23- 28- اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش كند و بعد از يك روز يادش بيايد، بايد روزه آن روز را قضا نمايد و اگر بعد از چند روز يادش بيايد، بايد روزه هر چند روزى را كه يقين دارد جنب بوده، قضا نمايد مثلااگر نمىداند سه روز جنب بوده يا چهار روز، بايد روزه سه روز را قضاكند.
23- 29- كسى كه در شب ماه رمضان براى هيچكدام از غسل وتيمّم وقت ندارد اگر خود را جنب كند، روزهاش باطل است وقضا وكفّاره بر او واجب مىشود، ولى اگر براى تيمّم وقت دارد، چنانچه خود را جنب كند، بايد تيمّم نمايد وروزه بگيرد اگرچه گناه كرده است.
23- 30- كسى كه در شب ماه رمضان جنب است و مىداند يا اطمينان دارد كه اگر بخوابد پيش از اذان صبح بيدار مىشود، چنانچه تصميم داشته باشد كه بعد از بيدار شدن غسل كند و با اين تصميم بخوابد وتا اذان خواب بماند، روزهاش صحيح است.
23- 31- خوابى را كه در آن محتلم شده، خواب اوّل حساب نمىشود و بعد از علم به جنابت اگر دوباره به قصد اين كه بعد از بيدار شدن قبل از اذان، غسل كند، بخوابد در حالى كه بداند و يا اطمينان داشته باشد كه بيدار مىشود و تا اذان خواب بماند روزه او صحيح است و قضا و كفاره هم ندارد و اگر دو مرتبه بخوابد با همان شرائط و تا اذان صبح خواب بماند روزه آن روز را بايد قضا كند و اگر براى بار سوم بخوابد با همان شرائط و تا اذان صبح بيدار نشود قضاى آن روز را بگيرد و به احتياط واجب كفاره هم بدهد و در دو صورتى كه بايد روزه را قضا كند حق ندارد آن روز را افطار نمايد.
23- 32- اگر روزهدار در روز محتلم شود، واجب نيست فوراً غسل كند.
23- 33- هرگاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بيدار شود وببيند محتلم شده، اگرچه بداند پيش از اذان صبح محتلم شده، روزه او صحيح است.
23- 34- اگر در روزه واجبى غير روزه رمضان وقضاى آن، تا اذان صبح جنب بماند ولى از روى عمد نباشد، چنانچه وقت آن روزه معيّن است مثلا نذر كرده كه آن روز را روزه بگيرد، روزهاش صحيح است و اگر مثل روزه كفّاره وقت آن معيّن نيست، احتياط مستحبّ آن است كه غير از آن روز، روز ديگرى را روزه بگيرد.
23- 35- اگر زن پيش از اذان صبح از حيض يا نفاس پاك شود وعمداً غسل نكند، يا اگر وظيفه او تيمّم است عمداً تيمّم نكند، روزهاش باطلاست.
23- 36- اگر زن بعد از اذان صبح از خون حيض يا نفاس پاك شود، يا در بين روز خون حيض يا نفاس ببيند، اگرچه نزديك مغرب باشد، روزه او باطل است.
23- 37- كسى كه مسّ ميّت كرده يعنى جايى از بدن خود را به بدن ميّت رسانده، مىتواند بدون غسل مسّ ميّت روزه بگيرد، و اگر در حال روزه هم ميّت را مسّ نمايد، روزه او باطل نمىشود.
اماله كردن
23- 38- اماله كردن با چيز روان اگرچه از روى ناچارى وبراى
معالجه باشد، روزه را باطل مىكند.
قى كردن
23- 39- هرگاه روزه دار عمداً قى كند اگرچه به واسطه مرض ومانند آن ناچار باشد، روزهاش باطل مىشود ولى اگر سهواً يا بىاختيار قى كند، اشكال ندارد.
23- 40- اگر سهواً چيزى را فرو ببرد و پيش از رسيدن به گلو يادش بيايد كه روزه است، چنانكه ممكن باشد بايد آن را بيرون آورد و روزه او صحيح است.
23- 41- اگر آروغ بزند وچيزى در دهانش بيايد، بايد آن را بيرون بريزد و اگر بىاختيار فرو رود، روزهاش صحيح است.
استفتائات مبطلات روزه
سئوال 1: اگر كسى متوجه نبود و قبل از آنكه اذان مغرب از راديو پخش شود روزه را افطار كرد روزه او چه حكمى دارد؟
جواب: اگر بدون تحقيق و همراه با بىتوجهى بوده احتياطاً روزه را قضا كند و اگر با تحقيق افطار كرده است روزه او صحيح است.
سئوال 2: آيا استفاده از آمپولهايى كه براى دارو و درمان است يا آمپولهاى تقويتى و سرم براى روزه اشكال دارد؟
جواب: استفاده از آمپولهاى غير تقويتى براى روزهدار مانعى ندارد ولى احتياطاً از آمپولهاى تقويتى اجتناب شود
سئوال 3: آيا مسواك زدن روزه را باطل مىكند؟
جواب: اگرآب ياخمير دندان واردحلقنشود روزه را باطلنمىكند
سئوال 4: شخصى كه جنب بوده اگر قبل از اذان تيمم كند و بعداً غسل كند روزه او صحيح است يا خير؟
جواب: اگر دسترسى به آب جهت غسل ندارد يا وقت براى غسل كافى نباشد، تيمّم بدل از غسل كند و روزه او صحيح است.
سئوال 5: استعمال سيگار براى روزهدار چه حكمى دارد؟
جواب: با احتياط واجب نبايد دود سيگار به حلق برسد والا روزه باطل است
سئوال 6: اگر فردى عمداً در ماه رمضان يكى از مفطرات روزه را انجام داد آيا بعد از بطلان روزه مىتواند مفطرات ديگر را انجام دهد؟ (مفطرات يعنى كارهايى كه روزه را باطل مىكند)
جواب: بعد از بطلان روزه اين فرد بجا آوردن مفطرات ديگر در طول روز حرام است.
سئوال 7: غلط خواندن قرآن در ماه رمضان چه حكمى دارد؟
جواب: غلطخوانى عمدى قرآن جايز نيست و اگر بدون توجه غلط خوانده شود اشكال ندارد گرچه بايد سعى شود كه در خواندن قرآن دقت شود
سئوال 8: آيا اعتياد به سيگار، نوعى مريضى حساب مىشود و فرد معتاد به آن، مىتواند افطار كند؟
جواب: افطار كردن جايز نيست.
كفاره روزه
23- 42- كسى كه كفّاره روزه رمضان بر او واجب است، بايد يك بنده آزاد كند يا به دستورى كه در مسأله بعد گفته مىشود دو ماه روزه
بگيرد يا شصت فقير را سير كند يا به هركدام يك مدّ كه تقريباً ده سير است طعام يعنى گندم يا جو و مانند اينها بدهد و چنانچه اينها برايش ممكن نباشد، مخيّر است يا هيجده روز پى در پى روزه بگيرد و يا هر چند مد كه مىتواند به فقير اطعام بدهد واحوط مستحبّ آن است كه اختيار نمايد تصدّق بر فقراء را و اگر نتواند روزه بگيرد وطعام بدهد، بايد استغفار كند اگرچه مثلا يك مرتبه بگويد «أسْتَغْفِرُ الله» و واجب آن است كه هر وقت بتواند، كفّاره را بدهد.
23- 43- كسى كه مىخواهد دو ماه كفّاره روزه رمضان رابگيرد، بايد سيويك روز آن را پى در پى بگيرد و اگر بقيّه آن پى در پى نباشد اشكال ندارد.
23- 44- اگر به واسطه ندانستن مسأله كارى انجام دهد كه روزه را باطل مىكند، وعقيده هم داشته كه اين كار حلال است بنابر احتياط كفّاره بر او واجب مىشود اگر مىتوانسته مسأله را ياد بگيرد.
23- 45- كسى كه مىخواهد دو ماه كفّاره روزه رمضان را بگيرد، نبايد موقعى شروع كند كه در بين سى ويك روز، روزى باشد كه مانند عيد قربان، روزه آنحراماست البته اين حكم در صورتى است كه بداند، وامّا اگر نداند وغافلبوده ضرر ندارد.
23- 46- اگر به چيز حرامى روزه خود را باطل كند، چه آن چيز اصلا حرام باشد مثل شراب و زنا، يا به جهتى حرام شده باشد مثل خوردن غذاى حلالى كه براى انسان ضرر دارد ونزديكى كردن با عيال خود در حال حيض، كفّاره جمع بر او واجب مىشود يعنى بايد يك بنده آزاد كند ودو ماه روزه بگيرد وشصت فقير را سير كند يا به هركدام
آنها يك مدّ كه تقريباً ده سير است گندم يا جو يا نان ومانند اينها بدهد و چنانچه هرسه برايش ممكن نباشد، هركدام آنها كه ممكن است بايد انجام دهد.
23- 47- اگر روزه دار دروغى را به خدا و پيغمبر نسبت دهد، بنابر احتياط واجب كفّاره جمع بر او واجب مىشود.
23- 48- اگر روزه دار آروغ بزند وچيزى در دهانش بيايد، چنانچه عمداً آن را فرو ببرد، روزهاش باطل است و بايد قضاى آن را بگيرد وكفّاره هم بر او واجب مىشود و اگر خوردن آن چيز حرام باشد مثلا موقع آروغ زدن خون يا غذايى كه از صورت غذا بودن خارج شده، به دهان او بيايد وعمداً آن را فرو برد بايد قضاى آن روزه را بگيرد و بنابر احتياط كفّاره جمع هم بر او واجب مىشود.
23- 49- انسان نبايد در بجا آوردن كفّاره كوتاهى كند ولى لازم نيست فوراً آن را انجام دهد.
23- 50- اگر كفّاره بر انسان واجب شود وچند سال آن را بجا نياورد، چيزى بر آن اضافه نمىشود.
23- 51- كسى كه قضاى روزه رمضان را گرفته، اگر بعد از ظهر عمداً كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد، بايد به ده فقير هركدام يك مدّ كه تقريباً ده سير است طعام بدهد و اگر نمىتواند، سه روز روزهبگيرد.
جاهايى كه فقط قضاى روزه واجب است
23- 52- در چند صورت فقط قضاى روزه واجب است و كفاره
واجب نيست
1- خروج منى به ملاعبه و امثال آن در صورتى كه قصد خروج منى را نداشته باشد و عادت او هم خروج منى نباشد
2- آنكه در شب ماه رمضان جنب شود و بعد از علم به جنابت دوباره بخوابد و تا اذان صبح بيدار نشود
3- آنكه روزه را بقصد ريا بگيرد يا نيت روزه را نكند و يا نيت كند كه روزه نباشد
4- آنكه در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش كند و با حال جنابت يك يا چند روز روزه را بگيرد
5- آنكه در ماه رمضان بدون اينكه تحقيق كند صبح شده يا نه و يا به گمان يا شك در اينكه صبح شده يا نه كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد و بعد معلوم شود صبح بوده است.
6- آنكه طبق گفته فردى كه مىگويد هنوز صبح نشده كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد و بعد معلوم شود صبح بوده است.
7- آنكه كسى بگويد صبح شده و مكلف به خيال اينكه آن فرد شوخى مىكند كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد و بعد معلوم شود صبح بوده است.
8- آنكه كور و مانند آن طبق گفته كس ديگر افطار كند و بعد معلوم شود مغرب نبوده است.
9- آنكه در هواى صاف به واسطه تاريكى هوا يقين كند مغرب شده و افطار كند و بعد معلوم شود مغرب نبوده است.
10- آنكه براى خنك شدن و يا بىجهت مضمضه كند يعنى آب در
دهان بگرداند و بىاختيار فرو رود.
احكام روزه قضا
23- 53- روزهاى كه از انسان به واسطه مستى فوت شود، بايد قضا نمايد اگرچه چيزى را كه به واسطه آن مست شده، براى معالجه خوردهباشد.
23- 54- كسى كه قضاى روزه رمضان را گرفته اگر وقت قضاى روزه او تنگ نباشد، مىتواند پيش از ظهر روزه خود را باطل نمايد.
23- 55- اگر در ماه رمضان به واسطه عذرى روزه نگيرد و بعد از رمضان عذر او برطرف شود و تا رمضان آينده عمداً قضاى روزه را نگيرد بايد روزه را قضا كند وبراى هر روز يك مدّ گندم يا جو ومانند اينها هم به فقير بدهد.
23- 56- اگر قضاى روزه رمضان را چند سال تأخير بيندازد، بايد قضا را بگيرد وبراى هر روز يك مدّ طعام به فقير بدهد.
23- 57- بعد از مرگ پدر، بر پسر بزرگتر واجب است قضاى روزه رمضان و همچنين روزههاى واجب ديگرى مانند روزه نذرى كه پدر نگرفته را بجا آورد و احتياط مستحب آن است كه قضاى روزه مادر را هم بگيرد.
احكام روزه مسافر
23- 58- مسافرى كه بايد نمازهاى چهار ركعتى را در سفر دو ركعت بخواند نبايد روزه بگيرد ومسافرى كه نمازش را تمام مىخواند، مثل كسىكه شغلش مسافرت، يا سفر او سفر معصيت است،