کتاب احکام بانوان

3- اگر بعد از وضو و غسل خون در ظاهر قطع شود و مستحاضه بداند كه اگر نماز را تأخير بيندازد بكلى پاك مى‌شود بايد نماز را تأخير بيندازد، و موقعى كه بكلّى پاك شد دوباره وضو و غسل را بجا آورد و نماز را بخواند و اگر وقت نماز تنگ شد لازم نيست وضو و غسل را دوباره بجا آورد بلكه‌[1]با وضو و غسلى كه دارد ميتواند نماز بخواند. امام (مسئله 411) گلپايگانى (مسئله 417)

4- وقتى مستحاضه كثيره و متوسطه بكلّى از خون پاك شد بايد غسل كند ولى اگر بداند از وقتى كه براى نماز پيش مشغول غسل شده ديگر خون نيامده لازم نيست دوباره غسل نمايد. امام (مسئله 412) گلپايگانى (مسئله 418)

وظايف و تكاليف مشترك (قليله، متوسطه، كثيره)

كارهايى كه هر سه دسته زنهاى مستحاضه بايد انجام بدهند

1- بايد براى هر نماز (واجب يا مستحب) يك وضو بگيرند، و تجديد وضو واجب مى‌باشد براى هر نمازى اگر آمدن خون ادامه داشته باشد. پس اگر مثلا قبل از نماز ظهر خون قطع شد فقط براى نماز ظهر وضو واجب مى‌شود و ديگر براى نماز عصر و همچنين نماز مغرب و عشاء واجب نيست دوباره وضو بگيرد، البته اگر با چيزهاى ديگر وضو را باطل نكرده باشد.

امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 350)

امام (تحرير الوسيله، ج 1، مسئله 2، ص 57، و رساله مسئله 402)

گلپايگانى (وسيله النجاة ج 1، ص 66، مسئله 2)

2- بنابر احتياط واجب بايد پنبه را عوض نمايند يا تطهير كنند.[2]

3- ظاهر فرج را هم اگر خون به آن رسيده آب بكشند.

امام (مسئله 394) گلپايگانى (مسئله 400)

صفحه بعد

[1]- گلپايگانى: بلكه اگر وقت تيمم دارد بجاى هريك از وضو و غسل، تيم كند و براى نمازهاى بعد، غسل و وضو بجا آورد و اگر وقت تيمم هم ندارد به همين حال نماز بخواند و بعد با غسل و وضو آن را قضا كند. مسئله 417

[2]- گلپايگانى: تطهير پنبه بنابر اقوى است.( وسيلة النجاة، ج 1 ص 65)

تذكّراگر خون استحاضه در باطن باشد و بيرون نيايد وضو و غسل باطل نمى‌شود اگر بيرون بيايد هرچند كم باشد.[1]وضو و غسل را باطل مى‌كند. امام (مسئله 407) گلپايگانى (مسئله 413)

4- مستحاضه قليله بعد از وضو و متوسطه و كثيره بعد از وضو و غسل بايد فورا مشغول نماز شود. امام (مسئله 413) گلپايگانى (مسئله 419)

تذكر 1 كسى كه غسل استحاضه بر او واجب شد، براى نماز علاوه بر غسل وضو هم بايد بگيرد.

تذكر 2 روزه زن مستحاضه‌اى كه غسل بر او واجب مى‌باشد در صورتى صحيح است‌[2]كه غسلهايى را براى نمازهاى روزش واجب است انجام دهد و نيز بنابر احتياط واجب غسل نماز مغرب و عشاى شبى را كه مى‌خواهد فرداى آن را روزه بگيرد بجا آورد ولى اگر براى نماز مغرب و عشاء غسل نكند و براى خواندن نماز شب پيش از اذان صبح غسل نمايد و در روز هم غسلهايى را كه براى نمازهاى روزش واجب است بجا آورد روزه او صحيح است.

تذكر 3 اگر بعد از نماز عصر مستحاضه شود و تا غروب غسل نكند روزه صحيح است.[3]

امام (مسئله 419) گلپايگانى (مسئله 425)

تذكر 4 س: در صورتى كه زن مستحاضه بين نماز و غسل فاصه بيندازد چه حكمى دارد؟

ج: اگر بين غسل و نماز فاصله بيندازد بايد دوباره غسل كند و بلافاصله مشغول نماز شود (در صورتى كه خون جريان داشته باشد) ولى اگر خون (هنگام غسل و وضو تا هنگام خواندن نماز) در داخل فضاى فرج نيايد اعاده وضو و غسل لازم نيست.

امام (مسئله 414) گلپايگانى (مسئله 420)

[1]- گلپايگانى: يا از محل خود خارج شده و به محلّى رسيه باشد كه اگر پنبه داخل كند آلوده به خون مى‌شود بايد به وظائفى كه گفته شد عمل كند.( مسئله 413)

[2]- گلپايگانى: كه غسل مغرب و عشاى شبى كه مى‌خواهد فرداى آن را روزه بگيرد بجا آورد و بلكه بنابر احتياط لازم غسل نماز مغرب و عشاى شب بعد را نيز بجا آورد و نيز در روز غسلهائى را كه براى نمازهاى روزش واجب است انجام دهد ولى اگر براى نماز مغرب و عشاى شب قبل، غسل نكند و نزديك اذان صبح غسل نمايد كه با نماز صبح به مقدار نافه صبح زيادتر فاصله نشود و غسلهاى نمازهاى روز و غسل مغرب و عشاى شب بعد را( بنابر احتياط لازم) بجا آورد، روزه‌اش صحيح است.( مسئله 424)

[3]- گلپايگانى: و بنابر احتياط لازم، شرط است در صحّت روزه اين روز، غسل نماز مغرب و عشاء شب بعد.( مسئله 424)

مسائل ديگرى درباره زنهاى مستحاضه‌

طواف مسّ قرآن‌مستحاضه قليله اگر بخواهد طواف واجب خانه خدا يا مسّ قرآن بكند واجب است وضو بگيرد. امام (مسئله 427) گلپايگانى وسيلة النجاة (مسئله 8)

مستحاضه متوسطه و كثيره اگر بخواهد طواف واجب خانه خدا يا مسّ قرآن كند واجب است غسل هم بكند.[1]

گلپايگانى (وسيله ص 68 مسئله 8) امام (مسئله 429)

نماز آيات‌هرگاه در وقت نماز يوميه نماز آيات بر مستحاضه واجب شود اگرچه بخواهد هر دو را پشت سر هم بجا آورد بايد براى نماز آيات هم تمام كارهايى را كه براى نماز يوميه او واجب است انجام دهد[2]و احتياط واجب آن است كه هر دو را با يك غسل و وضو بجا نياورد.

امام (مسائل 430 و 431) گلپايگانى (مسئله 437)

نماز قضاءاگر زن مستحاضه بخواهد نماز قضا بخواند بايد براى هر نماز كارهايى را كه براى نماز اداء واجب است بجا آورد. و احتياط[3]مستحب اين است كه قبل از پاكى نماز قضا نخواند.

امام (مسئله 432) امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 358)

گلپايگانى (مسئله 438)

رفتن در مسجد مكّه و مدينه و توقف در ساير مسجد و خواندن سوره‌اى كه سجده واجب دارد براى مستحاضه‌اشكال ندارد.[4]

مام (مسئله 438) گلپايگانى (مسئله 434)

[1]- در تمام اينها وضو و غسلى كه براى نماز بجا آورده كافى نيست بلكه بنابر احتياط واجب بايد براى طواف يا مس كتاب جداگانه وضو بگيرد يا وضو و غسل بجا آورد. اما( تحرير الوسيله، ج 1، ص 60، مسئله 8) گلپايگانى( وسيلة النجاة، ج 1، ص 68، مسئله 8)

[2]- گلپايگانى: و نمى‌تواند هر دو را با يك غسل و وضو بخواند.( مسئله 437)

[3]- گلپايگانى: لكن احتياط لازم ترك قضا است تا موقعى كه پاك شود مگر با خوف فوت.( مسئله 437)

[4]- گلپايگانى: اشكال ندارد بعد از انجام غسلهاى واجب( مسئله 434)

نزديكى يا مقاربت‌بعد از غسل اشكال ندارد.[1]

امام (مسئله 428 و تحرير الوسيله ج 1 ص 60، مسئله 8)

گلپايگانى (مسئله 435)

روزه‌احتياط واجب آن است كه زن مستحاضه در تمام روزى كه روزه است به مقدارى اكه مى‌تواند از بيرون آمدن خون جلوگيرى كند.

امام (مسئله 417) گلپايگانى (مسئله 423)

احكام مشترك متوسطه و كثيره‌

غسل قبل از وقت نماز براى نماز فايده ندارد

1- اگر خون استحاضه پيش از وقت نماز هم بيايد اگرچه زن براى آن خون، وضو و غسل را انجام داده باشد بنابر احتياط واجب بايد در موقع نماز وضو و غسل را بجا آورد.[2]امام (مسئله 397) گلپايگانى (مسئله 403)

2- اگر پيش از داخل شدن وقت نماز براى نماز غسل كند غسل او باطل است‌[3]بلكه اگر نزديك اذان صبح براى نماز شب غسل كند و نماز شب را بخواند احتياط واجب آن است كه بعد از داخل شدن صبح دوباره غسل و وضو را بجا آورد. امام (مسئله 401) گلپايگانى (مسئله 407)

3- مستحاضه كثيره و متوسطه وقتى بكلى از خون پاك شدند بايد غسل كنند ولى اگر بدانند از وقتى كه براى نماز پيش مشغول غسل شده ديگر خون نيامده لازم نيست دوباره غسل نمايند.

امام مسئله 412) گلپايگانى (مسئله 418)

تذكرچنانچه گذشت استحاضه (قليله، متوسطه، كثيره،) يك وظائف مشتركى داشته كه ذكر شد و هريك داراى احكام خاصى هم مى‌باشند كه اكنون ذكر مى‌شود.

[1]- در استحاضه قليله نزديكى اشكال ندارد.

[2]- گلپايگانى: اگر خون استحاضه پيش از وقت نماز بيايد و بعد قطع شود چنانچه براى آن خون وضو و غسل بجا نياورده باشد بايد در موقع نماز وضو و غسل را بجا آورد.( مسئله 403)

[3]- گلپايگانى: بلكه احتياط لازم آن است كه ميان غسل و نماز فاصله نياندازد مگر به خواندن نافله همان نماز( مسئله 407)

احكام خاص قليله، متوسطه و كثيره‌

احكام خاص قليله‌مستحاضه قليله اگر بخواهد غير از نماز كارى انجام دهد كه شرط آن وضو داشتن است (مثلا بخواهد جائى از بدن خود را به خط قرآن برساند) بايد وضو بگيرد. (و وضويى كه قبلا براى نماز گرفته بنابر احتياط واجب كافى نيست مگر اين كه مس قرآن در حال نمازى كه براى آن وضو گرفته انجام دهد).

امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 356، مسئله 17- تحرير، ج 1 ص 59، مسئله 8)

احكام خاص متوسطعلاوه بر وظائفى كه گذشت بايد براى نماز صبح هم غسل نمايد. و به فرض اينكه براى نماز صبح غسل نكرد بايد براى نمازهاى بعد غسل كند.[1]

اگر پيش از نماز يا در بين نماز خون استحاضه متوسط ببيند بايد براى آن نماز غسل كند.

امام (مسئله 395) گلپايگانى (مسئله 430)

احكام خاص كثيره‌1- علاوه بر وظائف قليله و متوسطه بايد يك غسل هم براى نماز ظهر و عصر بجا آورد.

امام (مسئله 396) گلپايگانى (وسيلة النجاة، ج 1، ص 65)

2- يك غسل هم براى نماز مغرب و عشا بجا آورد.

مام (مسئله 396) گلپايگانى (مسئله 402)

امام (تحرير، ج 1، ص 56، فصل فى الستحاضه)

گلپايگانى (وسيلة النجاة، ج 1، ص 65، و رساله مسئله 406)

3- اگر پيش از هر نماز خون مستحاضه كثيره قطع شود و دوباره بيايد براى هر نماز بايد يك غسل بجا آورد. ولى اگر بعد از غسل و پيش از نماز قطع شود چنانچه وقت تنگ باشد كه نتواند غسل كند و نماز را در وقت بخواند با همان غسل مى‌تواند[2]نماز را بخواند و همينطور است حكم وضو.

امام (مسئله 424) گلپايگانى (مسئله 430)

[1]- گلپايگانى: چه آن‌كه خون بيايد يا قطع شده باشد.( مسئله 401)

[2]- گلپايگانى: اگر خون قطع شد بعد از وضو و غسل اگر وقت نماز تنگ است لازم نيست وضو و غسل دوباره بجا آورد بلكه اگر وقت تيمم دارد بايد بجاى هريك از وضو و غسل، تيمم كند و براى نمازهاى بعد، غسل و وضو بجا آورد. و اگر وقت تيمم هم ندارد بهمين حال نماز بخواند و بعد با غسل و وضو آن را قضا كند.( مسئله 417)

توجه‌اگر بين نماز ظهر و عصر و همچنين بين مغرب و عشا فاصله انداخت بايد براى هر نماز يك غسل جداگانه انجام دهد و بنابراين چنانچه قبل از اذان صبح مستحاضه كثيره بود بايد پنج غسل بجا آورد.

امام (مسئله 396) امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 351)

گلپايگانى (مسئله 402)

تذكّردر موارد كه براى متوسط و كثيره بايد وضو و غسل انجام داد بهتر است اوّل وضو بگيرد.[1]

امام (مسئله 398) امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 353، مسئله 7)

[1]- گلپايگانى: چون وجوب وضو در استحاضه كثيره محل تأمّل است احتياط آن است كه پيش از غسل به قصد رجاء وضو بگيرد( مسئله 402)

خون حيض‌

خون حيض خونى است كه غالبا در هر ماه چند روزى از رحم زنها خارج مى‌شود و زن را در موقع ديدن خون حيض حائض مى‌گويند (و در اصطلاح معروف است كسى كه حيض مى‌شود مى‌گويند رگل شده و يا در حال قاعدگى است). البته ممكن است در يك ماه دوبار و يا در هر چند ماه يك مرتبه رگل شود و ناگفته نماند كه منظور از يك ماه از ابتداى خون ديدن است تا 30 روز، نه از اوّل ماه تا آخر ماه.

چگونگى خون‌ علامتها و نشانه‌هاى خون حيض‌1- بيشتر اوقات غليظ

2- و گرم‌

3- و سرخ مايل به سياهى يا سرخ است.[1]

4- و با فشار

5- و كمى با سوزش بيرون مى‌آيد.

امام (مسئله 434) گلپايگانى (مسئله 440)

[1]- گلپايگانى: و رنگ آن سياه يا سرخ است.( توضيح المسائل، مسئله 440)

موارديكه از حكم حيض خارج است‌

در چند صورت بطور قطع حيض نيست‌

1 كمتر از سه روزخون حيض قطعا بايد سه روز پشت سرهم باشد و در بين سه روز اول قطع نشود و اگر مختصرى از سه روز هم كمتر باشد حيض نيست.[1]امام (مسئله 440 و 441) گلپايگانى (مسئله 446 و 447)

توجّه‌لازم نيست از اول صبح خون ببيند بلكه اگر مثلا روز اول از وسط روز خون آمد و تا وسط روز چهارم ادامه داشت سه روز محقق شده و حيض است.

عروة الوثقى، ج 1، ص 319، مسئله 6) گلپايگانى (مسئله 449)

2 بيشتر از ده روزخون حيض بيشتر از ده روز نمى‌شود.

امام (مسئله 440) گلپايگانى (مسئله 446)

توجّه‌زنى كه معمولا ماهى يك مرتبه خون مى‌بيند اگر در يك ماه دو مرتبه خون ببيند و آن خون نشانه‌هاى حيض را داشته باشد چنانچه روزهايى كه در وسط پاك بوده از ده روز كمتر نباشد بايد هر دو را حيض قرار دهد. امام (مسئله 426) گلپايگانى (مسئله 509)

3 دخترخونى كه دختر پيش از تمام شدن نه سال مى‌بيند حيض نيست.

امام (مسئله 436) گلپايگانى (مسئله 442)

دخترى كه نمى‌داند 9 سالش تمام شده يا نه خون ببيند.

1- اگر نشانه‌هاى حيض را داشته باشد[2]و اطمينان به حيض بودنش پيدا كند (حكم حيض را دارد).

امام (مسئله 438) گلپايگانى (مسئله 444)

2- و اگر نشانه‌هاى حيض را نداشته باشد حيض نيست.

گلپايگانى (مسئله 444)

[1]- گلپايگانى: بنابر احتياط لازم در روزهايى كه خون مى‌بيند بايد جمع كند ميان كارهاى مستحاضه و تروك حائض و در روزهايى كه خون نمى‌بيند هم كارهايى را كه بر حائض حرام است ترك كند و هم عبادتهاى خود را بجا آورد.( مسئله 447)

[2]. گلپايگانى: اگر نشانه‌هاى حيض را داشته باشد حيض است و معلوم مى‌شود نه سال او تمام شده است.( مسئله 444)