مىكند انجام داده باشد، يا بعد از ظهر ملتفت شود كه رمضان است، روزه او باطل مىباشد ولى بايد تا مغرب كارى كه روزه را باطل مىكند انجام ندهد و بعد از رمضان هم آن روزه را قضا نمايد.
چيزهايى كه روزه را باطل مىكند
23- 6- نه چيز روزه را باطل مىكند: اوّل: خوردن وآشاميدن، دوم: جماع، سوم: استمناء، و استمناء آن است كه انسان با خود كارى كند كه منى از او بيرون آيد، چهارم: دروغ بستن به خدا و پيغمبر و جانشينان پيغمبر:، پنجم: رساندن غبار غليظ به حلق، ششم: فرو بردن تمام سر در آب، هفتم: باقى ماندن بر جنابت وحيض ونفاس تا اذان صبح، هشتم: اماله كردن با چيزهاى روان، نهم: قى كردن، واحكام اينها در مسائل آينده گفته مىشود.
خوردن وآشاميدن
23- 7- اگر روزهدار عمداً چيزى بخورد يا بياشامد، روزه او باطل مىشود، چه خوردن وآشاميدن آن چيز معمول باشد مثل نان وآب، چه معمول نباشد مثل خاك وشيره درخت وچه كم باشد يا زياد، حتّى اگر مسواك را از دهان بيرون آورد ودوباره به دهان ببرد ورطوبت آن را فرو ببرد، روزه او باطل مىشود مگر آن كه رطوبت مسواك در آب دهان به طورى ازبين برود كه رطوبت خارج به آن گفته نشود.
23- 8- اگر موقعى كه مشغول غذا خوردن است بفهمد صبح شده، بايد لقمه را از دهان بيرون آورد و چنانچه عمداً فرو برد روزهاش باطل است و به دستورى كه بعداً گفته خواهد شد كفّاره هم
واجبمىشود.
23- 9- اگر روزهدار سهواً چيزى بخورد يا بياشامد، روزهاش باطل نمىشود.
23- 10- اگر روزهدار چيزى را كه لاى دندان مانده است عمداً فرو ببرد، روزهاش باطل مىشود وكفّاره هم بايد بدهد.
23- 11- فرو بردن اخلاط سر و سينه، تا به فضاى دهان نرسيده، اشكال ندارد ولىاگر داخل فضاى دهان شود، احتياط واجب آن است كه آن را فرو نبرد.
23- 12- انسان نمىتواند براى ضعف، روزه رابخورد ولى اگر ضعف او به قدرى است كه معمولا نمىشود آن را تحمّل كرد، خوردن روزه اشكال ندارد.
استمناء
23- 13- اگر روزهدار استمناء كند يعنى با خود كارى كند كه منى از او بيرون آيد، روزهاش باطل مىشود.
23- 14- اگر بىاختيار منى از او بيرون آيد، روزهاش باطل نيست ولى اگر كارى كند كه بداند بىاختيار منى از او بيرون خواهد آمد، و منى بىاختيار بيرون آمد روزهاش باطل مىشود.
23- 15- كسى كه مىداند كه اگر عمداً منى ازخود بيرون آورد، روزهاش باطل مىشود در صورتى كه به قصد بيرون آمدن منى با كسى بازى وشوخى كند، اگرچه منى از او بيرون نيايد، روزه او باطل مىشود بنابر احتياط.
دروغ بستن به خدا و پيغمبر
23- 16- اگر روزه دار به گفتن يا به نوشتن يا به اشاره ومانند اينها به خدا وپيغمبران وجانشينان پيغمبران عمداً نسبت دروغ بدهد، اگرچه فوراً بگويد دروغ گفتم يا توبه كند، روزه او باطل است و احتياط واجب آن است كه به حضرت زهراء3هم نسبت دروغ ندهد.
23- 17- اگر چيزى را باعتقاد اين كه راست است از قول خدا يا پيغمبر نقل كند و بعد بفهمد دروغ بوده، روزهاش باطل نمىشود.
رساندن غبار غليظ به حلق
23- 18- رساندن غبار غليظ به حلق، روزه را باطل مىكند چه غبار چيزىباشد كه خوردن آن حلال است مثل آرد، يا غبار چيزى باشد كه خوردن آن حرام است مثل خاك، و بنابر احتياط واجب بايد غبارى را هم كه غليظ نيست به حلق نرساند مگر در صورتى كه اجتناب از او مشكل وسخت باشد كه در اين صورت، روزه او صحيح است.
23- 19- احتياط واجب آن است كه روزه دار بخار غليظ ودود سيگار وتنباكو و مانند اينها را هم به حلق نرساند.
فرو بردن سر در آب
23- 20- اگر روزهدار عمداً تمام سر را در آب فرو ببرد، اگرچه باقى بدن او از آب بيرون باشد، روزهاش باطل مىشود ولى اگر تمام بدن را آب بگيرد و مقدارى از سر بيرون باشد، روزه باطل نمىشود.
23- 21- اگر نصف سر را يك دفعه و نصف ديگر آن را دفعه ديگر
در آب فرو ببرد، روزهاش باطل نمىشود.
23- 22- اگر تمام سر زير آب برود ولى مقدارى از موها بيرون بماند، روزه باطل مىشود.
23- 23- اگر روزه دار بىاختيار در آب بيفتد و تمام سر او را آب بگيرد يا فراموش كند كه روزه است و سر را در آب فروبرد، روزه او باطل نمىشود.
23- 24- اگر فراموش كند كه روزه است و به نيّت غسل سر را در آب فرو برد، روزه وغسل او صحيح است.
23- 25- اگر بداند كه روزه است وعمداً براى غسل سر را در آب فرو برد، چنانچه روزه او مثل روزه رمضان واجب معيّن باشد، روزه وغسل هر دو باطل است و اگر روزه مستحبّ باشد، يا روزه واجبى باشد كه مثل روزه كفّاره، وقت معيّنىندارد، غسل صحيح وروزه باطلمىشود.
باقى ماندن بر جنابت و حيض و نفاس تا اذان صبح
23- 26- اگر جنب عمداً تا اذان صبح غسل نكند، يا اگر وظيفه او تيمّم است عمداً تيمّم ننمايد، اگر روزه او روزه ماه رمضان يا قضاى رمضان باشد، روزهاش باطل است و همچنين است بنابر احتياط واجب در روزههاى واجب ديگر.
23- 27- كسى كه جنب است وميخواهد روزه واجبى بگيرد كه مثل روزه رمضان وقت آن معيّن است چنانچه عمداً غسل نكند تا وقت تنگ شود، بايد تيمّم كند وروزه بگيرد، اگرچه گناه كرده است.
23- 28- اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش كند و بعد از يك روز يادش بيايد، بايد روزه آن روز را قضا نمايد و اگر بعد از چند روز يادش بيايد، بايد روزه هر چند روزى را كه يقين دارد جنب بوده، قضا نمايد مثلااگر نمىداند سه روز جنب بوده يا چهار روز، بايد روزه سه روز را قضاكند.
23- 29- كسى كه در شب ماه رمضان براى هيچكدام از غسل وتيمّم وقت ندارد اگر خود را جنب كند، روزهاش باطل است وقضا وكفّاره بر او واجب مىشود، ولى اگر براى تيمّم وقت دارد، چنانچه خود را جنب كند، بايد تيمّم نمايد وروزه بگيرد اگرچه گناه كرده است.
23- 30- كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند يا اطمينان دارد كه اگر بخوابد پيش از اذان صبح بيدار مىشود، چنانچه تصميم داشته باشد كه بعد از بيدار شدن غسل كند و با اين تصميم بخوابد وتا اذان خواب بماند، روزهاش صحيح است.
23- 31- خوابى را كه در آن محتلم شده، خواب اوّل حساب نمىشود و بعد از علم به جنابت اگر دوباره به قصد اين كه بعد از بيدار شدن قبل از اذان، غسل كند، بخوابد در حالى كه بداند و يا اطمينان داشته باشد كه بيدار مىشود و تا اذان خواب بماند روزه او صحيح است و قضا و كفاره هم ندارد و اگر دو مرتبه بخوابد با همان شرائط و تا اذان صبح خواب بماند روزه آن روز را بايد قضا كند و اگر براى بار سوم بخوابد با همان شرائط و تا اذان صبح بيدار نشود قضاى آن روز را بگيرد و به احتياط واجب كفاره هم بدهد و در دو صورتى كه بايد روزه را قضا كند حق ندارد آن روز را افطار نمايد.
23- 32- اگر روزهدار در روز محتلم شود، واجب نيست فوراً غسل كند.
23- 33- هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بيدار شود وببيند محتلم شده، اگرچه بداند پيش از اذان صبح محتلم شده، روزه او صحيح است.
23- 34- اگر در روزه واجبى غير روزه رمضان وقضاى آن، تا اذان صبح جنب بماند ولى از روى عمد نباشد، چنانچه وقت آن روزه معيّن است مثلا نذر كرده كه آن روز را روزه بگيرد، روزهاش صحيح است و اگر مثل روزه كفّاره وقت آن معيّن نيست، احتياط مستحبّ آن است كه غير از آن روز، روز ديگرى را روزه بگيرد.
23- 35- اگر زن پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاك شود وعمداً غسل نكند، يا اگر وظيفه او تيمّم است عمداً تيمّم نكند، روزهاش باطلاست.
23- 36- اگر زن بعد از اذان صبح از خون حيض يا نفاس پاك شود، يا در بين روز خون حيض يا نفاس ببيند، اگرچه نزديك مغرب باشد، روزه او باطل است.
23- 37- كسى كه مسّ ميّت كرده يعنى جايى از بدن خود را به بدن ميّت رسانده، مىتواند بدون غسل مسّ ميّت روزه بگيرد، و اگر در حال روزه هم ميّت را مسّ نمايد، روزه او باطل نمىشود.
اماله كردن
23- 38- اماله كردن با چيز روان اگرچه از روى ناچارى وبراى
معالجه باشد، روزه را باطل مىكند.
قى كردن
23- 39- هرگاه روزه دار عمداً قى كند اگرچه به واسطه مرض ومانند آن ناچار باشد، روزهاش باطل مىشود ولى اگر سهواً يا بىاختيار قى كند، اشكال ندارد.
23- 40- اگر سهواً چيزى را فرو ببرد و پيش از رسيدن به گلو يادش بيايد كه روزه است، چنانكه ممكن باشد بايد آن را بيرون آورد و روزه او صحيح است.
23- 41- اگر آروغ بزند وچيزى در دهانش بيايد، بايد آن را بيرون بريزد و اگر بىاختيار فرو رود، روزهاش صحيح است.
استفتائات مبطلات روزه
سئوال 1: اگر كسى متوجه نبود و قبل از آنكه اذان مغرب از راديو پخش شود روزه را افطار كرد روزه او چه حكمى دارد؟
جواب: اگر بدون تحقيق و همراه با بىتوجهى بوده احتياطاً روزه را قضا كند و اگر با تحقيق افطار كرده است روزه او صحيح است.
سئوال 2: آيا استفاده از آمپولهايى كه براى دارو و درمان است يا آمپولهاى تقويتى و سرم براى روزه اشكال دارد؟
جواب: استفاده از آمپولهاى غير تقويتى براى روزهدار مانعى ندارد ولى احتياطاً از آمپولهاى تقويتى اجتناب شود
سئوال 3: آيا مسواك زدن روزه را باطل مىكند؟
جواب: اگرآب ياخمير دندان واردحلقنشود روزه را باطلنمىكند
سئوال 4: شخصى كه جنب بوده اگر قبل از اذان تيمم كند و بعداً غسل كند روزه او صحيح است يا خير؟
جواب: اگر دسترسى به آب جهت غسل ندارد يا وقت براى غسل كافى نباشد، تيمّم بدل از غسل كند و روزه او صحيح است.
سئوال 5: استعمال سيگار براى روزهدار چه حكمى دارد؟
جواب: با احتياط واجب نبايد دود سيگار به حلق برسد والا روزه باطل است
سئوال 6: اگر فردى عمداً در ماه رمضان يكى از مفطرات روزه را انجام داد آيا بعد از بطلان روزه مىتواند مفطرات ديگر را انجام دهد؟ (مفطرات يعنى كارهايى كه روزه را باطل مىكند)
جواب: بعد از بطلان روزه اين فرد بجا آوردن مفطرات ديگر در طول روز حرام است.
سئوال 7: غلط خواندن قرآن در ماه رمضان چه حكمى دارد؟
جواب: غلطخوانى عمدى قرآن جايز نيست و اگر بدون توجه غلط خوانده شود اشكال ندارد گرچه بايد سعى شود كه در خواندن قرآن دقت شود
سئوال 8: آيا اعتياد به سيگار، نوعى مريضى حساب مىشود و فرد معتاد به آن، مىتواند افطار كند؟
جواب: افطار كردن جايز نيست.
كفاره روزه
23- 42- كسى كه كفّاره روزه رمضان بر او واجب است، بايد يك بنده آزاد كند يا به دستورى كه در مسأله بعد گفته مىشود دو ماه روزه