رسم امانت به من داد، و سپس بطور ناگهانى و بخاطر معالجه به خارج از كشور سفر كرد، و اكنون بيش از يك سال است كه اين طلاها نزد من مىباشد و از آن استفاده مىكنم، شخصى مىگفت: «اگر كسى طلا قرض كند و يك سال نزد او بماند، بايد زكات آن را بدهد». آيا اين مطلب صحيح است، و زكات بر من واجب مىباشد؟
جواب:همانگونه كه در مسأله بالا گفته شد اين گونه طلاها زكات ندارد.
سؤال 450-زن بيوهاى هستم كه براى حفظ ارزش اندك ذخيرهاى كه دارم بيش از يك سال است كه آن را تبديل به سى عدد سكّه بهار آزادى كردهام. آيا به اين سكّهها زكات تعلّق مىگيرد؟
جواب:چون اين سكّهها بصورت پول رايج معامله در بازار به كار نمىرود، زكات ندارد.
مستحقّين زكات
مسأله 451-هرگاه شوهر مخارج همسرش را نمىپردازد، ولى زن مىتواند از طريق حاكم شرع يا غير او حقّ خود را بگيرد، چنين زنى نمىتواند از زكات استفاده كند.
مسأله 452-زن مىتواند به شوهر فقير خود زكات دهد، هر چند شوهر زكات را بگيرد و صرف مخارج آن زن و اولادش كند.
سؤال 453-از آنجا كه شوهرم مفقود الاثر گرديده، جهت طلاق به دادگاه مراجعه كردم، قرار شد چهار سال جستجو نموده، سپس حكم طلاق را صادر كنند. در اين مدّت از جهت نفقه واقعاً در مضيقه هستم، آيا مىتوانم از زكات استفاده كنم؟
جواب:آرى، در چنين شرايطى استفاده كردن از زكات مانعى ندارد.
سؤال 454-شوهرم وضع مالى مناسبى ندارد و مخارج خانوادهاش را به سختى تأمين مىكند، با توجّه به اين كه من سيّده هستم، آيا او كه سيّد نيست مىتواند زكات بگيرد و صرف مخارج ما نمايد؟
جواب:اشكالى ندارد.
زكات فطره
مسأله 455-اگر انسان نانخور كسى باشد، ولى قبل از غروب عيد فطر نانخور ديگرى شود، زكات فطره او بر عهده شخص دوم است؛ مثل اين كه دختر پيش از غروب به خانه شوهر رود كه شوهرش بايد فطره او را بدهد.
سؤال 456-شوهرم چندى پيش دار فانى را وداع گفت. من و فرزندانم با حقوقى كه از سوى بيمه پرداخت مىشود، امرار معاش مىكنيم، چنانچه شب عيد فطر را ميهمان پدرم باشيم، زكات فطره ما بر عهده چه كسى خواهد بود؟
جواب:بر عهده خود شماست؛ زيرا ميهمانى يك شبه تأثيرى در امر زكات ندارد.
سؤال 457-شوهرم مقلّد حضرتعالى است كه زكات فطره ميهمان يك شبه را بر عهده صاحبخانه نمىدانيد، ولى خودم مقلّد كسى هستم كه فطره ميهمانى يك شبه را بر عهده صاحبخانه مىداند. با توجّه به اين كه ما، در شب عيد فطر ميهمان كسى بوديم و شوهرم طبق فتواى مرجع تقليدش زكات فطره ما را نپرداخت، وظيفه ما چيست؟
جواب:شما اگر توانايى داريد، زكات فطره خود را بنا بر احتياط بپردازيد.
سؤال 458-اگر مرد خانوادهاى كه سيّد بوده فوت كرده باشد، و اكنون خانمش كه غير سيّده است سرپرست خانواده باشد. آيا مىتواند فطريّه غير سادات را بگيرد، و صرف فرزندان نيازمندش كه از سادات هستند، نمايد؟
جواب:مىتواند خودش آن را تملّك كند، و بعد براى آنها صرف نمايد.
مسأله 459-زنى كه شوهرش مخارج او را نمىدهد و نانخور ديگرى است فطرهاش بر عهده كسى است كه نانخور او مىباشد، و اگر زن غنى است و از مال خود خرج مىكند بايد شخصاً فطره را بدهد.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
17- احكام حج
مقدّمه:
حج يكى از اركان مهمّ اسلام، و از بزرگترين فرائض دينى است. حج در تمام طول عمر انسان، طبق شرائط خاصّى، يك بار بر انسان واجب مىشود كه با انجام آن تولّدى دوباره مىيابد، و «مانند روزى كه از مادر متولّد شده، از گناهان پاك مىشود».[1]به بخشى از احكام حج توجّه فرمائيد:
سؤال 460-زنى مهريّه زيادى، كه به حدّ استطاعت حج مىرسد، از شوهرش طلبكار است، آيا به صرف طلبكارى مستطيع شده، و حج بر ذمّه او مستقر مىشود؟ هرگاه قبل از گرفتن مهريّه از دنيا برود، آيا لازم است شخصى را به نيابت از او به حج بفرستند؟
جواب:هرگاه گرفتن مهريّه از شوهر براى او عيب نباشد، و مشكلى در زندگى او و شوهرش ايجاد نكند، مستطيع است و بايد به حج برود. و اگر نرفت، بايد ورثه او از مالش بردارند و حجّ او را اداء كنند.
سؤال 461-مهريّه خانمى چند برابر استطاعت او بوده است، آيا بعد از فوت او بر ورثهاش واجب است كه قبل از تقسيم اموال او مخارج حج را كسر كنند؟
جواب:چنانچه زن در زمان حياتش، طبق عرف و عادت مىتوانسته مهريّه را از
[1]. به بحار الأنوار، جلد 96، صفحه 26، 315، 316 و 341 مراجعه فرمائيد.
شوهر بگيرد، مستطيع بوده و بايد از تركه او برداشته شود. و چنانچه نمىتوانسته مستطيع نبوده است.
سؤال 462-در بعضى از شهرها رسم شده كه «انجام حج» به عنوان بخشى از مهريّه زن در عقدنامه ذكر مىشود، آيا به صرف اجراى عقد با چنين مهريّهاى، حج بر زن واجب مىشود، يا حكم ديگرى دارد؟
جواب:در صورتى كه مشروط به شرط خاصّى نباشد، و مطالبه كردن زن مشكلى براى او ايجاد نكند، مستطيعه است و بايد مطالبه كند و به حج برود.
سؤال 463-زن جوانى از طريق شوهر، دوستان و اقوام، در جشن عروسى داراى مقدارى طلا شده كه با پول آن مىتواند به حج مشرّف شود. آيا اين عروس خانم مستطيع است؟ يا چون زمان زينت و آرايش او مىباشد، طلاى مذكور جزء مؤونه زندگى او است؟
جواب:اگر آن مقدارى كه دارد جزء شئون او در مورد زينت است، مستطيع نيست.
سؤال 464-دخترى هستم كه چندى پيش پدرم را از دست دادم، مقدارى ارث به من رسيد كه كفاف يكى از دو مراسم ازدواج و حج را مىنمايد، ولى براى هر دو كافى نيست، آيا با اين شرايط مستطيع هستم؟
جواب:در صورتى كه نياز به ازدواج داريد و علاوه بر مخارج ازدواج، پول ديگرى براى حج نداريد مستطيع نيستيد، و حج بر شما واجب نيست.
مسأله 465-هرگاه زنى مالى دارد كه مىتواند با آن به حج برود، ولى بعد از بازگشت، نه شوهر قادر بر تأمين زندگى اوست و نه خودش، حج بر او واجب نمىشود.
سؤال 466-زنى نياز به همراه دارد و همراه هم مزد مىگيرد و او توانايى پرداخت مزد ندارد، آيا چنين زنى مستطيع است؟
جواب:مستطيع نيست.
سؤال 467-خانمى به لحاظ مالى و بدنى و ساير شرايط مستطيع است، ولى طفل شيرخوارى دارد كه با غير او آرام نمىگيرد؛ و نمىتواند او را همراه خود ببرد، آيا او مستطيع است؟
جواب:چنانچه جدا شدن از طفل موجب خطر جانى يا بيمارى شديد او، يا سبب عُسر و حرج براى ديگران شود، مستطيع نيست.
سؤال 468-شوهرم تمام مخارج حجّ مرا بر عهده گرفته است، ولى متأسّفانه اهل خمس نيست، و من نيز از خود مالى ندارم كه خمس بپردازم، تكليف من در ارتباط با هزينه رفت و برگشت، ارز، لباس احرامى و قربانى چيست؟
جواب:خمس اينها بر عهده شماست، و اگر توانايى نداريد مستطيع نيستيد.
سؤال 469-اگر خانمى قبل از ازدواج نذر كرده باشد كه حجّى بجا آورد، و بعد از آن ازدواج كند، آيا در اين صورت نيز اجازه شوهر لازم است؟
جواب:اجازه شوهر لازم است، و شوهر حقّ ممانعت دارد.
سؤال 470-سازمان حجّ و زيارت از زنان مستطيعه اجازه رسمى شوهرانشان را مىخواهد، و شوهر بعضى از خانمها اجازه نمىدهند، تكليف زن چيست؟
جواب:بعيد است آنها در حجّ واجب اجازه شوهر را بخواهند، زيرا شرعاً اجازه شوهر شرط نيست.
سؤال 471-اگر زوج، زوجه عقد بسته خود را از رفتن به عمره منع كند، با توجّه به اين كه زوجه هنوز در خانه پدرش بسر مىبرد، و نفقه خور همسرش نمىباشد، اگر در اين حال عازم سفر عمره گردد، آيا سفر زوجه معصيت است؟ آيا احرام او صحيح مىباشد؟ بطور كلّى وظيفه زوجه چيست؟
جواب:احتياط واجب آن است كه رضايت شوهر را جلب كند، ولى حج و عمره او در هر حال صحيح است، امّا احتياط آن است كه نمازهاى خود را جمع بخواند. و اگر سفر اوّل او باشد، خواه براى حج و يا عمره، اجازه شوهر شرط نيست.
سؤال 472-دخترى هستم كه مادرم قبل از بلوغ مرا به حج برده، و تمام اعمال نيابتبردار را از طرف من انجام داده، و اعمالى را كه خود مىتوانستم انجام دهم، مرا وادار به انجام آن نموده است، آيا هم اكنون كه استطاعت مالى دارم، دوباره حج بر من واجب است؟ در صورت عدم وجوب مىتوانم ازدواج كنم؟
جواب:هرگاه تمام اعمال را مطابق وظيفه انجام دادهايد، از احرام خارج شده و مىتوانيد ازدواج كنيد. و چنانچه استطاعت مالى و ساير شرايط را داريد مستطيع هستيد، و حَجّة الاسلام بر شما واجب است.
سؤال 473-با توجّه به اين كه دولت (به خاطر خطرات احتمالى) از رفتن زنان حامله به حج جلوگيرى مىكند، آيا از نظر شرعى آنان مستطيعه هستند؟
جواب:چنين زنانى مستطيع نيستند.[1]
[1]با توجّه به اين كه مسائل حج مورد ابتلاى همه بانوان محترمه نيست، و از سوى ديگر كتاب مستقلّى بنام «حجّ بانوان» مطابق با فتاواى حضرت آيت اللّه العظمى مكارم شيرازى «مدّ ظلّه» منتشر شده است، از ذكر بقيّه مسائل اختصاصى حجّ بانوان صرفنظر مىكنيم؛ علاقهمندان به كتاب مذكور مراجعه كنند.
18- احكام ازدواج
مقدّمه:
بىشك هيچ شالودهاى مقدّستر از شالوده بناى رفيع ازدواج نيست، زيرا در سايه اين بناى مقدّس، زن و شوهر به آرامش مىرسند، و نيازهاى طبيعى خود را بر طرف مىسازند، و علاوه بر ساختن آينده خود در دنيا، براى جهان آخرت خود نيز بهتر گام بر مىدارند، و بدينسان امنيّت و آرامش جهان آخرت را نيز در اين جهان و با اين امر مقدّس پايهگذارى مىكنند. بنابراين، درخت پرثمر ازدواج ميوههاى شيرينى همچون آرامش فردى، اجتماعى، دنيايى و آخرتى دارد، بدين جهت در آيات قرآن و روايات معصومان (عليهم السلام) فوق العاده مورد تأكيد قرار گرفته است. به بخشى از احكام ازدواج توجّه فرمائيد:
خواستگارى
سؤال 474-آيا تحقيق كردن در مورد پسران، يا فكر كردن در مورد آنها، اشكال دارد؟
جواب:چنانچه اين فكر و تحقيق آميخته به گناه نشود، و مقدّمه ازدواج باشد مانعى ندارد، ولى در جايى كه انسان قصد ازدواج ندارد، نبايد تحقيق كند.
سؤال 475-اگر دختر يا پسر به هنگام خواستگارى داراى مشكلى از نظر جسمى باشد،