کتاب آیینه پژوهش

معرفى هاى گزارشى


>كليات >فلسفه و كلامقرآن , تفسيرفقه و حقوقاخلاق و تعليم و تربيتتاريخ و شرح حالادبياتمتفرقه

مجله هاى پژوهشى


ھ اصلاح و تربيت
سال چهارم, شماره 48, دى 77
مواد مخدر, همچنان معضل پايدار; نامه منتشر نشده اى از شهيد لاجوردى; گزارشى از ششمين دوره بازآموزى مديران; شبكه هاى رايانه اى و نظم نوين اطلاعات; كارنامه مركز آموزشى و پژوهشى سازمان زندان ها و….

ھ اطلاعات سياسى ـ اقتصادى
سال سيزدهم, شماره سوم و چهارم (پياپى 135ـ136), آذر و دى 77
نقش, رفتار و عملكرد احزاب در جوامع امروز; تحليل رفتار انتخاباتى راى دهندگان; خواهندگان جامعه مدنى كيانند؟; مبانى عشيره اى فرهنگ سياسى ايران; ساختار اجتماعى و اقتصادى ايران در اوج دوره صفوى; ايران, شاه و مصدق; افغانستان از حماسه تا فاجعه; محيط زيست و حقوق بشر و….

ھ انديشه حوزه
سال چهارم, شماره سوم, زمستان 77.
انقلاب اسلامى, رستاخيز استكبارستيزى; انقلاب اسلامى در آستانه قرن بيست ويكم; نقش روحانيت در انقلاب اسلامى و رسالت كنونى آن; چشم اندازى به تحولات فكرى و رسالت كنونى آن; تجديد حيات فرهنگ و تمدن اسلامى; پديده اتراف و سقوط تمدن ها; مؤلفه هاى مشترك در تعامل دين و فرهنگ; نگاهى به توسعه و ره آورد آن و….

ھ بُخارا
شماره سوم, آذر و دى 77
آيا هخامنشيان زردشتى بوده اند؟; تجربه كار مشترك با بورخس; همچنان هنر نزد ايرانيانست; تازه ها و پاره هاى ايرانشناسى; روزنامچه مطبوعات و….

ھ برنامه و بودجه
سال سوم, شماره 7و8 (پياپى 31و32), آبان و آذر 77
شناسايى فعاليت هاى كليدى اقتصاد ايران در يك برنامه توسعه اقتصادى; چارچوب نظرى توزيع هدف هاى ملى در سطح مناطق وضعيت محيط زيست در ايران; گات: پنجاه سال و….

ھ برنامه و بودجه
سال سوم, شماره 9, دى 77
بهره ورى مخارج عمومى, گزينش هاى تخصصى بخشى و رشد اقتصادى; بررسى روش شناسى پيوندهاى پسين و پيشين و تعيين محتواى واردات بخش هاى اقتصاد ايران; راه هاى مقابله با پيامدهاى افزايش قيمت بنزين و….

ھ پاسدار اسلام
شماره 205, دى 77
خودشناسى و خداشناسى; انسان و انديشه درباره قيامت; آزادى فلسفى و عرفانى از ديدگاه امام على(ع); حجاب در كلام شهيدان; گستردگى اختيارات ولايت فقيه; مدرس و قرارداد استعمارى وثوق الدوله; گزارش هاى علمى و پژوهشى و….

ھ پژوهش هاى قرآنى
شماره 13ـ14, بهار و تابستان 77
معيار تمايز مفاهيم اخلاقى از غير اخلاقى; (حسن و قبح) از منظر وحى; ملاك ارزش گذارى افعال; (نسبيت و اطلاق) در اخلاق; (بايد و هست) در نگاه قرآن; نكته هايى تفسيرى در سوره حمد; بازنگرى تاريخ انبياء در قرآن; آراى كلامى و تفسيرى اباضيه; راهى ميان ترجمه و تفسير; (زبدة البيان) و (تفسير قرطبى) در نگاه تطبيقى و….

ھ پيام حوزه
سال پنجم, شماره سوم(پياپى19), پاييز 77
نشست اساتيد سطوح عاليه حوزه علميه قم; مهم ترين وظايف حوزه از ديدگاه آيت اللّه راستى كاشانى; رسالت هاى حوزه هاى علميه و دعوت از اساتيد در سخنرانى سرپرست مركز مديريت حوزه علميه; دين و فرهنگ; آيا نظام خانواده در اسلام, نظام عرفى است؟; بايدها و نبايدهاى تبليغ در اروپا; زندگى نامه آيت اللّه العظمى شيخ زين العابدين مازندرانى(ره); معرفى كتاب هاى: المظاهر الالهية فى اسرار العلوم الكمالية, الحاشيه على الهيات شرح التجريد, مسندنويسى و….

ھ پيام زن
سال هفتم, شماره يازده(پياپى83), بهمن 77
زنان در آينه آمار; گفتگو با خانم رمضان زاده; ديباچه شخصيت; نكاتى درباره قصه نويسى; روش هاى تربيت و….

ھ تاريخ معاصر
سال دوم, شماره هفتم, پاييز 77
زاهدى, در تكاپوى قدرت; پهلوى دوم, از سردرگمى تا خودكامگى; حسين علاء و روابط ايران و آمريكا; سالارالدوله و ديپلماسى ايران و آلمان در اوايل جنگ جهانى اول; فلسفه تاريخ, نگاهى به ديدگاه هاى رايج در فلسفه معاصر تاريخ; فرهنگ سياسى و روشنفكران ايرانى; علما, مشروطيت و نوگرايى; كتابخانه مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران; كتاب و كتابشناسى و….

ھ التوحيد
السنة السابعه عشرة, رمضان
الدين و السياسة… قراءة اولية فى العلافة; موقف الاسلام من الحكم والسيادة; اشكالية الاجتهاد و التوحيد; الصوت فى المعني… دراسة تحليلية مكثفة فى معانى اللغة; الادب الاسلامي.. ازمة معرفة و ابداع; العولمة .. وعى المفهوم والغايات (حوار); الحداثة فى الادب العربى الحديث (منتدى); الشيخ محمد مهدى الخالصي.. المقاوم العنيد فى زمن الهزيمة و….

ھ جهان كتاب
سال چهارم, شماره 1و2 (پياپى 73 و74), بهمن 77
مسؤوليت جامعه و مسؤوليت نخبگان; پرونده اى براى بقايى; بار ديگر پارسي…; تأملى بر شعر گيلك; جاى خالى سسروهاى باغ; درگذشت مترجمى توانا; به دنبال دو سردار هخامنشي…; جايزه ادبى بوكر سى ساله شد; برگى از يك كتاب زير چاپ و….

ھ حرم
سال هشتم, شماره 56, دى 77
در رواق نور; كرامات رضويه; اهل حرم; كاشى, هنر باستان; تشرّف به اسلام و….

ھ حكومت اسلامى
سال سوم, شماره سوم(پياپى9), پاييز 77
نقش حكومت در دگرگونى اجتماعى; روش حكومتى پيامبر(ص)پيامبر(ص); مفهوم ولايت فقهى و بيعت يا انتخابات; ماهيت بيعت از منظر حديث شيعه; مصلحت شرعى و حاكميت سياسى حيات و انديشه سياسى ملاحسين واعظ كاشفى; جريان شناسى تحريم در تاريخ فكر سياسى ايران; امكان جامعه شناسى سياسى جهان شمول و….

ھ حوزه و دانشگاه
سال چهارم, شماره چهارهم, بهار و تابستان 77
(خطا محورى) بستر درست انديشيدن; فلسفه و تدريس; تنبيه از ديدگاه اسلامى; دين و تربيت; تربيت حرفه اى در بستر ديدگاه اسلام; وضع آموزش و پرورش و دانش هاى مربوط به آن در پايان قرن بيستم; مرورى بر مبانى اصول و شيوه هاى تهذيب اخلاقى از نظر غزالى و فيض و….

ھ دانشگاه اسلامى
سال دوم, شماره هفتم, زمستان 77
تأملى در موانع نظرى و تاريخى; تقريب حوزه و دانشگاه; انديشه ها و نقش روشنفكران در ايران, گذشته و حال; حوزه, دانشگاه و چيستى و بايستگى علوم انسانى; رسالت حوزه و دانشگاه در تدوين الگوى توسعه اسلامى; روشنفكرى و روحانيت در چالش با پديده غرب زدگى; سير تاريخ علم در حوزه و دانشگاه; ميزگرد نقد و بررسى وحدت حوزه و دانشگاه در دو دهه اخير; آموزش اسلام و مذاهب شرقى در غرب; آرمان وحدت حوزه و دانشگاه آسيب ها و خطرات; قابليت ها و كاستى هاى نظام آموزشى حوزه و دانشگاه و….

ھ درسهايى از مكتب اسلام
سال 38, شماره 10, دى 77
تحريم صدام يا تحريم ملت محروم عراق؟; گزارشى فشرده از سفر دوم آيت اللّه سبحانى به كشور اردن; صفات عارفان; اختلاف خانوادگى و كودكان بى سرپرست; شاگردان و مدافعان ابن تيميه; وحى الهى و….

ھ رسالة التقريب
الدورة السادسة, العدد الحادى والعشرون, رجب ـ رمضان 1419هـ/ 1999م
دراسات تقريبية; الوحدة الاسلامية معالمها واعلامها; وحدة الامة والدولة فى الاسلام; تحضير القلب للصلاة; شاعران كبير فى ايران; آثار التقريب بين المذاهب الاسلامية و….

ھ رسانه
سال نهم, شماره 3, پاييز 77
طرح اصلاح قانون مطبوعات در بوته نقد روزنامه نگاران و حقوق دانان; 30 ديدگاه درباره حقوق و حدود فعاليت مطبوعاتى; تشكل هاى صنفى و طرح پيشنهادى; نخستين جشنواره نشريات دانشجويى; مركز پژوهش هاى مجلس; كتابشناسى و….

ھ رهيافت
شماره 19, پاييز 77
تحقيقات بيوتكنولوژى; جايگاه بيوتكنولوژى در ايران; علم گرايى چيست؟; نظام اطلاع رسانى علوم پزشكى و….

ھ شهاب
سال چهارم, شماره سوم (پياپى13), پاييز 77
كتابخانه شخصى آيت اللّه بهارى همدانى; شيفتگان كتاب; نويسندگى در حوزه; نقد شيخ آقا بزرگ تهرانى بر كشف الحجب; دايرةالمعارف امام حسين(ع); بزرگترين كتابخانه شخصى جهان در بعلبك; كتابخانه قزوين; رهتوشه ازبكستان; ديدار نمايشگاه بين المللى كتاب و….

ھ صنعت چاپ
سال هفدهم, شماره 193, دى 77
استانداردهاى شكل و محتوا در ميدان عمل; نه روميزى, نه ديوارى, يك تقويم ديجيتال; تازه هايى از جهان افست خشك; اتحاديه بين المللى نمايشگاه ها و….

ھ صنعت چاپ
سال هفدهم, شماره 194, بهمن 77
قدرت چاپ در بسته بندى; افست, تلاش براى فتح بازار; فلكسو, تلاش براى فتح بازار; صدف بسته بندى و گوهرى به نام چشم مشترى; انجمن فنى فلكسوگرافى و….

ھ العالم
السنة 14, العدد 655, 32 يناير (كانون الثانى) 1999م, 5 شوال 1419هـ.
مأساة المسلمين فى كشمير: أمهات المفقودين يتعرضن للاضطهاد والقتل; التفاهم ضرورى فى ما بين الاتجاهات الفكرية الاسلامية المعاصرة; الفندق الفضايى خيار قريب التحقق; هل تكفى مياه الشرق الاوسط لاخماد النار التى ستشعلها و…….

ھ العالم
السنة 15, العدد 657, 6 فبراير (شباط) 1999م, 19 شوال 1419هـ.
الثورة الاسلامية قلبت المفاهيم والموازين و حققت الاستقرار فى وقت قياسي; الاسلام والديمقراطية فى معركة البناء الحضاري; مشروع معمارى فى القاهرة لتجديد الازهر و مساجد آل البيت; رقائق شبكية التكرونية لترميم العمى عند الانسان و….

ھ العالم
السنة 15, العدد 658, 13 قبراير (شباط) 1998م, 26 شوال 1419هـ.
العوائق الاساسية للتقضيه العالية فى العالم العربي; الاسلام رسالة مستمرة و فهمها يتطور مع العصور; الرؤية الغربية للاسلام: قوالب ذهنية من القرون الوسطى تتحكم بالحاضر; معرض القاهره الدولى للكتاب; ظاهرة خاتمى دللت على ان الاسلام هو قاعدة التحول الديمقراطى و….

ھ العالم
السنة 15, العدد 659, فبراير (اشباط) 1999م ـ 4 ذوالقعده 1419هـ.
مصر مع العولمة ولكن اغنياء ديفوس يعترفون بأخطائها; حسن البنا رجل وتجربة; البنا فى المغرب العربي; منهج البنا مازال الامثل; التقدم التكنولوجى يتسارع مع تأخر العالمين العربي; الدولة الاسلامية الحديثة وفقه التطبيق و….

ھ علوم الحديث
السنة الثانية, العدد الرابع, رجب المرجب ـ ذوالحجة الحرام 1419هـ
ضرورة تطويع الممارسات للانتهال من معين الحديث الشريف; تحمل الحديث بالاجازة واجب ملحّ فى العصر الحاضر; اسباب الحديث النبوى فى التراث الامامي; معجم احاديث البسملة; اويس القرنى فى التراث الاسلامي; رسالة فى تعيين (محمد بن اسماعيل) فى أسانيد الكافى و….

ھ فرهنگ و تعاون
شماره دهم, بهمن و اسفند 77
ويژگى هاى امام صادق(ع); گوشه هايى از سيره امام رضا(ع); گزارش مراسم افتتاحيه مجتمع انبارهاى اتحاديه فرهنگيان ايران; بيمه و نقش آن در زندگى افراد و….

ھ فصلنامه انديشه و رفتار
سال چهارم, شماره 2, پاييز 77
بررسى شيوع اختلال هاى روانى در مطب خصوصى پزشكان; بررسى شيوع استرس شديد, عوامل استرس زا و تأثير آنها بر عملكرد مديران بيمارستان ها; تعريف و تحمل استرس در بين جمعيت هاى مذهبى و….

ھ فصلنامه كتاب
دوره هشتم, شماره 4, زمستان 77
اهميت و ضرورت به كارگيرى منابع خارجى در تحقيقات كشور; از بابل تا لايبرسپيس; هنر كتاب آرايى در عصر مغول; تجديد نظر در اصول و قواعد فهرستنويسى انگلو ـ امريكن; استفاده مراكز اطلاعاتى از فن آورى فرامنن و فرارسانه; اينترنت و دسترسى به خدمات مرجع و متن كامل اطلاعاتى; تحليل كتاب شناختى آثار انگليسى محققان و نويسندگان خارجى و….

ھ كوثر
سال دوم, شماره 22, دى 77
كرامت علوى; قرآن مائده آسمانى; امام على در آيينه نهج البلاغه; ستارگان حرم; گزارشى از عتبات عاليات; حضرت مريم نماد نيايش; پيوند دين و سياست; ايران و تهاجم فرهنگى; پاسدار شرافت و….

ھ كيهان انديشه
شماره 81, آذر و دى 77
جايگاه عقل در الميزان; نسبت اخلاق از ديدگاه شهيد مطهرى; آزادى از زبان آزادمرد; برداشت سازى اجتماعى; رويكردهاى نو در معرفت دينى; مقدمه اى بر تاريخ فلسفه اسلامى; تأسيس نقد عقل در تجربه; تحليل تغيير: ماده و صورت; نقش اقطاع دارى و ديوانسالارى در پويه تاريخ ايران; جايگاه جهانى عربستان هنگام بعثت; شمس الحق عشق پرور; بازتاب شخصيت حلاج در انديشه شاعران بزرگ و….

ھ كيهان فرهنگى
سال پانزدهم, شماره 149, بهمن 77
سير خردگرايى در انديشه غربى; فيلسوفى كه حقيقت را مى جست; خوراك در خمسه نظامى; روابط شاهان و پهلوانان در شاهنامه فردوسى; ارزش هاى انسانى و اخلاقى در شعر لبيد بن ربيعه; تجليل از مقام علمى دكتر بدرالزمان قريب; كودك و يادگيرى زبان; شاعر عارف, كمال خجندى و تاريخ; قيام سربداران كرمان; شخصيت پردازى در داستان; مرورى بر آثار و مواضع محمود دولت آبادى و….

ھ مديريت در آموزش و پرورش
دوره پنجم, شماره 18ـ19, تابستان و پاييز 77
بهداشت روانى در آموزشگاه; بهره ورى و بهسازى منابع انسانى در سازمان ها; حلقه مفقوده روابط والدين با مدرسه; نگاهى ديگر به نقش و اهميت مشاركت…; مسؤوليت در مديريت مدرسه و….

ھ مديريت دولتى
شماره 40, تابستان 77
مرورى بر نظريه نهادينگى ساختار سازمانى (سلزنيك); رويكرد سيستمى براى ارزيابى و انتخاب طرح ها; نگرشى بر رويكردهاى كنترل سازمانى; جلوه هاى مديريت در سيماى نماز; بهتر كردن سازمان و مشاركت كاركنان و….

ھ مسجد
سال هفتم, شماره 41, آذر و دى 77
وعده الهى در استجابت دعا; سيماى جامعيت; على(ع) نفس رسول خدا(ص); ساخت مساجد بر مزار انبيا و اوليا; نقش تبليغى مسجد در عصر پيامبر(ص); مسجد جامع سمنان و….

ھ معرفت
سال هفتم, شماره دوم (پياپى 26), پاييز 77
اخلاق و عرفان اسلامى; باطن قرآن كريم; راه كارها و ابزارهاى فهم و تفسير قرآن; وحى و استدلال پذيرى; نگاهى به آسيب هاى فهم قرآن; استنباط هاى نظرى و تصديقى از متون دينى; قرآن و فرهنگ زمانه; قلمرو دلالت معجزه; پژوهشى در زمينه آية الاكمال; جايگاه آزادى در نظام سياسى; اسلام در فراسوى مكه و….

ھ معرفت
سال هفتم, شماره سوم (پياپى 27), زمستان 77
اخلاق و عرفان اسلامى; تنبيه در مديريت اسلامى; رويكرد اعتقادات اسلامى در سازمان; مقايسه توصيفى نظام هاى مديريت سازمانى با نظام مديريت اسلامى; نظارت و بازرسى در اسلام; نظريه هاى اختيار در سازمان; پيش طرحى در باب تحقيق در روان شناسى اسلامى; مفاهيم و كاربردهاى جامعه شناسى; كندوكاوى در مبانى نظرى سكولاريسم و….

ھ موعود
شماره 12, بهمن و اسفند 77
مهريار محور مودت ها; شهر منتظران; واقعه آرماگدون; سيد حميرى, شاعر اهل بيت(ع); شرح دعاى ندبه(5); مهدويت در كشورهاى اسلامى; امام زمان(عج) و سيد بن طاووس و….

ھ ميقات حج
سال هفتم, شماره 26, زمستان 77
حج در كتاب خداوند; مبانى دينى برائت از مشركان; مسجد نبوى در گذر تاريخ; آيا حضرت زهرا(س) در روضه دفن است; حجره هاى شريف نبوى; نگرشى تازه به رمى جمرات; ره آوردى از ديار دوست; جامه كعبه معظمه در طول تاريخ; حج پيامبر; در ملكوت زمين و….

ھ نامه اتاق بازرگانى
آذر77
درباره لايحه بودجه سال 1378 كل كشور; به مديريت بينديشيم; گزارش اجلاس هيات نمايندگان اتاق و….

ھ نامه فرهنگستان علوم
سال پنجم, شماره 10و11, پاييز و زمستان76
بررسى فرايندهاى تفكر; فرآيند آموزش در شبكه هاى عصبى; زيربناى راه و ترابرى كشور و خطر زلزله; كاربرد مدل هاى شبيه سازى گياهى; استاد علامه سيد محمد كاظم عصار لواسانى تهرانى; وضعيت مراكز تحقيق در كشور; گزارش ها و اخبار و….

ھ نقد و نظر
سال چهارم, شماره سوم و چهارم (پياپى 15ـ16), تابستان و پاييز 1377
سنت باورى; سنت گرايى, در نظرخواهى از دانشوران; فقر رنه گنون; محقّق عرصه روح بريان كبيل; تصوف: حجاب و لُباب; اصالت عرفان اسلامى; اهمّيّت دينيِ پَسا تجدّدگرايى; انسان و طبيعت; بحران معنوى انسان متجدد; نياز به علم قدسى; شافعى و معرفت شناسى شريعت; عقل و ايمان; نگاهى ديگر به حسن و قبح در كلام محقق اصفهانى; بحثى در مبانى معرفتى تفاوت ربا و بهره بانكى; فلسفه, جامعه شناسى و تاريخ علم; فلسفه مجازات و….

ھ نگاه حوزه
شماره 43ـ44, مهر و آبان 77
حوزه بانوان خراسان; حديث آب و آينه و قرآن; سهم زنان در تذكرة الاولياء و نفحات الانس; بررسى نظريه فمنيزم; تحولات آموزشى در نهاد حوزه; علم درايه; تذكرة الطالبين; گزارش حوزه لبنان و….

ھ نمايه
سال هشتم, شماره 11 (پياپى 83), بهمن 77
نمايه نشريات و كتابهاى علمى و فرهنگى روز.

فهرست مقالات معراج
اصغر نياويند شهرام

(سبحان الذى اسري… سوره 17/1)
در اين آيه سير شبانه حضرت رسول خدا(ص) از مسجدالحرام به مسجدالاقصى ياد شده است كه يكى از معجزات آن حضرت است, فاصله مابين مكه و مسجد اقصى حدود هزار و دويست كيلومتر است.
ناگفته نماند كه معراج و اسراء دو مطلب جداگانه اى است, اسراء كه رفتن از مكه به بيت المقدس باشد صريح قرآن مجيد است, ولى رفتن آن حضرت از بيت المقدس به آسمان كه معراج ناميده مى شود, مدلول روايات بى شمارى از طريق شيعه و اهل سنت است.
با توجه به آياتى كه در قرآن در سوره اسراء و نجم در مورد اسراء و معراج آمده, اين مسأله جزء اعتقادات مسلمانان بوده و مورد قبول اهل ايمان است. شكى نيست كه بايد هر مسلمانى امور ضرورى دينش را بشناسد و به آن معتقد باشد و براساس اعتقادات خود عمل نمايد.
بسيارى از مطالب ضرورى دين را بعضى از بيخردان يا به واسطه جهل به مسلم بودن مطلب يا خداى نكرده از روى بى اعتقادى به استهزاء منكر مى شوند و نه تنها خود گمراهند بلكه ديگران را نيز به وسوسه و شك مى اندازند; از جمله مسائل ضرورى كه نص قرآن مجيد است, مسأله معراج پيغمبر اكرم(ص) و مشاهده بهشت و جهنم و عجايب ملكوت است كه بيشتر خلق بى اطلاعند و گاهى استصحاب مى كنند يا خداى نكرده منكر مى شوند.
نظر به اينكه در تمامى تفاسير اين مسأله توسط مفسرين به خوبى بيان شده است, با اين حال به خاطر اهميت موضوع, كتاب هاى مستقلى نيز در اين باره به رشته تحرير درآمده است. تعداد كتاب هايى كه مستقلاً درباره اسراء و معراج نوشته شده, طبق معرفى حجةالاسلام والمسلمين آقاى حاج شيخ محمد حسن بكائى ـ در شماره 42 مجله آينه پژوهش به چاپ رسيده ـ 348 عنوان است براى اينكه كليه منابع در اين مورد معرفى شود, بنده حقير نيز اقدام به جمع آورى اين فهرست نموده ام و اميدوارم مورد قبول اهل فن بيفتد. لازم مى دانم يادآورى كنم كه فهرست مقالات حضرت محمد(ص) با 3000 عنوان مدخل تنظيم شده است به زودى اقدام به چاپ آن خواهيم كرد.
1. آيا معراج پيامبر جسمانى بود,؟جعفر سبحانى, مكتب اسلام, سال4, (1382هـ), ش11, ص52 ـ57.
2. اثبات المعراج الجسمانى والرّد على منكريه, حسين احمد المدنى, الدّراسات الاسلامية, هند, ش2, ص9ـ16.
3. اثر حديث المعراج فى الرحلات التربية, محمد رجب البيومى, الأديب, بيروت, سال27, (12/1968م), ش12, ص19ـ23.
4. اثر كتاب المعراج للبصرى فى الكوميديا الالهية لدانتى, رونكاليا, ماريتنيانو بيليغرنير, تاريخ العرب والعالم, سال2, (11/1979م), ش13, ص12ـ17.
5. الاداب الغربية وحديث الاسراء والمعراج, منذر شعار, الوعى الاسلامى, كويت, (3/1988م), ش283, ص48.
6. الاسراء برسول الله حتى وقع؟, حسين مؤنس, العربى, (مارس1971م), ش148, ص135.
7. الاسراء تثبيت و تشريف, عبدالغنى احمد ناجى, منبر الاسلام, القاهرة, سال40, (7/1402هـ), ش7, ص37.
8. الاسراء المجيد مرحلة فاصلة و موعظة بالغة, السيد رزق الطّويل, منبر الاسلام, (1988م), دوره 46, ش7, ص38ـ40.
9. الاسراء و فلسطين و دولة اليهود, اسعد بيوض التميمى, مجلة الجامعة الاسلامية بالمدينة المنورة, (9ـ11/1977م), سال10, ش3, ص132ـ 135.
10. الاسراء والمعراج, ابراهيم اسماعيل, منبر الاسلام, (2/1988م), دوره 46, ش7, ص50 ـ 54.
11. الاسراء والمعراج, سيّد سابق, التضامن الاسلامى (مكة المكرّمة), (7/1402هـ), سال37, ش1, ص15ـ 18.
12. الاسراء والمعراج, عبدالغنى احمد ناجى, منار الاسلام (ابوظبى), (7/1408هـ), سال13, ش7, ص93.
13. الاسراء والمعراج, المجلس الأعلى للشؤون الاسلاميه, القاهرة, منبر الاسلام, ش7 (15 اكتبر 1966م), ش7, (15 اكتبر 1967م).
14. الاسراء والمعراج, محمد ابوزهره, المسلمون, ش7, (1373هـ), ص444ـ452.
15. الاسراء والمعراج, محمد الغريسى, الإحياء (طنجة), دوره 3, ش1, (7/1403هـ), ص15ـ26.
16. الاسراء والمعراج, محمود شاور ربيع, منبر الاسلام, سال40, ش7, (7/1402هـ), ص36.
الازهر, سال54, ش7, (7/1402هـ), ص1056ـ1057.
17. الاسراء والمعراج, منبر الاسلام, (4/1983م).
18. الاسراء والمعراج, اليقين, دوره 33, ش24, (رجب 1405هـ), ص89 ـ 92.
19. الاسراء والمعراج,اليقين (كراچى),سال22, (1392هـ), ص25.
20. الاسراء والمعراج,اليقين (كراچى), سال25, ش5, (رجب 1396), ص43, 47.
21. الاسراء والمعراج(دروس و عبرو شمار مباركه), رفعت محمد طاحون, منار الاسلام, سال13, ش7, (7/1408هـ), ص12ـ24.
22. الاسراء والمعراج ضراعة عبد و استجابة اله, محمد بهى الدين سالم, منبر الاسلام, دوره 46, ش7, (2/1988م), ص50 ـ54.
23. الاسراء والمعراج فى السّنّة المطهّرة, عبدالحميد محمد على, الأزهر, دوره 60, ش9, (5/1988م), ص1163ـ1170.
24. الاسراء والمعراج فى منطق العلم الحديث, عبدالمنصف محمود عبدالفتاح, منبر الاسلام, سال4, ش7, (7/1402هـ), ص34ـ 35.
25. الاسراء والمعراج كانا بالجسد و الرّوح معاً, حسين مصطفى الرّيس, الهداية, البحرين, دوره 11, ش126, (4/1988), ص14ـ22.
26. الاسراء والمعراج من آيات الله الكبرى, جاد الحق على جاد الحق, المجاهد, القاهرة, دوره 9, ش87, (3/1988م), ص14ـ 15.
27. الاسراء والمعراج منهج حياة, صلاح احمد الطنوبى, التضامن الاسلامى, مكة المكرمة, سال43, ش11, (5/1409هـ), ص84 ـ 87.
28. الاسراء والمعراج و دلالات اللّفظ, معوض عوض ابراهيم, منبر الاسلام, دوره 46, ش7, (2/1988م), ص26ـ29.
29. الاسراء والمعراج و دلالات و اشارات, محمد قطب عبدالعال, التضامن الاسلامى, سال43, ش11, (5/1409هـ), ص79ـ83.
30. الاسراء والمعراج و قوة الحق, حامد الجوهرى, الهداية, البحرين, سال8, ش89, (7/1405), ص5 ـ 9.
31. الاسراء والمعراج هل كان مناماً…؟ ام يقظة؟, محمد عيسى داود, التضامن الاسلامى, سال43, ش11, (5/1409هـ), ص88 ـ 91.
32. اضواء على الاسراء والمعراج, احمد جمال العمرى, القافلة, دوره 32, ش7, (4/1984م), ص2ـ 8.
33. أضواء على بعض جوانب الاسراء والمعراج: متى كان الاسراء والمعراج؟, محمد سليمان فرج, منار الاسلام, ابوظبى, سال10, ش7, (7/1405هـ), ص6 ـ11.
34. اغرودة الذكرى فى ليلة الاسراء والمعراج, محمود محمد بكر هلال, الوعى الاسلامى, سال18, ش211, (7/1402هـ), ص76ـ 78.
35. إيحاءات مشهد المآل فى رحلة الإسراء, محمد ابراهيم الخطيب, منبر الاسلام, سال 48, ش7, (رجب 1410هـ), ص104.
36. البعد الدينى و الاجتماعى والسياسى لمعجزة الاسراء والمعراج, فتحى الدرينى, نهج الاسلام, ش23, (رجب 1406هـ), ص44ـ54.
الفكر الاسلامى, ش4, (4/1987م),ش5, (5/1987م).
37. پيغمبر به سوى اعلى مى رود, عبدالفتاح عبدالمقصود, مترجم: محمد مهدى جعفرى, سلام, (5شهريور 1371), ص11.
38. توجيه جديد لرؤيا يا الاسراء (بحث قرآنى), عبدالمتعال الصعيدى, رسالة الاسلام, القاهرة, سال9, ش4, (ربيع الأول 1377هـ), ص415ـ420.
39. جوانب تربوية من الاسراء والمعراج, محمد على المرصفى, التضامن الاسلامى, سال43, ش11, (5/1409هـ), ص70ـ 75.
40. حديث الاسراء والمعراج, عبدالستار محمود الهوارى, الوعى الاسلامى, سال18, ش211, (7/1402هـ), ص56 ـ60.
41. حقيقة الاسراء والمعراج, محمد احمد المسير, منبر الاسلام, سال40, ش7, (7/1402هـ), ص29ـ32.
42. حول الاسراء والمعراج, توفيق محمد شاهين, التضامن الاسلامى, سال41, ش1, (رجب 1406هـ), ص28ـ33.
43. حول معجزة الاسراء والمعراج, محمد عبدالواحد احمد, التضامن الاسلامى, مكة المكرمة, سال44, ش1, (رجب 1409هـ), ص43ـ64.
44. حول معجزة الاسراء والمعراج, معالى عبدالحميد حموده, نهج الاسلام, سال4, ش15, (ربيع الأول 1404هـ), ص105ـ111.
45. دروس ايمانيه من الاسراء, حلمى الخولى, منار الاسلام, سال12, ش7, (7/1407هـ), ص78.
46. دروس فى ذكرى الاسراء والمعراج, احمد الخليل, منار الاسلام, سال10, ش7, (7/1405هـ), ص66 ـ 73.
47. دروس من ذكرى الاسراء والمعراج, مصطفى السباعى, المسلمون , ش6, (1373هـ), ص541 ـ 547.
48. ذكرالاسراء… الدرس والعبرة التحرير, رسالة الجهاد, سال5, ش52, (3/1987م), ص20ـ22.
49. ذكرى الاسراء والمعراج, محسن فهمى, التصوف الاسلامى, القاهرة, دوره 10, ش3, (4/1988م), ص32ـ33.
50. رحلة الاسراء والمعراج, عبدالحفيظ محمد حبيب, منبر الاسلام, سال 40, ش7, (7/1407), ص29.
51. الرمز معجزة الاسراء, مصطفى احمد دردير, منارالاسلام, سال14, ش7, (7/1409هـ), ص6.
52. روايات معراج در آثار نظامى, شال هانرى دوفرشه كور, مترجم: احمد سميعى, نشر دانش, سال11, ش3, (فروردين, ارديبهشت 1370), ص165ـ171.
53. سيرة الرسول(ص): الاسراء, زهير عبدالكريم خضر, التربية الاسلامية, بغداد, ش1, (1384هـ), ص43ـ 48.
54. سيرى درباره قاب قوسين (حول المعراج), سيد ابراهيم سيد علوى, كيهان انديشه, ش19, (مرداد, شهريور 1367), ص71ـ79; ش20, (مهر, آبان 1367), ص45ـ54.
55. سيرى در قاب قوسين, محمد هادى مؤذن جامى, كيهان انديشه, ش20, (مهر, آبان 1367), ص40ـ44.
56. الظروف التى مهدت الاسراء والمعراج, الطيب ابوعبيد, الهداية, تونس, ش4, (7ـ 8/1405هـ), ص47ـ51.
57. العالم الآخر فى قصص المعراج, عبدالطيف احمد خالصى, مجلة البحث العلمى, سال3, ش7, (1ـ4/1966م), ص47ـ74.
58. عبرة الاسراء, ابى الحسن على الحسنى الندوى, المسلمون, ش10, (1379هـ), ص937ـ944.
59. فى آفاق الاسراء والمعراج, محمد هشام برهانى, منار الاسلام, ابوظبى, سال9, ش7, (4/1984م), ص6 ـ12.
60. فى الاحتفال بذكرى الاسراء والمعراج, لطفى نصر, الهداية, دوره 11, ش126, (4/1988م), ص4ـ11.
61. فى الاسراء والمعراج, عبداللّه خياط, مجلة الجامعة الاسلامية بالمدينة المنورة, سال1, ش2, (10/1988م), ص89 ـ90.
62. فى الاسراء والمعراج (من كتاب: وحى القلم), مصطفى صادق رافعى, الرائد, ش66, (8/1403هـ), ص12ـ13.
63. فى ذكرى الاسراء والمعراج, عبدالفتاح الطاهر على الخطيب, الأمّة, سال6, ش67, (7/1406هـ), ص13.
64. فى ذكرى الاسراء والمعراج, حضارة الاسلام, شعبان 1393هـ, اليقين, سال31, ش1, (رجب 1402هـ).
65. فى رحاب الاسراء والمعراج, عمر حافظ سليم عاصى, الوعى الاسلامى, ش223, (7/1403هـ), ص32ـ39.
66.قاب قوسين او ادنى, اسماعيل طه, المسلمون, ش3, (1384هـ), ص262ـ263.
67. قراءة فى كتاب الاسراء والمعراج, حديوى حلاوه, المجاهد, القاهرة, دوره 9, ش87, (3/1988م), ص44ـ46.
68. قضيه معراج بين بوعلى سينا و علامه سنگلجى, عبدالرحمن فرامرزى, مهر, ش11, ص456ـ461.
69. قطرات من فيض الاسراء والمعراج, مهدى عبدالحميد مصطفى, منبر الاسلام, دوره 46, ش7, (2/1988م), ص30ـ33.
منارالاسلام, سال12, ش7, (7/1407هـ), ص12.
70. كتابشناسى معراج, محمد حسن بكائى, آينه پژوهش, سال7, ش42, (بهمن, اسفند 1375), ص64 ـ 87.
71. كشف شبهات حول الاسراء, صلاح الدين عبدالحميد, منار الاسلام, سال12, ش7, (7/1407هـ), ص18.
72. كى لاتخرج المعجزة عن مضامينها (حول معجزة الاسراء), عمر لطفى, رسالة الجهاد, سال7, ش73, 74, (1ـ2/1989م), ص41ـ44.
73. لقاء مع فضيلة الشيخ محمد متولى الشعراوى (حول الاسراء والمعراج), محمود سيد فاضل, المجاهد, دوره 9, ش87, (3/1988م), ص6 ـ12.
74. لماذا كان الاسراء والمعراج؟, محمد الاباصيرى خليفة, الوعى الاسلامى, سال8, ش211, (7/1402هـ), ص70ـ73.
75. لماذا كان المعراج بعد الاسراء ليلاً؟, زكى مشعل, منبر الاسلام, دوره 46, ش7, (2/1988م), ص44ـ46.
76. ليلة من ليالى الاسلام ـ ليلة الاسراء, عبدالسميع المصرى, التضامن الاسلامى, سال40, ش1, (7/1405هـ), ص25ـ 28.
77. مصطلحات قرآنيه: الاسراء, صالح عضيمة, العالم, ش233, (30 تموز 1988م), ص36ـ37.
78. معجزات نبوية (القرآن معجزة باقيه, الاسراء والمعراج تحدث القرآن, والسنة تروى بقية المعجزات), محمد ابراهيم الخطيب, منبر الاسلام, سال49, ش7, (رجب 1411هـ),ص55 ـ60.
79.معجزة الاسراء كانت نقطة تحول فى توجية مسيرة الرسالة, فتحى الدرينى, رسالة الجهاد, سال6, ش64, (مارس 1988م), ص36ـ41.
80. معجزة الاسراء ودلالتها الدينية والخلقية والقومية, الفكر الاسلامى, سال10, ش5, (5/1981م), ص4ـ9.
81. معجزة الاسراء والمعراج, محمد عبدالرحمن صان الدين, منبر الاسلام, سال48, ش7, (رجب 1410هـ), ص97.
82. المعجزة الخالدة: الاسراء والمعراج, محمد عبدالمنعم خفاجى, الأزهر, سال 54, ش7, (1402هـ), ص1031ـ 1035.
83. مع ذكرى الاسراء والمعراج, محمد عبدالواحد, منبر الاسلام, سال48, ش7, (رجب 1410هـ), ص100.
84. المعراج, محمد اكرام الحق اختر الخيرى, اليقين, كراچى, سال24, ش10, (رمضان 1395هـ), ص38ـ39; ش11, (1395هـ), ص43; ش12, (شوال 1395هـ), ص47; ش13, (1395هـ), ص50 ـ51.
85.معراج, عبدالحسين دستغيب, نگهبان انقلاب اسلامى, ش75, (8مهر 1361), ص12ـ13.
86. معراج از نظر قرآن و حديث و تاريخ, جعفر سبحانى, مكتب اسلام, سال4, ش10, (6/1382هـ), ص13ـ 18; ش11, (7/1382هـ), ص52 ـ57.
87. معراج پيامبر(ص), شهباز بهارلو, اطلاعات, (14 خرداد 1365), ص4ـ 6.
88. معراج پيامبر(ص), ناصر مكارم شيرازى, مكتب اسلام, سال7, ش4, (بهمن 1344), ص54 ـ57; ش5, (اسفند 1344), ص6 ـ9; ش7, (1345ش), ص22ـ 25; ش10, (1345ش), ص17ـ21.
نداى قومس, ش18, (8 آبان 1370), ص2ـ4; ش19, (15 آبان 1370), ص1ـ 4; ش20, (22 آبان, 1370), ص1ـ 4; ش23, (13 آذر 1370), ص1ـ 4; ش24, (20 آذر 1370), صـ , 8; ش25, (27 آذر 1370), ص1ـ 4.
89. معراج الرسول(ص) فى نظر العلم, ناصر مكارم, نورالاسلام, سال1, ش11, 12, (8 ـ9/1409هـ), ص8 ـ11.
90. المعراج والرمز الصوفى, نذير العظمة, المعرفة, سال21, ش243, 244, (5 ـ6/1982م), ص346ـ 348, عبدالرحمن حمادى, الباحث, سال5, ش2, (3ـ4/1983م), ص153ـ 155, عبدالقادر الأسر, الباحث, سال6, ش1, 2, (1ـ4/1984م), ص153ـ156 (مؤمنه العرف).
91. المعراج و مراة فى التراث الانسانى, احمد مختار العبادى, عالم الفكر, دوره 12, ش4, (1ـ3/1982م), ص249ـ282.
92. معراج و مرزهاى واقعى آن, حسين حسينى تهرانى, كيهان, (8 اسفند 1372), ص6.
93. معراجى ديگر, رسالت, (25 مرداد 1372), ص4.
94. معراج يك انسان كامل, اطلاعات, (16بهمن 1374), ص7.
95. مع القرآن فى حدث الاسراء والمعراج, محمد على السيد عبدالرؤوف, نور الاسلام, سال2, ش23, 24, (7ـ 8/1412هـ), ص40ـ44.
96. من الصحراء الى السماء: خواطر من الاسراء والمعراج, على الطنطاوى, المسلمون, ش10, (1379هـ), ص947ـ953.
97. من عبر الاسراء, محمود محمّد عمارة, التضامن الاسلامى, سال 37, ش1, (7/1402هـ), ص8 ـ10.
98. من ليالى الاسلام الخالدة: ليلة الاسراء والمعراج, محمد عبدالواحد, منبر الاسلام, دوره 46, ش7, (2/1988م), ص41ـ43.
99. من مبادى الاسلام فى الاسراء والمعراج, محمد كمال الدين, منبر الاسلام, دوره 46, ش7, (2/1988م), ص23ـ 25.
100. من معانى الاسراء والمعراج, السيد ابى الحسن على الحسنى الندوى, البعث الاسلامى, دوره 29, ش10, (7/1405هـ), ص10ـ 15.
101. من وحى الاسراء, على الطنطاوى, المسلمون, ش9, (1376هـ), ص855 ـ 863.
102. من وحى الاسراء والمعراج, شوقى محمود ابوناجى, منارالاسلام, سال14, ش7, (7/1409هـ), ص12.
103. من هدى الاسراء والمعراج, محمد أبوالنور الحديدى, اليقين, كراچى, سال28, ش4, (رجب 1399هـ), ص13ـ16.
104. من هدى القرآن و دروس الاسراء, محمد المبارك, حضارة الاسلام, سال3, ش6, (8/1382هـ), ص6 ـ9.
105. نظرات فى احاديث الاسراء والمعراج, السيد الصاوى, منارالاسلام, سال7, ش7, (7/1402هـ), ص6 ـ11.
106. نظرات فى ذكرى الاسراء والمعراج, ابراهيم الدسوقى, منبر الاسلام, دوره 46, ش7, (2/1988م), ص18ـ22.
107. و فى الاسراء زاد للمسير, محمد مختار المهدى, التضامن الاسلامى, سال37, ش1, (7/1402هـ), ص11ـ14.
108. هل أتاك نباء الاسراء والمعراج, عبدالله عبدالغنى الخياط, التضامن الاسلامى, سال42, ش خاص, (رجب 1407هـ), ص101ـ104.
109. يا أمة الاسراء والمعراج, محمد على جمعة الشايب, منبر الاسلام, سال48, ش7, (رجب 1410هـ), ص53.
110. يك شب يك معجزه يك حقيقت, پروين مقدم, زن روز, ش1519, (21 مرداد 1374), ص10ـ11, 33.
كتابنامه:
ـ فهرست مقالات فارسى, ايرج افشار, شركت انتشارات علمى و فرهنگى (دوره پنج جلدى).
ـ فهرست مقالات فرهنگى, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, 61 ـ74.
ـ مجله نمايه, وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
ـ معجم ما كتب عن الرسول و اهل بيت(ع), عبدالجبار رفاعى, وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى.
ـ الفهرست كشاف الدوريات العربيه ـ لبنان; بيروت, 1988ـ1981.
ـ موسوعه مصادر النظام الاسلامى, عبدالجبار رفاعى, قم, دفتر تبليغات اسلامى, 1375.

اخبار



درگذشتگان
درگذشت آيت اللّه حقّى
حضرت مستطاب آيت اللّه آقاى حاج شيخ محمد على حقّى سرابى يكى از افاضل علما و مدرسين حوزه علميه قم به شمار مى رفت. فقيد سعيد در هشتم ذى حجةالحرام 1348ق در بيت علم و فضيلت ديده به جهان گشود.
پدرش مرحوم آيت اللّه ميرزا عبدالله سرابى (1295ـ1376ق) عالم مُطاع و محترم سراب بود. وى با رفتار و گفتارش ـ كه از ورع و تقوايش برمى خاست ـ اثرى ژرف بر دل هاى مردم نهاده و در زمان اشغال آذربايجان و حكومت پيشه ورى به خوبى از مرزهاى عقيده و ايمان دفاع كرد و سدّى استوار در برابر آنان به شمار مى رفت. نياى مادرى اش نيز مرحوم علامه اديب ميرزا جليل واعظ از علماى مدرس فقه و اصول و از شعراى زبردست و آشنا به زبان هاى: تركى, فارسى و عربى بوده است. معظم له پس از فراگيرى خواندن و نوشتن و قرآن كريم, به تحصيل علوم دينى روى آورد و مقدمات را نزد پدرش و ديگران فرا گرفت. سپس در چهارده سالگى (1362ق) به مدرسه طالبيه تبريز رفت و به آموختن ادبيات و مطوّل و حاشيه و شرح باب حادى عشر نزد اساتيدى چون: ميرزا على اصغر باغميشه اى پرداخت. در 1364ق به حوزه علميه قم آمد و سطوح عاليه را نزد حضرات آيات: حاج آقا مرتضى حايرى, ميرزا محمد مجاهدى, سيد محمد باقر سلطانى طباطبايى, شيخ موسى زنجانى, سيد حسين قاضى تبريزى و ميرزا صادق طاهباز فراگرفت. وى در سال 1370ق به نجف اشرف مهاجرت كرد و در درس هاى آيات عظام: سيد محمود شاهرودى, سيد محسن حكيم, سيد ابوالقاسم خويى و ميرزا باقر زنجانى شركت جُست و مبانى فقهى و اصولى اش را استوار ساخت و همزمان از محضر آيت اللّه شيبخ محمد على سرابى ـ از بزرگان شاگردان آيت اللّه ميرزا مهدى اصفهانى ـ عقايد و مبانى اخلاق را فرا گرفت و اين همه, دو سال به طول انجاميد. سپس در پى بيمارى پدر و تقاضايش, به سراب بازآمد و به تدريس و منبر پرداخت و اين تا سال 1376ق ادامه يافت. پس از درگذشت پدرش به قم آمد و در دروس فقه و اصول آيات عظام: آقاى بروجردى, امام خمينى و شريعتمدارى حاضر شد و بهره هاى فراوان علمى كسب نمود و همزمان به درس تفسير آيت اللّه شيخ محمد باقر ملكى ميانجى شركت كرد و با مكتب تفكيك و مبانى علمى تفسير قرآن آشنا گشت و در كنار آنها به تدريس سطوح عاليه (رسائل, مكاسب و كفايه) و تفسير پرداخت.
در سال 1397ق بود كه به تهران مهاجرت كرد و در مسجد امام حسين ـ عليه السلام ـ, كه يكى از معروف ترين مساجد پايتخت است ـ به امامت جماعت و وعظ و ارشاد پرداخت و در جوار آن, حوزه علميه امام حسين(ع) را بنياد نهاد و خود به تدريس فقه و اصول و پرورش بيش از يكصد طلبه اشتغال جُست و در سال هاى انقلاب اسلامى, خود و مسجدش را يكسره وقف پيشبرد اهداف نهضت اسلامى نمود و بسيارى از حركت هاى ضد رژيم را رهبرى كرد. پس از پيروزى انقلاب اسلامى به رياست يكى از شعبه هاى (ديوان عالى كشور) (براى دو سال) و نمايندگى مجلس شوراى اسلامى از سراب (چهار سال) و نمايندگى مجلس خبرگان رهبرى از آذربايجان شرقى (براى هشت سال) برگزيده شد و تا پايان عمر بر اين سمَت بود. از ويژگى هايش احاطه بر تفسير قرآن و چيرگى بر اخبار و احاديث اهلبيت ـ عليهم السلام ـ, اكرام و احترام بسيار نسبت به علما و خطبا بود (كه گاه براى زيارت علماى اصفهان, بدان شهر مى رفت و هرساله براى تجليل از خطباى تهران, مجلسى مفصّل در ماه مبارك رمضان تشكيل مى داد), به ديگران دستور نمى داد و كارهايش را خود انجام مى داد و در سلام به ديگران, پيشقدم بود. از سرِ تقصيرات و آزارهاى ديگران درمى گذشت و به دل نمى گرفت. وى از علماى بسيار مانند آيات عظام: سيد محسن حكيم, سيد محمود شاهرودى, سيد ابوالقاسم خويى و حجت كوهكمرى اجازه اجتهاد داشت. برخى از تأليفاتش عبارتند از:
1. رسالة فى الوجود و الماهية و نقد نظرية وحدة الوجود
2. رسالة فى العدالة
3. رسالة فى الرشوة
(اين هر سه به چاپ رسيده است).
4. رسالة فى الاجتهاد والتقليد (آماده چاپ)
5. رسالة فى تفسير آيات الصوم (آماده چاپ)
6. رسالة فى اعجاز القرآن (آماده چاپ)
7. رسالة فى مباينة صفات الله تعالي§ لصفات مخلوقاته.
8. شرح دعاى افتتاح
9. شرح دعاى مكارم الاخلاق
10. شرح تجريد الاعتقاد
11. رسالة فى احكام البسملة واسماءالله تعالي§
12. رسالة فى معني§ التفسير و التأويل
13. رسالة فى اهمية علم الاخلاق
14. حاشيه انتقادى بر اسفار و فصوص الحكم
15. تفسير برخى از اجزاء و سور قرآن كريم (4ج), مانند:
الف. صحنه هاى خوش منظر در تفسير سوره كوثر
ب. راه و چاه در تفسير معوّذتين
ج. يگانه پرستى, تفسير مفصّل سوره توحيد
16. رسالة فى لباس المصلّى
او كه در اوايل 1376ش از تهران به حوزه علميه قم بازآمد و به تدريس خارج فقه و اصول و تفسير پرداخت. در روز جمعه 27 رمضان المبارك 1419ق (25 دى ماه 1377ش) در 71 سالگى بدرود حيات گفت و پس از تشييع شايسته و نماز آيت اللّه حاج سيد موسى شبيرى زنجانى بر پيكرش, در قبرستان شيخان به خاك سپرده شد. عاش سعيداً و مات سعيداً.
*
درگذشت آيت اللّه فقيه عاملى
فقيه معظّم حضرت آيت اللّه آقاى حاج شيخ محمد تقى فقيه عاملى, يكى از فقهاى بزرگ لبنان به شمار مى رفت.
فقيد سعيد در اواخر سال 1329ق, در بيت علم و تقوا در روستاى (حاريص) ـ از توابع صور در جنوب لبنان ـ زاده شد. پدرش مرحوم آيت اللّه شيخ يوسف فقيه حاريصى, از شاگردان آيات عظام: سيد محمد كاظم يزدى و ميرزاى نائينى, و قاضى القضاة لبنان و مؤسّس محاكم شرعى جعفرى در آن كشور بود.
معظم له در شانزده سالگى (1345ق) به نجف اشرف رفت و به تحصيل علوم دينى پرداخت, و پس از يادگيرى مقدمات, به فراگيرى سطوح نزد حضرات آيات: سيد حيدر صدر و شيخ عبدالرسول جواهرى و پس از آن به تحصيل خارج فقه و اصول در محضر آيات عظام: شيخ محمد حسين اصفهانى, سيد ابوالحسن اصفهانى, سيد حسين حمّامى, شيخ محمد حسين كاشف الغطاء و سيد محسن حكيم پرداخت و در شمار يكى از فاضلان نام آور و مدرّسان سطوح و از بارزترين شاگردان آيت اللّه حكيم و خواصّش جاى گرفت. آن فقيد از اوانِ تحصيل علاوه بر تأليف به تدريس ادبيات, سطوح عاليه و خارج پرداخت و شاگردان بسيارى را پروراند, كه برخى از ايشان عبارتند از: حضرات آيات: سيد محمد على حمّامى, سيد محمد صادق حكيم, سيد مهدى حكيم, سيد على مكّى عاملى, شيخ محمدتقى جواهرى, شيخ محمد مهدى شمس الدين, شيخ على كورانى, شيخ حسن عسيلى, شيخ مفيد فقيه.
فقيد سعيد در حدود سال 1380ق, پس از اخذ اجازات متعدد اجتهاد و روايى از اساتيدش به لبنان بازگشت و در صور و زادگاهش (تابستان ها) مسكن گزيد و به تأليف و تدريس, و اقامه جماعت و پاسخگويى به مسائل شرعى مؤمنان پرداخت و پس از درگذشت مراجع عظام تقليد بود كه دامنه مرجعيت او گسترده شد و جوامع فتوايى اش به چاپ رسيد. تأليفات چاپى وى عبارتند از:
1. قواعد الفقيه (در قواعد فقهيه)
2. مبانى الفقيه (دوره اصول فقه)
3. مناهج الفقيه ـ 3ج ـ (رساله عمليه)
4. مكاسب الفقيه
5. مبانى العروة الوثقى (كتاب الخمس)
6. عمدة المتفقّه ـ رساله عمليه مختصر ـ
7. مبانى المناسك ـ مناسك حج ـ
8. من مناهج الفقيه و مبانيه
9. جامعة النجف الاشرف
10. جبل عامل فى التاريخ
وى پس از عمرى 90 ساله, در تاريخ يكشنبه 28 شوال المكرم 1419ق در شهر (صور) چشم از جهان فروبست و پيكر پاكش پس از تشييعى باشكوه, به نجف اشرف انتقال داده شد و در وادى السلام به خاك سپرده شد.
*
درگذشت استاد احمدى بيرجندى
دانشمند معظّم, اديب فرزانه استاد احمد احمدى بيرجندى يكى از اديبان و عالمان مشهد مقدس به شمار مى رفت. وى در مهرماه (1301ش (1341ق) در بيرجند زاده شد و در شش سالگى به مكتبخانه و در هفت سالگى به دبستان شوكتيه رفت و در 1320ش, پس از اتمام تحصيلات دبيرستانى در دانشسراى مقدماتى بيرجند پذيرفته شد و در 1322ش فارغ التحصيل گرديد و به تدريس در دبيرستان شوكتيه پرداخت. او در مدت تحصيل از محضر استاد دانشمند فرزانه مرحوم علامه سيد محمد فرزان و استاد حاج محمد حسين مهتدى بيرجندى (كه در محضرش مبادى العربيه, مجانى الادب و قطوف الربيع را بياموخت) بهره هاى فراوان برد و از علم و تقوا و اخلاق نيك آن دو, توشه ها برگرفت. در شهريور ماه 1324ش به تهران آمد و در 1328ش موفق به اخذ ليسانس زبان و ادبيات فرانسه از دانشسراى عالى تهران شد و در 1335 مديريت دانشسراى بيرجند را پذيرفت و اين مسؤوليت تا 1340 به طول انجاميد. در 1344 به مشهد مقدس رفت و به تدريس زبان فرانسه در دانشكده الهيات و معارف اسلامى و تربيت معلم پرداخت. در 1358 پس از 35 سال تدريس, بازنشسته شد و در سال 1362 مديريت كتابخانه مسجد جامع گوهرشاد را بر عهده گرفت و بدانجا نظمى شايسته داد و اين تا سال 1369 به درازا كشيد. در آن سال به همكارى با بنياد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى پرداخت و موفق به تأليف كتاب هايى چند گرديد و اين همكارى تا پايان زندگى اش ادامه يافت. وى هماره از اوقاتش بهره مى برد, مى خواند و مى نوشت, ترجمه و تأليف مى كرد و بر كتاب هايى كه مى خواند حاشيه مى نگاشت. نظرات اصلاحى خويش را پيش از انتشار براى مؤلفان مى فرستاد, گشاده رو و مهربان بود و در پاسخ گفتن به پرسش هاى ديگران بُخل نمى ورزيد. او سخت مى كوشيد و دستمايه هاى كتاب ها و تحقيق هايش را خود فراهم مى آورد. احترام اساتيدش را هماره پاس مى داشت و حق شناس بود. كم مى خورد و كم مى خوابيد و نيمه شبان پس از ذكر و عبادت به خواندن و نوشتن مى پرداخت. خوش مجلس و خوش حافظه بود و اشعار بسيار در خاطره داشت. با زبان هاى عربى, انگليسى و فرانسه آشنايى كامل داشت. به اهلبيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ علاقه فراوان داشت و از همين رو به گردآورى و گزينش اشعار درباره آنان پرداخت و 15 مجموعه از آنها را به چاپ رسانيد و از چاپ خاوران نامه ابن حسام خوسفى, به علت آنكه در آن, روايات و حكايات خلافِ و
اقعى را به اميرالمؤمنين على(ع) نسبت داده است, سرباز زد. در سلام كردن, سبقت مى جُست و در وفاى به عهد كوشا بود و در زندگى اش منظم و خوش قلب و مهربان و متين و فروتن. از او 200 مقاله و 35 كتاب برجاى مانده, كه برخى از آنها عبارتند از:
1. اسلام راه روشن
2. امامت و رهبرى
3. با قرآن آشنا شويم
4.پرتوى از سيماى تابناك على(ع)
5. على(ع) اسوه تقوا و عدالت
6. خداپرستى در شعر فارسى
7. خدا را بشناسيم
8. چهارده اختر تابناك: زندگانى چهارده معصوم(ع)
9. پند و عبرت, شامل مسائل تاريخى, دينى و اخلاقى
10. خلاصه معراج السعادة
11. چهل حديث از پيامبر مكرم(ص) و ائمه معصومين(ع)
12. داناى راز
13. دانه و پيمانه: شامل داستان هايى از عارفان بزرگ (سنايى, عطار, مولوى و سعدى)
14. اشك و خون: مناقب و مراثى حضرت سيدالشهدا(ع)
15. مدايح محمدى(ص) در شعر فارسى
16. مناقب علوى(ع) در شعر فارسى
17. مناقب فاطمى در شعر فارسى
18. مناقب و مراثى اهلبيت در شعر فارسى
19. مناقب حضرت موسى بن جعفر(ع) در شعر فارسى
20. مدايح رضوى در شعر فارسى
21. نوبهار عالم جان: مناقب مهدوى در شعر فارسى
** مدايح و مراثى حضرت ابوالفضل در شعر فارسى
22. مناجات و دعا در شعر فارسى
23. آموزش و پرورش در شاهنامه
24. انشاء و نويسندگى
25. بحثى در ادبيات فارسى
26. دستور زبان فارسى يا صرف و نحو
27. شيوه آموزش املاى فارسى
28. شيوه نويسندگى و نگارش
29. نامه هاى ادبى
30. نقشى از هستى: شامل مباحث ادبى و تربيتى
31. فروغى كه روشنگر دلهاست
32. شعر در زندگى
33. سير سخن: شامل شرح احوال معروفترين نويسندگان و شاعران در ايران
34. مقدمه و تصحيح ديوان محمد بن حسام خوسفى
35. افكار و انديشه هاى ولتر
36. تصحيح خاوران نامه ابن حسام خوسفى (غير چاپى)
از مجموع 71 مقاله او, بيش از 60 مورد آن تأليف استاد و در مباحث اخلاقى و اسلامى مى باشد و هم از 35 كتابش, 20 كتاب با موضوعات دينى و 10 كتابش با مباحث ادبى است.
آن اديب فرزانه به تاريخ 24 آذرماه 1377ش (25 شعبان المعظم 1419ق), پس از پشت سر نهادن دوره بيمارى بر اثر سكته مغزى بدرود حيات گفت و عالَمى از علم و ادب را با خويش به خاك بُرد.
ناصرالدين انصارى
*
درگذشت حجةالاسلام شرقى
حضرت مستطاب حجةالاسلام والمسلمين حاج شيخ محمد على شرقى ـ امام جمعه فقيد مامقان ـ يكى از علماى خدمتگزار دين به شمار مى رفت. فقيد سعيد در سال 1303ش در روستاى (خوشه مهر) مراغه زاده شد و پس از دوران كودكى, به تبريز رفت و مدّتى در مدرسه طالبيه به تحصيل ادبيات عرب اشتغال داشت. سپس به قم آمد و پس از تكميل سطوح, به درس خارج آيت اللّه العظمى حجت و آيت اللّه العظمى بروجردى حاضر شد و بهره هاى فراوان فقهى و اصولى برد. پس از وفات آيت اللّه بروجردى به اروميه رفت و به خدمات دينى و علمى ـ امامت جماعت و تأليف ـ پرداخت. پس از پيروزى انقلاب اسلامى به امامت جمعه مراغه انتخاب شد و مدت هفده سال بر اين سمَت بود و علاوه بر آن به تدريس سطوح و تأليف مى پرداخت. سپس در خرداد ماه 1377 به امامت جمعه مامقان برگزيده شد و اين تا زمان وفاتش ادامه داشت. از آن فقيد كتاب هاى زير بر جاى مانده است:
1. قاموس نهج البلاغه (4ج)
2. ترجمه زيرنويس نهج البلاغه ـ همراه با معجم الفاظ و موضوعات ـ
3. قيام حق (7ج ـ 2جلد آن به چاپ رسيده است) ـ در تاريخ و زندگى چهارده معصوم ـ
4. اصول وافى (2جلد تاكنون)
آن عالم بزرگوار در روز شنبه 7 آذرماه 1377ش در 74 سالگى در تبريز بدرود حيات گفت و پس از تشييعى باشكوه در مراغه در قبرستان (گلشن زهرا) به خاك سپرده شد.
*
درگذشت آيت اللّه حاج سيد محمّد على حمّامى
سيد محمد على بن سيد حسين بن سيد على موسوى حمّامى در سال 1340 قمرى در نجف اشرف متولد گرديد. پس از فراگرفتن مقدمات نزد آيت اللّه شيخ محمدتقى فقيه عاملى, سطوح عاليه را نزد آيت اللّه حاج سيد محمدتقى بحرالعلوم و آيت اللّه حاج ميرزا باقر زنجانى و علامه شيخ على سمّاكه تحصيل نمود و سپس به درس خارج والدش آيت اللّه العظمى سيد حسين حمامى (1298ـ1379ق) كه از مراجع بزرگ تقليد و از مدرسين بنام بود حضور يافت و قسمى از تقريرات بحث والدش را در فقه و اصول برشته تحرير درآورد. و همزمان به بحث آيت اللّه العظمى ميرزا عبدالهادى شيرازى (1305ـ1382ق) حضور يافت و از بحث اين بزرگوار استفاده فراوان نمود و در كنار تحصيل مشغول رسيدگى به امور دفتر پدرش بوده و با متانت و كياست خاصى امورات حوزه را رسيدگى مى كرد و پس از فوت آيت اللّه سيد ابوالحسن اصفهانى (1365ق) مقلدين سيد حسين حمامى رو به ازدياد بود و مشكلات اداره حوزه افزون, با اين حال مرحوم سيد محمد على هيچ گاه از تحصيل و تدريس و تأليف غافل نبود و اوقات خود را به هيچ وجه بيهوده صرف نمى داد. مرحوم سيد حسين حمّامى همه روزه صبح و عصر در مسجد هندى فقه و اصول تدريس مى كرد. نگارنده از مرحوم آيت اللّه حاج شيخ مرتضى حائرى شنيدم, فرمودند: اواخر زعامت مرحوم سيد ابوالحسن اصفهانى به نجف اشرف مشرف گرديدم و مدتى كه در نجف بودم به درس بزرگان حضور يافتم; از جمله درس آيت اللّه حمّامى بود. ايشان خارج مكاسب تدريس مى كردند. به اقوال شيخ انصارى بسيار مسلط بودند و مطالب را درست و بدون حاشيه پردازى بيان مى كردند. در عين حال مرحوم سيد حسين حمامى بسيار زاهد و وارسته بود. در سال 1379ق مراجع بزرگ عراق از قبيل مرحوم ميرزا عبدالهادى شيرازى و سيد محسن حكيم و سيد محمود شاهرودى و سيد ابوالقاسم خوئى و شيخ عبدالكريم زنجانى و سيد جواد تبريزى و… فتوا به كفر و الحاد حزب شيوعى (حزب توده) دادند. نامبرده از نوشتن فتوا امتناع نمود. عده اى از اخيار و مؤمنين خدمت ايشان رفتند ـ از جمله آنها والد نگارنده مرحوم آيت اللّه حاج شيخ عبداللطيف سمامى تنكابنى (1330ـ1400ق) بود ـ و سبب امتناع نوشتن فتوا را پرسيدند. ايشان در جواب فرمودند كفر و الحاد حزب شيوعى و معتقدين به آن در نزدم مسلّم و واضح است و اما چون من نمى دانم چه دست سياستى در پشت اين كار است و از اين نوشتن چه سوءاستفاده اى مى خواهند بنمايند

و ممكن است گروهى بدتر از آن در پشت پرده باشد و مردم را جهت منافع خود تحريك كند, لذا فعلاً از نوشتن خوددارى كردم. ولى اجل او را مهلت نداد و پس از چند صباحى بعد از اين جريان كسالت او شدت گرفت. اطبا جهت معالجه او را به بغداد بردند معالجات موثر واقع نشد و او در بغداد وفات كرد و به نجف اشرف منتقل گرديد و در كنار مسجد مراد بخاك سپرده شد. سِمت امامت جماعت او به فرزند ارشدش سيد محمد على منتقل گرديد. مرحوم سيد محمد على صبح ها در مسجد مراد فقه و بعد از نماز مغرب و عشاء در بيرونى اصول تدريس مى كرد. نگارنده كفايه را در نزد ايشان تحصيل نمودم و چون خارج كفايه را شروع كردند حضور داشتم. وى در عين حال از تأليف و تصنيف غافل نبود. پس از آنكه بعثى ها بر روحانيون و مراجع فشار آوردند ـ به ايشان صدمات زيادى وارد گرديد و بالغ بر ده سال خانه نشين و منزوى بود و ارتباط خود را با مردم قطع نموده بود و هنگام تشرف به زيارت از لباس قبا و عمّامه استفاده نمى كرد. پس از فوت آيت اللّه العظمى خوئى عده اى از مردم بدو رجوع نمودند و مجدداً بتدريس و امامت مشغول گرديد. حدود دو سال پيش جهت معالجه به لندن عزيمت نمود و سرانجام به سرطان مبتلا گرديد و در روز جمعه 18 جمادى الثانى 1419 (17/7/1377ش) وفات يافت.
تأليفات ايشان عبارتند از:
1. المطالعات فى مختلف المؤلفات: اين كتاب شامل قسمى از تاريخ شيعه و قضاياى مهم تاريخى است, در ده جلد كه چهار جلد آن به چاپ رسيده است.
2. هداية العقول فى شرح كفايه الاصول: در چهار جلد به چاپ رسيده است.
3. شرح استدلالى بر عروة الوثقى در چندين مجلد.
4. ديوان شعر عربى: بعضى از اشعار ايشان در شعراء الغرى (ج10, ص111) مذكور است.
5. رسائل متفرقه در بعضى از ابواب فقه.
6. رساله عمليه ايشان در عبادات و معاملات.
7. تاريخ الخلافة الاسلامية.
وى داراى كتابخانه بسيار غنى و نفيس بود كه اكنون از سرنوشت آن اطلاع ندارم.
محمّد سمامى حائرى درگذشت آيت الله مدرسى بهسودى
حضرت آيت الله شيخ حيدر على مدرسى بهسودى يكى از دانشمندان و مدرسان و خدمتگذاران علم و دين در اثر حادثه ناگوار تصادف به ملكوت اعلا پيوست.
ايشان در سال 1354ق مطابق با 1314ش در شهر كابل, يكى از شهر هاى معروف كشور افغانسان ديده به جهان گشود و درخانواده اى مؤمن و دانا پرورش يافت. پدرش آقاسيفعلى بهسودى اهل ولايت (ميدان) كابل, مردى كشاورز و از عاشقان خاندان عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ و از دوستداران اهل دانش بود.
مرحوم مدرسى پس از نشو و نما و آموختن برخى از مقالات, در بيست سالگى (سال 1374ق) جهت ادامه تحصيلات خود به مشهد مقدس عزيمت كرد. ادبيات و برخى از كتب دينى نزد علامه و اديب نامور شيخ محمدتقى اديب نيشابورى و مدتى چند نيز نزد استاد سيد على حجت هاشمى آموخت. وى پس از شش سال تلاش و جدّيت در كسب دانش در حوزه علميه مشهد, به سال 1380ق رهسپار شهر فقه و فقاهت نجف اشرف گرديد و به تحصيلات عالى خود ادامه داد.
استاد مدرسى پس از ورود به آن زمين پاك با جديت تمام مشغول تحصيل دوره سطح گرديد. كفاية الاصول و مكاسب را از محضر آيت الله شيخ صدرا باد كوبه اى و رسائل را نزد حسن لبنانى تلمّذ كرد كه اين دوره مدت چهار سال طول كشيد. آنگاه دروس عالى حوزه را از محضر آيات: ميرزا باقر زنجانى (خارج كفايه), سيدروح الله خمينى( خارج مكاسب), سيدابوالقاسم خوئى (خارج فقه و خارج جلد دوم كفايه) و سيد محمدباقر صدر (خارج جلد اول كفايه) كه مدت يازده سال طول كشيد, استفاده نمود.
علاوه مدرسى در ضمن تحصيلات مذكور دروس جنبى ديگرى نيز از محضر اساتيد آن زمان فرا گرفت, از قبيل: آموختن مسايل حكمت و فلسفه از محضر آيت الله شيخ صدرا بادكوبه اى و شرح منظومه نزد آيت الله شيخ عباس قوچانى (هاتف), شركت در جلسات تفسير قرآن مجيد آقايان: سيد مصطفى خمينى و سيد محمدعلى لبنانى, و فرا گرفتن دروس عقايدى از محضرآيت الله سيدمحسن طباطبايى حكيم به مدت سه سال تعطيلى تابستان در حرم مطهر اميرالمؤمنين(ع).
ايشان پس از فراغت از تحصيل و نيل مدارج عالى علمى و كسب اجازاتى از اساتيد خود (از حضرات آيات: خوئى, خمينى, شيخ صدرا و صدر) و نيز در اثر فشارهاى رژيم عراق به اتباع خارجى, در سال 1396ق مجبور به ترك عتبات عاليات شد و به سمت ايران مهاجرت كرد و در حوزه علميه قم سكونت اختيار فرمود و به امر خطير و بسيار مهم تدريس در مسجد مدرسه فيضيه و ساير طلاب قرار گرفت. اجتماع درس ايشان روز به روز زيادتر مى شد و جمعيتى قريب به 150 نفر از طلاب و محصلين در مجلس در ايشان حاضر مى شدند و كسب فيض مى كردند. در ابتداى ورود ايشان به قم دروس مقدماتى را نظير: حاشيه ملاعبدالله, معالم الاصول و ساير كتب درسى ديگر تدريس فرمود. سپس جلد اول شرح لمعه را و اصول فقه (از مظفر) را دوبار تدريس كرد.
سرانجام بنا بر پيشنهاد شوراى مديريت حوزه علميه قم و خواهش عده اى از فضلا و احساس مسؤوليت و اداى تكليف دينى در سال 1405ق از قم به شهر بم ـ يكى از شهرهاى پرجمعيت و مهم استان كرمان ـ انتفال يافت و در رإس حوزه علميه آن شهر قرار گرفت و به امر تدريس و ارشاد و راهنمايى طلاب جوان پرداخت. در ضمن امور مذكور به امر اقامت جماعت و بيان مسائل شرعى و ايراد سخنرانى هاى مذهبى و حل مسائل اجتماعى نيز اشتغال داشت. البته ارتباط ايشان با حوزه علميه قم و فضلانى آن سامان هيچ گاه گسيخته نشد.
آثار قلمى استاد مدرسى كه تاكنون شناسايى شده و قابل ذكرند, به شرح ذير است:
1. هداية الاصول فى شرح كفاية الاصول. اين كتاب از تقريرات درس استاد خود مرحوم آيت الله شيخ صدرا بادكوبه اى به رشته تحرير درآورده و مطالب آن را به استاد ارجمند خود عرضه داشته و مورد تأييد ايشان واقع شده است. اين كتاب در چهار جلد در خلال سال هاى 1451ق تا 1418 ق در حدود 1800 صفحه در قم به زيور طبع آراسته گرديد. اين كتاب مهم ترين اثر چاپى استاد مدرسى به حساب مى آيد كه همواره مورد توجه ساير اساتيد و فضلاى حوزه هاى علميه و طلاب علوم دينى مى باشد.
2. توضيح الحاشية, شرحى است بر حاشيه ملاعبدالله در علم منطق. اين كتاب را در نجف اشرف به چاپ رسانيد.
3. شرح كتاب رسائل (فرائد الاصول), در چند جلد و به صورت مخطوط موجود است.
4. تقريرات فقه آيت الله خوئى (خطى).
5. تقريرات مكاسب آيت الله خمينى (خطى).
6. تقريرات مكاسب آيت الله شيخ صدرا بادكوبه اى (خطى).
7.احوالات علماء از زمان گذشته تا كنون (خطى).
8. علل پيروزى انقلاب ايران در سال 1357ش(خطى).
9. رساله عمليه توضيح المسائل (خطى).
10. يادداشت هاى مختصرى در فقه و اصول به صورت متفرقه.
اين عالم ربّانى در اثر حادثه غم انگيز تصادف هنگام مراجعت به شهر بم در بين راه قم - كاشان در عصر روز جمعه 30 رجب 1419ق مطابق با 29 آبان 1377ش در 65سالگى به لقاءالله پيوست. پيكر ايشان صبح روز سه شنبه 4 شعبان المعظم در شهر مذهبى قم تشييع و پس از اداى نماز ميت توسط آيت الله شبيرى زنجانى به گلزار شهداى قم حمل و در جوار على بن جعفر(ع) به خاك سپرده شد. رحمة الله عليه.

استاد عرب درگذشت
حاج اصغر عرب متخلص به (خِرد), شاعر شيرين گفتار و سخنور با كفايت و اقتدار شهر سعدى و حافظ ـ شيراز ـ و يكى از خادمان قرآن و عترت محمدى در آستانه هشتاد سالگى درگذشت.
استاد عرب, در خانواده اى مؤمن و متعهد به سال 1340ق مطابق با 1300ش در شيراز پا به عرصه گيتى نهاد. پدر ايشان حاج محمد حسن عرب يكى از نيكوكاران معروف بود و اگرچه وى از خانواده هاى قديم شيراز است, ولى به خاطر اينكه چند سال در جوار عتبات عاليات عراق زيست به (عرب) شهرت يافت.
استاد پس از نشو و نما در محيط ادبى, از دوران كودكى به سرودن اشعار رو آورد و در زمينه هاى فرهنگى به تحقيق و نوشتن گام برداشت, و از دوران جوانى به كار آزاد اشتغال نمود و نمايندگى يك شركت مسافربرى را در شيراز عهده دار شد.
استاد عرب, علاوه بر فعاليت هاى فرهنگى و اجتماعى وارد ميدان مبارزه و سياست گرديد و در حزب مذهبى (برادران) به عضويت درآمد و راه آزادى و تنوير افكار و دفاع از ارزش هاى اسلامى و ملّى را پيش گرفت و به مبارزه برخواست.
(حزب برادران) توسط آيت اللّه سيد نورالدين شيرازى (حسينى هاشمى) (1312ـ1376ق) يكى از دانشمندان روشن فكر و فقهاى آزادانديش و معروف خطه فارس ـ كه تحصيلات عالى خود را در حوزه كهن نجف اشرف به پايان رسانده بود ـ, در سال 1352ق در شيراز تأسيس گرديد و با جذب نيروهاى جوان و توده هاى مؤمن به انجام فعاليت هاى: سياسى, ادبى و اجتماعى به كار افتاد. مرحوم عرب در حدود سال 1365ق جذب حزب برادران گرديد و در زمينه هاى مذكور نقش مهمى ايفا كرد و با روزنامه هاى ارگان آن حزب يعنى: (شفق) (منتشر سال 1331ش) و (آئين برادرى) (منتشر سال 1329ش) و (همه) همكارى نزديك داشت و آثار قلمى زيبايى آفريد.
مرحوم عرب, پس از فعاليت و همكارى در مطبوعات آن روز و كسب تجربه هاى لازم, خود اقدام به انتشار هفته نامه اى با نام (مرد بازار) كرد كه امتياز و سردبيرى آن را بر عهده گرفت و در سال 1331ش در شيراز منتشر ساخت. مطالب هفته نامه شامل زمينه هاى دينى, سياسى, اجتماعى و ادبى بود.
استاد عرب شاعرى توانا و سخنورى آزادانديش بود. همين طورى كه اغلب اشعارش رنگ دينى و حماسى داشت, نيز در غزل و عشق مضامين عالى سروده است. سروده هاى مهيّج و محرك فراوان دارد كه بيش از 50 سال قبل ابيات انقلابى (غوغاى رستاخيز) شهرت به سزائى پيدا كرده كه مسلمانان را به مبارزه و جهاد و شمشير دعوت كرده است.
ايشان در نظم عقايد و انديشه هاى مذهبى در ميان معاصران از جهت پُركارى و دقت كم نظير بود. به همين خاطر توانست آثار مهمى در ترجمه و به شعر درآوردن دعا و زيارات و مناجات هايى كه از اهل عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ صادر شده بيافريند و ذوق سرشار خود را به احسن وجه به كار برد.
شايان ذكر است يكى از فعاليت هاى مهم ادبى استاد همكارى جهت تأسيس (انجمن ادبى حافظ) است كه در سال 1328ش در شيراز و با چند تن از ادباى معروف آن خطه موفق به تشكيل انجمن دادند, در جلسات آن به طور مستمر شركت داشت و مشاركت فعاّلى در سرودن و خواندن شعر و تبادل اطلاعات و تحقيقات ادبى از خود نشان مى داد.
فهرست آثار قلمى استاد عرب به شرح زير است:
1. زلزله (مجموعه اشعار).
2. گل هاى بهشت.
3. پيوندهاى زرّين.
4. گلزار عشق (در مراثى ائمه اطهار(ع)).
5. ترجمه منظوم دعاى كميل.
6. ترجمه منظوم دعاى صباح.
7. ترجمه منظوم دعاى ندبه.
8. ترجمه منظوم زيارت عاشورا.
9. ترجمه منظوم زيارت وارث.
10. ترجمه منظوم زيارت جامعه كبيره.
11. تضمين غزليات سعدى.
12. تضمين غزليات حافظ.
اين شاعر و سخنور دانشمند پس از 79 سال خدمت و زندگى با نيك نامى در اواسط شعبان 1419ق مطابق با اواسط آذر 1377ش در شهر علم و ادب شيراز, چشم از جهان خاكى فرو بست و به ديدار معبود شتافت. پيكر ايشان توسط شاعران, انديشمندان و اقشار مختلف مردم شريف و قدرشناس شيراز تشييع گرديد و در قبرستان عمومى شهر به خاك سپرده شد.
عبدالحسين جواهر الكلام
* استاد صفير درگذشت
دانشمند و شاعر شهير استاد حاج سيد محمدعلى صفير يكى از انديشمندان و فضلاى معاصر ساكن تجريش پس از عمرى خدمات علمى و فرهنگى در تهران درگذشت.
وى به سال 1333ق مطابق با 1294ش در شهر كرمانشاه ديده به جهان گشود. پدرش حجةالاسلام والمسلمين سيد حسين حائرى (1297 در نجف اشرف ـ 1386ق در قم) از دانشمندان مقيم قم بود. وى از جمله شاگردان حضرات آيات: شيخ محمدعلى مدرسى چهاردهى, سيد مصطفى كاشانى, ميرزا على شيرازى فرزند ميرزاى شيرازى, شيخ محمد حسين غروى اصفهانى و سيد ابوالحسن اصفهانى در نجف اشرف و حاج شيخ عبدالكريم حائرى يزدى در قم بود و آثار قلمى نظير: شرحى بر ارشاد (از شيخ مفيد), ترجمه لهوف (از ابن طاووس) و ديوان اشعار از ايشان به جاى ماند.
پدر بزرگ مرحوم صفير, آيت اللّه سيد محمدعلى حسينى تنكابنى يكى از شاگردان برجسته آيت اللّه ميرزاى شيرازى و از اصحاب سامراء و از مجاهدين و مبارزين در پيشرفت فتواى تحريم تنباكو بود. ايشان پس از رحلت استاد بزرگوار خود رساله عمليه منتشر ساخت و در سال 1317ق در نجف اشرف درگذشت.
استاد صفير در كودكى همراه پدرش به نجف اشرف رفت و پس از چندى همراه ايشان به كرمانشاه و از آنجا به قم رهسپار و مشغول تحصيل علوم دينى شد و برخى از ادبيات و مقدمات فقه نزد علامه سيد عباد على هندى و آيت اللّه شيخ جعفر صبورى قمى (ساكن كاشان) ـ دام ظله ـ را فرا گرفت.
وى پس از تحصيل علوم دينى به تهران رفت و در دانشكده معقول و منقول دانشگاه تهران در گروه نخستين دوره دانشجويان قرار گرفت. آنگاه به تربيت و تعليم روى آورد و سال هاى متمادى در دبيرستان هاى تهران به تدريس ادبيات گذراند.
ايشان در كنار كارهاى فرهنگى به دفاع از حريم تشيّع و پاسخ شبهات و ايرادها در كنار علماى تهران همت گماشت. مثلاً در فتنه كسروى همراه با آيت اللّه شيخ محمد حسن طالقانى رسماً عليه او در دادگاه شكايت نمود. نيز در تأسيس مراكز فرهنگى و دينى يار و ياور علامه حاج شيخ مهدى سراج انصارى بود و بعد از سقوط رضاخان در شهريور 1320ش اقدام به تأسيس (انجمن تعليمات اسلامى ايران) نمودند.
از جمله در كار تأسيس بناى حسينيه ارشاد و به همراه آقايان: مرحوم محمد همايون, دكتر ناصر ميناچى و مير عبدالحميد ادبى در بخش فرهنگى آن تلاش كرد كه قسمت اعظم كتيبه هاى حسينيه و مسجد ارشاد با بهره ورى از ديدگاه هاى استاد صفير انجام يافت.
ايشان در اشعار خود به (صفير) تخلص مى كرد. در زمان دكتر محمد مصدق و بنا بر پيشنهاد ايشان تصويبنامه اى از هيئت دولت گذشت كه نام خانوادگى صفير مختص به ايشان باشد تا آن كه شعرهاى ايشان با نام خانوادگى اين شاعر يكسان و جاودانه شود.
استاد صفير داراى طبعى بلند و همتى زياد و پشت كار و مجاهدت و استقامت در راه حق و حقيقت بود. در كلام و سخن گفتن صداقت و صراحت داشت. علاوه بر هنر استادى در انواع شعر در كارهاى هنرى نيز دست داشت. مثلاً در خطاطى, نقاشى و طراحى كاشيكارى علاقه و ذوق خاصى از خود نشان مى داد. نيز در فرا گرفتن چند زبان كهن و خارجى كوشش نمود و زبان هايى چون: عربى, فرانسه, عبرى و پهلوى را به خوبى مى دانست.
در بسيارى از مساجد ايران و بلكه خارج ايران آثار طبع هنرى او روى كاشيكارى ثبت و حك شده, كه از جمله آن مراكز مذهبى چون: مسجد هدايت, مسجد جامع نارمك, حسينيه ارشاد, مرقد مطهر حضرت رقيه(ع) در شام, چند مسجد در هندوستان و پاكستان مى توان نام برد.
شايان ذكر است كه استاد به امر علامه سيد محمود طالقانى شعرهاى كتيبه سردر حسينيه ارشاد و سردر بزرگ مسجد هدايت را سروده است.
استاد صفير با توجه به علو طبع و منش عارفانه خويش, هماره محبوب قلوب خاص و عام بوده و در محافل ادبى براى او و آثارش ارزش ويژه اى قائل بوده و هستند.
آثار قلمى استاد صفير به شرح زير است:
1. خردنامه (منظوم) در پند و اندرز.
2. ماتمكده شهيد شيرخوار (منظومه ايست در صد بيت) ـ در رثاى عبدالله رضيع(ع) ـ.
3. تاريخ مختصر ايران, چاپ دانشگاه تهران.
4. ديوان اشعار, بيش از 15 هزار بيت دارد كه قسمتى از آن به چاپ رسيد.
5. تصحيح انجيل برنابا.
6. تصحيح ديوان شيخ محمود شبسترى.
7. درس دين, چاپ حسينيه ارشاد.
8. ترجمه ديوان اشعار امام على(ع) به فارسى (خطى).
استاد صفير سرانجام پس از عمرى خدمت و اظهار ارادت به ساحت قدسى حضرت سيدالشهدا(ع) در اثر كهولت سن در روز چهارشنبه 23 جمادى ثانى 1419ق مطابق با 22 مهر 1377ش در 86 سالگى, در تهران چشم از جهان فروبست و به ارباب و اجداد خويش پيوست. پيكر پاك ايشان صبح روز پنجشنبه از حسينيه ارشاد تشييع شد, و مراسمى چند جهت تجليل از خدمات و زحمات علمى و فرهنگى ايشان برگزار شد. رحمةالله عليه.
*

درگذشت پروفسور بيگدلى پژوهشگر نام
پروفسور دكتر غلامحسين بيگدلى از بزرگترين اساتيد و محققان ادبيات و تاريخ, در 83 سالگى به ديدار معبود شتافت.
استاد بيگدلى در سال 1336ق مطابق با 1297ش ديده به جهان گشود. پدرش آقا فتح الله خان بيگدلى اهل خمسه زنجان به كشاورزى اشتغال داشت. پس از طى دوران كودكى و صباوت وارد مدارس جديد شد. آنگاه به تهران عزيمت كرد و در دبيرستان نظام و دانشكده افسرى ادامه به تحصيل داد و در شهريور 1320ش به درجه افسرى نايل گرديد.
ايشان در سال 1324ش در اثر فعاليت هاى سياسى و پيوستن به احزاب مخالف حاكميت بازداشت شد و پس از شش ماه حبس در كرمان رهايى يافت و به اتحاد جماهير شوروى سابق مسافرت كرد, ولى به علت سوءظن مسؤولان وقت مدت هفت سال در تبعيدگاه سيبرى به سر برد, آنگاه به مسكو رفت. تحصيلات عالى خود را در دانشكده ادبيات آغاز كرد و با اخذ گواهينامه دكتراى ادبيات به پايان رسانيد. سپس در انستيتوى زبان و ادبيات (نظامى) در باكو (آذربايجان شوروى) به پژوهش و تحقيق در ادبيات فارسى و تركى پرداخت.
در سال 1357ش و پس از پيروزى انقلاب رسماً از ايشان دعوت به همكارى شد و به تهران مهاجرت كرد تا ماه هاى اخيرِ زندگى كه به كرج نقل مكان كرده بود, به تحقيقات خود ادامه داد.
وى فردى متعهد, پُركار, نكته سنج, دقيق و عميق و خوش معاشرت و خوش اخلاق بود. بيشتر اوقات خود را صرف پژوهش و نگارش مطالب تاريخى و ادبى كرد. فهرست آثار قلمى پروفسور بيگدلى به شرح زير است:
1. تاريخ بيگدلى ـ شاملو.
اين اثر گرانبها بنابر نوشته مؤلف بزرگوار آن در ده جلد قرار دارد, و تنها دو جلد از آن در بيش از 1200 صفحه به چاپ رسيده و ساير مجلدات ديگر هنوز مخطوط است.
الف) جلد اول, شامل منشاء ايل و تبار بيگدلى و معرفى ساير انشعابات بيگدلى.
ب) جلد دوم, ايل بيگدلى در دوران صفويه.
ج) جلد سوم, دوران افشار و ايل بيگدلى.
د) جلد چهارم, دوران زند و ايل بيگدلى.
هـ) جلد پنجم, دوران قاجار و ايل بيگدلى.
و) جلد ششم, دوران پهلوى و خاندان بيگدلى.
ز) جلد هفتم, دودمان بيگدلى ـ شاملو در دوران معاصر.
ح) جلد هشتم, تاريخ شعراى بيگدلى (معرفى بيش از 80 شاعر).
ط) جلد نهم, مدارك و اسناد مختلف از خاندان بيگدلى.
يى) جلد دهم, معرفى آثار عمرانى و خيريه كه توسط بيگدلى ها بنا شده است.
2. چهره اسكندر در شاهنامه فردوسى و اسكندرنامه نظامى. اين اثر بسيار نفيس در سال 1369ش در تهران به چاپ رسيد, كه علاوه بر موضوع اصلى كتاب (چهره اسكندر) متعرض بسيارى از نگرش و ويژگى هاى علمى و هنرى فردوسى و نظامى شده است.
3. جمشيد و خورشيد (به اهتمام و ويرايش ايشان) در سال 1373ش در تهران به چاپ رسيده است.
4. ديوان حاج محمد صادق خان بيگدلى شاملو (گردآورى از ايشان) در سال 1370ش در تهران چاپ شد.
5. لغتنامه فارسى ـ تركى صحاح العجم (نسخه غازان) در سال 1366ش به اهتمام ايشان به چاپ رسيده است.
6. كهله يه سلام (به زبان تركى) در 86 صفحه در سال 1363ش به چاپ رسيده است.
7. تصحيح شهريار نامه عثمان مختارى غزنوى.
8. ديدار با شهريار [استاد سيد محمد حسين شهريار تبريزى].
9. ادب خزينه سى (به زبان تركى).
10. تصحيح ديوان آذر بيگدلى, با همكارى دكتر حسن سادات ناصرى.
11. گذر عمر (مجموعه اشعار), در سال 1359ش در 104 صفحه در تهران منتشر شد.
اين دانشمند پُر تلاش در اواخر/ربيع ثانى/ 1419ق مطابق با اواخر/ مرداد/ 1377ش در 83 سالگى در شهرستان كرج چشم از جهان فرو بست و پيكرش پس از تشييع باشكوهى در جوار امامزاده طاهر(ع) كرج به خاك سپرده شد.
*

اخبار فرهنگى
شبكه اطلاع رسانى كتاب با پيام رئيس جمهور به شبكه جهانى اينترنت پيوند خورد
آقاى سيد محمد خاتمى, رئيس جمهورى اسلامى ايران با ارسال پيامى, شبكه اطلاع رسانى كتاب ايران را به شبكه اطلاع رسانى جهانى (اينترنت) پيوند داد.
متن پيام آقاى خاتمى به اين شرح است: كتاب, نماد خردمندى انسان و ماندگارترين و مؤثرترين ابزار انتقال و اشاعه انديشه, فرهنگ و آگاهى است و اهتمام به امر تأليف, ترجمه و طبع و نشر كتاب از مهم ترين وظايف دينى و ملى دولت و ملت است.
تأسيس شبكه جهانى كتاب رايانه, گشاينده فصلى تازه در آسان كردن و شتاب بخشيدن نشر انديشه و دانش و زمينه ساز دستيابى بهتر علاقه مندان آثار گوناگون علمى و فرهنگى و هنرى ايران زمين به آثار و مراجع مكتوب اين فرهنگ ارجمند است.
اميدوارم اين طرح براى همه علاقه مندان به تمدن اسلامى و ايرانى و بخصوص ايرانيان عزيزى كه در خارج از ميهن بسر مى برند و بالاخص نسل نوپاى ايرانى دور از وطن مبارك و زمينه ساز پيوند بيشتر و مستحكم ترشان با آيين و انقلاب و كشور باشد.
سيد محمد خاتمى
اطلاعات كتاب ايران كه براى نخستين بار در شبكه اينترنت قرار گرفته است شامل مشخصات كتابشناختى هر كتاب, نام كتاب, نام پديدآورنده, رده ديويى, موضوع, قيمت, محل نشر, قطع كتاب و شماره بين المللى (شابك) آن است.
همچنين تصوير روى جلد اثر و خلاصه اى از كتاب در كنار اين اطلاعات بر روى شبكه اينترنت قرار مى گيرد.
*
معرفى برگزيدگان شانزدهمين دوره كتاب سال جمهورى اسلامى ايران
مراسم اهداى جوايز شانزدهمين دوره كتاب سال و ششمين دوره جايزه جهانى كتاب سال
احمد مسجد جامعى كه پيش از سخنرانى رئيس جمهور گزارشى از وضع كتاب در كشور ارائه داد, گفت: ساز و كارهاى نظارتى و هدايتى در عرضه كتاب به اندازه كافى پاسخگوى تحولات در حوزه نشر نيست و بايد چارچوب هاى تازه اى براى ايجاد دگرگونى و تحول در بخش كتاب طراحى شود.
وى افزود: افزايش سطح سواد در جامعه, گسترش مراكز آموزش عالى, رشد شهرنشينى و گسترش رسانه ها تقاضا را براى فعاليت هاى فرهنگ افزايش داده و در حوزه كتاب, افزايش عناوين, افزايش شمار پديدآورندگان, رشد مخاطبان و شكل گيرى نهادها و آيين نامه هاى مربوط به چاپ و نشر كتاب را به دنبال داشته است.
در ششمين دوره كتاب جهانى سال نيز 1187 عنوان كتاب منتشر شده در سال ميلادى گذشته در جهان, در دو حوزه مطالعات اسلامى و مطالعات ايرانى بررسى شد و آثار برگزيده از ميان اين كتاب ها انتخاب شد.
كميته هاى بررسى آثار, متشكل از 475 نويسنده و كارشناس مراكز علمى فرهنگى و دانشگاهى در مرحله اول 466 عنوان كتاب از ميان 6267 عنوان كتاب چاپ اول سال 1376 را انتخاب و آثار برگزيده را از ميان اين آثار معرفى كردند.
آنگاه برگزيدگان شانزدهمين دوره كتاب سال جمهورى اسلامى ايران و ششمين دوره اعطاى جايزه جهانى كتاب سال طى مراسمى با حضور رئيس جمهور و وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى در تهران معرفى شدند.
در شانزدهمين دوره كتاب سال جمهورى اسلامى ايران ده اثر از ميان آثار چاپ اول منتشر شده در سال 1376 برگزيده شدند. هيات داوران كتاب سال ايران, شوراى كتاب كودك را براى تاليف كتاب فرهنگنامه كودكان و نوجوانان و دكتر محمد حسن لطفى را براى ترجمه كتاب پايديا شايسته دريافت جايزه دانست.
همچنين حجت الاسلام والمسلمين محمد باقر محمودى براى تأليف كتاب نهج السعاده فى مستدرك نهج البلاغه و سيد جلال الدين آشتيانى براى تصحيح كتاب شرح فصوص الحكم جوايزى دريافت كردند.
دكتر احمد علوى و دكتر على آهوان منش مشتركاً براى ترجمه كتاب كنترل بيولوژيكى عوامل بيماريزاى گياهى خاكزاد و دكتر اسماعيل ذوقى نيز براى ترجمه كتاب بيمارى هاى قابل انتقال بين انسان و حيوان از ديگر برگزيدگان اين دوره از كتاب سال جمهورى اسلامى ايران بودند.
جايزه كتاب سال جمهورى اسلامى ايران براى ترجمه كتاب طرح هاى آمارى در پژوهش هاى كشاورزى مشتركا به دكتر بهمن يزدى صمدى, دكتر عبدالمجيد رضايى و دكتر مصطفى والى زاده تعلق گرفت.
همچنين در اين مراسم دكتر آذرتاش آذرنوش براى ترجمه كتاب موسيقى كبير, مرحوم دكتر احمد تفضلى براى تأليف كتاب تاريخ ادبيات ايران پيش از اسلام و دكتر رشيد عيوضى براى تصحيح ديوان حافظ جايزه گرفتند.
در بخش ششمين دوره جايزه جهانى كتاب سال نيز آثار منتشره در دو حوزه مطالعات اسلامى و مطالعات ايرانى در جهان مورد بررسى قرار گرفت. براساس راى نهايى هيات داوران اين دوره, كتاب علم كلام و جامعه در قرون دوم و سوم هجرى, تاريخ تفكر مذهبى در صدر اسلام در شش جلد اثر يوزف فان اس و كتاب جانشينى محمد(ص), پژوهشى درباره خلافت نخستين, اثر ويلفرد مادلونگ به عنوان كتاب هاى ممتاز شناخته شدند.
همچنين در موضوع مطالعات ايرانى, كتاب فرهنگ چينى به فارسى اثر پروفسور ژين يان شن جايزه جهانى كتاب سال را از آن خود كرد و به نماينده موسسه لغتنامه دهخدا نيز براى انتشار اين فرهنگ جوايزى اهدا شد.
*
بزرگداشت بانوى نويسنده مصرى
به مناسبت چهلمين روزِ درگذشت خانم بنت الشاطى چندى پيش با حضور صاحبنظران و برخى ارباب جرايد, از مقام علمى و فرهنگيِ ايشان تجليل به عمل آمد. اين مراسم روز سه شنبه, سيزدهم بهمن ماه در تالار اجتماعات انجمن آثار و مفاخر فرهنگى برگزار شد.
دكتر (عايشه بنت الرحمان) (بنت الشاطى) از نويسندگان برجسته جهان اسلام بود كه ماه رمضان گذشته درگذشت. او در سال 1913 به دنيا آمد و در طول حياتش بيش از 40 كتاب تأليف كرد. وى در شش سالگى موفق به حفظ قرآن كريم شد و آثارى درباره اعجاز قرآن و تفسير قرآنى از او به جا مانده است. دو كتاب (زينب بانوى قهرمان كربلا) و (مادر پيامبر(ص)) از او به فارسى ترجمه شده است. او كتابخانه شخصى اش را به دانشگاه الازهر مصر هديه كرده است.

فهرست موضوعى سال نهم


نمايه حاضر شامل نام نويسندگان, عنوان مقاله ها, شماره مجله و شماره صفحه است. اين نمايه براساس ترتيب سرفصلهاى مجله تنظيم شده است. نخستين شماره در برابر هر مدخل, شماره مجله و شماره دوم, شماره صفحه است.

مقاله
آصف فكرت,محمّد. لهجه بلخ و دريافت بهتر سخن مولوى. 54: 7
اسلامى, سيّد حسن. پيشينه مطالعات اسلامى در غرب. 54:19
باقرى بيدهندى, ناصر. فن مادّه تاريخ نويسى. 50:17
جعفريان, رسول. فوايد تاريخى و نكات كتابشناسانه در آثار عمادالدين طبرى. 50:2
جعفريان, رسول. نسخه هاى مهاجر. 51:2
سلطانى, محمّد على. كتاب و كتابخانه در قرن هفتم هجرى به گزارش (كتاب الحوادث). 54: 2
شكورى, ابوالفضل. انديشه سياسى ابوالحسن عامرى. 53:2
طباطبايى, سيّد محمّد صادق. بررسى وضع و نقش اصطلاحات در فقه و حقوق اسلامى. 52:13
فاطمى, سيّد حسن. شاهكارهاى ادبى(4). 52:6
قرضاوى, يوسف/ پور عقيل, محمّدعلى. شيخ محمّد غزالى و ديندارى روشمند. 49:2
كسائى, نوراللّه. ترجمه و تأثير آن در تجلّى فرهنگ و تمدن اسلامى. 53:13
ميخائيل و. البين/ معتمدى, منصور. چاپ و نشر كتاب در جهان اسلام. 52:2
ناجى نصرآبادى, محسن. فهرست و چندگونگى آن. 51:12

نقد و معرفى كتاب
آريا, غلامعلى. نقدى بر ترجمه كتاب ابعاد عرفانى اسلام. 51:38
اخوان, محمّد. دفاعليات بى حاصل. 54:58
امين, سيّد حسن. سبزوار, شهر سربداران و دانشوران. 51:43
پيروزفر, سهيلا. نگاهى به كتاب (صرف و نحو كاربردى). 51:46
جعفريان, رسول. سمط النجوم العوالى. 52:27
جعفرى, محسن. گذرى بر كتاب مراسلات در باب آسياى مركزى. 50:26
جمشيد نژاد اوّل, غلامرضا. نگاهى به مقاله (گذرى بر التعريف بطبقات الأمم). 50:46
جهانبخش, جويا. گذرى بر يك تاريخنامه اسماعيلى. 49:47
جهانبخش, جويا. نگاهى به (لغات عاميانه فارسى در افغانستان). 51:26
جهانبخش, جويا. برگى از تاريخ ادبِ شيعى. 53:52
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. نقبى در نقدى بر مثنوى. 49:25
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. در حاشيه ديوان حافظ. 52:22
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. پژوهشى ديگر در فصوص الحكم. 53:38
رضايى كرمانى, محمّد على. (پاسخ نقد واحد اصطلاح نامه) در يك نگاه. 50:55
زرگوشى, عبدالجبار. نقدى بر كتاب تاريخ ادبيات عرب. 52:42
سلطانى, محمّد على . تأملى در يك ترجمه از صحيفه سجاديه. 49:19
سلطانى, محمّد على . گزارشى از يك كتاب (غنا, موسيقى). 51:53
سلطانى, محمّد على.نظرى بر كتاب الحوادث. 54: 49
عابدى, احمد. شيوه شيخ طوسى در تهذيب الاحكام. 49:32
عقيقى بخشايشى, عبدالرّحيم. پاسخ نقد. 50:59
عليرضاپور, محمود. گلگشتى در ديوان ناصح قمشه اى. 49:37
فاطمى, سيّد حسن. نقد (امل الآمل) از منظر (الذريعه). 54:37
فنايى, ابوالقاسم. پاسخى به يك نقد. 53:61
قيصرى, ابراهيم. سخنان دلاويز. 51:34
كاووسى عراقى, محمّدحسن . پاسخى به نقد كتاب مراسلات در باب آسياى مركزى. 54:53
مشتاق مهر, رحمان. چون چراغند ليك پژمرده (نقدى بر گزيده حديقه سنايى). 53:31
معتمدى, منصور. اين ره كه تو مى روي… (نقد و بررسى بخشى از ترجمه كتاب اديان زنده جهان). 53:21
معتمدى, مسعود. (هستى شناسى حافظ) در بوته نقد. 54:26
ملكوتى, سيّدعلى. فرهنگ ترجمه و قصه هاى قرآن. 50:21
ملكوتى, سيّدعلى. نيم نگاهى به لغتنامه دهخدا. 53:41
ملكوتى فر, ولى اللّه/سلمانى ايزدى, ناصر. تأملى در ترجمه الفقه على المذاهب الخمسة. 49:43
موحّدى, محمّدرضا. كشف محجوبى ديگر. 51:49
موحّدى, محمّدرضا. گلگشتى در (مدينةالادب). 54: 43
مهريزى, مهدى. اجتهاد گروهى, نقدومعرفى كتاب (الاجتهاد الجماعى). 50:32
ناجى نصرآبادى, محسن. ملاعبدالعلى بيرجندى و تأملى ديگر در كتاب ابعاد و اجرام. 50:41
نظرى, جليل. تأملى در كتاب (مگر اين پنج روزه…). 51:18
نفيسى, زهرا (شادى). معيارهاى نقد دعا در الاخبار الدخيله. 53:44
نورى, محمّد. كتابشناسى فرهنگ هاى عربى. 50:36
نورى, محمّد. نگاهى به كتاب هديةالعباد فى شرح حال صاحب بن عباد. 52:47
نياكى, جعفر. نظرى بر تاريخ بابل و نقدى بر فهرست نسخ خطى مدرسه بابل. 52:53
وحدتى شبيرى, سيّد حسن. پرسش ها و پاسخ هاى فقهى. 49:50

معرفيهاى اجمالى
آينه پژوهش. فهرست نسخ خطى غرب افريقا و اروپاى شرقى. 52:69
ابراهيمى, عبداللّه. دانشنامه قرآن و قرآن پژوهى. 53:91
انصارى قمى, ناصرالدّين. غنيةالنزوع علمى الاصول والفروع. 51:61
انصارى قمى, ناصرالدّين. حاوى الاقوال فى معرفة الرجال. 52:68
انصارى قمى, ناصرالدّين. نقد الرجال. 52:71
جبّارى, عباس. شيخ بهايى در آيينه عشق. 49:63
جعفريان, رسول. الإعلام بأعلام بيت اللّه الحرام. 49:64
جعفريان, رسول. الأرج المسكى فى التاريخ المكى و تراجم الملوك و الخلفاء. 49:65
جعفريان, رسول. إثارة الترغيب و التشويق الى مساجد الثلاثة والبيت العتيق. 49:66
جعفريان, رسول. تاريخ مكة المشرفة والمسجد الحرام والمدينة الشريفة والقبر الشريف. 49:66
جعفريان, رسول. تهنئة اهل الإسلام بتجديد بيت اللّه الحرام. 49:67
جعفريان, رسول. الزهور المقتطفة من تاريخ مكة المشرفة. 49:68
جعفريان, رسول. بهجة النفوس والاسرار فى تاريخ دار هجرة النبى المختار. 49:68
جعفرى, حسن. مأخذشناسى, نظام تعليم و تربيت روحانيت. 49:61
جنّتى, يداللّه. انقلاب, مطبوعات و ارزش ها. 54:89
چرم زاده, محمّدرضا. فرهنگ اصطلاحات معاصر (عربى ـ فارسى). 50:74
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. رسائل دهدار. 49:57
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. منظومه هاى فارسى. 49:60
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. مفاتيح الاسرار و مصابيح الانوار. 50:66
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. ماجراى فكر فلسفى در جهان اسلام(ج2). 50:67
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. منشئات ميبدى. 51:58
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. تحفةالمحبين. 51:60
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. انتهانامه. 53:85
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. نسايم گلشن يا شرح گلشن راز. 53:87
ذكاوتى قراگزلو, عليرضا. ولدنامه. 53:89
رضوى, احمد. كاربرد و مقايسه واژه ها در زبان فارسى. 52:77
سلطانى, محمّدعلى. گفتگوهاى فلسفه فقه. 52:74
سلطانى, محمّدعلى. غنا, موسيقى. 52:76
سلطانى, محمّدعلى. ايران, اسلام, تجدد. 54:76
سلطانى, محمّدعلى. القواعد الفقهيّه. 54:78
شكورى, ابوالفضل. علم تاريخ در گستره تمدن اسلامى(2ج). 52:61
شكورى, ابوالفضل. روضةالانوار عباسى (در اخلاق و شيوه كشوردارى). 53:93
عابدى, احمد. المكاسب المحرمة. 51:56
غلامى, محمّدعلى. علم اليقين فى اصول الدين . 50:76
غلامى, محمّدعلى. ارج نامه ايرج (ج1و2). 53:84
غلامى, محمّدعلى.گامى به سوى تفسير سوره هاى قرآن كريم.
54:73
فاطمى, سيّد حسن. انوار پراكنده ج1. 51:64
فاطمى,سيّد حسن.زبان انقلاب. 54:88
قنبرى همدانى, محمّد. ميراث حديث شيعه. 53:98
محمّدى, حسن. محصّل المطالب فى تعليقات المكاسب(ج1). 51:66
محمّدى, حسن. علوم قرآن. 52:72
مستجاب, محمّدرضا. سيماى امام مهدى(عج) در آيينه شعر عربى. 54:82
موحّدى, محمّدرضا. يادگارنامه استاد دكتر عبدالحسين زرين كوب. 49:56
موحّدى, محمّدرضا. هزاره دوم آهوى كوهى. 50:77
موحّدى, محمّدرضا. مفتاح الهدايه و مصباح العنايه. 51:69
موحّدى, محمّدرضا. كتابشناسى توصيفى دكتر على شريعتى. 51:71
موحّدى, محمّدرضا. نامه فرهنگيان. 53:96
موحّدى, محمّدرضا. زن (از مجموعه: (از اسلام چه مى دانيم؟)). 53:100
موحّدى, محمّدرضا. فرهنگ اشارات ادبيات فارسى. 54:79
مهدوى راد, محمّدعلى. جهاد الإمام السجاد. 49:54
مهدوى راد, محمّدعلى. الهدايه. 50:64
مهدوى راد, محمّدعلى. مرآة الحرمين. 52:59
مهدوى راد, محمّدعلى. موسوعة طبقات الفقها. 53:82
مهريزى, مهدى. عقود الجمان فى جواز تعليم الكتابة للنسوان. 50:70
مهريزى, مهدى. عناية النساء بالحديث النبوى. 54:74
نورى, محمّد. الاتجاه الاشراقى فى فلسفة ابن سينا. 50:72
نورى, محمّد. تجديد الفقه الإسلامى. 51:63
نورى, محمّد. الفكر العربى فى عصر النهضة. 54:83
هدايتى, ابوالفضل. انديشه هاى فقهى ـ سياسى امام خمينى. 54:86
هنر, على محمّد. لهجه بخارايى. 51:67
هنر, على محمّد. اقبالنامه. 52:62
هنر, على محمّد. يادداشتهاى مينوى. 52:63
هنر, على محمّد. از گذشته ادبى ايران. 52:64
هنر, على محمّد. فارسى هروى. 52:65
هنر, على محمّد. وضع ملت و دولت و دربار در دوره شاهنشاهى ساسانيان. 52:66

كتابشناسى موضوعى
اصغر نياويند, شهرام . فهرست مقالات معراج. 54:
انصارى قمى, ناصرالدين. كتابشناسى بحارالانوار. 50:95
پور عقيل, محمّد على. كتابشناسى شيخ محمّد غزالى. 49:91
جعفريان, رسول.فهرست آثار برنارد لوئيس. 52:96
حافظيان, ابوالفضل. فهرست نسخه هاى خطى مدرسه صادقيه سمنان. 53:118
مهريزى, مهدى. كتابشناسى توصيفى كتب تراجم زنان 51:84

مراكز علمى و فرهنگى
شريفى, هادى/ شكوهيان, حسن. بنياد ميراث اسلامى الفرقان.49:84