کتاب آیینه پژوهش

معرفي هاي گزارشي



كليات
كتابشناسى جامع ملاصدرا
ناهيد باقرى خرمدشتى, با همكارى فاطمه عسگرى, چاپ اوّل, تهران, بنياد حكمت صدرا, كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران, 1378, 506ص, وزيرى.
اين كتاب, كتابشناسى و نسخه شناسى موضوعى آثار صدرالمتألهين است. كتاب داراى دو بخش است 1) خطى 2) چاپى, در بخش خطى كتاب هاى ذيل عناوين ادبيات, تفسير, حديث, عرفان و اخلاق, فلسفه, كلام, منطق, و متفرقات گزارش شده است. در بخش دوم كتاب هاى چاپ شده ملاصدرا در دو قسمت چاپ سربى و چاپ سنگى فهرست شده و آنگاه پايان نامه هاى دكترى, كارشناسى ارشد تدوين شده درباره ملاصدرا گزارش شده است. كتاب هايى كه در ضمن آنها از ملاصدرا سخن رفته است و نيز كتاب ها و مقالاتى كه درباره صدرالمتألهين نوشته شده است, بخش ديگرى از كتاب را تشكيل مى دهد. در بخش نسخه هاى خطى مطالب در دو قسمت كتابشناسى و نسخه شناسى آمده است. در بخش كتابشناسى به اجمال از كتاب و محتوى آن سخن رفته است و در بخش نسخه شناسايى به تفصيل نسخه هاى موجود كتاب شناسايى و گزارش شده است.

تحليل فرايندى خط مشى گذارى
محمّد سعيد تسليمى, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1378, 211ص, وزيرى.
كتاب براى مقطع كارشناسى رشته مديريت تدوين شده است و در آن نخست خط مشى گذارى تعريف شده, تعامل آن با عوامل سازمانى بررسى گشته, تعامل آن با عوامل انسانى و با سيستم اطلاعاتى و فنى تحقيق شده است. عناصر تصميم گيرى, فرايند تصميم گيرى, تجزيه و تحليل تصميمات طرح ريزى, عوامل منطقى خط مشى گذارى, هدف گذارى از مباحث ديگر كتاب است.

آموزش بزرگسالان و آموزش مداوم
پيتر جارويس/ مترجم: غلامعلى سرمد, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1378, 352ص, وزيرى.
كتاب براى دانشجويان رشته علوم تربيتى در مقطع كارشناسى و كارشناسى ارشد تدارك ديده شده است. بحث هايى از قبيل توجيه آموزش بزرگسالان, مفاهيم آموزش بزرگسالان, يادگيرى فراگير بزرگسالان, تدريس بزرگسالان, ديدگاه هاى نظرى در اين باره, آموزش از راه دور, معلمان بزرگسالان, طراحى برنامه هاى آموزش و بررسى درك عمل, نظريه و پژوهش محتواى كتاب را تشكيل مى دهد.

جمعيت شناسى جهان
مهدى امانى, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1378, 127ص, وزيرى.
كتاب براى مقطع كارشناسى رشته علوم اجتماعى تدوين شده است و مسائلى از قبيل طرح مسأله شمارش جمعيت, تاريخ پيدايش انسان, چشم انداز آينده, جمعيت جهان و روند توسعه و بررسى مهاجرت هاى بين المللى مورد بحث قرار گرفته است. نويسنده در تأليف كتاب از كتاب جمعيّت جهان ژاك والن فرانسوى بهره فراوان برده است.

ارزشيابى كيفى
روزيتاپل ـ ترجمه عبداللّه نجفى, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1378, 129ص, وزيرى.
كتاب براى رشته كتابدارى و اطلاع رسانى در مقطع كارشناسى ارشد تدوين شده است.
در اين كتاب مباحثى از قبيل ميزان استفاده از كتاب خانه, ساعات كار استفاده از مجموعه, اسناد استفاده نشده, جستجوى اقلام شناخته شده, جستجوى موضوعى, سرعت خدمات فنى كتاب, سرعت امانت بين كتابخانه اى, رضايت مندى استفاده كنندگان و رضايت مندى استفاده كننده از خدمات ارائه شده از راه دور مورد بحث قرار گرفته است.

هزار و يك كلمه ج3
حسن حسن زاده آملى, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 469ص, وزيرى.
جلد سوم از مجموعه (هزار و يك كلمه) آيت الله حسن زاده آملى است كه كشكول و از (موضوعات مختلف نگاشته مى شود. گاهى (كلمه)ها فراتر از بحث معمولى است و عنوان رساله به خود گرفته است. موضوعات كلمه هاى اين مجلد درباره فلسفه, عرفان, فقه, كلام, اخلاق, تفسير و علوم قرآن, حديث, تاريخ, ادبيات, رياضيات نگاشته شده است. 18 كلمه اين مجموعه بس گسترده و در حكم يك رساله است مانند (رساله در تدوين لغت), (سرگذشت شيخ محمدحسين فاضل تونى) رساله اى درباره جن و….

هزار و يك كلمه ج4
حسن حسن زاده آملى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 520ص, وزيرى.
مجموعه اى است از مطالب مختلف و در ادامه مجلدات پيشين. در اين جلد بحث هاى كلامى, فلسفى, عرفانى, اصولى, فقهى, حديثى, علوم قرآنى, رياضى عرضه شده است. برخى از كلمه ها در حدّ رساله هاى مستقل و مفصل هستند, از جمله ادله حركت جوهرى, حركت جوهريه و تحولات ذاتيه, شرح نهج البلاغه (خطبه 184) رساله مبدأ و معاد و…. فلسفه و كلام
نگاهى به معرفت شناسى در فلسفه اسلامى
حسن معلمى, چاپ اوّل, قم, پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى, 1378, 316ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است معرفت شناسى را از ديدگاه فيلسوفان اسلامى پى گيرى كند. در بخش اوّل از معرفت شناسى در ديدگاه فيلسوفان پيشين سخن گفته است از جمله: فارابى, كندى, غزالى, فخر رازى, خواجه نصير طوسى و ملاصدرا.
و در بخش دوم معرفت شناسى را از ديدگاه فلاسفه معاصر گزارش كرده است. در اين بخش آراء و انديشه هاى كسانى چون علامه طباطبايى, استاد مطهرى, محمدتقى مصباح, بررسى تدوين و ارائه شده است. در فهرست و نيز عنوان هاى فصول بخش اوّل و سوم آمده است كه ظاهراً اشتباه است و كتاب دو فصل بيشتر ندارد.

قيامت نزديك است
على شيرازى, چاپ چهارم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1378, 424ص, وزيرى.
كتاب تلاشى است براى تصوير روز حشر بر پايه آيات و روايت و در آن عناوينى از قبيل چگونگى حضور در قيامت, نامه اعمال, دادگاه عدل الهى, شهادت شاهدان, شفاعت و غيره ديده مى شود.

منهج الرشاد لمن أراد السداد
الشيخ جعفر كاشف الغطاء, چاپ اوّل, قم, مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, 1420, 122ص, وزيرى.
كتاب پاسخ مرحوم شيخ جعفر كاشف الغطاء به نامه امير عبدالعزيز بن سعود بنيانگذار حكومت سعودى است. در اين كتاب به مباحثى كه در انديشه وهابيت شرك تلقى مى گردد پرداخته شده و به آنها پاسخ داده شده است. مباحثى از قبيل گونه هاى كفر, مفهوم عبادت, ذبح به غير خدا, نذر براى غير خدا, توسل, استغاثه, شفاعت, زندگى پس از مرگ محتواى كتاب را تشكيل مى دهد.

الفلسفه العليا
آية اللّه السيد رضا الصدر, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1378, 344ص, وزيرى.
كتاب حاصل درس هاى مرحوم حاج آقا رضا صدر براى گروهى از فارغ التحصيلان فلسفه دانشگاه ها است كه توسط خود وى تنظيم و تأليف شده است. مباحث كتاب شامل فايده فلسفه, رابطه علم و فلسفه, شرح اصطلاحات فلسفه, بحث از موجود, بحث هايى درباره ماهيت, بحث از وجود, قوه و فعل, علت و معلول, جوهر و عرض, بحث هايى درباره جسم, حركت و سكون, حادث و قديم, زنده و غير زنده, محسوس و معقول بحث هايى درباره امكان , بحث هايى درباره وجوب و اثبات واجب الوجود است.

الألوسى والتشيع
السيد امير محمد القزوينى, چاپ اوّل, قم, مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, 1420, 445ص, وزيرى.
محمود شكرى آلوسى در كتاب خود (المنحة الألهيه تلخيص ترجمة التحفة الأثنى عشرية) در بررسى تشيع و آيه هاى نازل در شأن اهل بيت(ع) ناروايى ها را روا داشته است. مؤلف اين كتاب تلاش كرده است ديدگاه آلوسى را درباره تشيع نقد كند. كتاب شامل بحث على(ع) و خلافت, بررسى آيه وضو, ادله احكام شرعى, تحريف قرآن, تفضيل على(ع), دفاع از سنت و رسول(ص), روايت از نظر شيعه, بحث هايى درباره امامت, حليت ازدواج موقت, حديث عزت, بحث هاى كلامى درباره توحيد و نبوت, وجوب امامت و برترى على(ع) و اثبات امامت وى.

انسان از حشر تا دادگاه
نعمت الله صالحى حاجى آبادى, چاپ اوّل, قم, مؤلف, 1378, 206ص, رقعى.
كتاب شامل مباحثى درباره قيامت است. ايمان و اعتقاد به قيامت, حشر و چگونگى حشر انواع گوناگون انسان ها, بازرسى اعمال و چگونگى بازرسى اعمال اصناف گوناگون انسان ها و حسرت خوردن گروه هايى از مردم در روز قيامت. اين كتاب با بهره گيرى از آيات و روايات دينى تدوين شده است و شيوه مباحث آن ساده و در سطح فهم عامه است.

دمكراسى قدسى
على اكبر رشاد, چاپ اوّل, تهران, مركز نشر آثار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى, 1379, 266ص, رقعى.
كتاب شامل سخنرانى ها و مقالات نويسنده است كه در كنفرانس ها و مجامع ايراد شده است. نويسنده در اين مقالات بر آن است كه زيرساخت هاى فلسفى ـ كلامى سكولاريسم را توضيح دهد; رابطه دين با پاره اى مقولات سياسى ـ انسانى را تشريح كند و در نهايت راه كارهاى اسلامى ارائه كند.
موضوعاتى از قبيل عوامل پيدايى و پايايى سكولاريسم, پى ساخت هاى معرفت شناختى اين جهانى نگرى, عقلانيت مدرن, نقش دين در دنياى نو, دمكراسى قدس, آزادى, سهم و نقش فكر و فرهنگ دينى در توسعه, تأثير تصوير اسلامى انسان بر سيره و زيست اجتماعى, انسانشناس جان آشنا نسبت دين و ايدئولوژى است.

حقيقت دينى در عصر ما
ويليام مونتگمرى وات; ترجمه ابوالفضل محمودى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 136ص, رقعى.
جايگاه دين در دنياى جديد و در رويارويى با مسائل پيچيده عصر حاضر از مسائل عمده زمان ماست كه يكسر با آنچه در روزگاران گذشته براى بشر مطرح بوده است تفاوت دارد. پاسخ بدين مسأله به گونه اى جدّى از جمله در گرو كشف تحليل و گزارش عناصر مشترك اديان; و جهات همگون اديان با همه گونه گونى آنهاست. آقاى وات كه از متكلمان برجسته مسيحى است با دلبستگى ويژه آى به اسلام (در اين اثر كوشيده است تا به همه كسانى كه به اهميت ايمان دينى در جهان چند دينى روزگار ما باور دارند نشان دهد كه چگونه مى توان حقيقت را در نظام هاى دين گونه گون كشف كرد) و از آن به مثابه زبان مشتركى براى هم گرايى و مشاركت پيش تر در جهت خير و رفاه مادى و معنوى انسان ها سود جست. كتاب در شش فصل سامان يافته است, وات سخن خود را با طرح برخى موضوعات اساسى, مانند محدوديت هاى ذهن و زبان آدمى و ماهيت حقيقت و واقعيت آغاز كرده و سپس به طرح حقايق اصلى عهدين و قرآن پرداخته و در پايان نيز جايگاه كنونى اديان و مشكلات نظرى و عملى فرا روى آن ها را به بحث گذاشته است.

مابعدالطبيعه
ريچارد تيلور; ترجمه و تحشيه محمدجواد رضايى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 367ص, وزيرى.
مباحث كتاب حاضر تمهيدى است بر (مابعدالطبيعه) كه زمينه ورود به اين معرفت را هموار مى كند. در فصل اوّل كتاب از نياز به مابعدالطبيعه سخن رفته است و در فصل دوم از نفس و بدن, فصل سوم نظريه تأثير متقابل نفس و بدن را كاويده و در فصل چهارم از نفس به عنوان كاركرد بدن بحث شده است, اختيار, جبر, تقدير, مكان و زمان, عليّت, وجود و عدم… از جمله بحث هاى اين كتاب است. مترجم پيوست هاى مفصل و روشنگرانه بر فصول كتاب نگاشته است, اين پيوست ها گاه ايضاحى و تبيينى است درباره مطالب متن و گاه تأييد و تكميل. و بالاخره موارد در نقد و بررسى آرا نويسنده كتاب در مواردى كه مترجم آراء او را نااستوار داشته و يا دلايلش را وافى به مقصود نديده است. بخش هاى افزوده مترجم كه از يكسوى جنبه توضيحى دارد و از ديگر سوى حالت نقد و بالاخره مقابله و سنجش آرا مؤلف با آرا فيلسوفان مسلمان, بر غناى كتاب افزوده است. قرآن و حديث
اعلام القرآن
عبدالحسين الشبسترى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 1128ص, وزيرى.
(اعلام قرآن) را, قرآن پژوهان به دو بخش اعلام روشن و صريح و اعلام مبهم تقسيم كرده اند. در آيات الهى گاه از كسانى به صراحت ياد شده و درباره آنها سخنى آمده است. و گاه سخنى درباره كسى آمده است بدون اينكه مشخصاً دانسته شود آن كيست؟! مانند و جاء من اقصى المدينه رجل….
درباره اعلام قرآن تاكنون آثار نگاشته شده است, اين كتاب با همه آنچه نوشته شده است تفاوتى بنيادى دارد. اعلام براساس حروف سامان يافته اند و آنگاه گزيده مطالب موجود در قرآن, تفاسير و احاديث درباره موضوع آمده و سپس آيات مرتبط با آن مؤلف در پانوشت ها به تفصيل منابع و مصادرپژوهى درباره (اعلام) را گزارش كرده است كه براى پژوهشگران بسى مفيد است.

القرآن فى مدرسة اهل البيت
هاشم الموسوى, چاپ اوّل, قم, مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, 1420هـ.ق, 207ص, رقعى.
نويسنده, پس از بررسى كيفيت نزول قرآن و تحريف ناپذيرى قرآن, به تفصيل درباره جمع قرآن و مرجع در تفسير آن سخن مى گويد.
در ادامه موضوعاتى مانند نسخ, تأويل, محكم و متشابه و روش شناخت به بحث و بررسى گذاشته مى شود. نويسنده در تمام اين مباحث, نظر به روايات اهل بيت داشته و كتاب را به زبان عربى نگاشته است.

آيات قرآنى در زمينه بهداشت روانى
بوالهرى, قاسم آبادى و رمضانى, چاپ اوّل, تهران, سازمان جهانى بهداشت, 1378, 50ص, وزيرى.
هدف از تأليف اين كتاب, ارائه آياتى از قرآن كريم است كه به طور مستقيم و غيرمستقيم, مفاهيم نوين بهداشت روانى را مطرح نموده است. آنگاه با مراجعه به كشف الآيات و منابع مختلف ديگر از جمله (المعجم المفهرس), گروهى از آيات را كه مستقيم و يا غيرمستقيم به بهداشت روان, ارتباط دارد, استخراج گرديده است. پس از آن مفاهيم آيات را به بحث گذاشته و يا با تفاسير مختلف مقايسه كرده اند تا نزديك ترين مفهوم بهداشت روانى از ديدگاه قرآن كريم به دست آيد.

شناخت نامه تفاسير
سيد محمدعلى ايازى, چاپ اوّل, رشت, انتشارات كتاب مبين, 1378, 328ص, رقعى.
اين كتاب نگاهى است اجمالى به 130 تفسير شيعه و سنى. مؤلف تفاسير را براساس حروف آغازين آنها سامان داده و در گزارش و شناساندن هر تفسير ابتدا كتابشناسى گزارمانى آن را ارائه داده است و آنگاه توضيحاتى كوتاه درباره محتوى تفسير, شيوه مؤلف در تفسيرنگارى و گاه مواضع مفسر آورده است. در پايان نيز تفاسير را براساس نام هاى مؤلفان نيز فهرست كرده است.

كاوشى در تاريخ جمع قرآن
سيد محمدعلى ايازى, چاپ اوّل, رشت, انتشارات كتاب مبين, 1378, 128ص, رقعى.
چگونگى جمع قرآن و زمان جمع و تدوين قرآن از جمله مباحث مهم علوم قرآنى است كه از جهاتى در موضوعات ديگر علوم قرآنى تأثير مستقيمى دارد. مؤلف از ميان اقوال متعدد مرتبط با جمع قرآن, بر اين باور است كه قرآن با همين سبك و سياق و شكل و ترتيب زمان رسول الله(ص) جمع شده است; بدين سان كوشيده است پس از تبيين مسأله و به اصطلاح (تحرير محل نزاع) ادله معتقدان به جمع زمان خلفا را آورده نقد كند و دلايل خود را براى توفيقى بودن جمع قرآن و تدوين و ترتيب آن بدين سان كه اكنون در پيش روى ماست در زمان رسول الله(ص) ارائه كند.
موضوع بحث به پژوهش بيشترى نياز دارد و اين كتاب مى تواند در گشودن ابعادى از بحث سودمند افتد.

جامعيت قرآن
سيد محمدعلى ايازى, چاپ اوّل, رشت, انتشارات كتاب مبين, 1378, 200ص, رقعى.
اين كتاب, پژوهشى استنادى و تحليلى از مسأله جامعيت قرآن و قلمرو آن است. مؤلف ابتدا (مفهوم جامعيت) را روشن كرده است و آنگاه در اثبات جامعيت دلايل گونه گون قرآنى, عقلانى را آورده است. پيوند بحث جامعيت با خاتميت در فصل دوم به بحث نهاده شده است و در فصل سوم از قلمرو دين و تفسيرهاى گوناگون از جامعيت در درازناى تاريخ سخن رفته است. ملاك هاى جامعيت محتواى فصل چهارم است; فصل پنجم عهده دار بحث از جامعيت در علوم اسلامى است كه در پايان آن قرآن و جامعيت آن در پيوند با علوم و نيز چرايى و چگونگى گرايش به اشتمال قرآن بر علوم بحث شده است.

پژوهشى در باب اسرائيليات در تفاسير قرآن
محمدتقى ديارى, چاپ اوّل, تهران, دفتر پژوهش و نشر سهروردى, 1378, 296ص, رقعى.
(اسرائيليات) به مفهوم گزارش ها, نقل ها و احاديث دخيل در حوزه فرهنگ اسلامى بويژه تفسير كتاب الهى, كه بلحاظ گستردگى آن از سوى يهوديان و يهودى تباران عنوان (اسرائيليات) يافته است. در پژوهش هاى اسلامى بسى مهم و در تفسير مهمتر است. توجه به اين موضوع البته نه با اين عنوان ريشه اى كهن دارد اما در سال هاى اخير توجه پژوهش گران را بجدّ به خود معطوف داشته است. اين نوشته يكى از آثارى است كه اخيراً در اين باب رقم خورده است. در فصل اوّل اين مجموعه به تفسير روش ها و منابع آن پرداخته شده است; و در فصل دوم از قرآن و پيوند آن با ديگر كتاب هاى آسمانى سخن رفته است. فصل سوم زمينه هاى حضور اسرائيليات در فرهنگ مكتوب اسلامى و انگيزه هاى ناقلان از نقل آنها بررسى شده و از فصل پنجم به شناسايى و شناساندن چهره هايى پرداخته شده است كه در گسترش آن نقش داشته اند. در فصل پنجم از دلايل پذيرش و عدم پذيرش روايات اصل كتاب و چندى و چونى آن بحث شده است و بالاخره, در فصل ششم نمونه هايى عينى از اين گزارش ها نقد شده است.

كشف الرس عن حديث ردّ الشمس
محمدباقر محمودى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه معارف اسلامى, 1378, 320ص, جيبى.
جريان (بازگشت آفتاب) در حيات رسول الله(ص) پس از غروب آن براى اداى نماز على(ع) از جمله معجزات رسول الله و فضائل و مناقب مولى اميرالمؤمنين على(ع) است كه در متون تاريخى و حديثى نقل ها و گزارش هاى فراوانى دارد. گواينكه برخى از كسان كه فضائل مولى را برنمى تابيده اند كوشيده اند تا بگونه اى وقوع آن را انكار كنند, اما گزارش هاى فراوان آن چنان نيست كه بتوان آن را انكار كرد. در اين كتاب محقق جليل القدر حضرت آقاى محمودى ابتدا اصل واقعه را گزارش كرده است و آنگاه از كسانى سخن گفته است كه درباره حادثه كتاب هاى مستقلى نگاشته اند سپس از كسانى ياد كرده است كه در ضمن آثار خود نقل هاى مرتبط با آن را گزارش كرده اند و گاه بر صحت نقل ها تأكيد ورزيده اند و گاه به كسانى كه در نقل ها ترديد روا داشته اند طعن زده اند. آنگاه پژوهش علامه امينى(ره) را از كتاب گرانقدر (الغدير) يكسر نقل كرده اند و در نهايت دو رساله مهم در اين زمينه را تصحيح كرده آورده اند: 1ـ كشف اللبس عن حديث ردّ الشمس از سيوطى; 2ـ مزيل اللبس عن حديث ردّ الشمس) محمد بن يوسف شامى صالحى.
بر روى هم كتاب (كشف الرس…) اثرى است سودمند و خواندنى.

الوضاعّون واحاديثهم الموضوعه
عبدالحسين الأمينى, چاپ اوّل, قم, مركز الغدير للدراسات الأسلاميه, 1420, 512ص, رقعى.
جريان وضع و جعل حديث در فرهنگ اسلامى گو اينكه جريان فسادآفرين و تأسف انگيز است; اما واقعى است صادق و حقيقتى است كه در حوزه فرهنگ اسلامى اتفاق افتاده است. برخى از عالمان اهل سنت نه تنها اصل ظهور و بروز اين جريان را در صدر اسلام انكار كرده اند كه وضع و جعل را به شيعه نسبت داده اند علامه امينى(ره) در ضمن بحثى بنيادين و درازدامن هم اصل بحث را تنقيح كرده و ظهور و بروز آن را اثبات كرد, و هم چهره هاى دروغ پرداز را معرفى كرده است. آقاى سيد راى يوزبكى اين بحث را از الغدير جدا ساخته و با تحقيقى جديد آن را عرضه كرده است. كتاب داراى دو فصل است. در فصل اوّل از حديث موضوع سخن رفته است و علامات وضع و زمينه ها و زمان ظهور آن و نيز از اسباب وضع; و در فصل دوم ضمن برشمردن نمونه هايى از وضع ها و جعل ها ذيل عنوان (سلسله الكذابين والوضاعين) و براساس حروف نام هفتصد نفر از راويان گزارش شده است كه براساس منابع اهل سنت اهل وضع حديث و جعل خبر بوده اند.

الغدير فى الكتاب العزيز
عبدالحسين الأمينى, چاپ اوّل, قم, مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, 1420, 119ص, رقعى.
علامه جليل القدر حاج شيخ عبدالحسين امينى در كتاب ارجمند خود (الغدير) بحثى پى نهاده است درباره جريان غدير در كتاب الهى و در آن سه آيه را با دقت و استوار و با تكيه بر اسناد اهل سنت تفسير كرده است. آيات (اكمال), (ابلاغ) و (عذاب). (مركز پژوهش هاى اسلامى غدير) اين بخش را از آن كتاب جدا كرده و با تحقيقى جديد نشر داده است.

راه قرآن
سيد رضا صدر, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 223ص, وزيرى.
(راه قرآن) از آثار خواندنى و سودمند فقيد سعيد حضرت آيت الله حاج رضا صدر است. در كتاب, مؤلف با قلمى روان, برداشتى استوار, نكته ها و آموزه هاى ارجمندى را از قرآن استخراج و عرضه كرده است.
نه افراط و نه تفريط, نه جبر و نه تفويض, گشوده بودن راه, تدبير و تقدير اصل روا شمردن بيع و ناروا شمردن ربا, اصل وجوب روى دين, ميانه روى در عبادت, ميانه روى در نيكوكارى و…. عناوين بسيار اجتماعى و اخلاقى ديگر كه بر پايه آيات استخراج شد و در پرتو روايات و احاديث شرح و توضيح شده اند.

اركان اسلام در نهج البلاغه
ابراهيم سيد علوى, چاپ اوّل, تهران, انتشارات بنياد نهج البلاغه, 1378, 65ص, پالتويى.
مؤلف در اين نگاشته, اركان اسلام را براساس نصوص نهج البلاغه عرضه كرده است. عناوينى كه درباره آنها جملات نهج البلاغه عرضه شده است, عبارتند از: نماز, روزه, خمس و زكات, حج, جهاد, امر به معروف و نهى از منكر, تولى و تبرى. همه عناوين در آغاز توضيح داده شده است و آنگاه نصوص نهج البلاغه با توضيحى در ابعاد مختلف موضوع ارائه شده است.
يادآورى كنيم كه اين كتاب ابتدا به سال 1366 نشر يافته است پس از آن دوبار به وسيله اداره كل امور فرهنگى و هنرى, معاونت پژوهشى وزارت آموزش و پرورش بدون نام مؤلف و بدون تاريخ نشر يافته است هربار در 50هزار نسخه! اكنون بنياد نهج البلاغه بار ديگر با هيئتى چشم نواز و با نام مؤلف آن را نشر داده است.

الأربعينات فى القرآن والحديث والتاريخ والأدب
محمود اكبرزاده خراسانى, چاپ اوّل, مشهد, بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى, 1378, 874ص, وزيرى.
مؤلف با جستجوى گسترده در منابع حديثى, تاريخى و ادبى كوشيده است تا مواردى را كه به نحوى مرتبط با (اربعين/چهل) بوده است گزارش كند. مؤلف كتاب را براساس حروف سامان داده است و ذيل عناوين آيات, روايات و گزارش هاى تاريخى مرتبط را عرضه كرده است. نمونه هايى را بياوريم, در ذيل (حَبَش) گزارشى تاريخى را آورده است كه تعداد مهاجران به حبشه 40 مرد بوده اند. (/163). در ذيل (حج) آورده اند كه ثواب يك درهم انفاق در حج معادل چهل هزار درهم است. (همان). عايشه مى گويد: گاه مى شد كه 40 شب مى گذشت و در خانه رسول خدا(ص) چراغى روشن نمى شد. (351). حديث غدير را احمد بن حنبل از چهل طريق نقل كرده است و….

محمد(ص) در نگاه على(ع)
سيد محمدرضا دين پرور, چاپ اوّل, تهران, بنياد نهج البلاغه, 1379, 87ص, پالتويى.
اين كتاب نيز از همان مجموعه است و آنچه درباره حضرت محمد(ص) در نهج البلاغه آمده مؤلف استخراج و ترجمه كرده است.

حكومت و مردمدارى
گروه ترجمه بنياد نهج البلاغه, چاپ هشتم, تهران, بنياد نهج البلاغه, 1379, 67ص, رقعى.
محتواى اين كتاب فرمان اميرالمؤمنين على(ع) است به مالك اشتر.
در صفحات زوج متن عهدنامه مالك اشتر آمده است و در روبرو, صفحات فرد ترجمه آن با تيترگذارى مناسب.
اعراب گزارى هاى متن عربى و ترجمه هاى روان و مشخص نمودن فرازها, كتاب را چشم نواز و خواندنى كرده است.

راه و رسم زندگى از ديدگاه نهج البلاغه
اسماء مشكى فام, سيد جمال الدين دين پرور, چاپ اوّل, تهران, بنياد نهج البلاغه, 1378, 53ص, پالتويى.
در اين جزوه 52 موضوع به اختصار با استفاده از نهج البلاغه به عنوان راه و رسم زندگى بيان شده است از قبيل: اسلام چيست؟; ايمان چيست؟; قرآن چيست؟; صفات مؤمن; روابط اجتماعى; سلاح بصيرت و….
چنانچه جزوه از يك فهرست برخوردار بود استفاده از آن آسان تر مى شد.

فرزندم چنين باش
سيد جمال الدين دين پرور, چاپ پنجم, تهران, بنياد نهج البلاغه, 1379, 67ص, رقعى.
كتاب با يك پيش گفتار دو صفحه اى آغاز و ادامه آن ترجمه نامه سى ويكم نهج البلاغه است كه سفارش هاى مهم تربيتى اميرالمؤمنين(ع) به فرزندش امام حسن(ع) مى باشد.

از پارسايان برايم بگو
سيد جمال الدين دين پرور, چاپ اوّل, تهران, بنياد نهج البلاغه, 1377, 32ص, وزيرى.
اين جزوه ترجمه و شرح خطبه (همّام) نهج البلاغه مى باشد.
خطبه (همام) از معروف ترين خطبه هاى نهج البلاغه است كه در آن اوصاف پرهيزكاران و متقين از زبان اميرالمؤمنين على(ع) بيان شده است.

تاريخچه غديرخم
سيد جمال الدين دين پرور, چاپ اوّل, تهران, بنياد نهج البلاغه, 1378, 11ص, پالتويى.
در اين جزوه تاريخچه مختصرى از غديرخم بيان شده است.

المسيح فى القرآن
سيد رضا صدر, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 156ص, وزيرى.
اين كتاب اثرى است خواندنى كه با نهايت گزيده نگارى و براساس آيات چهره اى نورانى و ارجمند از مسيح بن مريم رسول الهى; و پيامبر عشق و جهاد ترسيم كرده است. مسيح در نگاه قرآن, مادر عيسى(ع) خلقت عيسى, بعثت مسيح, رسالت آن بزرگوار, ايمان به عيسى و تهى از غلوّ درباره آن بزرگوار و نمونه هايى از معجزه ها و كرامت هاى حضرت مسيح از جمله عناوين و موضوعات اين كتاب است.

اسوه هاى قرآنى و شيوه هاى تبليغى آنان
مصطفى عباسى مقدم, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 448ص, وزيرى.
قرآن كريم براى تربيت نسل ها و بركشيدن انسان ها به قله هاى معرفت و عمل, مستقيم و غيرمستقيم, انديشه, زندگانى و فرجام نيكان و بدان را در پيشديد نهاده است. در همين سمت وسوى از جمله موضوعات جالب و آموزنده قرآن طرح زندگى پيام آوران حق و مبلغان حقيقت و تكيه بر شيوه هاى آنان در برخورد با مردم, هدايت انسان ها و تربيت جامعه هاست. اين پژوهش عهده دار معرفى اسوه هاى تبليغ و شيوه هاى تبليغى آنان است. كتاب در يك مقدمه و سه بخش نگاشته شده و بر روى هم سيره تبليغى حدود چهل شخصيت قرآن و چند جماعت نمونه را از منظر شيوه شناسى به بررسى نهاده است. فصل اول كتاب عهده دار بحث هاى مقدماتى است, از قبيل كليات, مفاهيم و واژه ها, معرفى شيوه اسوه نمايى و تنوع شيوه هاى تبليغى. در بخش دوم در ضمن سه فصل انبياء الهى معرفى شده, شيوه هاى تبليغى آنها تبيين شده است در اين بخش اوج چهره نمايى هريك از رسولان در ابلاغ مشخص شده است به مثل, هور اسوه صداقت در تبليغ, لوط, اسوه مبارزه با فساد اخلاقى, صالح, اسوه صبر و مقاومت, اسماعيل اسوه اطاعت محض و….
بخش سوم مشتمل است بر زندگانى و گزارش شخصيت برجسته قرآنى و شيوه هاى تبليغى آنها كه پيامبر نبوده اند, مانند مريم, لقمان, ذوالقرنين و….
كتاب (اسوه هاى قرآني…) نگاهى است نو به موضوع مرتبط با قصص, خواندنى و سودمند.

حديث الغدير
عبدالحسين الأمينى, چاپ اوّل, قم, مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, 1419, 206ص, رقعى.
عالم عاليقدر و پژوهشگر بى بديل علامه حاج شيخ عبدالحسين امينى, موضوع ولايت و حادثه اى را كه در (غديرخم) اتفاق افتاد و به جريان (غدير) شهره گشت از زاويه هاى مختلف به بحث نهاده و در مجموعه ارجمند و عديم النظيرش (الغدير) آورده است. بخشى از الغدير كه به جريان غدير در اسناد تاريخى پرداخته و مفاد آن را در پرتو آگاهى هاى تاريخى و ادبى كاويده است, از آن جدا شده با تحقيق مجدد در قالب كتابى خُرد ارائه شده است.
افزون بر آنچه ياد شد, قرائنى كه نشان مى دهد مراد از مولى, اولى به تصرف و زعيم و پيشوا هست, نيز در اين كتاب آمده است. فقه و حقوق
جاسوسى و خيانت به كشور
عادل ساريخانى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1378, 391ص, وزيرى.
كتاب تحقيقى فقهى و حقوقى درباره جاسوسى و خيانت به كشور است. در بخش اول آن مباحث كلى از قبيل تعريف اصطلاحات مربوطه, مسأله از ديدگاه فقه, ماهيت جاسوسى, سابقه تاريخى مورد بحث قرار گرفته است. در بخش دوم جاسوسى از ديدگاه اسلام, و در حقوق موضوعه بحث شده است و بخش سوم موضوع خيانت به كشور در پنج فصل آمده است. مباحثى از قبيل خيانت به كشور از نظر اسلام و حقوق موضوعه, قوانين قبل از انقلاب اسلامى و بعد از آن و در حقوق تطبيقى مباحث اصلى اين فصول هستند.

عجائب احكام اميرالمؤمنين
علامه سيد محسن الامين العالمى, چاپ اوّل, قم, مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, 1420, 229ص, وزيرى.
كتاب گزارش قضاوت هاى شگفت امام على(ع) مى باشد. و شامل قضاوت هاى آن حضرت در زمان پيامبر(ص), خلفاى پيشين و قضاوت هاى وى در زمان حكومتش است و ده ها مورد را شامل مى شود.

اخلاق و حقوق بين الملل
ناصر قربان نيا, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1378, 240ص, وزيرى.
كتاب براى دانشجويان رشته حقوق و روابط بين الملل تهيه شده است. نقش اخلاق در شكل گيرى قواعد حقوقى, اخلاق و مبناى حقوق بين الملل, و اخلاق و اهداف حقوق بين الملل از مباحث مهم كتاب مى باشد.
مؤلف بر اين باور است كه اخلاق بايد در حقوق بين الملل جايگاه رفيع داشته باشد و در همه عرصه هاى زندگى فردى و اجتماعى صدرنشين باشد و در اين كتاب در پى اثبات همين امر است.

حضور قلب در نماز
على اصغر عزيزى تهرانى, چاپ سوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1378, 200ص, وزيرى.
كتاب در چهار فصل مباحث مربوط به حضور قلب در نماز, عوامل حواس پرتى و نيز عوامل حضور قلب را بررسى كرده است. كتاب قبلاً در همين نشريه معرفى شده است.

فقيهات بين السنة والشيعه
عاطف سلام, چاپ اوّل, قم, مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, 1420, 102ص, وزيرى.
در اين كتاب چند مبحث اختلافى از نظر شيعيان و سنيان مورد كاوش قرار گرفته است.
اين مباحث عبارتند از: جمع بين دو نماز, مسح بر پا, مسح بر خفين [جوراب], سجده بر زمين, اذان و ازدواج موقت.

قواعد كلى استنباط
آية اللّه سيد محمّدباقر صدرـ ترجمه رضا اسلامى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1378, 472ص, وزيرى.
كتاب ترجمه و شرح حلقه دوم از كتاب (دروس فى علم الأصول) است. در اين جلد مباحثى از قبيل تعريف علم اصول, موضوع علم اصول, حكم شرعى و تقسيم هاى آن, حجيت قطع, ادلّه و تعيين روش در آن, دلايل محرزه, دليل شرعى لفظى و مباحث مربوط به ادلّه لفظى دلايل غير لفظى و اثبات حجيّت دلالت در دليل شرعى.
با آن كه معمولاً ترجمه و شرح به انگيزه آسان سازى مطالب كتاب مبدأ انجام مى گيرد. اين ترجمه از ساختار بيانى نسبتاً دشوارى برخوردار است.

مباحثى از اصول فقه
دكتر سيد مصطفى محقق داماد, چاپ اوّل, تهران, مركز نشر علوم اسلامى, 1378, 235ص, رقعى.
كتاب دفتر سوم از مجموعه مباحث اصول فقه است كه دو دفتر آن پيشترها نشر يافته است. در اين دفتر به مباحث اصول عمليه پرداخته شده. بحث استصحاب, تعريف و تقسيمات آن, مبحث برائت و دلايل حجيّت آن و مبحث تخيير و موارد كاربرد آن, اشتغال و يا احتياط و تقسيم هاى اين مبحث, تعارض ادلّه و مباحث مربوط به آن از ديگر مباحث كتاب هستند.

احكام روابط زن و مرد و مسائل اجتماعى آنان
سيد مسعود معصومى, چاپ نوزدهم, قم, انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 204ص, رقعى.
روابط زن و مرد از جمله مناسبات اجتماعى است كه لزوم رعايت احكام شرعى در آن, براى جلوگيرى از انحطاط اخلاقى جامعه, نمايان و آشكار است.
با توجه به حساسيت مسأله و لزوم آگاهى عمومى از احكام مربوط به آن, كتاب (احكام روابط زن و مرد) با شيوه اى منظم و روشمند و مطابق با فتاواى چند تن از مراجع بزرگ, احكام روابط زن و مرد تبيين شده است.

همسردارى
ابراهيم امينى, چاپ شانزدهم, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1378, 303ص, وزيرى.
كتاب در برگيرنده مباحثى درباره شيوه همسردارى و وظيفه زن و مرد در برابر يكديگر و در قبل خانواده مى باشد. مباحثى از قبيل خوش برخوردى, كم كردن توقع ها, توجه به خواست يكديگر, اعتماد به يكديگر, كمك به هم, كنترل خشم و ديگر ويژگى هايى كه در استحكام خانواده نقش جدى دارد در اين كتاب بحث شده است. اخلاق و تعليم و تربيت
انسان از خاك تا خاك
نعمت الله صالحى خاجى آبادى, چاپ اوّل, قم, مؤلف, 1379, 272ص, رقعى.
بخش اول كتاب, درباره دوران اوليه انسان كه از خاك شروع مى شود و به خاك برمى گردد, سخن مى گويد. در بخش دوم, شامل مباحثى درباره دوران برزخ است. موضوع بخش سوم كتاب, بررسى حوادث پس از مرگ تا رستاخيز است. حاضر شدن در دادگاه قيامت و شهادت دادن گواهان, از مباحث بخش چهارم كتاب است. آخرين بخش كتاب, از دوران و تحولات آينده انسان و سير او در قيامت, سخن مى گويد.

اخلاق معاشرت
جواد محدثى, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1379, 328ص, رقعى.
مؤلف ابتدا مباحث اين كتاب را در حالت مقالاتى مسلسل در مجله (پيام زن) عرضه كرده است كه اكنون با اندكى بازنگرى به صورت كتاب منتشر مى شود.
نويسنده سعى كرده است آداب معاشرت را با نثرى روان, شيوا و گويا و بهره ورى از معارف دينى در اختيار خانواده, و جوان ها قرار دهد. شناخت و مراعات حقوق ديگران, سلام و مصافحه, خوشرويى و خوشخويى, مردم دارى, صله رحم, ديد و بازديد, با همسايگان, سوغات و عيادت, حريم خانه و زندگى, آيين دوستى, رازدارى, كارگشايى, عزت نفس, صداقت و سازگارى از جمله عناوين است كه در اين كتاب مورد بحث قرار گرفته اند.

تحليل اجتماعى از صله رحم
سيد حسين شرف الدين, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1378, 391ص, وزيرى.
نويسنده در فصل اوّل كتاب كلياتى از ابعاد فقهى صله رحم و قطع آن را نشان مى دهد. در فصل دوم انواع صله رحم را تبيين مى كند و در فصل سوم از كسانى ياد مى كند كه به آنان ارحام روحانى اطلاق مى كند از قبيل پيامبر(ص) امامان(ع) و دانشوران; در فصل چهارم به موضوع از زاويه آيات و روايات مى نگرد كه اين طولانى ترين فصل كتاب است. در فصل پنجم همين موضوع را از ديدگاه اديان و مذاهب پيشين بحث مى كند. در فصل ششم آثار صله رحم را تحليل مى كند. در فصل هفتم اهميت موضوع را از ديدگاه جامعه شناسان مى نگرد. فصل هشتم نقش دين را در ايجاد و تحكيم روابط اجتماعى نشان مى دهد. در فصل پايانى علل قطع ارتباطات خويشاوندى را بررسى مى كند.

تعليم و تربيت در نهج البلاغه
عبدالمجيد زهادت, چاپ اوّل, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, 1378, 245ص, وزيرى.
كتاب موضوع تعليم و تربيت را از نگاه نهج البلاغه مورد بررسى قرار مى دهد. ارزش علم, تشويق به دانش, نكوهش نادانى, آداب آموزش, پرهيز از گفتار بدون آگاهى, دانش هاى سزاوار آموزش, وظايف دانشوران مباحث بخش اول كتاب است. نويسنده در بخش دوم به موضوع تربيت مى پردازد و مباحثى از قبيل مفهوم تربيت متصديان تربيت اعم از مربيان الهى و پدر و مادر از مباحث جدى اين بخش است. پايان اين بخش شرح نامه 31 نهج البلاغه و آموزش هاى تربيتى موجود در آن است.

دروغ
سيد رضا صدر, چاپ دوم, قم, مركز انتشارات دفتر تبلغات اسلامى, 1378, 256ص, وزيرى.
كتاب سلسله درس هاى مرحوم صدر در پنج شنبه شب هاى سال چهل است كه به قلم خود آن مرحوم تحرير شده است. كتاب شامل 24 بخش است و در آن مهمترين موضوع هاى مرتبط با دروغ مورد بررسى قرار گرفته است. پاره اى از عناوين كتاب به اين شرح است: دروغ, دروغ و دو رويى, علامت هاى نفاق, ريشه دروغ, دروغ و ايمان, دروغ گناه كبيره است, دروغ كليد گناهان, كذّاب دروغ در راه خودنمايى, دروغ هاى گوناگون, دروغ بر خدا و پيامبر(ص), تهمت و افترا, زيان هاى اجتماعى دروغ, دروغ هاى روا و….

راهنمايى و مشاوره تحصيلى و شغلى
دكتر عبدالله شفيع آبادى, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1378, 220ص, وزيرى.
كتاب براى دانشجويان رشته علوم تربيتى در مقطع كارشناسى تهيه شده است و داراى هفت فصل است. مباحث كلى از قبيل تعريف مفاهيم و اصطلاحات در فصل اوّل بحث شده است. فصل دوم به راهنمايى و مشاوره تحصيلى اختصاص دارد. در فصل سوم همين بحث در رابطه با شغل مطرح است. فصل چهارم به اطلاعات تحصيلى و شغلى مى پردازد. فصل پنجم به تعريف كار, شغل و حرفه و عوامل مؤثر بر اشتغال مناسب مى پردازد. در فصل ششم انتخاب شغل و مشكلات آن بررسى شده است و در فصل هفتم مشاغل طبقه بندى شده است و پايان بخش كتاب چند ضميمه است.

در حريم دل
علامه مجلسى, چاپ اوّل, قم, مرصاد, 1376, 85ص, رقعى.
اين كتاب شامل سه رساله كوچك از مرحوم علامه مجلسى است. الهى نامه, مصيبت نامه و انشاء حديث شوق به عتبات عاليات كه محتواى آنها, عموماً مناجات مى باشد. تاريخ و شرح حال
نقد و بررسى منابع سيره نبوى
جمعى از مؤلفان, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1378, 424ص, وزيرى.
اين كتاب به آهنگ شناسايى شناساندن و نقد متون تاريخى به قلم آمده است. بخش هاى مختلف آن را نويسندگان مختلفى نوشته اند, امّا همه را آقاى جعفريان از نظر گذرانده و بواقع مجموعه حاضر با اشراف و نظارت وى سامان يافته است. در مقاله اوّل كه به خامه آقاى جعفريان است (نقش تاريخى امام على(ع) در زمان پيامبر از نگاه ابن اسحاق و ابن هشام) بررسى شده است. (ابن عبدالبر اندلسى و سيره نبوى) عنوان مقاله دوم است كه در آن دو كتاب ابن عبدالبر بررسى شده است. (نقش خاندان زبير در تدوين سيره نبوى) در مقاله سوم بررسى شده است, و در مقاله چهارم از (ديدگاه هاى واقدى و ابن سعد در روايت سيره) سخن رفته است. (كتاب ابن اسحاق و چگونگى آن وضع تعمل آن و…) در مقاله پنجم بررسى شده است; و جلوه هاى سيره پيامبر در صحيح بخارى موضوع مقاله ششم است. عناوين مقالات ديگر چنين است: (روايات تاريخى واقدى در انساب الأشراف بلاذرى بخش سيره نبوى), مغازى موسى بنى عقبه و مقايسه آن با سيره ابن اسحاق, اصلاحات تاريخنگارى در طبقات الكبرى, منبع شناسى صحابه: الأصابه فى تمييز الصحابه, نقد و بررسى سفر پيامبر(ص) به شام, كتابشناسى نظام حكومت پيامبر منابع ابن كثير در نگارش شيوه نبوى, فهرست كتاب هاى سيره كتابخانه تخصصى تاريخ اسلام و ايران.
چنانكه ديديم هيچ گونه نظمى بر كتاب حاكم نيست, به هر حال مقالاتى است درباره منابعى از سيره نبوى, اما مقالات تحقيقى است و سودمند و خواندنى.

لهوف سيد بن طاووس
ترجمه و تصحيح: عقيقى بخشايشى, چاپ ششم, قم, نويد اسلام, 1379, 318ص, وزيرى.
اللهوف, در شمار معتبرترين مقاتلى است كه به قلم يكى از بزرگ ترين دانشمندان شيعى (سيد بن طاووس) به رشته تحرير درآمده است. مترجم در مقدمه كتاب, خلاصه اى از سير مقتل نويسى را يادآور شده است. از ويژگى هاى ترجمه حاضر, اعراب گذارى و ترجمه روان آن است. در پايان كتاب, ترجمه (حكاية المختار فى اخذ الثار) نوشته ابى مخنف آمده است كه مترجم از آن به (فرجام قاتلان) ياد كرده است.

فرازهاى فروزان
غلامرضا گلى زواره, چاپ اوّل, قم, انتشارات حضور, 1379, 552ص, وزيرى.
اين كتاب پژوهشى است در سيره اخلاقى, تربيتى و عرفانى حضرت امام خمينى(ره) كه مؤلف آن را در نوزده فصل رقم زده است. در فصل اوّل از دوران كودكى و محيط پرورشى امام(ره) سخن رفته است. فصل دوم با عنوان از خمين تا جماران گزارشى است از زندگانى امام(ره) مختصر اما گويا.
انس با قرآن, طراوت عبادت عناوين فصل هايى است كه مؤلف در آنها از شيفتگى امام به كلام الله و دلدادگى آن بزرگوار در بندگى سخن گفته است. در ذيل عنوان (جوياى جمال حق) از پيوند امام با معشوق در قالب دعا ياد شده است و در فصل ديگر نشان داده شده است كه رفتار امام(ع) تابشى است از بستر اهل بيت(ع), شيوه هاى تدريس, نظم و تدبير, مكارم و فضايل اخلاق, پژوهش و نگارش عرفان حماسى و حماسه عرفانى از جمله عناوين ديگر فصل هاست.
كتاب آقاى گلى زواره كتابى است خواندنى و سودمند.

روضة الشهداء
ملاحسين كاشفى سبزوارى, چاپ اوّل, قم, دفتر نشر نويد اسلامى, 1379, 544ص, وزيرى.
اثر بلند آوازه ملاحسين كاشفى است كه به روزگارى كتاب بالينى روضه خوانان و مرثيه سرايان و محفل آرايان بوده است. كتاب كاشفى گواينكه از قوت لازم برخوردار نيست و گزارش هاى سست و نااستوار در آن فراوان است امّا نقاط قوت آن مانند نثر استوار و بيان دلنشين و گاه نقل ها و گزارش هاى خواندنى آن را نيز نبايد از نظر دور داشت, پيشتر مقاله مفصلى در چگونگى اين كتاب بويژه گزارش منابع آن آمده است. كتاب را آقاى عقيقى بخشايشى تصحيح كرده و در ضمن مقدمه اى از چگونگى كتاب سخن گفته است.

رجال الشيعه فى أسانيد السنه
محمدجعفر طبسى, چاپ اوّل, قم, مؤسسه معارف اسلامى, 1420, 548ص, وزيرى.
مؤلف با جستجو در اسانيد (صحاح سته) راويان شيعه در سند روايات آن كتاب ها را شناسايى و شناسانده است, رجال براساس حروف آغازين نام ها تنظيم شده و در ذيل نام ها از شخصيت و وثاقت, تشيع طبقه روايى رجال و جايگاه روايت آنها در صحاح سته سخن رفته است.

ياد ياران
مرتضى بهرامى, چاپ اوّل, قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, 1378, 145ص, وزيرى.
ياد ياران در بردارنده بيست حادثه جانبازى در زندگى شخصيت هاى صدر اسلام است كه در شكل داستان پردازش شده است.

روشن تر از مهتاب
احمد محجوب, چاپ اوّل, قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, 1378, 142ص, وزيرى.
سعد بن معاذ يكى از جانبازان صدر اسلام و از اصحاب ارزشمند پيامبر(ص) است. نويسنده زندگى وى را در شكل داستانى در چهارده فصل تحرير كرده است.

چكيده تاريخ پيامبر اسلام(ص)
دكتر محمد ابراهيم آيتى, چاپ اوّل, تهران, سمت, 1378, 244ص, وزيرى.
كتاب خلاصه اى از تاريخ اسلام مرحوم آيتى است كه در آن نخست حوادث زندگى پيامبر(ص) در مكه و حوادث دوران كودكى, نوجوانى و نيز دوران بعثت آن حضرت بحث شده است و سپس طبق سال شمار زندگى وى در مدينه تا فتح مكه و درگذشت آن حضرت پى گيرى شده است.

دريغا عشق كه شد و باز نيامد
محمد قراگزلو, چاپ اوّل, قزوين, دانشگاه آزاد اسلامى قزوين, 1378, 60ص, رقعى.
نوشته اى در باب نامردى هاى كوفيان, شاميان و ابوسفيانيان است كه در جريان كربلا وجدان خويش را زير پا گذاشتند و خاندان اهل بيت(ع) را آماج كينه ها و ناجوان مردى ها قرار دادند.

برگى در نسيم
غلامرضا آبروى, چاپ اوّل, قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, 1378, 105ص, رقعى.
كتاب روايتى داستان گونه از زندگى چند تن از جانبازان صدر اسلام از قبيل معاذ بن عمرو, عمرو بن معاذ, جندب بن مكيث, نسيبه و پسرش عبداللّه, سعد بن معاذ, علقمة بن قيس و جندب بن عبدالله است.

تحريفات عاشورا
حاج ميرزا حسين نورى, تحقيق و تعليق مصطفى درايتى, چاپ اوّل, قم, انتشارات استاد محمد مطهرى, 1378, 363ص, رقعى.
كتاب لؤلؤ و مرجان از آثار ارزشمند مرحوم محدث نورى است كه در آن تحريفات انجام شده در تاريخ عاشورا مورد بررسى قرار گرفته است. حادثه كربلا با توجه به ارتباط آن به عرق دينى جامعه شيعه زمينه اى را در اختيار معدودى كاسب دين گذاشته است تا با ساختن حوادث دروغ و خلاف شرع و انتساب آن به امام حسين(ع) و ياران آن حضرت حادثه پرشور و انسان ساز و محيى دين پيامبر(ص) را به حادثه اى خرافى تبديل كنند. اين تحريفات, غيور مردان دين را بر آن داشته تا با احساس مسؤوليت تمام در برابر آن قد علم كنند و آثار ارزشمندى چون كتاب لؤلؤ مرجان را بنگارند. كتاب بحثى درباره اخلاص دارد و در آن كسانى را كه بدون اخلاص به حادثه كربلا پرداخته و آن را وسيله ارتزاق قرار داده اند مورد سرزنش قرار مى دهد. فصل بعدى درباره صدق و راستى است. و در آن ارزش راست گويى, قبح دروغ گويى, انواع دروغ, دروغ در نقل حوادث تاريخى و بويژه داستان هاى دروغ كه درباره حادثه كربلا ساخته اند, دلايل اين قبيل دروغ زنى ها مورد بحث قرار گرفته است.

اسوه تقوا
مهدى حقى, چاپ اوّل, قم, انتشارات فقه, 1378, 93ص, رقعى.
كتاب شرح زندگى آية اللّه شيخ محمد حقى امام جماعت مسجد امام حسين(ع) است كه توسط فرزند و دو تن از دامادان وى تنظيم شده است.

تنديس پارسايى
ميرزا محمّد كاظمينى, چاپ اوّل, قم, انتشارات تشيع, 1378, 343ص, وزيرى.
كتاب شرح زندگى معلم اخلاق مرحوم شيخ غلامرضا يزدى مشهور به فقيه خراسانى است.
مرحوم شيخ از معدود مردان اخلاق و عرفان بود كه نفس قدسيّه وى تأثير لازم را در مخاطبان داشت و بسيارى از رهگذر راهنمايى هاى وى راه راستى را برگزيدند وى مورد احترام بسيارى از بزرگان دانش و اخلاق بود.
نويسنده كوشيده با مراجعه به آثار مكتوب و گزارش هاى مورخان و يا شاگردان آن مرحوم و نيز انجام مصاحبه و گفتگو با شمارى از شخصيت هاى فرهنگى معاصر زواياى پنهان زندگى وى را تبيين كند.
كتاب شامل شرح زندگى و آموزش در شهرهاى گوناگون و حوزه هاى علميه مختلف, تربيت شاگردان و نيز بيان مكارم اخلاقى وى و مكاشفات گزارش شده درباره او است.

ميدان كربلا
حاج سيد على اكبر قرشى, چاپ اوّل, قم, نشر بخشايش, 1378, 117ص, رقعى.
كتاب بررسى تاريخ عاشورا بدون اغراق و در شكل طبيعى و بر پايه روزشمار حوادث است. نويسنده حادثه را در چند قسمت مورد بررسى قرار داده است. بخش نخست صف آرايى دو گروه, گفتگوهاى بين آن دو, بخش دوم شروع ماجرا با تيراندازى عمرسعد, بخش سوم جنگ هاى تن به تن, بخش چهارم به ميدان رفتن جوانان بنى هاشم, بخش پنجم وداع امام حسين(ع) با اهل بيت(ع) قسمت ششم غارت خيام و قسمت پايانى دفن كشته هاى لشگر باطل و دفن شهداى كربلا توسط بنى اسد.

زندگى و پرتويى از كرامات امامزاده دا

مجله هاي پژوهشي



انديشه حوزه
سال 5, شماره 6 (پياپى22), خرداد و تير79
مبانى اخلاق در قرآن; موانع تحول شيوه اصولى رايج; گستره عقلانيت اسلامى; سير تحولات فكرى در دانشگاه; آمريكا و نحوه نگرش آن به ايران; كاركرد رسانه هاى جمعى; وابستگى غذايى چالشى بر سر راه توسعه; پديده اتراف; نقدى بر مقاله مكتب تفكيك و…. بيّنات
سال 7, شماره 1 (پياپى25), بهار79
همه ما برادريم; قرآن انديشى; كيفيت كلام الهى; جستارهايى در زمينه نظمآهنگ قرآن كريم; بررسى واژه حكمت در قرآن; نياز به وحى از زبان قرآن; امكان و چگونگى القاى وحى; تفسير راهنما از نگاه نقدومعرفى; مقايسه اجمالى الميزان و البيان; معرفى نرم افزارهاى جديد قرآنى; طرح فرهنگ موضوعى قرآن; تازه هاى نگارش و نشر و…. پاسدار اسلام
سال 19, شماره 222, خرداد79
دانستنى هايى از قرآن; خطبه هدايت; دو آتش افروز صفين; خوف و خشيت از خدا; چيستى ولايت (مطلقه) فقيه; گوشه اى از اخلاق عظيم پيامبر(ص); جوانى و الگوى ماندگارى; خودباورى و خودباختگى از ديدگاه امام خمينى(ره) و…. پاسدار اسلام
سال 19, شماره 223, تير79
انسان و دين; دانستنى هايى از قرآن; اعتدال در انفاق و مصرف; طراوت عبادت; تازه هاى علمى ـ پژوهشى; صحيفه سجاديه, مركز اطلاع رسانى جهانى و الهى و…. پژوهشنامه انقلاب اسلامى
شماره 4, بهار79
(ويژه نامه بررسى تحولات دوران پس از پيروزى انقلاب اسلامى ايران)
برنامه بازسازى ايران و چشم انداز موقعيت آن; حركت آزاديبخش زنان ايران; نتايج و پيامدهاى سياسى انقلاب اسلامى ايران; معرفى كتاب و…. پژوهش هاى علوم انسانى
سال اول, شماره 2, زمستان78
علوم انسانى در بوته نقد; ديدگاه ابن سينا و صدرالمتألهين درباره علم الهى; تفسيرى از روح; تعليم و تربيت از ديدگاه محمد بن سحنون; تحقيق و تقليد از ديدگاه مولانا در مثنوى معنوى; نقدونظر در حكم تلقيح نطفه; اعتبار علم قاضى در دعاوى; عاقله, اصل حمايت از خانواده و…. پژوهش و سنجش
سال 6, شماره 19و20, پاييز و زمستان78
مشكلات و تنگناهاى تحقيق در رسانه ها; فن آورى هاى نوين در عرصه پژوهش هاى رسانه اى; پرسش هاى كليدى در پژوهش هاى ارتباطى; تحليل محتواى برنامه هاى راديو و تلويزيون و…. پيام ارتباطات
شماره 9, فروردين و ارديبهشت79
اخبار فناورى اطلاعات; (اصطلاح شناسى) تازه ترين حوزه علمى; تجارت الكترونيكى, افسانه ها يا واقعيات; هم انديشى واژه گزينى و اصطلاح شناسى و…. پيام ارتباطات
شماره 10, خرداد79
اخبار كوتاه از فناورى ارتباطات; تراشه نورى; اينترنت براى انتخابات; مهارت ها و فنون كاربردى در مذاكره; بهترين نامه نويس جهان و…. پيام زن
سال نهم, شماره 3 (پياپى99), خرداد 79
پيامبر(ص) در خانه, سازگارى, مهربانى مديريت; دخت خورشيد; جايگاه و الگوى زن مسلمان در انديشه امام خمينى(ره); توانايى هاى مشاركتى زنان در فرايند توسعه روستايى; مشاور شما; تازه هاى پژوهش و…. پيام زن
سال نهم, شماره 4 (پياپى100), تير 79
نامه امام خمينى به همسر گرامى شان; خانواده, بلاها, سختى ها; كنگره تمدن, تعليم و تربيت و خانواده برگزار شد; يك جرعه زندگى; تازه هاى پژوهش; پزشك شما; فهرست موضوعى يكصد شماره مجله پيام زن و…. پيام صادق
سال 5, شماره 28, فروردين و ارديبهشت 79
پيش زمينه هاى فرهنگى قرآن و نقش خط در آن, منطق بزرگداشت نهضت عاشورا; همايش سنت و مدرنيسم و تعديل ساختارى و رابطه آن با توسعه و…. التوحيد
السنة التاسعة عشر, العدد 104, صيف 1421هـ/ 2000م
الممنوع والممتنع فى تفسير القرآن; الفهم المتجدد لآيات الكتاب المجيد في ضوء منهج التفسير البنائي; الكتاب والقرآن.. نقد لأدلة التفريق; آفاق تربوية.. قراءة فى النص القرآني; التفسير بين كشف النص وكشف الواقع..; فلسفة التعليم في المجتمع الاسلامي..; عبدالرحمن الكواكبى المفترى عليه; الامام علي بين المثال والواقع; مؤثمر القاهرة وموقفه من العائلة و…. جهان كتاب
سال 5, شماره 3ـ4 (پياپى 99ـ 100), ارديبهشت79
نشر كتاب: بحثى در مبادى نظرى آن; نشر78, چنان كه گذشت; كتاب هاى جامعه شناسى در ايران; در جستجوى دولت كريمه; سيرى در فراز و فرود تفكر مدرن; مرگ مؤلف يا جوانمرگ نويسنده; تازه هاى بازار كتاب و…. جهان كتاب
سال 5, شماره 5 ـ6 (پياپى 101ـ102), خرداد79
نشر الكترونيكى و چالش هاى آن; چكيده هاى ايران شناسى; خواب آشفته ملى; كتابى به ياد ماندنى با كمبودهايى در ترجمه; ناگزيرى شناخت انديشه اسطوره اى; علاقه آلمانى ها به كتاب (نبرد من); قفقاز, ميراث مشترك تاريخى; تازه هاى بازار كتاب و…. جهان كتاب
سال 5, شماره 7 ـ8 (پياپى 103ـ104), تير79
مقالات جمالزاده; دايرةالمعارف كتاب هاى جهان; صوفيان شوروى; نگاهى به راهنماى مطبوعات ايران; نشر كتاب در جنوب آسيا; نوشتن بدون زندگى كردن ممكن نيست و…. حكومت اسلامى
سال چهارم, شماره 4 (پياپى 14), زمستان78
بيانات مقام معظم رهبرى در ديدار خبرگان; كارآمدى نظام جمهورى اسلامى در مصاحبه مبسوط با آية اللّه هاشمى رفسنجانى; ارتداد, نگاهى دوباره(2); خبرگان و نظارت; امام خمينى و مبانى فكرى حكومت اسلامى; امام خمينى و ويژگى هاى حكومت مطلوب و…. حوزه
سال 17, شماره 1 (پياپى97), فروردين و ارديبهشت79
نياز حوزه به شهيد مطهرى; پلوراليزم دينى در نگاه شهيد مطهرى; عقلانيت دين در قراءت شهيد مطهرى; عقلانيت احكام جزايى اسلام از نگاه شهيد مطهرى; دين و آزادى از ديدگاه شهيد مطهرى; قلم و تساهل و تسامح در نظر شهيد مطهرى; خودى و غيرخودى در فرهنگ دين; دغدغه ها و حساسيت هاى شهيد مطهرى و آشنايى با انديشه هاى شهيد مطهرى و…. دادرسى
سال 4, شماره 19, فروردين و ارديبهشت79
بررسى حكم فقهى عده زنان بدون رحم; حقوق زوجين در اسلام; تحليل ماده 665 قانون مجازات اسلامى; شرح و تفسير قانون مجازات اسلامى; ويژگى هاى حقوق كيفرى در اسلام و…. درسهايى از مكتب اسلام
سال 40, شماره 3, خرداد79
دوره فتنه و شبهه; تفسير قرآن مجيد; علويان و ديلميان; اسرار مرگ; دورنمايى از مسائل نفس و روح در قرآن; آفت اصلاح طلبى; سيماى انسان صالح و…. درسهايى از مكتب اسلام
سال 40, شماره 4, تير79
رسالت حوزه در پاسخ به شبهات; آل بويه نخستين سلسله قدرتمند شيعه; اثبات روح و تاريخچه عقيده به آن; اجتهاد و تقليد در مذهب شيعه; تاريخ وهابيت; نهج البلاغه از ديد دانشمندان مسيحى و…. راهبرد
سال 17, زمستان78
تأثير نظام هاى تابع بين المللى بر سياست خارجى و الگوى مداخله گرى قدرت هاى بزرگ; بررسى مقايسه اى انديشه سياسى كواكبى و نايينى; فرهنگ سياسى, مقايسه دو سطح تحليل داخلى و بين المللى; تقابل ايران و تركيه در آسياى مركزى و قفاز; نهادهاى بين المللى: آيا وابستگى متقابل كارساز است؟; خاورميانه در سده بيست ويكم و…. ره آورد نور
سال 2, شماره 11, ارديبهشت79
دلباختگان حسينى در اينترنت; تلفن هاى اينترنتى; در اينترنت راه را گم نكنيد; نگاهى به بازار فروش نرم افزارهاى علوم اسلامى و…. سخن عشق
سال اوّل, شماره 4, پاييز78
تازه هاى تحقيقات زبان و ادبيات فارسى (ويژه استادان, دانشجويان و علاقه مندان زبان و ادبيات فارسى در خارج از كشور)
تحليل متون نظم و نثر فارسى; زبان و ادبيات فارسى و ايران باستان; عرفان و تصوف; نقد آثار و كتاب ها; معرفى كتاب, مجله و پايان نامه; اخبار گزارش هاى گروه اجرايى گسترش زبان فارسى و…. صنعت چاپ
سال18, شماره 210, خرداد79
بانك رفاه دو ميليارد تومان وام به 30 چاپخانه پرداخت كرد; پرونده ماشين افست ايرانى; كتاب در آلمان, كمك به پژوهش در ايران; گردهمايى (تكنولوژى مدرن چاپ); تازه ترين خبرها از دوسلدورف و…. فرهنگ جهاد
سال 5, شماره 2 (پياپى18), زمستان78
برخوردهاى تربيتى; احكام شناسى(1); اشاره هاى قرآنى; خودباورى جوان(2); كتاب و كتابخانه و…. فقه اهل بيت(ع)
سال 5, شماره 19و20, پاييز و زمستان78
استفساع; بررسى فقهى اوراق نقدى; موسيقى; وحدت و تعدد در ولايت سياسى; گفتگو درباره ابعاد فقهى امام خمينى(ره); نقد تورم اصول و ديدگاه امام خمينى; بدل حيلوله از نگاه امام خمينى; صلح و جعاله بديل هاى مناسب براى عقود بانكى; آثار فقهى سيد مرتضى علم الهدى; نمايه عناوين مقالات چهارساله و…. فصلنامه مصباح
سال8, شماره 30, تابستان78
انقلاب اسلامى و ادبيات مقاومت در پرتو رهبرى امام(ره); سرمشق تكليف گرايى در انديشه سياسى امام(ره); نماز و نياز عارفانه; دشمن شناسى و دشمن ستيزى از ديدگاه امام(ره); مرورى بر ديدگاه هاى گوناگون درباره چگونگى تعيين رهبر; روش هاى جلب اطاعت و فرمانبردارى در فرايند نفوذ اجتماعى; تربيت رهبران استراتژيك براى قرن21; بررسى و نقد كتابنامه حج و…. قبسات
سال 4, شماره 4 (پياپى14), زمستان78
فرهنگ ها, تمدن ها: تقابل يا تعامل; چه كسانى مى توانند وارد گفتگوى تمدن ها شوند؟; ماهيت و معيار گفت وگوى تمدنى; خطوط گسل در نظريه برخورد تمدن ها; نسبيت فرهنگى (مبانى و نقدها); تهاجم فرهنگى و گفت وگوى تمدن ها; تجديد حيات فرهنگ و تمدن اسلامى; اهداف و گفتگوى تمدنى و…. كلام اسلامى
سال 9, شماره 34, تابستان78
مكتب لذت گرايى در چهره هاى گوناگون; دين و آزادى سياسى; گزارشى از مسائل اعتقادى عصر جاهلى; دلايل شناخت حق مطلق; برهان صديقين از ديدگاه عرفا و فلاسفه; توقيفيت اسماء و صفات; لوح محفوظ و لوح محو و اثبات; آغاز آفرينش; (عالم واسطه) در گذر انديشه; نظريه تلائم و هماهنگى در مباحث شناخت و…. كيهان فرهنگى
سال 17, شماره 164, خرداد 79
امام خمينى(ره) و ادبيات عرفانى; نظريه ختم ولايت در عرفان ابن عربى; امام خمينى(ره) و احياى تفكر دينى; مولانا از منظر شريعتى; جنبه هاى رمان در تاريخ بيهقى; فطرت, ام المعارف اسلامى; تأملى بر (زبور پارسى); معرفى كتاب هاى تازه و…. كيهان فرهنگى
سال 17, شماره 165, تير 79
محدث ارموى و تصحيح نسخ خطى; روش تصحيح نسخه هاى خطى; مدعى در ديوان حافظ; فراز و فرودهاى شخصيت زن در شاهنامه; نگاهى به جمال شناسى نثر صوفيه; گزارشى از سمينار مقدماتى نسخه هاى خطى; ابونعيم اصفهانى و جايگاه (ذكر اخبار اصفهان); گستره نام و نامگذارى; از جمهوريت افلاطون تا ولايت فقيه و…. گلستان قرآن
سال 3, شماره 11 (پياپى55), خرداد 79
نگاهى به زندگى يك قرآن پژوه; نكاتى كه دانستن آنها براى تفسير قرآن لازم است; آزادى در قرآن; عدالت متكى بر قانون و آزادى است; تفسير و مفسران; چرا به تفسير نيازمنديم; نگارش و تدوين قرآن و…. گلستان قرآن
سال 3, شماره 12 (پياپى56), خرداد 79
هنر سنتى, متأثر از فرهنگ قرآنى است; خوشنويسى آيات قرآنى; معرفى كتاب هاى تازه; تدبر در قرآن; تفسير و مفسران; نگارش و تدوين قرآن; تفسير تبيان و…. گلستان قرآن
سال 3, شماره 13 (پياپى57), تير 79
فعاليت هاى قرآنى در دانشگاه تهران; گزارشى از وضعيت نشر كتاب در حوزه علوم و معارف قرآنى; ترجمه هاى كهن قرآن; گنجينه زبان ملى و…. گلستان قرآن
سال 3, شماره 15 (پياپى59), مرداد 79
اعجاز در تبليغ; خلق و خوى قرآنى; قرآن پژوهى به سوى آينده اى روشن گام برمى دارد; سفر به سرزمين ستاره هاى نورانى; قرآن پژوهى بودجه و امكانات بيشترى مى خواهد و…. مسجد
سال نهم, شماره 49,فروردين و ارديبهشت79
بناى مسجد مدينه و تعيين قبله آن به دستور پيامبر اكرم; انديشه هاى معتزله در كلام اسلامى; نظريه هايى درباره فراغت; تحول مسجد در گذر تاريخ; پراكندگى جغرافيايى مساجد كشور; مسجد جامع اردستان و…. مشكوة
شماره 62 ـ 65, 78
امام خمينى(ره) و احياى انديشه تاريخى ولايت فقيه; امام خمينى(ره) حكومت دينى و انديشه توحيد; جهانى شدن, جهان اسلام و سياست هاى جهانى; تاريخ نگارى انقلاب از ديدگاه امام خمينى(ره); اسرائيليات و زمينه هاى نفوذ آن به فرهنگ اسلامى; دين الهى و دين طبيعى; ارتداد در قرآن; تأثير وقف بر اقتصاد اسلامى; رشد مناسبات اقتصادى و اجتماعى در دوره سامانيان; ادب و سير آن در فرهنگ اسلامى; حضور مسلمانان در قاره آمريكا پيش از كريستف كلمب. معرفت
سال 9, شماره 2 (پياپى34), خرداد و تير79
اخلاق و عرفان اسلامى; ميزگرد بررسى ابعاد سياسى, اجتماعى, عرفانى نهضت سيدالشهداء(ع); مطالعات اجتماعى دين; مطالعات تطبيقى اديان; جامعه شناسى دين وبر; مقدس و نامقدس; دين و ترس; سحر و جادو از ديدگاه علم و دين; اسلام و ناسيوناليسم; ملى گرايى در اسلام; نظارت اجتماعى در جامعه اسلامى; شهيد مطهرى از ديدگاه يك انديشمند مسلمان غربى و…. مكتب اسلام
سال40, شماره1, فروردين79
خاطره دو روز تاريخى; تفسير قرآن مجيد; مسأله الوهيت; معناى روح از ديدگاه اهل لغت در آيات قرآن; اخلاق و فقه; نشانه هاى ظهور حضرت مهدى(ع); اوضاع احزاب سياسى در دوران امامت على(ع) و…. مكتب اسلام
سال40, شماره2, ارديبهشت79
هدف عالى قيام امام حسين(ع) از زبان خود امام(ع); عناصر اخلاقى و عرفانى در فقه شيعه; يادى از روز (الست); نگرشى در حقوق; خواص طبى برخى از گياهان و…. موعود
شماره 19, فروردين و ارديبهشت79
خليفه خدا, وارث زمين; درآمدى بر استراتژى انتظار; امام مهدى و دنياى استكبار; منتقم دادگر; هدايت شده پيروز; ادبيات فراق و…. موعود
شماره 20, خرداد و تير79
درآمدى بر استراتژى انتظار; چه وقت معجزه روى مى دهد؟; عصر امام خمينى; تحقيقى در آيه شريفه اكمال دين; على در قرآن; در امتداد ولايت و…. ميقات حج
سال8, شماره 31, بهار79
حج در كتاب خداوند; نگاهى به اسرار و معارف حج; حضرت حمزه در جنگ احد; جامعه شيعه در مدينه; تبرّك و استشفا به زمزم; جامه كعبه در دوران عثمانى; ويژگى هاى حرم; ديدگاه هاى شيعه در رابطه با تقريب; المشاهد المشرفه والوهابيون و…. نامه مفيد
سال8, شماره اول (پياپى21), بهار79
نقش قدرت, فرهنگ و بومى سازى ساير جوامع در افول قدرت غرب; چشم انداز توسعه سياسى در جهان اسلام; تساهل سياسى در فلسفه قديم و جديد; سياست ناسوتى و ميراث ماكس وبر; فلسفه حق; موضوعات ميان تمدنى غرب و ساير كشورها; بررسى فقهى ـ حقوقى وضعيت متفاوت زن و مرد در طلاق و…. ندا
سال 9, شماره 28, زمستان 78
معنويت در جهان معاصر از ديدگاه امام خمينى(ره); فاطمه, نور عالم; جمعيت زنان در ساير ملل و…. ندا
سال 10, شماره 29, بهار 79
مطبوعات ما نظام ما; حافظ اسد و جايگاه بين المللى و منطقه اى او; نقش خانواده در نظام اجتماعى و…. نشر دانش
سال17, شماره اول, بهار79
آئينه سوزان افلاطون; نسيم أنس; واژه سازى درون متن, يك علاج قطعى; آيا (مختارنامه) از عطار است؟; دانشنامه فرهنگ ايران پيش از اسلام; دانشوران معاصر ايران از نگاه استاد; تذكره (مرآت الخيال); كتاب شيخ اشراق در اصول فقه و…. نشريه دانشكده الهيات دانشگاه فردوسى مشهد
شماره 43 و 44, بهار و تابستان79
ابتلا در قرآن و حديث; بررسى قاعده فقهى نفى سبيل; چگونگى ذبح و نحر در فقه اسلامى; دروس حكمت; دو رساله تفسيرى درباره يك آيه از نواب لاهيجانى و…. نگاه حوزه
شماره 62 ـ59, تير 79
(ويژه تبليغات و سازوكارهاى پيام رسانى)
پى جست ظرفيت هاى تبليغات دينى در بستر دانش ارتباطات; بهينه شناسى واقعيت هاى ارتباط ساز معاصر; نيازسنجى مخاطبان, مهمترين عنصر اثربخشى در تبليغات; پيام رسانى امروز, نيازمند حرف تازه و فرم تازه; سويه هاى ارتباطى تبليغات, ارتباطات و هنر; ساختار تبليغ دين و عنصر نوساز; از متن, از حاشيه; حوزه هاى دينى و جهان معاصر و…. نمايه
سال 10, شماره 98, ارديبهشت79
سال 10, شماره 99, خرداد79
نمايه مندرجات نشريات علمى و فرهنگى روز. وقف ميراث جاويدان
سال 7, شماره 4 (پياپى28), زمستان78
موقوفات تهران و تحول شهر; وقف نامه هاى موجود در كتابخانه مركزى و مركز اسناد دانشگاه تهران; وقف نامه دو قنات صدرآباد و كاظم آباد و دكان هاى پيرامون باغ نظاميه تهران; بيمارستان نجميه; امامزاده اسماعيل تهران; وقف نامه (مسجد جزايرى); مجلس هاى نگاره شاهنامه قاسمى; زنان واقف در تهران عهد قاجار; معرفى كتاب آمار دارالخلافه تهران; فهرست توصيفى اسناد وقف در مركز اسناد رياست جمهورى; اسناد وقف استان تهران در بايگانى مركزى سازمان اوقاف و امور خيريه و….

مؤسسه بين المللى مطالعات اسلامى در جهان نو1
ظفرى محمدرضا


دانشگاه هاى آمستردام, ليدن و اتريخت در هلند, اقدام به تأسيس مؤسسه اى به نام مؤسسه بين المللى مطالعات اسلامى در جهان نو نموده اند. علاوه بر اين, سازمان تحقيقات علمى هلند, وزارت آموزش, فرهنگ و علوم, و وزارت امور خارجه و توسعه همكارى نيز در ايجاد اين مؤسسه سهيم بودند و در سى ام ژوئن 1998, اساسنامه آن تصويب گرديد.
مؤسسه مزبور, مطالعات راجع به پيشرفت هاى اجتماعى, فرهنگى, اقتصادى, سياسى و فكرى را در جهان اسلام و جوامع مسلمان گسترش داده, سازمان مى بخشد. هرچند, تأكيد آن, بر پيشرفت هاى اخير و كنونى است, از جنبه هاى تاريخى اين پيشرفت ها غفلت نكرده است. رويكردهاى مطالعاتى اين مؤسسه مشخصاً ميان رشته اى و تطبيقى بوده كه حلقه جغرافيايى وسيعى شامل همه نواحى جغرافيايى مربوط را در بر مى گيرد: آفريقاى شمالى, خاورميانه, كشورهاى مجاور صحراى آفريقا, آسياى مركزى, جنوب و جنوب شرق آسيا و مسلمانان پراكنده در كشورهاى غربى.
هرچند اين مؤسسه, ابتكارى ملى بوده و همكارى با دانشگاه هاى هلندى و مراكز تحقيقاتى در درجه اول اهميت براى آن قرار دارد, سمت و سوى اين مؤسسه بين المللى است. مؤسسه مزبور, طبق برنامه هاى معين, تخصص هاى موجود در هلند را نظام مى بخشد و منابع و مهارت هاى مؤسسات دانشگاهى غربى را با جهان اسلام پيوند مى دهد. نشست هاى معارفه2
وضعيت آشكار اين تأثير متقابل ملى و بين المللى, جلسات معارفه اين مؤسسه است. روز بازگشايى آن, اولين برنامه مربوط به نشست مورد نظر بود. با حمايت وزير همكارى توسعه, جلسات بعدى در شهرهاى جهان اسلام, برگزار مى گردد.3 اين نشست ها براى مؤسسه, اساسى است; زيرا واسطه اى است براى معرفى اين مؤسسه به شركت كنندگان در نشست هاى علمى مربوط, و نيز بيانگر طرح ها و سياست هاى بين المللى آن خواهد بود.
پژوهش4
پژوهش, فعاليت اصلى اين مؤسسه بين المللى است. اين مؤسسه در پى سياست هاى مطالعاتى آزاد و انعطاف پذير, با هدف بسيج علائق علمى و پشتيبانى از آنها در دو سطح ملى و بين المللى است.
برنامه مطالعاتى اين مؤسسه بدين شرح است:
ـ برنامه هاى مطالعاتى مشترك درازمدت;
ـ آتليه ها يا طرح هاى مطالعاتى مشترك كوتاه مدت;
ـ طرح هاى مطالعاتى شخصى.
اين مطالعات را اعضاى دانشگاهى متخصص و برجسته انجام مى دهند. عضويت اين اعضا, به صورت ملى يا بين المللى است و هيأت علمى آن از كاركنان مهم دانشگاهى اند.
طبق توصيه و موافقت كميسيون دانشگاهى مؤسسه, دانشگاه هاى شركت كننده و مدارس مطالعاتى, انتخاب, طرّاحى و اجراى برنامه هاى مطالعاتى درازمدت, به عهده صاحبان كرسى است. آنان با اعضاى ديگر مؤسسات ملى و بين المللى, بويژه مدارس مطالعاتى و سازمان هاى پيشنهاد دهنده طرح مطالعاتى, همكارى دارند. در بولتن هاى خبرى5 اين مؤسسه از اشخاص علاقه مند, پيشنهادها و طرح هاى مطالعاتى درخواست مى شود و طرح هاى مشتركى كه با مطالعات در نواحى مختلف پيوند مى خورد, در اولويت است. برنامه هاى مطالعاتى درازمدت6
برنامه هاى مطالعاتى درازمدت, بخش اصلى مطالعات اين مؤسسه را تشكيل مى دهند. هدف از اين برنامه ها, تشويق مطالعات ميان رشته اى است كه بر پيشرفت هاى اجتماعى, اقتصادى, سياسى و فكرى جهان اسلام, بويژه نواحى اى كه تا حال موضوع مطالعات بوده اند, تمركز مى يابد. برنامه ها تطبيقى اند; بدين معنا كه دو يا چند منطقه جغرافيايى جهان اسلام را در بر مى گيرند. هريك از طرح ها متشكل از تعدادى برنامه است كه از نظر موضوع با هم مرتبطند. اين برنامه ها براى مدت حداكثر پنج سال تنظيم مى شوند. مسؤوليت انتخاب, طراحى و اجراى اين برنامه ها را مدير برنامه بر عهده دارد كه ترجيحاً يكى از صاحبان كرسى در اين مؤسسه خواهد بود. دانشجويان رشته دكترا در چارچوب همين برنامه متعهد مى گردند. محصول اين برنامه ها شامل پايان نامه هاى مقطع دكترا, رساله ها و نگاشته هاى مهمى است كه پژوهش هاى به عمل آمده را خلاصه مى كند.
گزارش نتايج و ترجمه آنها, به همراه توصيه هاى راجع به سياست ها و پژوهش هاى آينده در دسترس علاقه مندان قرار خواهد گرفت. آتليه ها7
سازماندهى آتليه ها ـ كه عبارتند از: پروژه هاى مطالعاتى درازمدت كه در آن تعدادى از محققان براى حداكثر يك دوره سه ماهه با يكديگر كار مى كنند ـ در اين مؤسسه صورت مى گيرد. هدف از اين آتليه ها, تشويق به همكارى عالمان رشته هاى مختلف تحصيلى, متخصصان منطقه اى و سنت هاى علمى است. آتليه ها براى تقويت همكارى مطالعاتى ميان منطقه اى قرار دارند. پروژه هاى مطالعاتى شخصى8
اين مؤسسه فرصت انجام كارهاى مطالعاتى را براى مدت حداكثر سه ماه در هلند, در اختيار دانشمندانى كه داراى موقعيت هاى بين المللى هستند, قرار مى دهد. اين رابطه دوستانه ممتاز, موجب ترويج همكارى با شخصيت ها و نهادهاى برجسته در زمينه مطالعه جوامع و اجتماعات مسلمان مى شود. به محققان جوانى كه توان انجام مطالعات نو را از خود نشان بدهند, فرصت مطالعاتى شخصى اعطا خواهد شد. اعضاى دانشگاهى9
در اين مؤسسه, مركزى براى دارندگان سه كرسى قرار دارد. اين سه استاد تمام وقت, در دانشگاه هاى عضو در هلند, منصوب خواهند شد. كرسى هاى مؤسسه, جهت تقويت و جذب دانشمندان بسيار برجسته و داراى موقعيت بين المللى ايجاد شده اند. آنان رابطه محكمى بين دانشگاه هاى عضو و مراكز تحقيقاتى به وجود آورده و پايگاه ملى استوارى را براى مؤسسه تضمين خواهند نمود. مدير دانشگاهى براى كرسى اين مؤسسه در دانشگاه ليدن منصوب مى شود. وى متصدى وظايف مؤسسه بوده و بر همه فعاليت هاى آن نظارت دارد. در مشاوره اى دقيق با كميسيون دانشگاهى و مراكز و مؤسسات مطالعاتى عضو, اين مؤسسه, مدير دانشگاهى و صاحبان كرسى هاى اين مؤسسه اند كه مطالعات را انتخاب, طراحى و اجرا مى نمايند. به علاوه, اينان جهت تعليم و تربيت و راهنمايى دانشجويان اين مؤسسه در سطوح پيشرفته و دكترا اقدام خواهند نمود. برخى نيز ممكن است جهت حمايت از برنامه هاى فراغت از تحصيل به دانشگاه ها و مراكز مطالعاتى عضو وارد شوند. آنان هر وقت ضرورت اقتضا كند با دانشجويان پژوهشگر ديدار خواهند داشت و ديگر ميهمانان مؤسسه را در انجام مطالعاتشان راهنمايى مى كنند. بورسيه هاى مطالعاتى10
سيل دائمى محققان موجب اين اطمينان مى شود كه افق هاى ديد مؤسسه دائماً گسترش يافته, معيارهاى عالى دانشگاهى رعايت گردد. مؤسسه از بورسيه هاى مطالعاتى مشترك درازمدت حمايت نموده, آتليه ها را براى اجراى مطالعات كوتاه مدت به وجود آورده يا مطالعات شخصى را راهنمايى مى كنند. فرصت هاى مطالعاتى ساليانه به اساتيد دانشگاه ها و مراكز مطالعاتى عضو اعطا مى شود. فرم هاى درخواست و اطلاعات راجع به ضابطه ارزيابى و گزينش آنان توزيع مى گردد. تحصيلات11
اهدافى كه اين مؤسسه در زمينه تحصيل تعيين كرده است, ايجاد گروهى تخصصى درباره پيشرفت در رشته هاى جوامع, نهادها, رويه ها و نظريات اسلامى است كه جامعه دانشگاهى, سياستگذاران و جامعه عمدتاً بتوانند به آنها نزديك شوند. اين فعاليت ها, نوآورى هايى را به برنامه هاى مطالعاتى مرسوم و در حد دكتراى P.h.D, در خصوص مطالعه اسلام و جوامع مسلمان اضافه مى كند. اين مؤسسه در پى جذب دانشجويان مستعد از هلند و خارج است. با همكارى دانشگاه ها و مراكز مطالعاتى عضو, اين مؤسسه در نظر دارد اهداف آموزشى خود را از رهگذر اجراى برنامه هاى زير, تحقق بخشد:
ـ برنامه ها و رشته هاى تحصيلى در مقاطع تحصيلى و اشكال مختلف آن, بويژه در سطوح پيشرفته و دكترا;
ـ حمايت از برنامه هاى بين المللى موجود و نيز پشتيبانى از نوآورى ها در اين زمينه;
ـ اعطاى دكترا از هلند و خارج از آن. حمايت كتابخانه اى, اسناد و اطلاعات12
اهداف اين مؤسسه, تقويت كتابخانه هاى مربوط به اسلام و جوامع اسلامى, در هلند است. همچنين مؤسسه قصد دارد تا قراردادهاى تبادل كتابخانه و اسناد را با دانشگاه هاى جهان اسلام انعقاد نمايد. هدف, اين است كه آثار ارزشمند مرجع را در قبال منابعى كه دست يافتن به آنها براى عالمان خارج از جهان اسلام مشكل است, مبادله نمايد. اين مؤسسه در نظر دارد كه از طريق اينترنت13, بانك اطلاعات خود را توسعه دهد. ايجاد خط اينترنت و حمايت مالى از آن كه با سايت هاى دانشگاهى در اينترنت متناسب باشد, وظيفه ديگر اين مؤسسه است كه وضعيت دستيابى به اطلاعات رايانه اى بويژه, كتابخانه ها, اسناد و خدمات اطلاعاتى, سازمان هاى خبرى, ماهنامه ها و ديگر نشريات در جهان اسلام يا سازمان هاى مسلمان را بهبود بخشد. در بانك هاى اطلاعات, داده هاى روزمره در مورد محققان و سازمان هاى تخصصى را ارائه داده تا در جهت تشويق به همكارى بين المللى, دستيابى به تخصص ها و اسناد, تسهيل يابد. شيوه اصلى مؤسسه در مورد انتشار اطلاعات راجع به فعاليت هاى مؤسسه و نيز ديگر فعاليت ها در زمينه مطالعات اسلامى معاصر, از طريق بولتن خبرى آن (NEWSLETTERS) خواهد بود كه در پست الكترونيكى اينترنت مؤسسه, قابل دستيابى است. فعاليت هاى فوق العاده14
علاوه بر دانشگاه ها, مؤسسات آموزشى و عمومى غيردانشگاهى نيز مخاطبان اين مؤسسه محسوب مى شوند. انتشار اطلاعات در سطح وسيع جامعه, از خدمات اطلاع رسانى عمومى اين مؤسسه است. نظر كارشناسى راجع به موضوعات اسلامى معاصر, به طريق ذيل در دسترس همگان قرار مى گيرد: انتشار گزارش هايى كه نتايج مطالعات علمى را در دسترس همگان قرار دهد; آموزش و برگزارى دوره هاى يك ماهه براى كسانى كه نيازمند به شناخت اسلام و جوامع و اجتماعات مسلمان در آثارشان هستند, و حمايت از مؤسساتى كه به آموزش افرادى مى پردازند كه از نظر شغلى با مسلمانان تماس هاى مكرر دارند. سازمان15
هيأت مديره, بالاترين مقام اين مؤسسه بوده و متصدى وضع راهكارها و تصويب طرح فعاليت ها, بودجه و ارائه گزارش ها است. هيأت مديره, متشكل از رؤساى دانشگاه هاى عضو است كه اعضاى آن, آقاى استخوف (W.A.L. STOKHOF) را براى 1998 به رياست مؤسسه منصوب نمود.16 وى تهيه پيش نويس اساسنامه مؤسسه را بر عهده داشت كه اعضاى مؤسس در سى ام ژوئن 1998 آن را تصويب كردند. گروه اجرايى17
گروه اجرايى به غير از تهيه پيشنويس اساسنامه, در پژوهش براى رئيس دانشگاه و تشكيل كميسيون دانشگاهى و كميسيون مشاوره بين المللى كه هيأت مديره بعداً در همين سال تعيين مى كنند, وارد مى شوند.
كميسيون دانشگاهى در مورد همه امور دانشگاهى بويژه طرح و اجراى مطالعات, به هيأت مديره و رئيس, مشاوره مى دهند. اين كميسيون مشاوره بين المللى, در جهت استحكام مؤسسه در جامعه و ارائه مشاوره در مورد راه كارهايى كه مؤسسه بايد در عرصه ملى و بين المللى اتخاذ نمايد, عمل مى كند.پى نوشت ها: 1. اين مقاله, ترجمه اثر ذيل است: ISIM NEWSLETTER, NO.1 P.4. (NETHERLANDS-LEIDEN UNIVERSITY) 1998. اين مقاله به همت (سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى ـ معاونت ارتباطات ـ اداره كل اروپا و آمريكا) تهيه و از سوى نويسنده به دفتر مجله ارسال شده است. 2. SOUNDING BOARD MEETING. 3. نشست دوم در مارس 1999, طبق برنامه ريزى در قاهره برگزار شد. (م) 4. RESEARCH. 5. (NEWSLETTERS) 6. LONG-TERM RESEARCH PROGRAMMES. 7. ATELIERS. 8. INDIVIDUAL RESEARCH PROJECTS. 9. ACCADEMIC STAFF. 10. FELLOWSHIPS. 11. EDUCATION. 12. LIBRARY SUPPORT, DOCUMENTATION AND INFORMATION. 13. آدرس اينترنت مؤسسه بدين قرار است: WWW.ISIM. LEIDENUNIV.NL. 14. OUTREACH ACTIVITIES. 15. ORGANIZATION. 16. در سال 1999, آقاى پرفسور دكتر محمد خالد مسعود, رئيس سابق مؤسسه مطالعات اسلامى پاكستان, به رياست هيأت مديره فوق منصوب گرديد.(م) 17. WORKING GROUP.

كتابشناسى علاّمه يزدى
مسرت حسين


كتابشناسى حاضر, حاصل بيش از پانزده سال پژوهش و بررسى در زمينه علما و رجال و بزرگان يزد است, كه اينك بخشى از آن كار بزرگ در قالب كتابشناسى علامه يزدى عرضه مى شود. براى فايده و بهره ورى بيشتر دانش پژوهان, از منابعى كه درباره آية اللّه سيّد محمّد كاظم طباطبايى شرح و مطلب دارند, فهرستى از كتاب ها و مقالات به ترتيب الفباى نويسنده برگزيديم. براى پرهيز از تكرار مآخذ مشترك در اين كتابشناسى و منابع و مآخذ اين رساله, فهرست درهم كرد كتابشناسى و كتابنامه در اينجا مى آيد. با اين توضيح كه مآخذ نگارنده با رمز [ما] داخل قلاّب برجسته شده است.
ديگر آنكه مشخصات حواشى و تعليقات عروةالوثقى و آثار آية اللّه العظمى سيد محمّد كاظم طباطبايى يزدى در متن كتاب شكوه پارسايى و پايدارى تأليف اينجانب آمده است, و در اينجا تنها به ذكر منابعى بسنده شده كه درباره اين مرجع بزرگوار شرح يا مطلبى دارند. غير از آنها نگارنده مشخصات كتابشناختى 45اثر سيد يزدى و بيش از 200 شرح و تعليقه بر كتاب العروةالوثقى تأليف سيد يزدى را در اختيار دارد. كتاب
ابوالحسنى, على:
آية اللّه العظمى سيّد محمّد كاظم طباطبايى يزدى پرچمدار عرصه جهاد و اجتهاد, يزد: فرماندارى شهرستان يزد, 1375, رحلى, 26ص. [ما]
بذرافشان, مرتضى:
ديدار با ابرار [زندگانى آية اللّه سيّد محمّد كاظم طباطبايى], تهران: سازمان تبليغات اسلامى, 1376 [زير چاپ].
[مسرّت, حسين]:
شكوه پارسايى و پايدارى, زندگى, مبارزات و آثار آية اللّه العظمى سيّد محمّد كاظم يزدى, تهران: فرماندارى شهرستان يزد, چاپ دوم, 1375, رقعى, 174ص. [ما]
بخشى از كتاب
آبادان, حسين:
مبانى نظرى حكومت مشروطه مشروعه, تهران: نى, 1374: 134ص. [ما]
آقابزرگ تهرانى (منزوى), محمّدحسن:
الذريعه الى تصانيف الشيعه, قم: اسماعليليان, بى تا: ج1: 268; ج2: 25/ ج3: 108/ ج4: 204/ ج6: 149, 160, 220, 273/ ج11: 6 ـ 55/ ج12: 248/ ج15: 23, 252, 2ـ351/ ج16: 15ـ14/ ج18: 126/ ج23: 18.[ما]
ــــــ:
الذريعه…, به كوشش احمد حسينى اشكورى, مشهد: آستان قدس رضوى, 1405ق, ج26:60. [ما]
ـــــ:
شرح زندگانى ميرزاى شيرازى, ترجمه حميد تيمورى, تهران: ميقات, 1362: 13, 81, 95, 145, 157, 178, 182 (ترجمه هديةالرازى). [ما]
ـــــ:
مصفّى المقال فى مصنّفى علم الرجال, تهران: بى نا, 1337ش, ستون: 428, 434. [ما]
ـــــ:
نقباء البشر فى القرن الرابع عشر (از طبقات اعلام الشيعه), با تعليقات عبدالعزيز طباطبايى, مشهد: دارالمرتضى, چاپ دوم, 1404ق, ج1: 38, 112, 217, 296, 330, 380, 943/ نسخه دستنويس آقابزرگ تهرانى, دفتر5. [ما]
ـــــ:
ميرزاى شيرازى, ترجمه اداره پژوهش و نگارش, تهران: وزارت ارشاد اسلامى, 1362: 112, 125, 159, 169, 3ـ182 (ترجمه هديةالرازى). [ما]
ـــــ:
هديةالرازى الى الامام المجدّد الشيرازى, نجف, بى نا, بى تا: 140. [ما]
آقا نجفى قوچانى, محمّدحسن:
حيوةالاسلام فى احوال آية الملك العلام, نسخه خطّى, تحرير 1329ق. [مرگى در نور]
ـــــ:
سياحت شرق يا زندگى نامه و سفرنامه آقا نجفى قوچانى, تصحيح رمضانعلى شاكرى, تهران: اميركبير, چاپ دوم, 1362: 329, 9ـ467 و… [ما]
آل قيس, قيس:
الايرانيون و الآداب عربى, تهران: مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى, بى تا, ج1, ق2: 487. [ما]
آل محبوبه, جعفر الشيخ باقر:
ماضى النجف و حاضرها, به كوشش محمّد سعيد محبوبه, نجف, 1374ق, ج1: 98ـ 95, 109/ چاپ دوم 1378ق, ج1: 142ـ139, 161ـ160/ ج3: 8, 90, 184, 198, 236, 269, 285, 286, 298, 372. [ما]
آيت اللّهى, ابوالقاسم:
نسب نامه دودمان آيت اللهى, نسخه زيراكس در كتابخانه وزيرى يزد, ش216ذ. ص2. [ما]
آيت اللّهى, محمّدتقى:
ولايت فقيه زيربناى فكرى مشروطه مشروعه, سيرى در افكار و مبارزات سيد عبدالحسين لارى, تهران: اميركبير, 1363. [ما]
ابوالحسنى, على:
پايدارى تا پاى دار, سيرى در حيات پربار علمى, معنوى, اجتماعى و سياسى شهيد حاج شيخ فضل اللّه نورى, تهران: مؤسسه تحقيقاتى انتشاراتى نور, 1368: 61 ـ59, 165, 510. [ما]
ـــــ:
تراز سياست, قم: دبيرخانه كنگره بزرگداشت دويستمين سالگرد ميلاد شيخ اعظم انصارى, 1373: 128, 145, 146, 151ـ150, 152, 154, 7ـ 155, 159, 171ـ170. [ما]
ـــــ:
سلطنت علم و دولت فقر, قم: دفتر انتشارات اسلامى, 1374:
ـــــ:
سياهپوشى در سوگ ائمه نور, قم: بى نا, 1375: 7ـ216. [ما]
اسدى, حسن:
ثورةالنجف, بغداد: مكتبه الوطنيّه, 1975: 315ـ 288 و بيشتر صفحات. [ما]
اصغرى نژاد, محمّد:
سيّد ابوالحسن اصفهانى شكوه مرجعيّت, [تهران]: سازمان تبليغات اسلامى, 1373: 24, 26. [ما]
اعضام قدسى (اعظام الوزارة), حسن:
خاطرات من يا روشن شدن تاريخ صد ساله, تهران: ابوريحان, 1349, ج1:44, 8 ـ 385. [ما]
افشار, ايرج:
اوراق تازه ياب مشروطيّت و نقش تقى زاده, تهران: جاويدان, 1359: 445, 474. [ما]
ـــــ و ديگران:
فهرست كتاب هاى خطى كتابخانه ملّى ملك, تهران: كتابخانه ملى ملك, 1352, ج1: 14, 141. [ما]
امام خمينى(ره), روح اللّه موسوى:
روحانيّت و حوزه هاى علميّه از ديدگاه امام خمينى, تهران: مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى, 1374.
ــــــ:
صحيفه نور, مجموعه رهنمودهاى حضرت امام خمينى(ره), تهران: مركز مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, 1361: 160, 260/ چاپ دوم, 1370: 320, 432. [ما]
امين, محسن:
اعيان الشيعه به كوشش حسن امين, بيروت, دارالتعارف للمطبوعات, 1403ق, ج10:43. [ما]
ـــــ:
اعيان الشيعه, به كوشش حسن امين, بيروت, بى نا, 1379ق, ج5:21/ ج46: 7ـ 206. [ما]
امين, محمّد (صدرالاسلام خويى):
تاريخ ثوره نجف, به كوشش احمد حسينى اشكورى, در كتاب: ميراث اسلامى ايران, به كوشش رسول جعفريان, قم: كتابخانه مرعشى, 1375, ج3: 310ـ 275. [ما]
امينى, محمّدهادى:
معجم رجال الفكر والادب فى النجف الف عام, نجف: بى نا, 1384ق: 258/ چاپ ديگر 1964م, ج3: 1360ـ 1358. [ما]
امينى نجفى, عبدالحسين:
شهدا الفضيله, قم: دارالشهاب, چاپ؟, بى تا: 251. [ما]
ـــــ:
شهيدان راه فضيلت, ترجمه جلال الدين فارسى, تهران: روزبه, چاپ سوم, 1362: 390. [ما]
انصارى, حسن:
گنج پنهان, شرح احوال و آثار علامه مرحوم سيد عبدالعزيز طباطبايى يزدى, تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, 1374: 9, 10, 12, 27. [ما]
انصارى, مرتضى:
زندگانى و شخصيت شيخ انصارى, قم: كنگره شيخ اعظم انصارى, چاپ [؟], 1373: 96, 164, 431, 462, 463, 465, 470, 471, 474, 475, 476, 91ـ490, 493, 494, 496, 499, 504, 509, 510, 511,515, 532 (چاپ هاى اول, دوم, صفحات فرق دارد). [ما]
انصارى, مهدى:
شيخ فضل الله نورى و مشروطيت (رويارويى دو انديشه), تهران: اميركبير, 1369: 88, 6 ـ 155, 193, 260. [ما]
اوبن, اوژن:
ايران امروز (1907ـ1906) ايران و بين النهرين, ترجمه على اصغر سعيدى, تهران: زوار, 1362: 405. [ما]
ايزدگشسب, اسدالله:
شمس التواريخ, اصفهان: بى نا, 1331: 96. [ما]
باستانى پاريزى, محمّدابراهيم:
حماسه كوير, تهران: اميركبير, چاپ دوم, 1357:204. [ما]
بامداد, مهدى:
شرح حال رجال ايران, تهران: زوار, چاپ چهارم, 1371, ج1: 344/ ج3: 380/ ج5: 190/ ج6: 91, 251ـ250. [ما]
بحرالعلوم الطباطبايى, سيّد جعفر:
انوار الرشاد فى شرح نجاة العباد, تأليف 1326ق, تقريظ سيّد محمّد كاظم طباطبايى. [الذريعه 26:60]
برار,ويكتور:
انقلابات ايران, ترجمه ضياءالدين دهشيرى, تهران: دانشگاه تهران, 1355: 232. [ما]
بشيرى, احمد:
كتاب نارنجى, تهران: نور, چاپ دوم, 1367, ج1:175. [ما]
بلاغى, عبدالحجّه:
تاريخ نجف اشرف و حيره, تهران: بى نا, 1328.
بهمنى, جواد:
فاجعه قرن يا كشتن شيخ فضل اللّه نورى در ملأ عام, بروجرد: مطبوعات اسلامى, 1359: 171. [ما]
بيانى, مهدى:
كارنامه بزرگان ايران, تهران: اداره كل انتشارات راديو, 1340: 415. [ما]
تجلّى پور, مهدى:
دايرةالمعارف دانش بشر, تهران: اميركبير, 1349: 377, 383, 385, 390, 563. [ما]
تركمان, محمّد:
مجموعه اى از رسائل, اعلاميه ها, مكتوبات, … و روزنامه هاى شيخ فضل اللّه نورى, تهران: رسا, 1362, ج1: 28, 33, 49, 240, 242, 7ـ 255, 9ـ 258, 5 ـ 304, 306, 12ـ307, 6 ـ313. [ما]
ـــــ:
مجموعه اى از مكتوبات, اعلاميه ها, … و چند گزارش پيرامون نقش شيخ شهيد فضل الله نورى در مشروطيت, تهران: رسا, 1362, جلد2 كتاب پيشين: 9ـ257, 280. [ما]
تفضّلى, آذر«مهين فضائلى جوان:
فرهنگ بزرگان اسلام و ايران از قرن اوّل تا چهاردهم هجرى, مشهد: بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى, 1372: 292, 564, 8 ـ567. [ما]
ثقةالاسلام, عبدالله:
لؤلؤ الصدف در تاريخ نجف.
جابرى انصارى, ميرزاحسن:
تاريخ اصفهان و رى, اصفهان: روزنامه خرد اصفهان, 1321: 380. [ما]
جرفادقانى [موسوى], م:
علماى بزرگ شيعه از كلينى تا خمينى, قم: معارف اسلامى, 1364: 9ـ347, 377, 380, 383, 384, 385, 389, 392, 394, 395, 396, 398, 404, 408, 413, 415, 417, 419, 420. [ما]
جعفريان, رسول:
بررسى و تحقيق در جنبش مشروطيت ايران, قم: طوس, 1369: 43. [ما]
ـــــ:
به سوى ام القرى (سفرنامه حج), قم: مشعر, 1373: 153, 154, 155, 8 ـ156. [ما]
جمال الدين اصفهانى:
لباس التقوى, شيراز: بى نا, 1318, مقدمه.
جمال زاده, محمّدعلى و ديگران:
خاطرات سياسى و تاريخى, تهران: فردوس«ايران و اسلام, 1362: 91. [ما]
جلالى شاهرودى, حسين:
وفيات العلماء يا دانشمندان اسلامى, مشهد: بى نا, بى تا: 224ـ223. [ما]
جواهركلام, عبدالحسين:
بزرگان معاصر, نسخه دستنويس مؤلف: 16, 174, 224 و… [ما]
حاجيانى دشتى, عباس:
عنصر فضيلت و تقوى, حضرت آية اللّه العظمى قمى, قم: مفيد (محلاتى), 1372: 20. [ما]
حايرى, عبدالهادى:
تشيّع و مشروطيت در ايران و نقش ايرانيان مقيم عراق, تهران: اميركبير, 1360: 83, 3ـ112, 7ـ116, 131, 149, 61 ـ 159, 165, 167, 201, 213, 8 ـ227, 8 ـ237, 245, 9ـ 248, 328. [ما]
حرزالدين, محمّدحسين:
معارف الرجال فى تراجم العلما و ادبا, نجف, بى نا [مطبعة الآداب], 1384ق, ج2: 9ـ326. [ما]/ قم: كتابخانه آية اللّه مرعشى, 1405ق, ج1: 47, 88, 310, 339, 370/ ج2: 50, 52, 129, 130, 135, 141, 147, 157, 246, 267, 275, 287, 326, 389, 390, 394, 396, 408/ ج3: 25, 73, 78, 98, 130, 152, 183, 232, 235, 245, 246, 276, 314. [ما]
حسن زاده, مجيد:
شيخ فضل الله نورى در ظلمت مشروطه, تهران: سازمان تبليغات اسلامى, 1374: 137. [ما]
حسنى, سليم:
دور الشيعة فى مواجهة الاستعمار, قم: مركز الغدير للدراسات الاسلاميه, 1415ق: 221ـ117. [ما]
حسنى موسوى بغدادى, عبدالرزاق:
تاريخ العراق السياسى الحديث, بغداد: دارالشؤون الثقافيه العامه, 1403ق, 3ج.
ــــــ:
الثورته العراقية الكبرى, صيدا, چاپ سوم.
ـــــ:
العراق فى دورى الاحتلال والانتداب, بغداد, ج1: 72:71.
حسينى اشكورى, احمد:
تراجم الرجال, قم: مجمع الذخائر الاسلاميه, 1404ق, 19, 175. [ما]
حسينى مجتهدى نجفى, محمّد:
أعلام الاماميّة وتلامذتهم, نسخه دستنويس مؤلف, در 5جلد. [ما]
حقيقت, عبدالرفيع:
تاريخ قومس, تهران: بى نا, 1344: 425. [ما]
حكيمى, محمّدرضا:
شيخ آقابزرگ تهرانى, تهران: فجر, 1355: 6, 31, 228. [ما]
حكيميان, ابوالفتح:
فهرست مشاهير ايران, تهران: دانشگاه ملى ايران, 1357, ج2: 9ـ 648. [ما]
حيدرى, محسن:
حماسه جاويد, بررسى تحليلى واقعه جهاد عشاير خوزستان بر عليه استعمار انگليس در جنگ جهانى اوّل, قم: انجمن مفاخر فرهنگى خوزستان, 1375: 204ـ166 و ديگر صفحات.
خالصى زاده, محمّد:
مواعظ اسلامي… آية اللّه خالصى زاده… در تهران: مقدمه احمد دهقان, مشهد: مطبعه خراسان, 1302: 57. [ما]
خليلى, جعفر:
موسوعة العتبات المقدسه, قسم النجف, بيروت, مؤسسه الاعلمى, 1407ق, ج6: 2ـ251/ ج7: 9ـ167, 4ـ151. [ما]
خوانسارى, محمّدباقر:
روضات الجنات, تهران: اسلاميه, بى تا.
خيابانى تبريزى (واعظ خيابانى), ملاّ على:
علماى معاصرين, تبريز, چاپ سنگى, بى تا: 4ـ113/ چاپ ديگر, تهران: اسلاميه, 1366ق. [ما]
خيرى, محمود:
اسلام در چهارده قرن يا دايرةالمعارف اسلامى, تهران: آسيا, 1362: 221. [ما]
دفتر پژوهش ها و برنامه ريزى فرهنگى:
نام آوران فرهنگ ايران, تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, [1368]: 634. [ما]
دوانى, على:
زندگانى زعيم بزرگ عالم تشيع آية اللّه بروجردى, قم: مطهر, چاپ سوم, 1372: 65. [ما]
ـــــ:
شرح حال, آثار و افكار آية اللّه بهبهانى, تهران: كتابخانه صدر, [1369ق]: 5 ـ84 [ما]
ـــــ:
علامه مجلسى بزرگمرد علم و دين, تهران: اميركبير, 1370: 564. [ما]
ـــــ:
نهضت روحانيون ايران, تهران: مؤسسه فرهنگى و خيريه امام رضا, بى تا, ج1: 210ـ207. [ما]
دولت آبادى, على محمّد:
خاطرات سيّد عليمحمّد دولت آبادى, تهران: فردوسي«ايران و اسلام, 1362: 35. [ما]
دولت آبادى, يحيى:
حيات يحيى, به كوشش ناصر دولت آبادى, تهران: فردوسي«عطار, چاپ چهارم, 1362, ج1: 27, 80, 134, 339/ ج2:357/ ج3:32/ ج4:13. [ما]
دهخدا, على اكبر:
لغتنامه دهخدا, تهران: دانشگاه تهران, دفتر50, حرف ى: 182. [ما]
رازى, محمّدشريف:
التقوى و ماادراك ماالتقوى, مجاهد شهيد آية اللّه حاج شيخ محمّدتقى بافقى, بى جا, بى نا, چاپ دوم, 1358: 57. [ما]
ـــــ:
گنجينه دانشمندان, قم: بى نا, 1354, ج5:55/ ج7: 40ـ437. [ما]
رائين, اسماعيل:
حقوق بگيران انگليس در ايران, تهران: جاويدان, چاپ هشتم, 1362: 9, 379ـ367, 439. [ما]
ربانى خلخالى, على:
شهداى روحانيت شيعه در يكصد سال اخير, بى جا: بى نا, 1402ق, ج1: 143ـ140. [ما]
رضانژاد (نوشين), غلامحسين:
حكيم سبزوارى, زندگى, آثار, فلسفه, تهران: سنايى, 1371: 211. [ما]
رضوانى, هما:
لوايح آقا شيخ فضل الله نورى, تهران: نشر تاريخ ايران, 1362: 34, 3ـ42. [ما]
روضاتى, محمّدعلى:
رياض الابرار, نسخه خطى نزد خودشان. [زندگانى چهارسوقى]
ـــــ:
زندگانى آية اللّه چهارسوقى, اصفهان: كتابفروشى تأييد, 1333: 151ـ150. [ما]
ريحان يزدى, عليرضا:
آينه دانشوران, به كوشش ناصر باقرى بيدهندى, قم: كتابخانه آية اللّه مرعشى نجفى, چاپ سوم, 1372: 78, 95, 109, 145, 147, 151, 168, 169, 6 ـ174, 193, 207, 224, 281, 296, 320, 377. [ما]
زركلى, خيرالدين:
الاعلام قاموس التراجم, بى جا, بى نا, چاپ دوم, بى تا, ج7: 234. [ما]
زرگرى نژاد, غلامحسين:
رسائل مشروطيت (18 رساله و لايحه درباره مشروطيت), تهران: كوير, 1374: 106, 119.
زرين, جلال:
سلسله مراجع تقليد شيعه از كلينى تا بروجردى, تهران: بى نا, 1340: 9ـ 48. [ما]
سپهرم, اميرمسعود:
تاريخ برگزيدگان و عده اى از مشاهير ايران و عرب, تهران: زوّار, 1341:4ـ43. [ما]
سپهرى اردكانى, على:
تاريخ اردكان, تفت: كانون كتاب ولى عصر اردكان, 1364, ج1: 51, 215. [ما]
سزگين, فؤاد:
تاريخ التراث العربى, قم: كتابخانه آية اللّه مرعشى, چاپ دوم, 1412ق.
سعيد, امين:
الثورته العربية الكبرى, قاهره, 1935.
سليان چى, رضا:
آثار تاريخى آية اللّه العظمى آقاى طباطبايى حكيم, قم: بى نا, 1349: 15ـ13. [ما]
سمامى حائرى, محمّد:
بزرگان تنكابن, قم: كتابخانه آية اللّه مرعشى, 1372: 24, 30, 37, 83, 100, 145, 177, 280, 285, 294, 303. [ما]
ـــــ:
بزرگان رامسر, قم: بى نا, 1361: 91, 105, 128, 159, 175, 206. [ما]
سيّاح محلاتى, محمّدعلى:
خاطرات حاج سيّاح يا دوره خوف و وحشت, به كوشش حميد سيّاح, تصحيح سيف الله گُلكار, تهران: اميركبير, چاپ دوم, 1356: 3ـ572, 3ـ592. [ما]
شبسترى, نصراللّه:
وفادار باشيد, تبريز: دارالكتب اسلاميه, چاپ دوم, 1362: 147ـ 138. [ما]
شريف كاشانى, محمّدمهدى:
واقعات اتفاقيه در روزگار, به كوشش منصوره اتحاديه, سيروس سعدونديان, تهران: نشر تاريخ ايران, 1362, ج1:24. [ما]
شوراى فرهنگ عمومى استان يزد:
مفاخر استان يزد: شوراى فرهنگ عمومى استان يزد, 1375:
شيرازى, محمّد:
پندهايى از رفتار علماى اسلام, ترجمه عبدالرسول مجيدى, قم: ايمان, 1362:14. [ما]
ــــــ:
يكصد داستان خواندنى, ترجمه عبدالرسول مجيدى, قم: كانون نشر انديشه هاى اسلامى, 1370: 12, 8 ـ 57, 6 ـ 65. [ما]
شيروانى, محمّد:
فهرست نسخه هاى خطى كتابخانه وزيرى يزد: تهران: كتابخانه وزيرى يزد, 1355, ج4: 1261, 8 ـ1267, 4ـ1483. [ما]
صدر, محسن:
خاطرات صدرالاشراف, تهران: وحيد, 1364: 194. [ما]
صدرالدين كاظمى, ابومحمّد حسن:
تكمله امل الآمل, احمد حسينى, به اهتمام محمود مرعشى, قم: كتابخانه آية اللّه مرعشى نجفى, 1407ق.
صدرالدين شيرازى (ملاصدرا, محمّد بن ابراهيم):
الشواهد الربوبيّه, به كوشش جلال الدين آشتيانى, مشهد: دانشگاه مشهد, 1346; مقدمه, ص94, 95. [ما]
صدرايى خويى, على:
ديدار با ابرار, آية اللّه اراكى, يك قرن وارستگى, تهران: سازمان تبليغات اسلامى, 1374: 125. [ما]
صفايى, ابراهيم:
رهبران مشروطه, تهران: جاويدان, چاپ دوم 3ـ1362, ج1: 3ـ542/ ج2:224. [ما]
طباطبايى يزدى, محمّدرضا:
بزم ايران, به كوشش مرتضى مدرّس گيلانى, تهران: شركت سهامى ناشرين كتب ايران, بى تا, مقدمه. [ما]
طبرى (عمادالدين آذرمان), محمّدعلى:
زبدةالآثار, تهران: اميركبير, 1372: 3ـ272. [ما]
عاقلى, باقر:
روزشمار تاريخ ايران از مشروطه تا انقلاب اسلامى, تهران: گفتار, 1369:93/ چاپ سوم 1374, ج2: 131. [ما]
عباسى, محمّد:
تاريخ انقلاب ايران, تهران: شرق, 1358, 2ـ131. [ما]
عبدالرحيم, محمّدعلى:
المصلح المجاهد, الشيخ محمّدكاظم خراسانى, [مرگى در نور]
عبيرى, عباس:
هبةالدين شهرستانى, ستاره سامرّا, تهران: سازمان تبليغات اسلامى, 1373:23. [ما]
عقيقى بخشايشى, عبدالرحيم:
فقهاى نامدار شيعه, قم: كتابخانه آية اللّه مرعشى, 1405ق: 25ـ419, 327, 389. [ما]
ـــــ:
مفاخر آذربايجان, تبريز: آذربايجان, 1375: 252, 263, 267, 271, 282, 283, 292, 300, 302, 308, 314, 320, 323, 330, 338, 345, 349, 350, 399, 408, 418, 450. [ما]
فاضل (يزدى) مطلق, محمود:
فهرست نسخه هاى خطى دانشكده الهيات و معارف اسلامى مشهد, مشهد: دانشگاه مشهد, 1362, ج2: 695. [ما]
فاضل نائينى نجفى, على:
معجم المؤلفى الشيعه, تهران: وزارت ارشاد اسلامى, 1405ق: 460. [ما]
فتحى (آتشباك), نصرت الله:
مجموعه آثار قلمى شادروان ثقةالاسلام شهيد تبريزى, تهران: انجمن آثار ملى, 1354: 223, 500. [ما]
فخرالمحققين شيرازى, محمّدهادى:
از هر فنى, شيراز, بى نا, 1350: 370. [ما]
فخرايى, ابراهيم:
گيلان در جنبش مشروطيت, تهران: جيبى, 1356: 96, 197. [ما]
فرقانى, مهدى:
زندگانى حكيم جهانگيرخان قشقايى, اصفهان: گلها, 1371: 128, 133, 135. [ما]
فريدالملك همدانى, محمّدعلى خان:
خاطرات فريد, گردآورنده: مسعود فريد (قراگزلو), تهران: زوّار, 1354:311. [ما]
قلمسياه, اكبر:
تاريخ سالشمارى يزد, تهران: [فرهنگ ايران زمين, ش38], 1370: 200, 231, 246. [ما]
قمى, شيخ عباس:
فوايد الرضويه فى احوال علما المذهب الجعفريه, تهران: كتابخانه مركزى, 1327: 8 ـ596. [ما]
ـــــ:
مشاهير دانشمندان اسلام:
كاشانى رازى, محمّد ملاّعلى خان:
آثار الحجه, قم: بى نا, 1333, ج2: 58. [ما]
كثنوى يزدى حائرى, ملاّ حسن بن على:
انوار الشهاده فى مصائب عترة الطاهره, با مقدمه عبدالعزيز طباطبايى.
كحّاله, عمر رضا:
معجم المؤلفين تراجم مصنفى الكتب العربيه, بيروت: دار احيا التراث العربى, ج11: 156. [ما]
كسروى, احمد:
تاريخ مشروطه ايران, تهران: اميركبير, چاپ چهاردهم, 1363: 294, 374, 5 ـ 381, 469, 730. [ما]
كشميرى, محمّدمهدى لكهنوى:
تكمله نجوم السماء فى احوال العلماء (يا نجوم السماء ج2), با مقدمه شهاب الدين مرعشى نجفى, قم: مكتبه بصيرتى, بى تا [مقدمه: 1397ق]: 278, 279, 7ـ316. [ما]
كفايى, عبدالحسين مجيد:
مرگى در نور, زندگانى آخوند خراسانى, تهران: زوّار, 1359: 9ـ93, 99, 103, 213, 286, 270, 396. [ما]
كلباسى اصفهانى, ابوالهدى:
سماء المقال فى تحقيق علم الرجال, به كوشش محمّدعلى روضاتى, قم: برقعى, 1372ق, ج1: مقدمه. [ما]
گلبن, محمّد:
مدرّس در تاريخ و تصوير, تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, 1367: 26. [ما]
گلچين معانى, احمد:
تاريخ تذكره هاى فارسى, تهران: سنايى, چاپ دوم, 1363, ج2: 484. [ما]
مافى, رضا:
كتاب سبز, با مقدمه رضا مافى, تهران: نشر تاريخ ايران, 1363: 41. [ما]
ـــــ:
المحقق الطباطبايى فى ذكره السنوية الاولى, قم: مؤسسه آل البيت لاحياء التراث, 1417ق, ج1/ ج2: 9ـ751/ ج3: 1029, 1318ـ1299, 1576, 1578, 1607ـ1600, 1627, 1629. [ما]
محلاّتى عسكرى, ذبيح اللّه:
اختران تابناك يا كشف الكواكب, زندگانى امامزادگان, تهران: اسلاميه, 1349; ج1: 390ـ387. [ما]
محمّدى, غلامرضا:
نگاهى گذرا به سيماى يزد, يزد: استاندارى يزد, 1375: 8و13. [ما]
محيط مافى, هاشم:
مقدمات مشروطيت, به كوشش مجيد تفرشى, جواد جانفدا, تهران: فردوسى, 1363, ج1. [ما]
مختارى, رضا:
سيماى فرزانگان, قم: دفتر تبليغات اسلامى, چاپ نهم, 1375: 334, 473. [ما]
مدرّس, حسن:
شرح رسائل, نسخه خطى [مدرّس: على مدرسى و ديگران 2:308]. [ما]
مدرّس تبريزى, محمّدعلى:
ريحانةالادب, تهران: بى نا, 1331: 5 ـ334/ تهران: خيام, چاپ سوم, 1369, ج1: 53, 66/ ج2: 23, 24, 191/ ج3: 366/ ج4: 364/ ج5: 23, 178/ ج6: 5, 64, 3ـ391. [ما]
مدرّس موسوى اصفهانى:
حكيم استرآباد ميرداماد, تهران: اطلاعات, 1370: 145. [ما]
مدرّسى, على:
مدرس شهيد نابغه ملى ايران, اصفهان: بنياد فرهنگى و انتشاراتى بدر, 1358: 36. [ما]
مدرسى, على و ديگران:
مدرس, تهران: بنياد تاريخ انقلاب اسلامى ايران, 1366, ج1: چهار/ ج2: 305, 308, 309, 319, 321, 322. [ما]
مدرسى, مرتضى:
تاريخ روابط ايران و عراق, تهران: فروغى, 1351: 55 ـ53. [ما]
مدرسى يزدى, جواد:
النجوم المسرّد فى الصرح الممرّد, نسخه خطى كتابخانه وزيرى يزد, ش3980, در 1359ش, ص26, 30, 35, 41, 42, 43, 59, 67, 75, 86, 94, 100, 107, 117, 118, 119, 135, 136, 137, 146, 151, 155, 161, 165, 175, 187, 195, 201, 209, 211, 217, 221, 7ـ223/ نسخه عكس كتابخانه وزيرى از دستخط مؤلف, بى تا: 185ـ 178, مستدرك: 14ـ9. [ما]
ــــــ:
نقدى بر مثنوى, قم: انصاريان, 1375: 392, 284. [ما]
مدير شانه چى, كاظم و ديگران:
فهرست نسخه هاى خطى دو كتابخانه مشهد (مدرسه نوّاب و آستان قدس), تهران: فرهنگ ايران زمين, 1351: 456. [ما]
مرسلوند, حسن:
زندگينامه رجال و مشاهير ايران, تهران: الهام, 1373ـ1369, ج1: 37, 110, 113, 144, 210, 6 ـ364/ ج2:17, 105, 158, 227/ ج3: 107, 109, 162. [ما]
مرعشى, محمود:
المسلسلات فى اجازات, اجازات علما به آية اللّه سيّد شهاب الدين مرعشى نجفى, قم: كتابخانه آية اللّه مرعشى نجفى, 1416ق: 27, 42, 49, 60, 77, 126, 144, 213, 235, 243, 254, 266, 268, 274, 407, 421, 437, 440, 443. [ما]
مستوفى, عبدالله:
شرح زندگانى من يا تاريخ اجتماعى و ادارى دوره قاجاريه, تهران: زوار, چاپ دوم, 1343, 3ج.
مشار, خانبابا:
فهرست كتاب هاى چاپى فارسى, تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب, 1352, 2جلدى, ستون: 395 (دو بار), 504, 996, 1141, 1152, 1601, 1603, 2263, 2362 (دوبار), 2363, 2900, 2903, 3125, 3139, 3144 (دوبار). 3145, 3175, 3257/ و نيز تهران: بى نا, 55 ـ1350, دوره 5جلدى. [ما]
ــــــ:
فهرست كتاب هاى چاپى عربى, تهران: بى نا, 1344, ستون: 157, 158, 193, 194, 195, 222, 274, 8 ـ277, 8 ـ286, 293, 9ـ 298, 304, 358, 391, 452, 455, 477, 488, 490, 511, 588, 2ـ621, 821, 841, 855, 909. [ما]
ـــــ:
مؤلفين كتب چاپى, تهران: بى نا, 1343, ج5: ستون: 30ـ26. [ما]
مصاحب, غلامحسين و ديگران:
دايرةالمعارف فارسى, تهران: جيبى, 1374, ج2 ق2: 2698 ذيل خراسانى, 3356. [ما]
مطهرى, مرتضى:
خدمات متقابل اسلام و ايران, قم: صدرا, 1359: 499. [ما]
معاصر, حسن:
تاريخ استقرار مشروطيت در ايران, تهران: ابن سينا, چاپ دوم, 1353, ج2: 874, 880, 1219. [ما]
معلم حبيب آبادى, محمّدعلى:
مختصر المكارم, نسخه خطى نزد آقاى سيد محمّدعلى روضاتى در اصفهان. [زندگانى چهارسوقى]
ـــــ:
مكارم الآثار, اصفهان: انجمن كتابخانه هاى عمومى اصفهان, 1352, ج4: 4ـ1321, ج7: 2588. [ما]
نمونه مختصر المكارم, نسخه خطى نزد آقاى سيد محمّدعلى روضاتى در اصفهان. [زندگانى چهارسوقى]
معين, محمّد:
فرهنگ فارسى, تهران: اميركبير, چاپ هفتم, 1364, ج6: 2333. [ما]
ملك زاده, مهدى:
تاريخ انقلاب مشروطيت ايران 7ـ1, تهران: علمى, چاپ دوم, 1363, ج4: 478, 512, 513, 624. [ما]
مكّى, حسين:
مدرس قهرمان آزادى, تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب, 1359, ج1: 51, 114, 372. [ما]
موحّد ابطحى, حجّت:
آشنايى با حوزه هاى علميه شيعه در طول تاريخ, اصفهان: حوزه علميه اصفهان, 1365, 8 ـ277, 283, 286, 289, 388, 394, 395, 396, 398, 400. [ما]
موسوى اصفهانى كاظمى, محمّدمهدى:
احسن الوديعه فى تراجم مشاهير مجتهدى الشيعه, بغداد: النجاح, 1348ق, ج1: 151, 193ـ 188/ چاپ ديگر, 4ـ153. [ما]
موسوى گرمارودى, على:
شرح زندگانى حاج شيخ محمّدتقى بافقى, تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 1368, 7, 9ـ 8, 43. [ما]
مهدوى, مصلح الدين:
تاريخ علمى و اجتماعى اصفهان در دو قرن اخير, قم: الهدايه, 1367, ج1: 296/ ج2: 246, 247, 234, 235/ ج3: 70, 172, 225, 361. [ما]
ـــــ:
تذكرةالقبور يا دانشمندان و بزرگان اصفهان, اصفهان: ثقفى, چاپ دوم 1348: 85, 281, 283, 328, 379, 389, 433, 472, 481. [ما]
ـــــ:
سيرى در تاريخ تخت فولاد اصفهان (لسان الارض يا تاريخ تخت فولاد), اصفهان: انجمن كتابخانه هاى عمومى اصفهان, 1370: 107, 179. [ما]
ميرزا صالح, غلامحسين:
بحران دمكراسى در مجلس اوّل, خاطرات و نامه هاى خصوصى ميرزا فضلعلى آقا تبريزى, تهران: طرح نو, 317. [ما]
ناظم الاسلام كرمانى, محمّد:
تاريخ بيدارى ايرانيان, به كوشش على اكبر سعيدى سيرجانى, تهران: آگاه, چاپ چهارم, 1362, ج1: 311/ ج2: 272, 317. [ما]
ناظم الدين زاده, ع.س.د:
هجوم روس به ايران و اقدامات رؤساى دين در حفظ ايران, بغداد: بى تا, 1330ق, 31, 121ـ116.
نجفى, موسى:
انديشه سياسى و تاريخ نهضت بيدارگرانه حاج آقا نورالله اصفهانى, تهران: بى نا, 1369: 26, 34, 85 ـ84. [ما]
ـــــ:
حكم نافذ آقانجفى, قم: بى نا, 1371: 16, 18, 25, 26, 190. [ما]
نجفى يزدى, هاشم:
گلزار نجفى, يزد: گلبهار, 1331: 329ـ320. [ما]
نصرى, نصرالله:
كارنامه همايى, تهران: دانشگاه علامه طباطبايى, 1367: 54, 55. [ما]
نيرومند, كريم:
سخنوران و خطاطان زنجان از قرن چهارم تا عصر معاصر, با همكارى كريم زعفرى, زنجان: كتابفروشى زعفرى, 1347: ؟. [ما]
وپلارد ايرلاند, فيليپ:
العراق فى تطوره السياسى, ترجمه جعفر خياط.
وحيدنيا, سيف اللّه:
خاطرات سياسى و تاريخى, تهران: فردوسي«ايران و اسلام, 1362, 91. [ما]
وزيرى, على محمّد:
مجمع الجواهر, نسخه خطى كتابخانه وزيرى, ج3: 7ـ676/ زيراكسى ج2: AB 271. [ما]
هاشمى, طه:
حرب العراق, بغداد.
يغمايى, اقبال:
شهيد راه آزادى سيّد جمال واعظ اصفهانى, تهران: توس, 1357: 6. [ما]
مقالات
(؟):
(آية اللّه العظمى سيّد محمّدكاظم يزدى, فقيهى كم نظير, مبارزى هوشيار), نگهبان انقلاب اسلامى, س1, ش7 (فروردين 1371): 64 ـ62. [ما]
(؟):
(آية اللّه سيّد محمّدكاظم يزدى, اسوه تقوى), نداى يزد, س4, ش150 (21/6/1367), 1و4. [ما]
ابوالحسن, على:
(آية اللّه سيّد محمّدكاظم يزدى صاحب عروه مرد جهاد و اجتهاد) در كتاب: حماسه جاويد: محسن حيدرى, قم: انجمن مفاخر فرهنگى خوزستان, 1375: 204ـ166. [ما]
استادى, رضا:
(الهى نامه و مناجات نامه يا بستان راز و گلستان نياز): محمّدكاظم طباطبايى, به كوشش رضا استادى, نور علم, س2, ش3 (ارديبهشت 1365), 127ـ112. [ما]
ـــــ:
(به ياد آن عزيز), المحقق الطباطبايى فى ذكره السنوية الاولى: قم, مؤسسه آل البيت لاحياء التراث, 1417ق, ج3: 1318ـ1299. [ما]
ـــــ:
بستان راز و گلستان نياز, هفده رساله فارسى.
[باقرى بيدهندى, ناصر]:
(نجوم امت, مرحوم آية اللّه العظمى آقا سيّد محمّدكاظم طباطبايى يزدى), نور علم, س2, ش3 (ارديبهشت 1365): 87 ـ76. [ما]
(؟):
(تبريكنامه نوروزى زرتشتيان به آية اللّه آقا سيّد محمّدكاظم يزدى), آينده, س18, ش601 (فروردين ـ شهريور 1371): 7ـ186. [ما]
جونى زاده, محمّدرضا:
(بستان نياز) (9ـ1), نداى يزد, س1, ش29 (29/7/64) تا س1, ش42 (7/11/64). [ما]
ـــــ:
(فقيه بزرگ (سيّد كاظم يزدى)) 4ـ1, نداى يزد, س2, ش47 (12/12/64) تا س2, ش51 (25/1/65). [ما]
خواست, حسنعلى:
(مشاهير يزد: نگاهى به زندگى مرجع بزرگ جهان تشيّع مرحوم آية اللّه العظمى سيّد محمّدكاظم طباطبايى يزدى) ايساتيس, س2, ش6 (زمستان 1373): 37ـ 35. [ما]
دهقان, صدرالدين:
(فرزانه اى از ديار دين), سلام, س6, ش1601 (22/9/75): 9. [ما]
ـــــ:
(گذرى بر زندگى صاحب كتاب عظيم عروةالوثقى حضرت آية اللّه سيّد محمّدكاظم طباطبايى يزدى), روزنامه اخبار ويژه استان يزد (بهار 1375): 4. [ما]
ـــــ:
(مشاهير علم و ادب يزد (سيّد محمّدكاظم طباطبايى يزدى)), جمهورى اسلامى, ش3672 (14/11/70): 13. [ما]
ـــــ:
(نگاهى كوتاه به زندگى آية اللّه سيّد محمّدكاظم يزدى), جمهورى اسلامى (23/10/72): 15. [ما]
(؟):
(شكوه پارسايى و پايدارى, كتابى در شأن صاحب عروةالوثقى) روزنامه اطلاعات, ش20987 (23/11/75): 6.
طباطبايى, رضا:
آية اللّه العظمى السيّد محمّدكاظم الطباطبايى اليزدى طاب ثراه (حياته ـ نشأته ـ مؤلفاته), المحقق الطباطبايى فى ذكره السنويه الطباطبايى, قم: موسسه آل البيت لاحياء التراث, 1417ق, ج2: 779ـ751. [ما]
[عسكرى كامران, محمّدعلى]:
(شكوه پارسايى و پايدارى) [معرّفى كتاب] نداى يزد, س13, ش544 (13/12/75): 7.
[مسرّت, حسين]:
(آية اللّه سيّد محمّدكاظم طباطبايى يزدى), نشريه خبرى پژوهشى دانشگاه يزد, س2, ش11 (آبان 1371): 14ـ12, 21. [ما]
بخشى از مقالات
آل كاشف الغطاء, محمّدحسين:
(نامه), تراثنا, س1, ش4 (1406): 16.
استورز, رونالد:
(شيوه هاى خاورى) ترجمه ؟, خواندنى ها, س6, ش48 (1325):
(؟):
(؟) اضواء, س3, ش10 (چاپ بغداد, [نهضت روحانيون ايران]
جنّاتى, ابراهيم:
(ادوار كيفيّت بيان فقه), كيهان انديشه, س1, ش4 (بهمن 1364): 21ـ 18. [ما]
ــــــ:
(مصاديق اعلم از آغاز غيبت كبرا تاكنون), كيهان انديشه, س1, ش7 (مرداد و شهريور 65): 18 و 21. [ما]
رضوانى, محمّداسماعيل:
(روزنامه شيخ فضل اللّه نورى) تاريخ: نشريه تحقيقى گروه آموزشى تاريخ به ضميمه مجله دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران, ج1, ش2 (1356): 209ـ159.
(؟):
[شركت اسلاميه], روزنامه ثريا, س2, ش12 (رجب 1317ق), [جزوه آقاى ابوالحسنى: 13]
(؟):
(؟) العلم, س2, ش6 (ذيحجه 1329ق), چاپ عراق: 5 ـ284. [نهضت روحانيون ايران«تشيّع و مشروطيّت]
فرهمند, محمّدعلى:
(چهره هاى جاودانه, شرح حال دانشمندان و بزرگان يزد), مرواريد كوير, يزد: استاندارى يزد, 1352: 85 ـ82. [ما]
(؟):
(گفتگوى با محمّد تركمان, نويسنده, محقق و مورّخ معاصر, تاريخ معاصر ايران, حلقه هاى مفقوده درس هايى براى امروز و فردا), دنياى كتاب, س1, ش4 (نيمه اول تير 1375), 7. [ما]
[مسرّت, حسين]:
نام آوران يزد, خبرنامه مسابقات واليبال دانشگاه هاى كشور, ش6 (9/3/74): 16ـ 15.
(؟):
(مكتوب از نجف), روزنامه مجاهد تبريز, عصر مشروطه.
نوبخت, حبيب اللّه:
[سيّد محمّدكاظم طباطبايى يزدى], روزنامه پارس شيراز, س23, ش2872 (10/12/43): 3. [ما]
فيلم و نوار:
ابوالحسنى, على:
(علماى عتبات و نهضت مشروطيت), سخنرانى در تماشاگه تاريخ تهران, 6/6/75.
ــــــ:
(شرح مبارزات آية اللّه سيّد محمّدكاظم طباطبايى يزدى), سخنرانى در مسجد قندهارى يزد, 19/9/75. [ما]
اكبرى, پدرام:
خشت خام, فيلم توليد سيماى جمهورى اسلامى ايران مركز يزد.[ما]
قافى, محمّدحسن و سيّد عبدالعزيز طباطبايى:
(شرح حال و زندگى و خاطرات آية اللّه حاج سيّد محمّدكاظم طباطبايى يزدى), سخنرانى برنامه مشاهير يزد, گفتگوكننده: سعيد فاتحى, صداى جمهورى اسلامى ايران مركز يزد, در تاريخ هاى 11 و 18/10/1372. نوار كاست محفوظ در صداى جمهورى اسلامى ايران مركز يزد« مركز يزدشناسى. اين گفتگو بار ديگر در روز 19/9/75 در ويژه برنامه صداى جمهورى اسلامى ايران مركز يزد پخش شد. [ما]
مدرسى يزدى, محمّدرضا:
(ويژگى هاى فقهى و اجتهادى آية اللّه العظمى سيّد محمّدكاظم طباطبايى يزدى), سخنرانى در مسجد قندهارى يزد, 19/9/1375. [ما]

منابع لاتين Bژrard, Victor: Rژvolutions de la peres, Paris: Librairie Armand Colin, 1910 Brock. S Vol. 2:802 [اعيان الشيعه] Hollister, Jhan: Norman the shiصA of indid, London, 1953 [تراز سياست: 190] Storrsص sir Ronald: orientations, London, 1945. كتابنامه عمومى با توجه به اين نكته كه ذكر كامل كتابشناسى و مقاله شناسى و صفحه شناسى سيّد يزدى در پيوست دوم: (كتابشناسى علاّمه يزدى) آمده است و براى پرهيز از دوباره گويى و پر نمودن صفحات, در اين بخش تنها ذكر منابع و مآخذى مى آيد كه جنبه عمومى و واسطه را داشته و در تدوين اين رساله از آن بهره گرفته شده است. *** الف. كتاب افشار, ايرج: فهرست مقالات فارسى, تهران: جيبي« علمى و فرهنگى, 1374ـ 1348, 5ج. ـــــ: يادگارهاى يزد, تهران: انجمن آثار ملى ايران, 1354, ج2. بخش آرشيو كتابخانه مركزى آستان قدس رضوى: فهرست مندرجات مجلات كتابخانه مركزى آستان قدس رضوى, مشهد: كتابخانه مركزى آستان قدس رضوى, 1373ـ1364, دوره 1, ش1 (تابستان 1363) تا دوره 11, ش3 (زمستان 1373). پورصفر, على: كتابشناسى انقلاب مشروطيت ايران, تهران: مركز نشر دانشگاهى, 1373. تابش, احمد و محمود رهبر عربانى: فهرست مقالات فرهنگى در مطبوعات ايران, مركز اسناد فرهنگى آسيا, دوره 1, ش4ـ1 (بهارـ زمستان 1355), دوره 2, ش1ـ4 (بهارـ زمستان 1356), دوره 5, ش1 (بهار 1359). تسبيحى, غلامحسين: نگرشى جامع بر جهان كتابشناسى هاى ايران, تبريز: نيما, 1365. حسينى دشتى, مصطفى: معارف و معاريف, قم: اسماعيليان, 1369, ج3. حكمت, على اصغر: تفسير كشف الاسرار, تهران: اميركبير, چاپ پنجم, 1371, ج3. سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى: فهرست مقالات فارسى در مطبوعات جمهورى اسلامى (فهرست مقالات فرهنگي…), تهران: سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, 1372ـ1361, دوره اول بهار 1361 تا دوره دوازدهم اسفند 1372. سرلتى, حسام: تقويم تطبيقى يكصد وچهل و يك ساله, تهران: زوار, بى تا. [صمدى, حسين]: كتابشناسى شيخ فضل الله نورى, سارى, كنگره بزرگداشت شيخ فضل الله نورى, 1370. عبدالباقى, محمّد فؤاد: المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الكريم, تهران: اسماعيليان, [1364] مدبّرى, محمود: فرهنگ كتاب هاى فارسى, تهران: ويس, 1364, 2ج. مدرّس تبريزى, محمّدعلى: ريحانةالادب 6 ـ1, تهران: خيام, چاپ سوم, 1369. *** ب. نشريه ميراث جاويدان, س3, ش3 و4 (11 و12), پاييز و زمستان 1374. نداى يزد, س1, ش1 (3-/11/63), تا س13, ش546 (27/12/75). نمايه, س1, ش1 (شهريور 1370) تا س6, ش5 پياپى 55 (شهريور 1375).

نامه ها


جناب آقاى مهدوى راد سردبير محترم آينه پژوهش
احتراماً با عرض سلام معروض مى دارد در مقاله صحاح العجم يا صحاح العجميه مندرج در صفحات 82 ـ 86 شماره 60 اولاً نام نسخه مورد استفاده مرحوم بيگدلى براتسلاوا (ب ـ ر ـ ا ـ ت ـ س ـ ل ـ ا ـ و ـ ا) بوده كه اشتباهاً بعلت عدم مراعات قواعد خط تحرير فارسى از طرف اين جانب (براتسلاوا) را براتيلاوا خوانده و در تمام مقاله براتيلاوا چاپ نموده اند كه صحيح آن (براتسلاوا) مى باشد. ثانياً در سطر 33 ستون اوّل صفحه 83 در جمله مرحوم دكتر ذبيح الله صفا نيز (مؤلف) اين دو كتاب را يكى دانسته, كلمه مؤلف ساقط شده و به همين ترتيب چاپ شده است, استدعا دارد مقرر فرماييد به نحو مقتضى نسبت به توضيح آنها اقدام فرمايند.
با عرض معذرت از تصديع و تقديم احترام يوسف محسن اردبيلى
19/3/1379
*
نقد جناب آقاى جواد قاسمى در آينه پژوهش, شماره 61 نشان از توجه ايشان و مطالعه دقيق مقاله اينجانب دارد. ضمن تشكر, تذكراتى مناسب به نظر مى رسد:
1. منشأ اصلى ايرادات, اشتباهات زيادى است كه در چاپ مقاله اينجانب در عبارات انگليسى پيش آمده است.* به گونه اى كه در مقاله دو صفحه اى بيست اشتباه ـ شايد بيشتر ـ وجود دارد. آن هم در عبارات انگليسى كه اگر يك جا جمع شوند, حجم آنها به نصف صفحه نمى رسد و عموم پيشنهادهاى بنده در آوانويسى عنوان مجلات, به اشتباه به خواننده انتقال يافته است. اين نوشته, خواننده را به ياد قضيه معروف (نگو اَنِف بگو انف) مى اندازد.
در صورت عدم آشنايى دست اندركاران مجله با انگليسى, جا داشت مقاله را پيش از نشر در اختيار نويسنده مى گذاشتند تا ديگران به زحمت نيفتند.
2. در غير مواردى كه مربوط به اشتباه چاپى مى شود اختلاف دو مقاله, مبنايى است. مبناى ناقد محترم اين است كه اصل, كتابت است و مبناى ما اصالت دادن به تلفظ است.
3. از يك طرف ناقد, اصالت را به كتابت مى دهد و علت آن را اين مى داند كه ممكن است خواننده انگليسى زبان بخواهد به لغت يا فهرست مراجعه كند. اما از سوى ديگر پيشنهاد مى كند (نامه) به صورت N MEYE نوشته شود. چه بسا اين گونه آوانويسى, خواننده را به اشتباه اندازد كه حرف (ى) جزء كلمه است. در حالى كه با خط تيره بايد موارد تلفظ و كتابت را از هم جدا كرد. پس درست تر N M-E-YE است.
اين تذكر در مورد (آينه), (گنجينه) و (فصلنامه) نيز صدق مى كند.
4. اگر ناقد محترم, الگوى دائرةالمعارف اسلام چاپ بريل را پذيرفته است, در آوانويسى (ترجمان وحى) و (تاريخ و فرهنگ معاصر) در برابر (واو) بايد W بگذارد نه V نيز در برابر (صاد) در (مصباح) بايد S بگذارد نه S تا خواننده نپندارد كه (مصباح) با (سين) است. همچنين (صاد) در (فصلنامه) و (معاصر).
5. برابر آوانويسى ناقد, واژه (حضور) به صورت (حدور) و كلمه (قضايا) به صورت (قدايا) خوانده مى شود. گويا منشأ اين اشتباهات نيز دست اندركاران مجله هستند.
6. ذيل (مشكوة) آمده است: (همين واژه هاى عربى در فارسى هم راه يافته اند و جزو خانواده زبان فارسى به شمار مى آيند.) اما بايد توجه داشت كه هميشه تلفظ آنها راه نيافته و بحث ما در مورد تلفظ است.
با تشكر فراوان از مسؤولين محترم مجله كه مقاله اينجانب و نقد آن را به چاپ رساندند; چراكه هر دو مقاله در كنار هم, خواننده را در سطح بالايى با آوانويسى آشنا مى سازد.
سيد صادق احسانى
* توضيح: 1. در مقاله ايشان اشتباه و يا غلط چاپى وجود ندارد حتى يك حرف هم كم و زياد نشده است.
2. نويسنده روى برخى از حروف, علائم مخصوصى را گذاشته اند كه چنين علائمى در حروف بزرگ انگليسى كامپيوتر مجله وجود ندارد.
3. ويراستار فنى مجله تمام علائم روى حروف را در پرينت نهايى با خودكار اعمال كرده اند كه متأسفانه همه در ليتوگرافى رتوش شده است.
4.مقاله ايشان در آينه پژوهش اولين مقاله اى نيست كه در ان از واژه هاى انگليسى استفاده شده است.
5. مجال پاسخگويى براى جناب آقاى جواد قاسمى باقى است و مجله از نقد و يا توضيح وى درباره نوشته آقاى سيد صادق احسانى استقبال خواهد كرد. آينه پژوهش

اخبار


درگذشت آية اللّه محلاّتى
حضرت مستطاب آية اللّه حاج شيخ مجدالدين محلاّتى, يكى از علماى مشهور شيراز و از چهره هاى درخشان روحانيت در استان فارس به شمار مى رفت. معظم له در سال 1345ق (1305ش) در نجف اشرف, در بيت فقاهت و مرجعيت زاده شد.
پدرش مرحوم آية اللّه العظمى حاج شيخ بهاءالدين محلاتى (1314ـ1401ق) از مراجع تقليد و از پيشوايان دينى مردم استان فارس و از شاگردان آيات عظام: شيخ محمد كاظم شيرازى,ميرزاى نائينى و آقا ضياء عراقى بود. او فرزند آية اللّه شيخ محمد جعفر محلاتى (1284ـ 1358ق) ـ از شاگردان آيات عظام: ميرزاى شيرازى و آخوند خراسانى و سيد محمد كاظم يزدى و پيشواى مجاهدان و دليران تنگستان در نبرد با قواى اشغالگر انگليس ـ و او فرزند آية اللّه شيخ محمدحسين محلاتى (1247ـ1300ق) از شاگردان متقدم ميرزاى شيرازى و او فرزند آية اللّه آخوند ملا محمدعلى محلاتى (1228ـ1284ق) از شاگردان آيات عظام: سيد شفيع جاپلقى, سيد محمدباقر شفتى, حاجى محمدابراهيم كلباسى و شيخ محمدتقى صاحب حاشيه ـ بوده است.
فقيد سعيد, در كودكى همراه پدر بزرگوارش به شيراز آمد و پس از فراگيرى ادبيات و سطوح اوليه نزد والدش و همزمان, تحصيل علوم جديد و اخذ ليسانس در رشته حقوق, در سال 1365ق به حوزه علميه قم آمد و سطوح عاليه را نزد حضرات آيات: شيخ مرتضى حايرى, سيد محمدباقر سلطانى طباطبايى, شيخ محمدعلى حايرى كرمانى (مكاسب), سيد زين الدين كاشانى و ميرزا محمد مجاهدى (كفايتين) و فلسفه و تفسير را هم از محضر مرحوم علامه طباطبايى فراگرفت و اختصاصى تام بدو پيدا كرد. سپس در درس خارج آيات عظام: آقاى بروجردى, امام خمينى, محقق داماد و اراكى شركت نمود و مبانى علمى اش را استوار ساخت و در شمار فضلاى مشهور حوزه درآمد.
او در سال 1337ش, به همراه عده اى از افاضل حوزه مجله دينى (مكتب اسلام) را بنيان نهاد و مقالاتى در حقوق اسلامى و تطبيق آن با حقوق ملل, نگاشت. در سال 1380ق, به شيراز بازگشت و به تدريس فقه و اصول و تفسير و فلسفه (در مدرسه خان) و اقامه جماعت (در مسجد ولى عصر) و تعليم و تربيت جوانان و نقد مكاتب مادّى و ترويج شعائر دينى پرداخت و با يارى پدر والامقامش, مؤسسات خيريه و بناهاى عام المنفعة گوناگون همچون: مسجد ولى عصر, مدرسه علميه و كتابخانه حضرت ولى عصر, بيمارستان ولى عصر و كوى امام على (براى ايتام و مستمندان) و جمعيت خيريه اسلاميه را بنياد نهاد و خدمات بسيار به مردم و روحانيت ارائه داد. معظم له در انقلاب اسلامى ايران نقش چشمگير و قابل ملاحظه اى داشت و در پانزده خرداد 1342 در دفاع از مرجعيت و قيام امام خمينى به همراه پدرش دستگير و به تهران انتقال و چند ماه زندانى شد و پس از آزادى, در كنار پدرش رهبرى مبارزات مردم و علماى استان فارس را بر عهده داشت و در اين راستا, در سال 1351ش به شهرهاى: ايرانشهر, زاهدان و يزد به مدّت 14ماه در تبعيد به سر برد. (ر.ك: نهضت روحانيون ايران, ج6, ص68 ـ70)
فقيد معظم, بارها به كشورهاى اروپايى و آمريكا مسافرت كرد و با بيان شيوا و منطق زيبايش مردم را با مبانى اسلام آشنا ساخت و آثار خيرى را از خود به يادگار نهاد. وى اخلاقى خوش, سيمايى جذاب و گفتارى شيرين, دستى گشاده و قلبى مهربان داشت و تمام روزش را در خدمت مردم بود.
برخى از تأليفات وى, عبارت است از:
1. تقريرات درس فقه آية اللّه بروجردى.
2. تفسير برخى از سوره هاى قرآن.
3. مجموعه مقالات (در مجله مكتب اسلام).
4. كتابى در اصول عقايد.
5. ترجمه كتاب (ثم اهتديت) نوشته دكتر محمد تيجانى.
6. ترجمه كتاب (لاكون مع الصادقين) نوشته تيجانى.
آن مرد بزرگ, پس از 75 سال زندگى سراسر خير و بركت و پس از 50 سال خدمت به دين, در روز شنبه هشتم ربيع الاول 1421ق (22 خرداد 1378ش) ـ سالروز شهادت امام عسكرى عليه السلام ـ بدرود حيات گفت و پيكر پاكش در روز چهارشنبه, پس از تشييعى باشكوه فراوان و نماز آية اللّه العظمى مكارم شيرازى بر آن, در مدرسه ولى عصر ـ عليه السلام ـ ـ كه از يادگارهاى ارزنده اش مى باشد ـ به خاك سپرده شد و مراسم بزرگداشت او تا روزهاى متوالى در شهرهاى مختلف استان ادامه يافت و در غم فقدان وى پيام هاى تسليت متعدد از سوى مقام معظم رهبرى, مراجع تقليد و سازمان ها و ارگان هاى مختلف صادر گرديد.
* آية اللّه سيد عباس ابوترابى
فقيه معظم حضرت آية اللّه آقاى حاج سيد عباس ابوترابى, يكى از علماى بزرگ و مشهور قزوين شمرده مى شد. فقيد سعيد, در سال 1335ق (1295ش) در بيت علم و فضيلت, در قزوين به دنيا آمد. پدرش مرحوم آية اللّه سيد ابوتراب قزوينى (1309ـ1393ق) از شاگردان آيات عظام: ميرزاى نائينى, سيد ابوالحسن اصفهانى و آقا ضياء عراقى ـ و او فرزند عالم جليل حاج سيدحسين, و او فرزند آية اللّه حاج سيد ابوتراب قزوينى (م1303ق) ـ معروف به سكاكى ـ از شاگردان شيخ انصارى و مجاز از او, بوده است.
معظم له, پس از تحصيلات ابتدايى, به فراگيرى علوم دينى روى آورد و ادبيات و سطوح اوليه را نزد حضرات آيات: شيخ محمود رئيسى, شيخ يحيى مفيدى و پدر بزرگوارش آموخت و پس از آن در سال 1353ق به حوزه علميه قم آمد و در پرتو توجهات عموى ارجمندش آية اللّه حاج سيد محمدباقر قزوينى (1291ـ1364ق) ـ كه از علماى بزرگ حوزه بود ـ به تكميل سطوح عاليه پرداخت و پس از آن به درس هاى آيات عظام: حجت كوهكمرى و آقاى بروجردى و پس از وفات ايشان به درس آيات عظام: امام خمينى, محقق داماد و علامه طباطبايى حاضر شد و بهره هاى فراوان برد و مورد توجه بسيار علامه طباطبايى واقع شد.
در سال 1309ق, به زادگاهش بازگشت و به تبليغ دين و جلساتِ مداوم تفسير, كه يكى از بهترين و منظم ترين جلسات مذهبى قزوين بود, تدريس (در مدرسه التفاتيه) و اقامه جماعت (در مسجد جامع) پرداخت و با حضور در جلسات (هيئت علميه قزوين) در پيشبرد اهداف دينى و به خصوص در انقلاب اسلامى و مبارزات روحانيت و مردم عليه رژيم شاه, حضور فعال داشت و نامش در ذيل اعلاميه هاى علماى شهر هماره ديده مى شد. پس از پيروزى انقلاب اسلامى, به نمايندگى مردم قزوين در اولين دوره مجلس شوراى اسلامى برگزيده شد. وى در سال 1377ش, از سوى مقام معظم رهبرى به امامت جماعت مسجد امام حسين(ع) تهران منصوب شد. معظم له علاقه اى بسيار به ساحت مقدس اهلبيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ داشت و زيارت جامعه و عاشورا را مكرر از حفظ مى خواند. دلى مهربان داشت و در كمك به مستمندان و نيازمندان سر از پا نمى شناخت و سرپرست ايتام قزوين بود و حسينيه اى براى اهالى شهر, در مشهد مقدس بنياد گذاشت. سعه صدر, خلق خوش و تقوا و تهجّد, تواضع و فروتنى از ويژگى هاى بارز وى بود.
برخى از تأليفات وى عبارتند از:
1. زبدةالمقال فى خمس النبى والآل (تقريرات درس خمس آية اللّه بروجردى), مطبوع.
2. تقريرات درس فقه آية اللّه بروجردى. (صلاة و حج)
3. تقريرات درس فقه آية اللّه حجت.
4. جهاد نفس, مطبوع.
5. حقيقت در سيماى حق,مطبوع.
6. يك دوره فقه (در 10 جلد).
7. مباحث توحيد.
8. يك دوره اصول (مباحث الفاظ و عقليه).
سرانجام آن عالم بزرگوار پس از 84 سال زندگى, صبح روز پنجشنبه 27 صفرالخير 1421ق (12 خرداد 1379ش) در مسير زيارت حضرت على بن موسى الرضا ـ عليه السلام ـ همراه فرزندش برومندش, سردار سرافراز جبهه هاى جنگ و اسارت حضرت حجةالاسلام والمسلمين حاج سيد على اكبر ابوترابى (1318ـ1379ش) ـ نماينده ولى فقيه در امور آزادگان و نماينده ولى فقيه در دانشگاه تهران, و نماينده مردم تهران در دوره چهارم و پنجم مجلس شوراى اسلامى ـ كه نمونه عينى و تجسّم عملى ايثار و تقوا و تعهّد و بى اعتنايى به زخارف دنيا, خدمت به مردم و عشق به اهلبيت ـ به گونه اى كه پس از آزادى از اسارت 10ساله اش در زندان هاى رژيم بعثى عراق, هر ساله پياده به زيارت امام رضا(ع) (9بار) مشرف شد ـ در اثر سانحه تصادف, چشم از جهان فرو بست و به اجداد طاهرينش پيوست. در غم فقدان اين دو بزرگ مرد, پيام هاى تسليت متعدد از سوى حضرت آية اللّه خامنه اى و مراجع تقليد, ارگان ها, نهادها و سازمان هاى مختلف صادر گرديد و پيكر پاكشان پس از تشييع بسيار باشكوه در تهران و قزوين و مشهد مقدس, در صحن عتيق حرم مطهر حضرت امام رضا(ع) مدفون شد و مجالس بزرگداشت مقام علمى و عملى آن دو تا مدت ها, در سراسر كشور برگزار شد.
* حجةالاسلام على حجتى كرمانى
حضرت حجةالاسلام والمسلمين آقاى حاج شيخ على حجتى كرمانى, از اساتيد دانشگاه تهران و يكى از نويسندگان بنام و مشهور بود. وى در سال 1316ش (1357ق) در كرمان در بيت علم و فضيلت به دنيا آمد. پدرش مرحوم حجةالاسلام والمسلمين حاج شيخ عبدالحسين حجتى كرمانى (م1377ق) يكى از چهره هاى مشهور روحانيت كرمان بود كه از زرتشتى گرى به اسلام گرويد و در نجف اشرف و قم تحصيلات خود را به پايان رسانيد و پس از آن به درخواست مردم كرمان و امر آية اللّه حاج شيخ عبدالكريم حايرى به زادگاهش بازگشت و در مسجد تاريخى ملك به اقامه جماعت و تبليغ دين پرداخت.
فقيد سعيد پس از اتمام تحصيلات متوسطه و اخذ ديپلم, به فراگيرى علوم دينى روى آورد و ادبيات را در مدرسه معصوميه آموخت و پس از آن به نجف اشرف مهاجرت كرد و حدود دو سال اقامت گزيد, سپس به حوزه علميه قم آمد و پس از تكميل سطوح عاليه نزد حضرات آيات: مكارم شيرازى و سبحانى به درس خارج فقه و اصول حضرات آيات عظام: امام خمينى, شريعتمدارى, گلپايگانى, شيخ مرتضى حايرى و درس فلسفه و تفسير استاد علامه طباطبايى حاضر شد و علاوه بر تحصيل, به تأليف و تصنيف پرداخت و سال ها در هيئت تحريريه مجله (مكتب اسلام) و مكتب تشيع حضور داشت و مقالات متعدد به رشته تحرير كشيد و همزمان به ايراد سخنرانى و تبليغ دين در نقاط مختلف كشور پرداخت.
در سال 1351ش به تهران مهاجرت كرد و يكسره به تبليغ و تأليف و تدريس پرداخت و گروه بسيارى از جوانان را هدايت نمود. از او كتاب هاى بسيارى ـ تأليف و ترجمه ـ به يادگار مانده, كه برخى از آنها عبارتند از:
1. بعثت
2. تاريخ و علوم قرآن.
3. سيره معصومان (6ج) ـ ترجمه بخشى از كتاب (اعيان الشيعة)
4. اسلام و تبعيضات نژادى.
5. اسلام آئين زندگى (ج1).
6. اسلام و فرهنگ قرن بيستم. (ترجمه)
7. تشيع مولود طبيعى اسلام.(ترجمه)
8. اقتصاد در مكتب اسلام (ترجمه و پاورقى).
9. حكومت در اسلام (مقدمه و پاورقى).
10. فاجعه تمدن و رسالت اسلام.
11. عصر امتياز ماشين.(به ضميمه آدم نه آدمك)
12. متد ديالكتيك ماركسيستى.
13. عقل و احساس.
14. از بردگى روم قديم تا ماركسيسم.
15. چهارده داستان.
16. دوازده مقاله.
17. درباره جمهورى اسلامى.
18. زن و انتخابات.
19. بلاهاى اجتماعى قرن ما.
20. آفريدگار جهان, كه اين سه كتاب را با همكارى آقايان: عميد زنجانى و زين العابدين قربانى نگاشته است.
21. لبنان به روايت امام موسى صدر و دكتر چمران.
22. مقدمه و پاورقى بر: خدا را چگونه بشناسيم, نوشته آية اللّه مكارم شيرازى.
23. پديده اى به نام قرآن (ترجمه (الظاهرة القرآنية) مالك بن نبى)
24. پاورقى بر: رهبران بزرگ و مسؤليت هاى بزرگ تر, نوشته آية اللّه مكارم شيرازى.
25. حج را چگونه انجام داده اى (ترجمه).
26. نيايش در رمضان (شرح ادعيه روزانه ماه مبارك رمضان).
27. سير قضاوت در ادوار مختلف تاريخ.
و كتاب هاى غير چاپى عبارتند از:
28. اسلام آئين زندگى (جلد 2تا5).
29. قاضى بُست (مجموعه 12 داستان).
30. امام و امامت.
31. ترجمه اسرار الصلاة (شهيد ثانى).
32. ترجمه تفسير جزء سى ام قرآن (از شيخ محمد عبده).
33. اصحاب كهف (ترجمه از كتاب توفيق الحكيم.
34. مجموعه سخنرانى ها, مقالات, نامه ها و مصاحبه هاى امام موسى صدر.
سرانجام پس از 63 سال زندگى و پس از زيارت عتبات عاليات عراق و سوريه, در روز سه شنبه 20 ارديبهشت 1379ش (سوم صفرالخير 1421ق) چشم از جهان فرو بست و پيكرش در دوشنبه 26 ارديبهشت پس از تشييع و نماز آية اللّه سيد موسى شبيرى زنجانى, در صحن حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه ـ سلام الله عليها ـ به خاك سپرده شد.
* استاد سيد ذى شأن حيدر جوادى
حضرت حجةالاسلام والمسلمين استاد سيد ذى شأن حيدر جوادى, يكى از مشهورترين علماى شيعه در هندوستان بود. فقيد سعيد در 22رجب 1357ق در روستاى (كرارى) از توابع (الله آباد) هند, در بيت علم و فضيلت زاده شد. پدرش مرحوم حجةالاسلام سيد محمدجواد از مدرسين و ائمه جماعت كرارى و شاعرى توانا بود.
معظم له, پس از دوران كودكى و نوجوانى و اخذ ديپلم, به مدرسه ناظميه لكهنو رفت و پنج سال به فراگيرى علوم دينى اشتغال داشت. سپس در سال 1373ق به نجف اشرف رفت و ادبيات را نزد مرحوم علامه شيخ محمدعلى مدرس افغانى و سطوح فقه و اصول را نزد حضرات آقايان: راستى كاشانى, شيخ محمدتقى آل راضى و شهيد مدنى فراگرفت و پس از آن به درس خارج آيات عظام: آقاى حكيم, آقاى خويى و شهيد سيد محمدباقر صدر شركت جُست و به استاد اخيرش, اختصاصى تامّ پيدا كرد و اين توقّف, 10سال به طول انجاميد. سال 1383ق, پس از اخذ اجازات متعدد روايى و امور حسبيه از مراجع تقليد نجف و اساتيدش به زادگاهش بازگشت و به خدمات دينى و علمى پرداخت. در 1384ق, به دعوت علماى الله آباد بدان شهر رفت و به مقابله جدى با تفكر مادى گرايى و بدعت وهابيت و تأليف و تدريس و سخنرانى پرداخت و در همان زمان با همكارى مرحوم حجةالاسلام استاد غلام عسكرى به تأسيس سازمان دينى (تنظيم المكاتب) ـ كه اينك يكى از بزرگ ترين و فعال ترين سازمان هاى دينى در هندوستان است و نزديك به 1000 مدرسه را تحت سرپرستى دارد ـ دست زد و پس از وفات ايشان, به سرپرستى آن پرداخت و تا پايان عمرش آن را اداره نمود. در سال 1398ق به ابوظبى رفت و در آنجا اقامت گزيد و سرپرستى شيعيان اردو زبان ـ و غير ايشان ـ را برعهده گرفت و به اقامه جماعت (در مسجد الرسول الاعظم) و تدريس و سخنرانى (در مركز حسينى) و هدايت مردم پرداخت و ده ها نفر از اهل تسنن را به تشيّع رهنمون ساخت و فعاليت هاى تبليغى گسترده اى را آغاز كرد و فعاليت هايش مورد تقدير تمام مسلمانان (شيعه و سنى) قرار گرفت. در سال 1408ق, (جامعه اماميه انوار العلوم) را در شهر الله آباد بنياد نهاد و علاوه بر آن, ده ها مسجد, مدرسه, حسينيه, كتابخانه و درمانگاه را در سراسر هندوستان پايه گذارى كرد. در سال 1418ق, با حكم مقام معظم رهبرى حضرت آية اللّه خامنه اى به وكالت تامه ايشان در هندوستان منصوب شد و به بمبئى مهاجرت كرد و به تدريس فقه (مستمسك العروة), سخنرانى, حلّ مشكلات دينى مردم, تأليف و تصنيف پرداخت و موفق شد شبكه جهانى اسلامى را در تلويزيون بمبئى (شبكه WIN) تأسيس نمايد و صداى اسلام را به اقصى نقاط هند برساند.
وى صريح اللهجه بود و منكرات را برنمى تافت و با جوانان بسيار صميمى بود. مقيد به مستحبات و اعمال ويژه ايام و تهجد در دل شب بود و عبادتش با گريه و خضوع همراه بود. هر كجا كه مى رفت به سخنرانى و اقامه سنن دينى و ترويج شعائر مذهبى و تأسيس مراكز فرهنگى مى پرداخت و 30مرتبه به سفر حج مشرف شد و خدمات ارزنده اى را به انقلاب اسلامى نمود, كه هرگز فراموش نخواهد شد. از او بيش از يكصد تأليف و پنجاه ترجمه و حدود پانزده هزار نوار صوتى و تصويرى و 1800 مقاله تنها در مجله (تنظيم المكاتب) برجاى مانده است.
وى به زبان هاى عربى, فارسى, اردو و انگليسى مسلط بود و اوقات بيكارى اش را به تأليف و ترجمه مى گذراند.
سرانجام آن مرد بزرگ, در عصر عاشوراى 1421ق (28 فروردين 1379ش), در 63 سالگى بدرود حيات گفت و در 12 محرم الحرام, پس از تشييع باشكوه و نماز حجةالاسلام سيد على عابد رضوى در الله آباد مدفون شد.
تأليفات علامه سيد ذيشان حيدر جوادى:
1. ترجمه و تفسير قرآن مجيد.
2. نقوش عصمت.
3. اجتهاد و تقليد.
4. اصول و فروع.
5. عقيده و جهاد.
6. ذكر و فكر.
7. كربلاشناسى.
8. رسالت الهيه.
9. آشنايى با نهج البلاغه.
10. حى على الصلاة.
11. حى على الفلاح.
12. حى على خيرالعمل.
13. قد قامت الصلاة.
14. اللّه اكبر.
15. لا اله الا اللّه.
16. كربلا.
17. فتنه صحابيت.
18. اهلبيت؟
19. تنظيم و تربيت.
20. خطبات زهرا سلام اللّه عليها.
21. خطبات ثانى زهرا(ع).
22. الزهراء المرضية.
23. زندگى و بندگى.
24. مطالعه قرآن.
25. اسلام كانظام عبادت.
26. اسلام كانظام اخلاق.
27. اسلام كانظام اقتصاد.
28. اسلام كانظام سياست.
29. اسلام كانظام تعزيرات.
30. قياس.
31. قمر بنى هاشم.
32. تحفة العاشقين.
33. تحفه رضويه.
34. خمس ايمانى فريضه.
35. خمس ايك حق آل محمد(ص).
36. نماز قرآن و سنت كى روشنى مين.
37. پرده.
38. بضعة الرسول.
39. عرفان رسالت.
40. مجالس و محافل ج2.
41. اسلام, دين عقيده و عمل.
42. حجت خدا حجت امام تك.
43. آخرى انقلاب.
44. امامت اور شريعت.
45. شهيد خامس.
46. روزه كيسے ركهين.
47. آسان ترين حج.
48. قواعد فقهيه.
49. قواعد اردو ادب.
50. كلام كليم (مجموعه شعر).
51. سلام كليم (مجموعه شعر).
52. پيام كليم (مجموعه شعر).
53. عزائيات كليم (مجموعه شعر).
54. آية اللّه حكيم, مسند فقاهت سے آخرى آرامگاه تك.
55. خاندان اور انسان.
56. اسلام شناسى.
57.اللّه كى راه مين دو سفر, سفر حج, سفر آخرت.
58. خمس ايك اسلامى ùيكس.
59. تبليغات ايمانى.
60. غيبت امام عصر اورهم.
61. ثواب الاعمال (عربى).
62. ترجمه خطبات جمعه.
63. اعمال عاشورا.
64. خلق عظيم.
65. علم رجال.
66. علم الحديث.
67. سوالنامه قرآن و عترت.
68. تفسير سوره حمد 2ج (زير چاپ).
69. تفسير سوره بقره 3ج (زير چاپ).
70. مختصر اعمال و فضائل ماههاى سال.
71. حسين منى.
72. اسلام كے تقاضے.
73. سؤال و جواب (جزء اول).
74. سؤال و جواب (جزء دوم).
75. سؤال و جواب (جزء سوم).
76. سؤال و جواب (جزء چهارم).
77. سؤال و جواب (جزء پنجم).
78. ترجمه زيارت ناحيه.
79. على ولى اللّه.
80. همارى عزادارى.
81. ترجمه دعاى ندبه.
82. ترجمه دعاى ابوحمزه ثمالى.
83. ترجمه دعاى عرفه.
84. ترجمه دعاى صنمى قريش.
85. ترجمه دعاى كميل.
86. ترجمه زيارت مفجعه.
87. اسلامى حكومت.
88. ولايت فقيه.
89. انا من حسين(ع).
90. تحفه شب نور.
91. مراسم عزا شرعى حدود.
92. بياض كليم (مجموعه شعر).
93. زمين اور زمين كربلا.
94. پاكيزه معاشره.
95. عورت و شريعت (اردو).
96. امام على(ع) (انگليسى).
97. حضرت فاطمه(ع) (انگليسى).
98. امام حسن(ع) (انگليسى).
99. امام زمان(عج) (انگليسى).
100. امام حسين(ع) (انگليسى).
101. امام صادق(ع) (انگليسى).
102. تقليد.
103. اسلام كا مالياتى نظام.
104. مسائل شريعت.
105. آخرى انقلاب.
ترجمه كتب شهيد السيد الصدر:
1. فدك فى التاريخ.
2. الإنسان المعاصر.
3. اقتصادنا (الجزء الاول).
4. اقتصادنا (الجزء الثانى).
5. المرسل والرسول والرسالة.
6. الفتاوى الواضحة.
7. منابع القدرة.
8. خلاصة الاقتصاد.
9. الخطوط التفصيلية.
10. بحث حول الولاية.
11. البنك اللاربوى.
12. حكومت اسلامى.
13. اسلام و تشيع.
ترجمه و شرح كتب علما:
1. شهداء الفضيلة (علامه امينى).
2. النص والإجتهاد (سيد شرف الدين).
3. قرآن حكيم و پيامبر آخر (شهيد پاكنژاد).
4. سيرتنا و سنتنا (علامه امينى).
5. الرسالة العملية آية اللّه خوئى.
6. منتخب الاحكام الشرعية آية اللّه خوئى.
7. منتخب حليةالمتقين (علامه مجلسى).
8. مرآة الرشاد, آية اللّه شيخ عبداللّه مامقانى.
9. الدراية شهيد ثانى.
10. ابوطالب مؤمن قريش (شيخ عبدالله خنيزى).
11. الإمام الصادق والمذاهب الأربعة (جزء اول).
12. الإمام الصادق والمذاهب الأربعة (جزء ثانى).
13. الامامة فى التشريع الاسلامى.
14. كتاب سليم ابن قيس الهلالى.
15. فلسفه انقلاب حسين(ع).
16. الوثائق التاريخية لثورة الحسين(ع).
17. معالم المدرستين (سيد مرتضى عسكرى).
18. خاك و خاك شفا.
19. ثم اهديتُ (دكتر محمد تيجانى).
20. آداب بندگى.
21. نظرية عدالة الصحابة (احمد حسين يعقوب).
22. اهل البيت فى الكتاب والسنة (محمدى رى شهرى).
23. ادعيه امام عصر(ع).
24. نزهة الناظر وتنبيه الخاطر (مجموعه ورام).
25. انوار عصمت.
26. مفاتيح الجنان.
27. ترجمه و شرح نهج البلاغه.
28. ترجمه و شرح صحيفه كامله سجاديه.
29. ترجمه و شرح اصول كافى.
30. صحيفه زهرا.
31. الفقه الميسر.
32. امام صادق.
33. رمضان فضائل و اعمال.
34. آموزش قرآن.
35. احاديث قدسيه.
* درگذشت استاد سيد علينقى امين
حضرت مستطاب حجةالاسلام والمسلمين حاج سيد علينقى امين سبزوارى, يكى از ائمه جماعت تهران به شمار بود.
فقيد سعيد در سال 1337ق (1297ش) در سبزوار به دنيا آمد و پس از تحصيلات ابتدايى و كمى زبان فرانسه, در مدرسه (فصيحيه) به فراگيرى علوم دينى پرداخت و پس از استوارى ادبيات و سطوح, به درس خارج حضرات آيات: ميرزا حسن سيادتى, ميرزا مهدى فقاهتى, ميرزا حسين پيشنمازى و حجةالاسلام ميرزا آقا فاضل هاشمى حاضر شد و بنيه علمى اش را استوار ساخت. و همزمان با بهره ورى از پدرش امير سيدحسن امين الشريعة) و عمويش (مرحوم نظام العلماء), عرفان و ادبيات و سرودن شعر را فرا گرفت و به علم موسيقى هم آشنايى پيدا كرد. در سال 1340ش, به تهران آمد و به تأليف و تصنيف و اقامه جماعت و وعظ و ارشاد پرداخت و به نوشته خويش (در عموم علوم و فنون موسيقى و شعر دست داشت) و از آيات عظام: حكيم, شاهرودى, سيد عبدالاعلى سبزوارى, شيخ آقا بزرگ تهرانى و ديگران اجازه روايت و حسبيه داشت و ساليان فراوان در مسجد خاتم الانبيا ـ تهران پارس ـ به امامت و نشر احكام و تبليغ دين اشتغال داشت.
وى داراى تأليفات فراوان بود, كه از آن جمله اين كتاب ها به چاپ رسيده است:
1. پرتو حقيقت (خداشناسى)
2. جلوه حق (اسرار نماز و ادعيه آن)
3. خلاصة التواريخ
4. ديوان اشعار و قصايد و غزليات
5. ذخيرةالابرار
6. ادعيه قرآنى
7. اظهار نظر درباره نوشته ابن عربى به نام (مناقب چهارده معصوم)
وى, پس از 82 سال زندگى, در خرداد ماه 1379ش بدرود حيات گفت و در به خاك سپرده شد. ناصرالدين انصارى
* دكتر روحانى شهرى
دكتر محمدحسين روحانى شهرى از پژوهشگران و نويسندگان در سن 65 سالگى در جوار مرقد ثامن الائمه(ع) زندگانى را وداع گفت.
وى در روز شنبه 27 ذى الحجه 1354ق. مطابق با اول فروردين 1315ش. در روستاى (قصبه شهر) از توابع گناباد (جنوب استان خراسان) پا به عرصه گيتى نهاد. پدرش از روحانيون معروف گناباد بود.
دكتر روحانى شهرى از سن جوانى به تحصيل علوم دينى پرداخت و در حوزه هاى علميه مشهد مقدس و قم تحصيلات دينى را به پايان برد و به تحصيلات جديد روى آورد. در سال 1338ش. به اخذ ديپلم ادبى موفق گرديد و در سال 1348ش ليسانس فلسفه دريافت داشت و در سال 1352ش. فوق ليسانس زبان و ادبيات عرب گرفت. در سال 1354ش. از دانشگاه شيكاگو (آمريكا) فوق ليسانس بهداشت و تنظيم خانواده كسب كرد و سرانجام در سال 1362ش. از دانشگاه تهران دكتراى فرهنگ عربى و علوم قرآنى بدست آورد. از جمله مناصب و خدمات فرهنگى او مى توان به همكارى با راديو مشهد, همكارى با فرهنگستان زبان ايران (بيش از ده سال), استاد دانشگاه تهران (از سال 1354ش), از نويسندگان دايرةالمعارف تشيع و از نويسندگان دايرةالمعارف بزرگ اسلامى, اشاره كرد. نامبرده علاوه بر زبان مادرى خود به زبان هاى عربى و انگليسى تسلط كامل و به زبان فرانسوى آشنايى داشت. به هرحال زبان و نثر فارسى استاد, فخيم و استوار بود. به طورى كه مى كوشيد در آثار ترجمه اى و تأليفى خود از اين زبان بهره گيرد.
آثار قلمى دكتر روحانى شهرى به شرح زير است:
1. آشنايى با ادبيات نوين عرب.
2. آشنايى با علوم اسلامى.
3. آشنايى با علوم قرآنى.
4. آموزش جمعيت شناسى در دبستان ها.
5. آموزش و پرورش در نخستين سال هاى دبستان.
6. ادب سياسى.
7. ادب متعهّد.
8. ادب مقاومت, ترجمه, 1366ش, نشر نو تهران, 627ص.
9. ادب نوين الجزاير.
10. ادبيات عربى از آغاز تا فروپاشى بغداد.
11. اعلال تفصيلى (دوره كامل صرف عربى) با همكارى بهمن حميدى, 1372ش, انتشارات توس تهران.
12. باطنيان.
13. بهداشت و تنظيم خانواده از ديدگاه اسلام.
14. بيست وپنج پرسش و پاسخ درباره آموزش مسائل جمعيتى در آموزشگاه ها.
15. پيش درآمدى بر عرفان و تصوف.
16. پيش درآمدى بر نمايشنامه نويسى عربى.
17. پيوندهاى زناشويى در هنگام باردارى.
18. ترجمه تاريخ كامل (نوشته ابن اثير) در 30جلد, انتشارات اساطير تهران.
19. تاريخ معاصر كشورهاى عربى, ترجمه, دو جلد, 1367ش, انتشارات توس تهران.
20. تاريخ مفصّل عرب قبل از اسلام, ترجمه, ده جلد, جلد اول در سال 1367ش, كتاب سراى بابل.
21. تفسير كلامى قرآن مجيد, 1370ش, انتشارات توس, 348ص.
22. حكم غيابى, ترجمه.
23. در خاورميانه چه گذشت؟, ترجمه, 1357ش, انتشارات توس, تهران, 671ص.
24. در عراق چه مى گذرد؟.
25. دور الشعر العربى فى الحروب الصليبية.
26. راه صحيح تنظيم خانواده.
27. رسالت زبان در ادبيات, ترجمه, تهران, 1353ش, 202ص.
28. ستايش سايه بلند.
29. شصت وشش پرسش و پاسخ درباره تنظيم خانواده.
30. علم حديث.
31. فلسفه علم.
32. كتاب سبز.
33. كليات فلسفه.
34. مسائل و مشكلات آموزش جمعيت شناسى.
35. مسؤوليت هاى خانوادگى در اسلام.
36. منطق اسلامى (ريشه ها و پايه هاى آن), ترجمه.
37. نقد ادبى.
38. آزمايش ها و درمان هاى نازايى.
39. ترجمه قرآن كريم به فارسى.
40. فرهنگ واژگان انگليسى به فارسى.
دكتر روحانى شهرى پس از عمرى تلاش و كوشش سرانجام در روز چهارشنبه 6/رمضان/ 1420ق مطابق با 24/ آذر/ 1378ش بر اثر سكته قلبى در مشهد مقدس بدرود حيات گفت. پيكرش صبح روز جمعه با حضور جمعى از انديشمندان و فرهنگيان تشييع و به خاك سپرده شد.
* استاد برهانى
حجةالاسلام والمسلمين حاج سيد محمد برهانى, از فضلا و اساتيد معروف حوزه علميه شرق تهران, در پى ابتلا به بيمارى قلبى در سن 69 سالگى جهان فانى را وداع گفت.
ايشان در سال 1351ق. مطابق با 1311ش. در مُهر (واقع در جنوب استان فارس) چشم به جهان گشود. پدرش سيد احمد فرزند سيد محمد موسوى مُهرى از اعقاب دانشمند و پژوهشگر نامى جهان تشيع سيد هاشم بحرانى (درگذشته به سال 1107ق) مى باشد.
سيد محمد برهانى مقدمات و ادبيات را نزد دايى ارجمند خود سيد عبدالحسين حسينى مهرى آموخت و در سن 13 سالگى (1364ق) به نجف اشرف رهسپار شد و پس از تكميل دروس مقدماتى, كتب سطح را از محضر اساتيدى چون: سيد محمدباقر محلاتى, سيد يحيى مدرسى يزدى, سيد عباس مهرى, شيخ مجتبى لنكرانى و سيد على فانى (علامه اصفهانى) استفاده نمود و براى مدت كوتاهى در دروس خارج حضرات آيات: ميرزا حسن يزدى, سيد محسن طباطبايى حكيم, شيخ حسين حلى و سيد ابوالقاسم خويى شركت جست. نامبرده در سال 1369ق. به ايران بازگشت و در حوزه علميه قم توقف كرد و در دروس حضرات آيات: سيد محمدتقى خوانسارى, سيد حسين طباطبايى بروجردى و سيد محمد داماد يزدى نيز شركت كرد و از دانش آنان بهره مند شد. آنگاه از طرف آية اللّه بروجردى به آبادان مأموريت يافت و در آن سامان به تبليغ و ترويج و اقامه جماعت و تنوير افكار اشتغال ورزيد.
سرانجام در سال 1393ق مطابق با 1354ش. تهران را جهت فعاليت هاى علمى و مذهبى برگزيد و در حوزه علميه شرق به تدريس و تربيت طلاب و اقامه جماعت در مسجد وحدت و القاى دروس تفسيرى و اخلاقى اهتمام ورزيد.
آثار قلمى مرحوم استاد برهانى بدين قرار است:
1. تفسير الرسول(ص), در چند جلد.
2. فضائل العلم عن رسول الله(ص), دو جلد.
3. طبقات الرجال (از بيانات آية اللّه بروجردى استفاده شده).
4. دانش در اسلام, در شش جلد.
5. كانون پاكان, ترجمه ملتقى الاصفياء فى احوال الامام على والسبطين والزهراء (عليهم السلام).
6. غايةالمرام, ترجمه.
7. تبصرةالولى فيمن رأى الامام المهدى(عج), ترجمه.
8. حقوق عامه (شرح رساله حقوق امام زين العابدين(ع)).
9. التفسير عنه الشيعة (حاوى بيوگرافى مفسران شيعه و روش تفسيرى آنان), دو جلد.
10. فضائل السور و شأن نزولها.
11. بحث حول النشوء والارتقاء (ردّ بر داروين).
12. زندگينامه علامه بحرينى (سيد هاشم بحرانى), 1362ش, مكتبة النجاح تهران, 192ص.
13. مسانيد الرسول(ص) (در احكام و اخلاق و علوم مستند به حضرت رسول اكرم).
استاد برهانى سرانجام در صبح روز جمعه/ ذى القعده/ 1420ق. مطابق با 22/بهمن/ 1378ش. در تهران درگذشت. پيكرش صبح روز شنبه از مسجد وحدت تهران تشييع و در منزلى كه وقف حسينيه شده ـ در نارمك ـ به خاك سپرده شد.
* استاد ديهيم تبريزى
حاج محمد ديهيم, استاد, اديب و مورخ توانا و از معاريف خطه آذربايجان و مؤسس انجمن هاى ادبى در سن 95 سالگى جهان خاكى را وداع گفت.
وى در سال 1325ق. مطابق با 1286ش. در تبريز چشم به جهان باز كرد. پدرش آقا باقر ديهيم از تجّار متعين تبريز بود و در اثر راهنمايى و هدايت او به تحصيل رو آورد و رشته هاى ادبى و رياضى را به خوبى آموخت. در ضمن فعاليت هاى فرهنگى خويش به تجارت و روزنامه نگارى اشتغال پيدا كرد و از سال 1311ش. رسماً خدمات مطبوعاتى را آغاز نمود. در سال 1328ش. هفته نامه (آذر آبادگان) به صاحب امتيازى خود در تبريز منتشر ساخت. سپس سردبيرى دوره دوم روزنامه (شاهين) منتشر در تبريز كه از روزنامه هاى معروف آذربايجان بود, بر عهده گرفت.
ديهيم در صحنه هاى مهم سياسى روز نيز حضور داشت و در سال 1325ش. در بيرون راندن فرقه دموكرات از آذربايجان كوشش زيادى مبذول نمود و همچنين (جمعيت فدائيان آذربايجان) را رهبرى كرد. سرانجام تهران را براى فعاليت هاى سياسى و فرهنگى خود برگزيد و در سال 1335ش. به آن سامان رهسپار شد.
از اقدامات فرهنگى ماندگار او تأسيس انجمن هاى ادبى (مولوى), (صائب) و (آذربادگان) است و نيز در كار سازماندهى شانزده انجمن ادبى ديگر در سال هاى اخير در تهران, نقش فعالى داشت.
آثار قلمى ديهيم:
1. جبر, دو جلد, براى كلاس هاى اول و دوم متوسطه.
2. شرعيات, دو جلد, براى كلاس هاى پنجم و ششم ابتدايى.
3. هندسه, دو جلد, براى كلاس هاى پنجم و ششم ابتدايى.
4. دستور زبان فارسى, دو جلد, براى كلاس هاى ششم ابتدايى و اول متوسطه.
5. تعليمات مدنى, دو جلد, براى كلاس هاى پنجم و ششم ابتدايى.
6. حساب نو, دو جلد, براى كلاس هاى پنجم و ششم ابتدايى.
7. حل المسائل, در جبر و هندسه, سه جلد.
8. تاريخ, با همكارى دكتر يارى, سه جلد.
9. انشاى نو.
10. پيام ياران, از سوى انجمن ادبى آذر آبادگان چاپ شده.
11. دانشنامه و ديوان حكيم هيدجى, اهتمام, 1369ش, تبريز, 323ص.
12. مجموعه گل ها, از سوى انجمن ادبى مولوى چاپ شده.
13. گلچين.
14. جُنگ ديهيم.
15. خاطرات ديهيم, دو جلد.
16. تذكره شعراى آذربايجان (از قرن سوم تاكنون), پنج جلد, تبريز, چهار جلد آن تاكنون چاپ شده كه در بيش از سه هزار صفحه است.
استاد ديهيم در اوايل ذى القعده 1420ق. مطابق با اواخر بهمن 1378ش. در تهران ديده از جهان فرو بست.
* مقدّم دانايى
حجةالاسلام والمسلمين حاج ميرزا عبدالصمد مقدّم دانايى, از فضلاى معاصر تبريز در سن 75 سالگى درگذشت.
وى در سال 1345ق مطابق با 1305ش. در شهر تبريز, پا به عرصه حيات گذاشت. از نوجوانى در مدرسه طالبيه به تحصيل علوم دينى پرداخت. پس از آموختن مقدمات, دروس سطح را از محضر آيات: سيد محمد بادكوبه اى, شيخ جعفر شيخ الائمه راسته كوچه اى, ميرزا احمد اهرى, ميرزا حسن چلوپژزاده و سيد محمدكاظم طباطبايى مفيد بهره مند شد. در حدود سال 1368ق. رهسپار حوزه علميه قم شد و دروس خارج را از محضر حضرات آيات: سيد محمد حجت كوهكمرى, سيد محمدتقى خوانسارى و سيد حسين طباطبايى بروجردى استفاده نمود. تفسير را هم از علامه طباطبايى كسب كرد و خود مشغول تدريس متون كتب دينى شد. هفت سال تعلم و تعليم, روح شفاف ايشان را صيقل داد و از او دانشمندى فرهيخته ساخت.
حدود سال 1375ق. به زادگاه خويش مراجعت نمود. و به امور تدريس, اقامه جماعت و تفسير قرآن مجيد و بيان احكام الهى در مسجد (گازران) پرداخت.
استاد مقدم دانايى علاوه بر اشتغالات ياد شده, به تأليف كتب و نظم اشعار نيز مى پرداخت كه مى توان به آثار ذيل اشاره نمود:
1. مقالات اخلاقيه يا خطابات مقدميه.
2. مناجات دانايى.
3. توحيد يا خداشناسى. (مخطوط)
4. منظومه اى در منطق. (مخطوط)
5. ديوان اشعار (در مراثى), دو جلد.
6. نواى عندليب, در اشعار متفرقه.
ايشان در اواخر شعبان 1420ق. مطابق با اواسط/ آذر 1378ش. در تبريز به ديار باقى شتافت.
* دكتر زرّين كوب
دكتر عبدالحسين زرّين كوب, از اساتيد بنام ادبيات پارسى و پژوهشگران برجسته تاريخ در سن 77 سالگى دار فانى را وداع گفت.
وى در 27/ اسفند 1301ش در شهرستان بروجرد چشم به جهان گشود.
در هفت سالگى به مدرسه راه يافت و تحصيلات ابتدايى را در همان شهر به پايان رساند و در حدود سال 1317ش. رهسپار تهران شد و دوره دبيرستان را (سال تحصيلى 1319ش) در رشته ادبى با رتبه دوم سراسر كشور حائز گرديد. ايشان در اثر فشار زندگى از سال 1320ش. به خدمت معارف و فرهنگ درآمد و ابتدا در خرّم آباد و پس از چندى در زادگاه خود به تعليم و تربيت نوجوانان پرداخت.
سپس جهت ادامه تحصيل و تحقيق در سال 1324ش. مجدداً از بروجرد به تهران آمد و ضمن تدريس در مدارس متوسطه وارد دانشكده ادبيات شد و در سال 1327ش. با كسب عنوان رتبه اول موفق به دريافت ليسانس و بعد هم مشغول گذراندن دوره فوق ليسانس و دكترا گرديد. از جمله اساتيد او در اين دوره مى توان از آقايان: محمدتقى ملك الشعرا (بهار), عباس اقبال آشتيانى, عبدالعظيم قريب گركانى, احمد بهمنيار كرمانى و بديع الزمان فروزان فر, نام برد. در خارج از دانشگاه مدتى چند خدمت آية اللّه شيخ ابوالحسن شعرانى بود با مباحث حكمت و فلسفه آشنايى كامل يافت.
استاد زرين كوب در سال 1330ش. در كنار عده اى از دانشمندان و اساتيد براى مشاركت در طرح ترجمه مقالات (دايرةالمعارف بزرگ اسلام), چاپ هلند, دعوت شد و همكارى شايانى نمود.
وى در سال 1334ش. از رساله خود با عنوان (نقد شعر, تاريخ و اصول آن), كه زير نظر بديع الزمان فروزان فر تأليف شده بود, با موفقيت دفاع كرد و بنابر دعوت همين استاد, در دانشگاه تهران به تدريس اشتغال ورزيد. كار تدريس را با آموزش تاريخ اسلام, تاريخ اديان, تاريخ كلام, تاريخ تصوف اسلامى و تاريخ علوم پى گرفت.
نامبرده در سال هاى 1347ش. تا 1349ش در آمريكا به عنوان (استاد ميهمان) در دانشگاه هاى كاليفرنيا و پرينستون به تدريس تاريخ ايران و تاريخ عرفان پرداخت. پس از بازگشت به ايران, كار تدريس را در دو گروه تاريخ و ادبيات دانشگاه تهران دنبال كرد و در فاصله سال هاى 1355ـ1356ش. مديريت گروه ادبيات فارسى را پذيرفت.
شاعرى استاد از (دفتر ايام) آشكار مى گردد. اشعارى در آن درج شده كه نهايت استادى و ظرافت روح و احساس شاعرى را بيان مى كند. او با فروتنى بسيار, هنر شاعرى خود را كتمان مى نمايد و هرگز درباره آن سخن نمى گويد. شعر بلند (با مولاناى روم, از سرّ نى), داستان شگفت انگيز (حقيقت), داستان عبرت آموز (خليفه و انگشترى) و داستان گفتگوى (الماس و مرواريد) كه همه به زبان شعر در قالب مثنوى سروده شده, هريك با زيبايى و ژرفاى خاصّ خود, مفاهيم عالى شناخت و راه تعالى را رهنماست. حكايت همكارى استاد با مطبوعات از جوانى اش آغاز مى گردد و مقالات پُربار او در ماهنامه (سخن) و مجله (يغما) به تناوب درج مى شد و به سردبيرى هفته نامه (مهرگان) ـ منتشر در سال 1327ش. در تهران, ارگان جامعه ليسانسيه هاى دانشسراى عالى ـ نيز رسيد.
تأليفات و تحقيقات
همان گونه كه اشاره رفت, زمينه اصلى پژوهش استاد, مطالعه در تاريخ و فرهنگ اسلامى و نقد ادبى است. ايشان با تبحر در زبان فارسى و تسلط بر زبان و ادبيات عرب و آشنايى با چند زبان اروپايى و مشخصاً انگليسى و فرانسوى, آثار پُر ارزشى از خود به يادگار گذارد.
مجموعه تأليفات و پژوهش هاى استاد زرين كوب, نشان مى دهد كه زندگانى علمى خود را ميان تاريخ و ادبيات و فلسفه تقسيم كرده و در واقع بين اين سه رشته, براى خود پيوند و تلفيقى برقرار ساخته بود.
وى علاوه بر كارنامه درخشان فرهنگى, از همكاران نزديك استاد غلامحسين مصاحب در تأليف (دايرةالمعارف فارسى) بود. بيشتر مقالات تاريخ ايران پس از اسلام, تصوف, كلام, تاريخ, تمدن, فرق اسلام, معرفى كتب, شعرا و نويسندگان كه در اين دايرةالمعارف آمده به قلم شيواى ايشان است.
1. فلسفه شعر (يا تطور شعر و شاعرى در ايران), 1323ش, بروجرد, 80ص.
2. بنياد شعر فارسى (يا منابع شعر پارسى), ترجمه, 1326ش.
3. ادبيات فرانسه در قرون وسطى, ترجمه, تهران, 157ص, رقعى.
4. ادبيات فرانسه در دوره رنسانس, ترجمه, تهران, 141ص, جيبى.
5. متافيزيك, ترجمه با تعليقات, تهران, 1329ش, 93ص, رقعى.
6. دو قرن سكوت (سرگذشت حوادث و اوضاع تاريخى ايران در دو قرن اول اسلام از حمله عرب تا ظهور دولت طاهريان), تهران, 1330ش, 150ص.
ـ اين كتاب, نقدهايى نيز در پى داشت ـ
7. شرح قصيده ترسائيه خاقانى, ترجمه با تعليقات, 1322ش.
8. قرائت فارسى و تاريخ ادبيات, براى سال چهارم و پنجم دبيرستان, با همكارى جمعى از دانشمندان, دو جلد.
9. فارسى و دستور زبان, براى اول دبيرستان, با همكارى چهار نفر, سه جلد, 1335ش.
10. فنّ شعر, ترجمه, 1337ش, تهران, 242ص, رقعى, چاپ ديگر آن به نام (ارسطو و فن شعر) در سال 1357ش, تهران, 220ص, چاپ شد.
11. نقد ادبى (جستجو در اصول و طرق و مباحث نقادى با بررسى در تاريخ نقد و نقادان), دو جلد, اميركبير تهران, 1354ش.
12. ارزش ميراث صوفيه, 1342ش, تهران, 114ص, و چاپ هفتم در سال 1373ش, اميركبير, 316ص.
13. تاريخ ايران بعد از اسلام, 1343ش, تهران, 918ص.
14. با كاروان حله (مجموعه نقد ادبى, شامل 30 گفتار), تهران, 367ص, چاپ ششم با تجديدنظر و افزودن ده گفتار تازه, 1370ش, تهران, 475ص.
15. شعر بى دروغ, شعر بى نقاب (شامل بحث در فنون شاعرى, سبك و نقد شعر فارسى), تهران, 1346ش, 337ص.
16. بامداد اسلام (داستان آغاز اسلام و انتشار آن تا پايان دولت اموى), تهران, انتشارات صائب, 234ص, رقعى.
17. تك درخت (قصه رمزى و فلسفى), 1347ش, تهران, 26ص.
18. كارنامه اسلام, 1348ش, تهران, 244ص.
19. از كوچه رندان (درباره زندگى و انديشه حافظ), 1349ش, تهران, 239ص, رقعى.
20. يادداشت ها و انديشه ها (شامل 34 مقاله), 1351ش, كتابخانه طهورى تهران, 432ص.
21. فرار از مدرسه (درباره زندگى و انديشه غزالى), 1353ش, انجمن آثار ملى تهران, 420ص.
22. نه شرقى, نه غربى, انسانى (شامل 34 مقاله), اميركبير تهران, 694ص.
23. تاريخ در ترازو (درباره تاريخ نگرى و تاريخ نگارى), اميركبير تهران, 1354ش, 323ص.
24. از چيزهاى ديگر (شامل 19 مقاله), 1356ش, تهران, 370ص.
25. جستجو در تصوف ايران, تهران, 446ص.
26. نقد ادبى, با همكارى دكتر حميد زرين كوب, براى سال چهارم متوسطه رشته فرهنگ و ادب, 1358ش, 146ص.
27. دنباله جستجو در تصوف ايران, 1369ش, اميركبير تهران, 412ص.
28. با كاروان انديشه (شامل نه مقاله در زمينه هاى انديشه و اخلاق), 1363ش, اميركبير تهران, 426ص.
29. سيرى در شعر فارسى (بحثى انتقادى در شعر فارسى و تحول آن), انتشارات نوين تهران, 600ص.
30. سرّ نى (نقد و شرح تحليلى و تطبيقى مثنوى), دو جلد, انتشارات علمى تهران, 1364ش.
31. تاريخ مردم ايران (ايران قبل از اسلام), جلد اول, اميركبير تهران, 608ص. اما جلد دوم (از پايان ساسانيان تا پايان آل بويه), 592ص.
32. دفتر ايام (مجموعه گفتارها, انديشه ها و جستجوها), 1365ش, انتشارات علمى تهران, 391ص.
33. بحر در كوزه (نقد و تفسير قصه ها و تمثيل مثنوى), 1366ش, انتشارات علمى تهران, 616ص.
34. نقش بر آب (به همراه جستجويى چند در باب شعر حافظ, گلشن راز, گذشته نثر فارسى), 1368ش, انتشارات معين تهران, 752ص.
35. در قلمرو وجدان (سيرى در عقايد, اديان و اساطير), 1369ش, انتشارات علمى تهران, 611ص.
36. پله پله تا ملاقات خدا (درباره زندگى و انديشه و سلوك مولانا جلال الدين), 1370ش, انتشارات علمى تهران, 365ص.
37. پير گنجه (در جستجوى ناكجاآباد, درباره زندگى, آثار و انديشه نظامى), 1372ش, انتشارات سخن تهران, 359ص.
38. آشنايى با نقد ادبى, انتشارات سخن تهران, 508ص.
39. روزگاران ايران (گذشته باستانى ايران), انتشارات سخن تهران, 1373ش, 302ص.
40. روزگاران (از پايان ساسانيان تا تيموريان), انتشارات سخن تهران, 385ص.
41. روزگاران ديگر (از صفويه تا عصر حاضر), انتشارات سخن تهران, 312ص.
42. از گذشته ادبى ايران (مرورى بر نثر فارسى, سيرى در شعر فارسى), تهران, 588ص.
43. حكايت همچنان باقى (شامل 34 مقاله), 1367ش, انتشارات سخن تهران, 507ص.
44. از نى نامه (گزيده مثنوى معنوى), با همكارى همسرش دكتر قمر آريان, انتشارات سخن تهران.
45. زندگى و انديشه سعدى, انتشارات سخن تهران.
46. نردبان شكسته (بازسازى قسمتى از نردبان آسمان), انتشارات سخن.
47. شعله طور (نگاه ديگر بر زندگى و انديشه حلاّج).
48. عطار (نگاهى ديگر بر زندگى و انديشه عطار).
49. نردبان آسمان (شرح دو دفتر اول مثنوى), كه به سرقت رفت.
50. زندگى و انديشه امام على(ع), نيز به سرقت رفت.
51. ايرانيان و تاريخ (تاريخ سياسى ايران از آغاز تا امروز).
استاد زرين كوب كه عضو شوراى مشاوران عالى كتابخانه ملى و عضو شوراى عالى علمى مركز دايرةالمعارف بزرگ اسلامى بود, و ماه هاى آخر عمر خويش را در تدوين آثار درباره زندگى و انديشه هاى عطار, سعدى سپرى مى كرد, سرانجام در اثر بيمارى قلبى دراز مدت در صبح روز چهارشنبه 4/ جمادى الثانى/ 1420ق مطابق با 24/ شهريور/ 1378ش. در بيمارستان پارس تهران قالب تهى كرد و به معبود شتافت.
پيكرش صبح روز شنبه از مقابل بيمارستان پارس, به سمت دانشگاه تهران تشييع و پس از اداى احترام و نماز ميت توسط حجةالاسلام دكتر شيخ الاسلامى ـ رئيس دانشكده ادبيات ـ و اقشار مختلف, در قطعه 88 ـ ويژه هنرمندان و فرهيختگان ـ به خاك سپرده شد.
* زمرّديّان شيرازى
حاج احمد زمرّديان, فاضل گرانمايه پس از چهل سال پژوهش و نگارش در سن 83 سالگى در شيراز حيات را بدرود گفت.
استاد زمرّديان كه به (زار) تخلص مى كرد, به تاريخ ذى الحجه 1337ق. مهر/ 1298ش. در شهر شيراز پا به عرصه گيتى نهاد.
وى تحصيلات ابتدايى را در مدارس روزانه و تحصيلات متوسطه را به صورت شبانه سپرى نمود و پس از آن به مشاغل آزاد راهى بازار گرديد. ولى كسب دانش و معارف به صورت غير كلاسيك, از راه مطالعه و خودآموزى, تا پايان زندگى لحظه اى رها ننمود. ايشان به زبان عربى در حدّ استفاده از كتب و آثار نوشتارى و به زبان انگليسى در حدّ محاوره روزمره تسلط داشت. قرآن مجيد مونس دايمى آن مرحوم بود و در دهه 1340ش, جلسات قرائت و آموزش تلاوت هر هفته در منزلش داير بود.
تلفيق سه عشق: قرآن كريم, ادعيه شريفه و اشعار عرفانى, سبب ساز آن شد كه ايشان بتواند آثار قلمى ارزشمندى از خود به يادگار گذارد. رمز موفقيتش در ميدان پژوهش و نگارش, مطالعه بسيار و سير دقيق در آثار بزرگان بود. وى كتاب هاى تفسيرى, حديث و دعا, ادبيات و متون علمى و فلسفى و… را بسيار مطالعه مى كرد.
علامه طباطبايى صاحب تفسير (الميزان) در تقريظ خود بر كتاب (عشق و رستگارى) به تاريخ تير 1346ش. چنين مى نويسد:
(… كتابى است سهل و ممتنع و در عين حال كه با بيانى بسيار ساده به شرح فقرات شريفه اين دعاى عالى المضامين پرداخته شده, به معارف عاليه و لطائف دقيقه آن نيز اشاره رفته است).
(چيزى كه بسيار جلب توجه مى كند و حقاً موجب اعجاب مى باشد, تطبيقاتى است كه در هريك از فقرات دعا با كمال دقّت به آيات كريمه قرآنى شده و به اين ترتيب راهى كه قرن ها متروك بود, باز گرديده است…).
تأليفات
1. سرنوشت انسان در امر معاد, 1341ش, تهران, 510ص.
2. عشق و رستگارى در شرح دعاى ابوحمزه ثمالى, 1346ش. (چاپ اول) و 1362ش. (چاپ پنجم), انتشارات اسلاميه تهران, 662ص.
3. بيان حقيقت در شرح دعاى افتتاح, 1350ش, انتشارات اسلاميه تهران, 480ص.
4. معارف الهى در شرح دعاى سحر.
5. پيام حق در دانستنى هايى از قرآن.
6. على(ع) و كميل در شرح دعاى كميل, 1364ش. (چاپ سوم), انتشارات اميركبير تهران, 468ص.
7. مقام ولايت در شرح زيارت جامعه كبيره, 1364ش. (چاپ دوم), دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 836ص.
8. حقيقت روح (دانشى اندك از علم الارواح), 1374ش. (چاپ چهارم), دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 704ص.
9. ندبه و نشاط در شرح دعاى ندبه, 1373ش. (چاپ چهارم), دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 792ص.
10. شيطان كيست و آيات شيطانى چيست؟, 1373ش, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, 212ص.
11. وصال العارفين در شرح دعاى عرفه امام حسين(ع), 1420ق, شيراز.
12. مجموعه اشعار (مخطوط) در مناسبات مختلف اشعارى سروده است و اگر با اشعارى كه در كتاب هاى ياد شده بالا تلفيق شود, بيش از هفتصد صفحه خواهد شد.
استاد زمرديان سرانجام پس از عمرى عبادت و خدمت و تحقيق در روز چهارشنبه 27 رمضان 1420ق. مطابق با 15 دى 1378ش. در پى بيمارى در شيراز بدرود حيات گفت و پيكرش پس از تشييعى باشكوه در قبرستان دارالرحمه به خاك سپرده شد. عبدالحسين جواهركلام
* انتشار فصلنامه (حوزه اصفهان)
نخستين شماره فصلنامه (حوزه اصفهان) به صاحب امتيازى دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم و به مديرمسؤلى آقاى احمد زادهوش و سردب

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة