليم بن سليم استرآبادى در روز جمعه 14 ربيع الثانى 1228ق, وقف در اوّل نسخه از آخوند ملا عيسى و چند تاريخ تولد از سده سيزده, قطع خشتى.

26. كشف المراد فى شرح تجريد الاعتقاد. (كلام ـ عربى)
از علامه حلى, حسن بن يوسف بن مطهر (726ق)
نسخه حاظر از المقصد الثالث تا پايان كتاب را در بردارد.
نستعليق 15 سطرى, نشانى ها شنگرف, قطع پالويى, كتابت در سال 1239ق, كاتب در پايان نسخه نوشته است:
تمت كتاب الهيات شرح التجريد, مصنَّف علاّمة الفريد, بتوفيق الله الوحيد, صاحب الوعد و الوعيد, واعانة نبيه و اوصيائه الحميد, على يد عبيد العبيد, شفيع دابويى, ابن مشهدى مجيد.

27. تعليقة كشف اللثام. (فقه ـ عربى)
از سيد محمّد جواد بن محمّد حسينى عاملى (1226ق)
(فهرست نسخه هاى خطى مدرسه نمازى خوى, ص137)
نسخه حاضر كتاب قصاص و ديات را شامل است.
نسخ 23 سطرى, نشانى هامشگى و شنگرف, كاتب: محسن طريح منسوب به حبيب بن مظاهر در 1254ق قطع خشتى.

28. الوسائل إلى النجاة. (اصول فقه ـ عربى)
از سيّد مجاهد محمّد بن على طباطبايى (1242ق)
از اين كتاب به نام هاى (الوسائل الحائرية), (وسائل الأصول) و (الوسائل إلى معرفة أصول المسائل) نيز تعبير شده است. (نك: الذريعه 25/69 ـ70)
در آغاز نسخه رموزات كتاب توضيح و تفسير شده است.
آغاز رموزات: بسمله, حمدله و الصلوة… بعد فان كتابنا الوسائل قد اشتمل على كثير من مهمات.
آغاز كتاب: بسمله, حمدله و الصلوة… وسيلة اعلم ان من أقوى الأدلة على كون اللفظ حقيقة فى المعنى أو مجازاً فيه تنصيص الواضع….
انجام: ذلك الظاهر و ماذكرناه مأخوذ من طريقة الفقهاء و الأصوليين و الاعتبار شاهد به و الحمد لله….
نسخ 20 سطرى, عناوين شنگرف, بدون نام كاتب و بدون تاريخ, تملكى به تاريخ 1214ق در آخر نسخه, جلد تيماج دورو, قطع خشتى.

29. الوسائل إلى النجاة. (اصول فقه ـ عربى)
از سيّد مجاهد محمّد بن على طباطبايى (1242ق)
تكرار كتاب قبلى است.
نسخ 18 سطرى, بدون نام كاتب, تحرير در سال 1227ق, در اوّل نسخه وقف از سيّد محمّد حسن حسنى با مهروى, قطع خشتى.

30. الحدائق الناضرة فى أحكام العترة الطاهرة. (فقه ـ عربى)
شيخ يوسف بحرانى (1186ق)
نسخه حاضر (كتاب الطهارة) را شامل است.
آغاز: بسمله كتاب الطهارة و فيه أبواب أربعة الأوّل فى المياه و ينقسم الماء إلى المطلق و المضاف.
نسخ 32 سطرى, بدون نام كاتب و بدون تاريخ, در اوّل نسخه وقف از سيّد محمّد حسن حسنى, قطع خشتى.

31. رياض المسائل (شرح كبير). (فقه ـ عربى)
سيّد على بن محمّد على طباطبايى (1231ق)
نسخه حاضر شامل كتاب طهارة و كتاب الصلوة است.
نسخ, عناوين و نشانى ها شنگرف, نام كاتب سياه شده, تحرير كتاب طهارت در 12 رمضان 1210ق و تحرير كتاب الصلوة در روز چهارشنبه جمادى الثانى 1205ق در حاير حسينى, تصحيح شده, در اوّل نسخه تملك احمد بن حاج محمّد على بهبهانى, وقف از سيّد محمّد حسن حسنى بامهروى در اوّل نسخه, قطع خشتى.

32. رياض المسائل. (فقه ـ عربى)
سيّد على طباطبايى (1231ق)
نسخه حاضر شامل كتاب العتق و المواريث است.
نسخ 27 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: محمّد بن نجم بن عبدالله در 1220ق, با نسخه مؤلف مقابله شده, در اوّل نسخه تملك احمد بن محمّد على بهبهانى و وقف از سيّد محمّد حسن حسنى, قطع خشتى.

33. مجموعه
الف: فوائد متفرقه منقول از فروق اللغات. (ادبيات ـ عربى)
ب: رسائل أبى اسحاق صابى
آغاز: بسمله كتب أبو اسحاق الصابى عن الطايع لله إلى ولاة النواحى والأطراف….
انجام: و إلاجمع لنا فى طاعة أميرالمؤمنين… تمّ الكتاب.
نستعليق 17 سطرى, بدون نام كاتب, تحرير در 19 ربيع الثانى 1240ق, در اوّل نسخه وقف از سيّد محمّد حسن حسنى بامهروى, قطع خشتى.

34. گوهر مراد. (كلام ـ فارسى)
از مولى عبدالرزاق بن على, فيّاض لاهيجى (1072ق)
آغاز: گوهر مرادى كه غوّاص فكرت را از درياى حيرت در كف انديشه آيد.
انجام: چون عارف به آن مقام رسد هر آينه به حق وصول رسيده باشد.
نستعليق تحريرى 17 سطرى, عناوين شنگرف, بدون نام كاتب و بدون تاريخ, در اوّل نسخه دو تاريخ وفات و تولد از سده 14, وقف از مرحوم ملا عبدالله نورى بر طلاب علوم دينى در 1295ق با دو مهر بيضوى, قطع خشتى.

35. شرح جديد تجريد الاعتقاد. (كلام ـ عربى)
شارح: علاءالدين على قوشچى (789ق)
آغاز نسخه: بسمله المقصد الثانى فى الجواهر و الأعراض و فيه فصول فصل الأوّل فى الجواهر قدّم مباحثها على مباحث الأعراض لأنّ وجود العرض موقوف على وجود الجوهر
انجام نسخه: قال الشيخ انّما اوثر لفظ ان يفعل و ان ينفعل على الفعل و الانفعال… و لفظ ان يفعل و ان ينفعل مخصوص بذلك.
نسخ 22 سطرى, كاتب: محمّد باقر استرآبادى در 1220ق, با حواشى از ملا عبدالرزاق لاهيجى و حواشى با امضاى (حم), قطع وزيرى.

36. الاحتجاج على أهل اللجاج. (حديث ـ عربى)
از ابومنصور احمد بن على بن ابى طالب طبرسى
آغاز: الحمد لله المتعالى عن صفات المخلوقين.
نسخ 19 سطرى, كاتب: محمّد زمان سمنانى در 8 رمضان 1103ق, با حواشى, نقلى از خط شيخ حر عاملى درباره انتساب كتاب احتجاج به ابومنصور طبرسى, تملك محمّد ربيع سمنانى در 1143ق كه نسخه را در سارى خريده است, در اوّل نسخه وقف از محمّد حسن حسنى بامهروى, قطع وزيرى.

37. الروضة البهيّة فى شرح اللمعة الدمشقية. (فقه ـ عربى)
از شهيد ثانى زين الدين بن على عاملى (966ق)
نسخه حاضر جلد دوم كتاب را شامل است.
نسخ 25 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, دو صفحه اوّل مجدول مذهب, كاتب: محمّد طاهر بن محمّد مؤمن خوانسارى در روز شنبه دهه آخر ذى حجه 1113ق, در اوّل نسخه وقف از سيّد على چماز كتئى بر عموم طلاب در جمادى الاخرى 1255ق, قطع وزيرى.

38. شرح جديد تجريد الاعتقاد. (كلام ـ عربى)
شارح: علاءالدين على قوشچى (879ق)
نسخه حاضر از المقصد الثانى فى الجواهر و الاعراض تا پايان كتاب را شامل است.
نستعليق 19 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: محمّد قاسم مدرس بن محمّد صالح اصفهانى در روز چهارشنبه ذى قعده 1034ق, جلد تيماج دورو, قطع پالتويى.

39. الصافى. (تفسير قرآن ـ عربى)
از محمّد بن مرتضى, محسن فيض كاشانى (1091ق)
نسخه حاضر ربع سوم كتاب و از سوره كهف را شامل است.
نسخ 23 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: محمّد نعيم بن نصر حسينى سمنانى در روز يكشنبه رجب 1108ق, قطع پالتويى.

40. الأصفى. (تفسير قرآن ـ عربى)
از ملا محسن فيض كاشانى (1091ق)
نسخه حاضر نيمه دوم كتاب (از سوره كهف تا آخر قرآن) را شامل است.
نسخ جلى 20 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: بن سيّد ركن الدين مسعود بن محمّد تقى عقيل حسينى در 1094ق, قطع وزيرى.

41. الروضة البهية فى شرح اللمعة الدمشقية. (فقه ـ عربى)
از شهيد ثانى
نسخ 24 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, بدون نام كاتب و بدون تاريخ, در اوّل نسخه وقف از محمّد كاظم در 18 جمادى الثانى 1098 (نسخه را به مدرسه اى كه خود وى در بارفروش (بابل) بنا نموده وقف كرده است) و در آخر نسخه مهر مربعى با سجع: (عبده محمّد الكاظم 1086), قطع وزيرى.

42. الروضة البهية فى شرح اللمعة الدمشقية. (فقه ـ عربى)
از شهيد ثانى
نسخه حاضر كامل است.
نسخ خفى 27 سطرى, تمامى صفحات مجدول مذهب, كاتب: محمّد صالح در 17 ربيع الاول 1084ق, نسخه وقف از محمّد حسن حسنى بامهروى, جلد تيماج دورو, قطع پالتويى.

43. الحدائق الناضرة فى أحكام العترة الطاهرة. (فقه ـ عربى)
از شيخ يوسف بحرانى (1186ق)
نسخه حاضر شامل (مقدمات فى اصول) و (كتاب الطهارة) است.
نسخ 35 سطرى, در اوايل نسخه جاى عناوين خالى مانده, كاتب: محمّد بن محمّدرضا در روز چهارشنبه 16 جمادى الثانى 1244ق, در آخر نسخه وقف از محمّد حسن بن محمّد عسكرى حسنى سمنانى بامهروى, قطع وزيرى بزرگ.

44. مجالس المؤمنين. (تذكره ـ فارسى)
از قاضى نورالله شوشترى (1019ق)
آغاز: بسمله نفحات دلگشاى حمد و رشحات جانفزاى ثنا كه از مهب شمال اعتقاد….
نسخ زيبا 25سطرى, بدون نام كاتب و بى تاريخ, قطع وزيرى بزرگ.

45. جواهر الكلام فى شرح شرايع الإسلام. (فقه ـ عربى)
از شيخ محمّد حسن نجفى (1266ق)
نسخه حاضر كتاب البيع (تا مجلد سوم از عقود) را شامل است و از آغاز اندكى افتادگى دارد.
نسخ 30 سطرى, بدون نام كاتب و بى تاريخ, قطع وزيرى بزرگ.

46. مهيج الاحزان و موقد النيران فى قلوب اهل الايمان. (مقتل ـ فارسى)
حسن بن محمّد على يزدى حايرى (بعد از 1242ق)
در بيان مصائب حضرت سيّدالشهداء(ع) است, در يك مقدمه و چهارده مجلس كه به سال 1237ق تأليف شده و يكبار در سال 1284ق و بار ديگر به سال 1297ق در حاشيه محرق القلوب به چاپ رسيده است. (الذريعه 23/299)
آغاز: بسمله الحمد لله المتفرد بالقدم و البقاء المتوحد بالعظمة و الكبرياء….
انجام: يارب كن عوناً له و مؤيّداً و اذل به جور المعاند واقمع….
نسخ 18 سطرى, تحرير در روز شنبه 20 صفر 1266ق, جلد تيماج روغنى, قطع خشتى.

47. الروضة البهيّة فى شرح اللمعة الدمشقية. (فقه ـ عربى)
از شهيد ثانى
نسخه حاضر جلد دوم كتاب را در بر دارد.
نسخ 23 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, كاتب: بهاءالدين محمّد بن ظهير الدين در روز چهارشنبه 8 ربيع الثانى 1168ق, قطع وزيرى بزرگ.

48. الروضة البهيّة فى شرح اللمعة الدمشقية. (فقه ـ عربى)
از شهيد ثانى
نسخه حاضر جلد اوّل كتاب است و از آغاز اندكى افتادگى دارد.
نسخ 19 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, بدون نام كاتب و بى تاريخ, قطع وزيرى بزرگ.

49. مجمع البيان فى تفسير القرآن. (تفسير ـ عربى)
از امين الاسلام فضل بن حسن طبرسى (548ق)
نسخه حاضر از سوره رعد تا اوّل سوره سبأ را شامل است.
نسخ 27 سطرى, بدون نام كاتب و بى تاريخ, در اوّل نسخه وقف از محمّد حسن حسنى بامهروى, جلد تيماج قهوه اى, قطع رحلى.

50. جواهر الكلام فى شرح شرايع الإسلام. (فقه ـ عربى)
شيخ محمّد حسن نجفى (1266ق)
اين نسخه شامل كتاب الحج است.
نسخ 31 سطرى, بدون نام كاتب, تحرير در سال 1226ق؟ در اوّل نسخه وقف از مرحوم حاجى محمّد على بن ملا محمّد شفيع و توليت آن با فرزندش محمّد شفيع و بعد به حاكم شرع عادل بارفروش (بابل) واگذار شده است در جمادى الاوّل 1272ق, قطع وزيرى بزرگ.

51. الحدائق الناضرة فى أحكام العترة الطاهرة. (فقه ـ عربى)
شيخ يوسف بحرانى (1186ق)
نسخه حاضر كتاب النكاح را شامل است.
نسخ 33 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, بدون نام كاتب و بى تاريخ, قطع وزيرى بزرگ.

52. مصابيح الأصول. (فقه اصول ـ عربى)
محمّد جعفر شريعتمدار استرآبادى (1263ق)
در آغاز نسخه فهرست مباحث كتاب آمده است. (الذريعه 21/84 شماره 4052)
آغاز: بسمله الحمد لله الذى جعل لنا مصابيح العقول معالم إلى قوانين شرايع الإسلام
نسخ خفى 33 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, تحرير در روز پنج شنبه 11 رمضان 1238ق, در اوّل نسخه وقف از سيّد محمّد حسن حسنى بامهروى, قطع وزيرى بزرگ.

53. مدارك الأحكام (فى شرح عبارات شرايع الإسلام). (فقه ـ عربى)
سيّد محمّد موسوى عاملى (1009ق)
اين نسخه از اوّل كتاب تا بخشى از كتاب صلاة را شامل است و از آخر افتادگى دارد.
آغاز: الحمد لله المحمود لآلائه المشكور لنعمائه….
نستعليق 25 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف و مشگى, بدون نام كاتب و بى تاريخ, قطع رحلى.

54. المناهل فى الفقه. (فقه ـ عربى)
از سيّد مجاهد محمّد بن على طباطبايى (1242ق)
نسخه حاضر از كتاب البيع تا آخر كتاب الوصية را شامل است.
نستعليق 26 سطرى, نشانى ها شنگرف و مشگى, كاتب: خداداد نورى در روز چهارشنبه جمادى الآخر 1264ق, قطع رحلى.

55. صحاح اللغة. (لغت عربى به عربى)
از ابونصر اسماعيل بن حماد جوهرى (393ق)
نسخه حاضر ناقص الطرفين است و از كلمه (سكب) تا (روا) را شامل است. و نسخه اى قديمى و نفيس به نظر مى رسد.
نسخ معرّب 27 سطرى, عناوين شنگرف, بدون نام كاتب و بى تاريخ, در اوّل نسخه تملك شيخ محمّد صالح علامه حائرى, وقف از آقا شفيع خلف محمّد على بن حاج ملا شفيع بر علماى شيعه در 1295ق, جلد تيماج قهوه اى, قطع رحلى.

56. مسالك الافهام فى شرح شرايع الإسلام. (فقه ـ عربى)
شهيد ثانى زين الدين بن على عاملى (966ق)
نسخه حاضر دوره كامل كتاب را در بردارد.
آغاز: بسمله الحمد لله الذى أوضح مسالك الافهام إلى تنقيح شرايع الإسلام….
نسخ, 33 سطرى, عناوين شنگرف, كاتب: بن اسفنديار بيستون محمّد صالح شهميرزادى در ربيع الآخر 1097ق, در اوّل نسخه تملك شيخ محمّد صالح بن فضل الله علامه حائرى مازندرانى, قطع رحلى.

57. منتهى المقال فى أحوال الرجال. (رجال ـ عربى)
از ابوعلى محمّد بن اسماعيل حائرى (1216ق)
آغاز: بسمله نحمدك يا من رفع منازل الرواة بقدر ما يحسنون….
انجام: وروى هو عن أبى القسم حسين بن روح, هذا آخر ماكتبه والدى قدس الله روحه و نور ضريحه و أنا المذنب الراجى رحمة ربّه الغنى أبى على بن الشيخ أبو على عفى الله عنهما.
نسخ 29 سطرى, عناوين و نشانى ها شنگرف, تحرير در 23 ذى حج 1242ق, با حواشى (منه عفى عنه) در آخر نسخه وقف نامه كتاب از محمّد حسن حسنى سمنانى بامهروى, قطع وزيرى بزرگ.

58. الروضة البهية فى شرح اللمعة الدمشقية. (فقه ـ عربى)
از شهيد ثانى
نسخه حاضر جلد اوّل كتاب است و از آغاز افتادگى دارد.
نسخ 21 سطرى, نشانى ها شنگرف و مشگى, كاتب: سيد مهدى خلف ميرعباس جندقى در رجب 1260ق, قطع وزيرى بزرگ.

59. حيات المهلكين و نجات المؤمنين. (مقتل ـ فارسى)
از سيّد على بن زين العابدين
در بيان مصائب پيامبر اكرم(ص) و اهل بيت(ع) است, مؤلف در مقدمه به نام خود و نام كتاب آن چنان كه فوقاً آمده است, تصريح نموده است. كتاب حاضر در يك مقدمه و شش باب و يك خاتمه مرتّب شده و هر باب شامل يك يا چند مجلس مى باشد:
مقدمه: در حكمت ابتلاء اولياء به بلاء
باب اوّل: در ذكر وقايع وفات سيّد كائنات(ص)
باب دوم: در ذكر وقايع وفات حضرت زهرا(س)
باب سوم: در ذكر وقايع شهادت اميرالمؤمنين(ع)
باب چهارم: در ذكر وقايع شهادت امام حسن(ع)
باب پنجم: در ذكر شهادت امام حسين(ع) شامل 37 مجلس.
باب ششم: در ذكر وقايع شهادت امام رضا(ع)
آغاز: مقدمه فى الجمله حكمتى كه از مبتلا شدن اولياء به بلاء متصوّر خطور اذكياء مى شود جدا ساختن عبوديت از ربوبيت….
انجام: وامددنا بالخير و الظفر واحشرنا معهم بالنعيم واجعلهم شفيعنا عندك فى يوم المحشر…
نستعليق 15 سطرى, بدون نام كاتب, تحرير در سده 13, قطع وزيرى بزرگ.

60. مفاتيح الأصول. (اصول فقه ـ عربى)
از سيّد مجاهد, محمّد بن على طباطبايى (1242ق)
آغاز: بسمله حمدله والصلوة والسلام على خير خلقه محمّد و آله الطاهرين (باب) مفاتيح اللغات فى الدلالة اختلف العلماء فى انّ اللفظ هل يدلّ على معناه بالذات أو بالوضع على قولين….
انجام نسخه: لكن الناس تواسعوا فى استعمالاتهم و أخرجوا الألفاظ عن مواضعها و غيروها عن جهاتها بالتجوز.
نسخ 14 سطرى, بدون نام كاتب و بى تاريخ, جاى عناوين خالى مانده, قطع خشتى.

61. گوهر مراد. (كلام ـ فارسى)
از مولى عبدالرزاق بن على, فيّاض لاهيجى (1072ق)
نسخه حاضر ناقص الطرفين است.
نسخ جلى 17 سطرى, بدون نام كاتب و بى تاريخ, قطع وزيرى.

پى نوشت1. تاريخ قومس, عبدالرفيع حقيقت, ص382.

تكمله كتابشناسى توصيفى كتب تراجم زنان



(كتابشناسى توصيفى كتب تراجم زنان) را در شماره 51 خواندم, از آنجا كه در مقدمه كتاب (تراجم اعلام النساء) كه به تازگى از تحقيق و تعليق آن فراغت يافته ام, به تعداد بيشترى از اين نوع كتاب ها اشاره كرده ام, لازم ديدم مواردى را كه در آن مقاله اشاره نشده بود, به عنوان تكمله اى بر كتابشناسى ياد شده, تقديم دارم تا در صورت صلاحديد در مجله منتشر نماييد. با احترام
ناصر باقرى بيدهندى
تكمله كتابشناسى توصيفى كتب تراجم زنان
1. اخبار النساء, گزينش: ناصر باقرى بيدهندى, حاوى شرح حال بانوان ايرانى (تراجم اعلام النساء)
2. الاخوات المؤمنات, منير محمد الغضبان, مكتبة المنار.
3. ازواج النبى(ص), دكتر موسى شاهين لاشين, اول, مكتبة المعارف, رياض, 1407هـ ـ 1987م, 192ص, وزيرى.
4. ازواج النبى(ص), محمد بن يوسف صالحى دمشقى (م942هـ), تحقيق محمد نظام الدين الفتيح, اول, دار ابن كثير, دمشق ـ بيروت, 1413هـ ـ1992م, 312ص.
5. اصحاب الأمام اميرالمؤمنين(ع) و الرواة عنه, دكتر محمد هادى امينى, اول, دارالغدير للمطبوعات و دارالكتاب الاسلامى, بيروت, 2ج, 1412هـ ـ 1992م.
بخش پايانى اين كتاب به شرح حال بانوانى كه در عداد اصحاب و يا راوى از آن حضرت بوده اند (34تن) اختصاص دارد, ص653 ـ 676.
6. اعيان النساء عَبر العصور المختلفة, شيخ محمدرضا حكيمى, مؤسسه الوفاء, بيروت, اول, 1403هـ ـ 1983م, 670ص, وزيرى, به ترتيب حروف الفباء.
7. پشت پرده هاى حرمسرا, حسن آزاد, دوم, اروميه, انزلى, 1262ش.
8. تراجم أعلام النساء, فراهم آورنده: ادارة البحث و الإعداد فى مؤسسة الرسالة, زير نظر رضوان دعبول, اول, 1419هـ ـ 1998م, دارالبشير, عمان و مؤسسة الرساله بيروت, 603ص, وزيرى.
اين كتاب به شرح حال 3508 زن پرداخته است.
9. تكملة اعلام النساء, محمد خير رمضان يوسف, دار ابن حزم, بيروت, 1416هـ ـ 1996م, 116ص, وزيرى.
اين كتاب همان گونه كه از نامش پيداست, تكمله اى است بر كتاب اعلام النساء تأليف عمر رضا كحاله (م1408هـ) و مشتمل بر بانوانى است كه در 1397ـ 1415هـ = 1977ـ 1995م فوت كرده اند.
10. تذكرة النساء نادرى يا گلشن ناز دو منشى درگا پرشاد, چاپ اكمل بع المطالع دهلى.
11. جامع مسانيد النساء وذكرهن و احوالِهّن, ابراهيم محمد الجمل, قاهره, 1412.
12. جمهرة انساب امّهات النبى(ص), جمع و تأليف حسين بن حيدر محبوب هاشمى, اول, دارالبخارى مدينه منوره, 1418هـ, 243ص, وزيرى.
13. جهات الائمة الخلفاء من الحرائر والاماء, ابن ساطى, تحقيق دكتر مصطفى جواد.
14. حوار مع 30 من صحابة رسول الله(ص), حسن دوح, دارالاعتصام.
15. حياة الصحابيات, خالد عبدالرحمن العك, دارالحكمة, بيروت.
16. خيرات حسان, محمد حسنخان اعتماد السلطنه, به خط نسخ محمد صادق شمس الكتّاب, 30ج, تهران, بى نا, 1307ـ1304هـ.ق.
تذكرة الخواتين از اين كتاب اخذ شده و شرح حال برخى از بانوان هند بدان افزوده شده است.
17. زنان فرمانروا در دولت هاى اسلامى, پروفسور بحريه اوچوك, ترجمه دكتر محمد تقى امامى, اول, انتشارات كورش, تهران, 1374ش, 334ص, رقعى.
در اين اثر, زندگى هفده زن كه در ممالك اسلامى به فرمانروايى رسيده اند, مورد تحقيق قرار گرفته است.
18. الزينبات فى بيت النبوة, نشوه علوانى, اول, مؤلف, توزيع مكتبة الغزالى, دمشق, 1418هـ ـ 1997م, 176ص, وزيرى.
در اين كتاب ترجمه حال هيجده تن از بانوان زينب نام وابسته به رسول خدا(ص) آمده است.
19. سيماى زنان در قرآن, تحقيق و نگارش على اكبر بابازاده, اول, لوح محفوظ, 1377, 108ص, رقعى.
20. سيماى زنان فداكار صدر اسلام, سيد على اكبر صداقت, انتشارات ناصر, قم, چهارم, 1372, 93ص.
21. شهيرات التونسات, حسن حُسنى عبدالوهاب, دوم, مكتبة المنار تونس, 165ص, وزيرى.
22. صحابيّات حول الرسول(ص), دكتر عبدالصبور شاهين, خانم اصلاح عبدالسلام رفاعى, 2ج, دارالاعتصام, قاهره, 324«339ص.
اين كتاب به شرح حال بانوان صحابى اعم از مهاجر و انصار و راويان احاديث پرداخته است.
23. صحابيات حول الرسول(ص), زهير مصطفى يازجى, 16ج, اول, دارالقلم العربى, حلب, 1415هـ ـ 1995م.
هر جلد از اين مجموعه به بيان شرح مختصرى از زندگى يكى از صحابه رسول خدا(ص) براى جوانان پرداخته است.
ج1, مخصوص حضرت خديجه; ج2, سوده بنت زمعه; ج3, عائشة بنت أبى بكر; ج4, حفصه بنت عمر; ج5, هند بنت أبى أميّة; ج6, زينب بنت جحش; ج7, جويرة بنت الحارث; ج8, صفية بنت حيى; ج9, رملة بنت ابى سفيان; ج10, ميمونه بنت الحارث; ج11, ماريه قبطيه; ج12, ريحانه بنت زيد النضرية; ج13, زينب كبرى; ج14, رقيه; ج15, ام كلثوم; ج16, فاطمةالزهراء(ع).
24. صفحات نيّرات من حياة السابقات, نذير محمد مكتبى, دوم, دارالبشائر الاسلامية, بيروت ـ لبنان, 1417هـ ـ 1996م, 288ص.
در اين كتاب مباحث ارزنده اى چون مناجات, عبادت, زهد, ورع, كرامات, صبر, جهاد, انفاق, علم و دانش, فصاحت و بلاغت, ذكاوت, مواعظ و وصاياى زنان مورد بحث قرار گرفته است.
25. الفائق فى رواة و اصحاب الامام الصادق(ع), عبدالحسين شبسترى, اول, 3ج, مؤسسة النشر الاسلامى, قم, 1418هـ, ج2, باب النساء.
در اين اثر به 29 تن از بانوانى كه در شمار اصحاب و راويان امام به حق ناطق, جعفر بن محمد الصادق(ع) واقعند, اشاره شده است.
26. فصيحات العرب و بليغاتهم فى الجاهلية والاسلام, عبدالقادر فياض حرفوش, اول, دارالشام, دمشق, 1415هـ ـ 1994م, 288ص, وزيرى.
27. مسلمات خالدات, محمد عمر الدّعواق, محمد على قطب, المكتبة العصرية, صيدا ـ بيروت.
28. معجم ما الّف عن الصحابة و امّهات المؤمنين و آل البيت(رض), محمد بن ابراهيم شيبانى, اول, مركز المخطوطات و التراث و الوثائق, كويت, 1414هـ ـ 19963م, 310ص, وزيرى.
در اين فهرست منابع فراوانى معرفى شده است كه به شرح حال همسران رسول خدا(ص) پرداخته اند.
29. مناقب النساء الصحابيات, عبدالغنى بن عبدالواحد المقدسى (م600هـ), تحقيق: ابراهيم صالح, اول, در ضمن كتاب حديث الافك چاپ شده است, دارالثائر, 1994.
30.مسند فاطمه معصومه ـ سلام الله عليها ـ, سيد على رضا سيد كبارت, زائر, قم, 1375, 108ص, رقعى. فصل چهام, راويان احاديث و….
31.نساء اهل بيت رسول الله(ص), دكتر سامية منيسى, اول, دارالفكر, قاهره, 1160ص, وزيرى.
در اين كتاب از دختران, نوادگان, عمه ها و دخترعمه هاى رسول خدا(ص), سخن رفته است.
32. نساء حول الرسول و الرّدّ على مفتريات المستشرقين, محمود مهدى استانبولى, مصطفى ابوالنصر شلبى, ششم, دارابن كثير الاولى, دمشق, 1416هـ ـ 1995م, 386ص, وزيرى.
33. نساء فاضلات, عبدالبديع صقر, دارالاعتصام.
34. نساء أنزل الله فيهن قرآناً, دكتر عبدالرحمن غبيرة, اللواء.
35. نساء من التاريخ, احمد خليل جمعة, اول, اليمامة, دمشق, 1418هـ ـ 1997م, 670ص, وزيرى.
در اين اثر 23 زن از نخبگان تاريخ معرفى شده اند.
36. نساء فى قصور الامراء, احمد خليل جمعة, اليمامة, دمشق.
37. نساء من عصر النبوة, احمد خليل جمعة, 2ج, دار ابن كثير.
38. نساء الانبياء فى ضوء القرآن و السنة, احمد خليل جمعة, 1ج, دار ابن كثير.
39. نساء من الاسلام, احمد خليل جمعة, 3ج, دارالهجرة.
40. نساء بليغات, محمد وهبة, ميساء العمر, اول, دارالبيروتى, دمشق, 1415هـ ـ 1995م, 312ص.
41. نساء النبى و اولاده, محمد جواد المحتصر سعيدى, اول, مطبعة العمال المركزية, بغداد, 1990م,383ص, وزيرى.
42.نساء عربيّات. كلود أبوشقرا, اول, شركة المطبوعات, بيروت, لبنان, 1995م, 258ص, وزيرى.
43. نزهة الجلساء فى اشعار النساء, جلال الدين سيوطى, تحقيق دكتر صلاح الدين منجد, اول, منشورات دارالمكشوف, 1958.
44. النساء الحاكمات فى التاريخ, دكتر بحريه او ج ادق, ترجمه و مقدمه از ابراهيم داقوقى, بغداد, 176ص, رقعى.
ترجمه فارسى اين كتاب (زنان فرمانروا در دولت هاى اسلامى) نام دارد.
45. نساء فى مدرسة الرسول(ص), عبدالعزيز شناوى, مكتبة الايمان, مصر, المنصورة.
46. نساء مؤمنات, عبد غالب احمد عيسى, دار ابن زيدون, بيروت, 1407هـ ـ 1987م, 95ص, جيبى.
همگام با پيامبر(ص), زنان صدر اسلام, محمد على بحرالعلوم, ترجمه محمد على امينى, حكمت, تهران.
47. زنان حافظ قران, محمد مهدى فقيه محمدى جلالى مشهور به بحرالعلوم.
48. موسوعة حياة النساء الفاطميات, از همو.
49. منتخب تذكرة الخواتين, هلال الدين اسماعيل خويى.
*
50. همچنين بايد به برخى نسخ خطى كه در ساير منابع بدان ها اشاره شده است, توجه داشت; نسخى چون:
اخبار النساء الممدوحات, محمد بن احمد بن ابى الثلج;
اخبار النساء از اسامة بن منقذ (نك: الاعلام ج1, ص282);
اخبار النساء از ابى حاجب النعمان (الفهرست, ص136);
اخبار النساء از رقى (نك: معجم الادباء, ج4, ص133);
اخبار النساء از على بن محمد بن الشاه الظاهرى (نك: الفهرست, ص153);
اخبار النساء از على بن محمد مدائنى (م225هـ) نك: معجم الادباء, ج14, ص133;
اخبار النساء از هارون بن على منجم (نك: معجم الادباء, ج19, ص262);
اشعار الاماء والمماليك از ابوالفرج اصفهانى (نك: الفهرست, ص115);
أشعار الجوارى از مفجع (معجم الادباء, ج17, ص194);
أمهات الاولاد از طبرى (نك: معجم الادباء, ج18, ص73);
امهات الخلفاء از ابن كلبى (نك: الفهرست, ص198);
امهات النبى(ص) از ابن كلبى (نك: الفهرست, ص98);
امهات النبى(ص) از على بن محمد مدائنى (نك: معجم الادباء, ج14, ص133);
بنات النبى و أزواجه از احمد رقى (معجم الادباء, ج4, ص133);
تاريخ نساء بغداد, از محمد بن عبدالرحمن الرحبى;
تراجم النساء سيد ابوالفضل رضوى;
كتاب الرسا للصالحات من النساء از يوسف بن عبدالهادى;
كتاب الفاطميات از مدائنى (نك: الفهرست, ص102);
كتاب العواقل از ابن كلبى (نك: الفهرست, ص102);
كتاب المتظرفات از احمد بن أبى طاهر (نك: الفهرست, ص147);
المتظرفات از وشاء (نك: الفهرست, ص85);
المردفات من قريش از على بن محمد مدائنى (نك: معجم الادباء, ج14, ص122);
مشاهير النساء سيد محمود ذهنى (از ادبا قرن چهارم) علامه شيخ آقا بزرگ تهرانى معتقد است كتاب (خيرات حسان) اقتباس از اين كتاب است.
النساء الشواعر از ابن طراح.