کتاب احکام خانواده

جواب. اختيار ازدواج در دست خود شما است و پدر و مادر در ازدواج پسر ولايت ندارند، ولى تا مى‌توانيد رضايت آنها راتحصيل نماييد.[1]

سؤال 8. دخترى هستم 25 ساله، چند سالى است كه پدر خود رااز دست داده و جدّ پدرى هم ندارم، مى‌خواهم با مردى كه از نظر سنى چندين سال از من بزرگ‌تر است ازدواج كنم، ولى برادر و مادرم با اين ازدواج مخالفت مى‌كنند و مى‌گويند: (با حرف مردم چه كنيم؟) در صورتى كه فرد مزبور از نظر ايمان و روش زندگى قابل توجه است؛ (آيا ازدواج ما اشكال دارد؟)

جواب. در فرض مرقوم، اختيار ازدواج و حق انتخاب همسر با خود شما است و رضايت برادر و مادر شرط نيست.[2]

مراسم عروسى‌

مستحب است عروسى در شب انجام گيرد و در شب يا روز عروسى، وليمه داده شود كه از سنت پيامبران است. وليمه يك يا دو روز مستحب است نه بيشتر و خوب است كه مؤمنان ثروتمند و فقير را به وليمه دعوت كرد و براى آنان نيز مستحب است اين دعوت را بپذيرند. گر چه روزه مستحب گرفته باشند.[3]

برخى از احكام مربوط به مراسم عروسى به قرار زير است:

1. دعوت از گروههاى اركستر

سؤال. دعوت از گروههاى مطرب و اركستر در مجالس عروسى كه غالباً اين مجالس را به لهو و لعب تبديل مى‌كنند و شركت در اين محافل جه صورت دارد؟ كسب افراد از اين راه آيا حلال است يا حرام؟

جواب. هر نوع خوانندگى و نوازندگى كه انسان را از خداوند متعال و معنويات و فضايل‌

[1]همان، ص 171 ت س 31.

[2]همان، ص 175 ـ 176، س 39.

[3]تحرِیر الوسِیله، ج 2، ص 238، مسأله 6.

اخلاقى دور نموده و به سمت گناه و بى بندوبارى و بيهودگى سوق دهد، لهوى بوده و حرام مى‌باشد و همچنين شركت در اين مجالس و كسب در آمد از طريق آن.[1]

2. دست زدن‌

سؤال. آيا دست زدن براى زنان در مجالس شادى زنانه مانند ولادتها و عروسيها جايز است و بر فرض جواز اگر صداى آن به بيرون از مجلس برود به طورى كه به گوش مردان بيگانه برسد، چه حكمى دارد؟

جواب. دست زدن به نحو متعارف اگر مفسده‌اى بر آن مترتب نشود اشكال ندارد، حتى اگر اجنبى صداى آن را بشنود.[2]

3. رقص‌

سوال 1. رقص در مجالس زنانه بدون آهنگ موسيقى حرام است يا حلال و در صورتى كه حرام باشد، آيا ترك مجلس بر شركت كنندگان واجب است؟

جواب. رقص به طور كلى اگر به گونه‌اى باشد كه شهوت را تحريك مى‌كند و يا مستلزم كار حرام و يا ترتّب مفسده‌اى باشد، حرام است و ترك آن مجلس به عنوان اعتراض بر كار حرام، چنانچه مصداق نهى از منكر محسوب شود، واجب است.[3]

سوال 2. آيا رقصيدن در جشن عروسى فرزندان جايز است هر چند توسط پدران يا مادران در مجالس عروسى فرزندانشان باشد؟

جواب. اگر از نوع رقص حرام باشد، حرام است هرچند توسط پدران و مادران در مجالس عروسى فرزندانشان باشد.[4]

4. حضور داماد در مجلس زنانه‌

سؤال 1. آيا ورود داماد نزد عروس در مجلس زنانه (در حالى كه بسيارى از زنان و دختران نامحرم‌اند و معمولًا زنان با آرايش خود را آراسته‌اند) جايز است يا نه؟

[1]مسائل جدِید، ج 3، ص 71.

[2]اجوبة الاستفتائات، (ترجمه فارسِی)، ج 2، ص 34.

[3]همان، ج 1، ص 31.

[4]همان، ص 36.

جواب. اگر به نامحرم نگاه مى‌كند جايز نيست.[1]

5. موسيقى و غنا

سؤال. دف زدن زنان در عروسيها چه حكمى دارد؟

جواب. استفاده از آلات موسيقى براى نواختن موسيقى لهوى و مطرب جايز نيست؛ اما آواز خوانى در مجالس عروسى، بعيد نيست براى زنان جايز باشد.[2]

سؤال. آيا زدن بر ظرفها و ساير وسايلى كه جزو آلات موسيقى نيستند، در عروسيها توسط زنان جايز است؟ اگر صدا به بيرون از مجلس برسد و مردان آن را بشنوند چه حكمى دارد؟

جواب. جواز اين عمل بستگى به كيفيت نواختن دارد. اگر به شيوه متداول درعروسيهاى سنتى باشد و لهو محسوب نشود و فسادى هم بر آن مترتب نگردد، اشكال ندارد.[3]

6. فيلمبردارى و عكاسى از مجالس‌

سؤال. فيلمبردارى و عكاسى در برخى از مجالس عروسى كه به علت لااباليگرى مسائل محرم و نامحرم احياناً رعايت نمى‌شود توسط عكاس زن كه شغلش اين كار است چه حكمى دارد؟

جواب. مراعات كامل حجاب اسلامى در برابر نامحرم در هر حال لازم است و فيلمبردارى از مجالس زنانه يا از مجالس مختلط اگر مستلزم نظر حرام يا موجب اشاعه فساد و ترتيب مفاسد باشد جايز نيست.[4]

چند مسأله‌

1. بر زن واجب است در مورد كامجوييهاى حلال، از شوهر خويش تمكين كند.[5]

[1]مسائل جدِید، ج 2، ص 73.

[2]اجوبة الاستفتاءات، ج 1، ص 21.

[3]همان.

[4]مسائل جدِید، ج 2، ص 83، (استفتاء از مقام معظم رهبرِی)

[5]توضِیح المسائل، مسأله 2412.

2. وقتى زن در اختيار همسرش قرار گيرد و مطيع او شود بر شوهر واجب است مخارج او را اعم از خوراك، پوشاك، مسكن و لوازم ضرورى زندگى در حد متعارف تأمين كند. به شرط آنكه زن، همسر دائمى مرد باشد و بدون اجازه او از منزل خارج نشود (جز براى حج واجب) و مرتد نگردد.[1]

3. زن به مجرد عقد، مهريه را مالك مى‌شود، ولى مالكيت او نسبت تمام مهريه پس از آميزش مستقر مى‌گردد. از اين رو، چنانچه مرد قبل از آميزش او را طلاق دهد، نصف مهريه مال اوست و نصف ديگر به مرد برمى‌گردد.[2]

پرسش‌

1. آيا رضايت دختر و پسر بدون اجراى صيغه عقد، در ازدواج آنها كافى است؟

2. آيا اذن پدر در ازدواج دختر شرط است؟ ازدواج پسر چطور؟

3. دعوت از گروههاى اركستر و شركت در آن محافل چه حكمى دارد؟

4. دست زدن و رقصيدن در مجلس عروسى چه حكمى دارد؟

5. آيا زدن برظرفها و ساير وسايلى كه جزو آلات موسيقى نيستند، در عروسيها جايز است؟

[1]تحرِیر الوسِیله، ج 2، ص 313 ـ 315، مسأله 1، 3، 5 و 8.

[2]همان، ص 300، مسأله 15.

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

درس سوم

محارم‌

محارم، جمع مَحْرَم، يعنى كسانى كه به‌دليل خويشاوندى، هرگز نمى‌توانند با يكديگر ازدواج كنند. قرابتى كه موجب محرميت مى‌شود بر سه گونه است: نَسَبى، رضاعى و سببى.[1]

الف. نَسَبى‌

هفت دسته از مردان و زنان فاميل به شرح زير با يكديگر محرمند:[2]

توضيح 1: در دسته‌هاى يادشده تفاوتى نيست بين اينكه افراد از طريق پدر و مادر يا از طريق يكى از آنها با يكديگر خويشاوند باشند.[3]

توضيح 2: در حرمت ازدواج، تفاوتى ميان نسب شرعى و غيرشرعى نيست؛ يعنى‌هريك‌

[1]ر.ک: تحرِیر الوسِیله، ج 2، ص 262.

[2]همان، ص 263 ـ 264.

[3]همان.

از افراد يادشده در جدول، اگرچه از راه نامشروع نيز به‌دنيا آمده باشد، نمى‌تواند با نامبردگان ازدواج كند.[1]

ب- رضاعى‌

اگر كودكى، شير غير مادر خود را با شرايط خاصّى بنوشد، به آن زن (دايه) و بستگان او محرم مى‌شود كه به آن، محرم رضاعى يا شيرى گفته مى‌شود.

شرايط شيرخوارگى محرميت‌

1. شير دايه، محصول زايمان و آميزش شرعى و حلال باشد. بنابراين، اگر زنى بدون زايمان، كودك را شير بدهد يا از راه زنا زايمان كند، به كودك محرم نمى‌شود.

2. كودك، شير را به‌طور مستقيم از پستان بمكد. اگر شير را در دهانش بدوشند يا در ظرفى بدوشند و به او بدهند، محرم نمى‌شود.

3. دايه هنگام شير دادن، زنده باشد؛ بنابراين اگر كودك، همه يا برخى از نصاب شيرخوارگى را از زن مرده تغذيه كند، سبب محرميت نمى‌شود.

4. سنّ شيرخوار از 24 ماه قمرى، تجاوز نكرده باشد.

5. كميّت و كيفيت شير خوردن به سه شكل زير باشد:

الف. آن‌قدر شير بخورد كه گوشتش برويد و استخوانش محكم شود.

ب. يك شبانه‌روز، غذايش منحصر در شير دايه باشد.

ج. 15 مرتبه به‌طور مكفى و متوالى شير دايه را بنوشد.

كودك بايد 15 مرتبه از يك زن شير بنوشد و اگر چند مرتبه از يك زن و چند مرتبه از زن ديگر شير بنوشد، گرچه شوهر آن دو، يك نفر باشد، سبب محرميت نمى‌شود.[2]

احكام شيرخوارگى‌

هرگاه شيرخوارگى با همه شرايط، تحقّق يافت، دايه و شوهرش، پدر و مادر رضاعى‌

[1]همان، ص 265، مسألة 2.

[2]همان، ص 265 ـ 267، مسألة 1 ـ 5.

كودك شيرخوار مى‌شوند و پدران و مادران آنها اجداد كودك محسوب مى‌شوند وفرزندانشان برادران و خواهران رضاعى كودك شمرده مى‌شوند- چه آنها كه پيشتر به‌دنيا آمده‌اند و چه آنها كه بعداً به‌دنيا مى‌آيند- و در واقع، كودك شيرخوار، يكى از فرزندان اين خانواده به‌حساب مى‌آيد و كليه كسانى كه در جدول گذشته برشمرديم از راه شيرخوارگى بر اين كودك محرم مى‌شوند.[1]

پدر اصلى كودك رضاعى، نمى‌تواند با هيچ‌يك از فرزندان پدر رضاعى او ازدواج كند؛ چنان‌كه نمى‌تواند با فرزندان نسبى مادر رضاعى كودك، ازدواج كند.[2]

اگر مادربزرگى، نوه دخترى خود را با شرايط يادشده شير بدهد، مادر كودك بر همسرش حرام مى‌شود و عقد ازدواج آنها باطل مى‌گردد.[3]

اگر كسى در تحقّق شيرخوارگى يا برخى از شرايط آن از نظر كمّى و كيفى ترديد داشته باشد بايد بنا را بر عدم محرميت بگذارد.[4]

ج- سببى‌

پيمان زناشويى نيز، سبب محرميت ميان برخى از افراد دو فاميل مى‌شود كه در جدول زير آمده است:

[1]تحرِیر الوسِیله، ج 2، ص 268، مسأله 7.

[2]همان، ص 271، مسألة 12.

[3]همان، ص 272، مسألة 1.

[4]همان، ص 275، مسألة 5.

[5]اِین نوع محرمِیت در صورتِی تحقّق مِی‌پذِیرد که مرد با همسر خود، آمِیزش کرده باشد.

[6]همان، ص 278، مسألة 4 و توضِیح المسائل، مسائل 2389.