کتاب احکام بانوان

احكام خاص قليله، متوسطه و كثيره‌

احكام خاص قليله‌مستحاضه قليله اگر بخواهد غير از نماز كارى انجام دهد كه شرط آن وضو داشتن است (مثلا بخواهد جائى از بدن خود را به خط قرآن برساند) بايد وضو بگيرد. (و وضويى كه قبلا براى نماز گرفته بنابر احتياط واجب كافى نيست مگر اين كه مس قرآن در حال نمازى كه براى آن وضو گرفته انجام دهد).

امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 356، مسئله 17- تحرير، ج 1 ص 59، مسئله 8)

احكام خاص متوسطعلاوه بر وظائفى كه گذشت بايد براى نماز صبح هم غسل نمايد. و به فرض اينكه براى نماز صبح غسل نكرد بايد براى نمازهاى بعد غسل كند.[1]

اگر پيش از نماز يا در بين نماز خون استحاضه متوسط ببيند بايد براى آن نماز غسل كند.

امام (مسئله 395) گلپايگانى (مسئله 430)

احكام خاص كثيره‌1- علاوه بر وظائف قليله و متوسطه بايد يك غسل هم براى نماز ظهر و عصر بجا آورد.

امام (مسئله 396) گلپايگانى (وسيلة النجاة، ج 1، ص 65)

2- يك غسل هم براى نماز مغرب و عشا بجا آورد.

مام (مسئله 396) گلپايگانى (مسئله 402)

امام (تحرير، ج 1، ص 56، فصل فى الستحاضه)

گلپايگانى (وسيلة النجاة، ج 1، ص 65، و رساله مسئله 406)

3- اگر پيش از هر نماز خون مستحاضه كثيره قطع شود و دوباره بيايد براى هر نماز بايد يك غسل بجا آورد. ولى اگر بعد از غسل و پيش از نماز قطع شود چنانچه وقت تنگ باشد كه نتواند غسل كند و نماز را در وقت بخواند با همان غسل مى‌تواند[2]نماز را بخواند و همينطور است حكم وضو.

امام (مسئله 424) گلپايگانى (مسئله 430)

[1]- گلپايگانى: چه آن‌كه خون بيايد يا قطع شده باشد.( مسئله 401)

[2]- گلپايگانى: اگر خون قطع شد بعد از وضو و غسل اگر وقت نماز تنگ است لازم نيست وضو و غسل دوباره بجا آورد بلكه اگر وقت تيمم دارد بايد بجاى هريك از وضو و غسل، تيمم كند و براى نمازهاى بعد، غسل و وضو بجا آورد. و اگر وقت تيمم هم ندارد بهمين حال نماز بخواند و بعد با غسل و وضو آن را قضا كند.( مسئله 417)

توجه‌اگر بين نماز ظهر و عصر و همچنين بين مغرب و عشا فاصله انداخت بايد براى هر نماز يك غسل جداگانه انجام دهد و بنابراين چنانچه قبل از اذان صبح مستحاضه كثيره بود بايد پنج غسل بجا آورد.

امام (مسئله 396) امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 351)

گلپايگانى (مسئله 402)

تذكّردر موارد كه براى متوسط و كثيره بايد وضو و غسل انجام داد بهتر است اوّل وضو بگيرد.[1]

امام (مسئله 398) امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 353، مسئله 7)

[1]- گلپايگانى: چون وجوب وضو در استحاضه كثيره محل تأمّل است احتياط آن است كه پيش از غسل به قصد رجاء وضو بگيرد( مسئله 402)

خون حيض‌

خون حيض خونى است كه غالبا در هر ماه چند روزى از رحم زنها خارج مى‌شود و زن را در موقع ديدن خون حيض حائض مى‌گويند (و در اصطلاح معروف است كسى كه حيض مى‌شود مى‌گويند رگل شده و يا در حال قاعدگى است). البته ممكن است در يك ماه دوبار و يا در هر چند ماه يك مرتبه رگل شود و ناگفته نماند كه منظور از يك ماه از ابتداى خون ديدن است تا 30 روز، نه از اوّل ماه تا آخر ماه.

چگونگى خون‌ علامتها و نشانه‌هاى خون حيض‌1- بيشتر اوقات غليظ

2- و گرم‌

3- و سرخ مايل به سياهى يا سرخ است.[1]

4- و با فشار

5- و كمى با سوزش بيرون مى‌آيد.

امام (مسئله 434) گلپايگانى (مسئله 440)

[1]- گلپايگانى: و رنگ آن سياه يا سرخ است.( توضيح المسائل، مسئله 440)

موارديكه از حكم حيض خارج است‌

در چند صورت بطور قطع حيض نيست‌

1 كمتر از سه روزخون حيض قطعا بايد سه روز پشت سرهم باشد و در بين سه روز اول قطع نشود و اگر مختصرى از سه روز هم كمتر باشد حيض نيست.[1]امام (مسئله 440 و 441) گلپايگانى (مسئله 446 و 447)

توجّه‌لازم نيست از اول صبح خون ببيند بلكه اگر مثلا روز اول از وسط روز خون آمد و تا وسط روز چهارم ادامه داشت سه روز محقق شده و حيض است.

عروة الوثقى، ج 1، ص 319، مسئله 6) گلپايگانى (مسئله 449)

2 بيشتر از ده روزخون حيض بيشتر از ده روز نمى‌شود.

امام (مسئله 440) گلپايگانى (مسئله 446)

توجّه‌زنى كه معمولا ماهى يك مرتبه خون مى‌بيند اگر در يك ماه دو مرتبه خون ببيند و آن خون نشانه‌هاى حيض را داشته باشد چنانچه روزهايى كه در وسط پاك بوده از ده روز كمتر نباشد بايد هر دو را حيض قرار دهد. امام (مسئله 426) گلپايگانى (مسئله 509)

3 دخترخونى كه دختر پيش از تمام شدن نه سال مى‌بيند حيض نيست.

امام (مسئله 436) گلپايگانى (مسئله 442)

دخترى كه نمى‌داند 9 سالش تمام شده يا نه خون ببيند.

1- اگر نشانه‌هاى حيض را داشته باشد[2]و اطمينان به حيض بودنش پيدا كند (حكم حيض را دارد).

امام (مسئله 438) گلپايگانى (مسئله 444)

2- و اگر نشانه‌هاى حيض را نداشته باشد حيض نيست.

گلپايگانى (مسئله 444)

[1]- گلپايگانى: بنابر احتياط لازم در روزهايى كه خون مى‌بيند بايد جمع كند ميان كارهاى مستحاضه و تروك حائض و در روزهايى كه خون نمى‌بيند هم كارهايى را كه بر حائض حرام است ترك كند و هم عبادتهاى خود را بجا آورد.( مسئله 447)

[2]. گلپايگانى: اگر نشانه‌هاى حيض را داشته باشد حيض است و معلوم مى‌شود نه سال او تمام شده است.( مسئله 444)

4 يائسه‌زنهاى يائسه خون حيض نمى‌بينند.

امام (مسئله 435) گلپايگانى (مسئله 441)

زنى كه شك دارد يائسه شده يا نه:

اگر خونى ببيند و نداند حيض است يا نه بايد بنا بگذارد كه يائسه نشده است‌

امام (مسئله 439) گلپايگانى (مسئله 445)

خصوصيات سه روز:

1- منظور سه روز او حيض است.

2- بايد آن سه روز استمرار داشته باشد و لازم نيست در تمام سه روز خون بيرون بيايد بلكه اگر در فرج خون باشد كافى است و چنانچه در بين سه روز مختصرى پاك شود و مدت پاك شدن بقدرى كم باشد كه بگويند در تمام سه روز در فرج خون بوده باز هم حيض است.[1]

امام (مسئله 442 و عروة الوثقى، ج 1، ص 319، مسئله 6) گلپايگانى (مسئله 448)

زنى كه در سه روز پاك شود اگر سه روز پشت سر هم خون ببيند و پاك شود

چنانچه دوباره خون ببيند و روزهايى كه خون ديده و در وسط پاك بوده، روى هم از ده روز بيشتر نشود،[2]روزهائى هم كه در وسط پاك بوده حيض است.

امام (مسئله 444) گلپايگانى (مسئله 450)

[1]- گلپايگانى: لازم نيست در تمام سه روز خون بيرون بياييد بلكه اگر خون در فرج باشد به نحوى كه در اين سه روز هر موقع پنبه يا انگشت داخل كند آلوده شود كافى به شرط آنكه از اول مقدارى خون بيرون آمده باشد هرچند كم باشد و فرق نمى‌كند كه بخودى‌خود يا بوسيله پنبه و غير آن بيرون آمده باشد و اگر بيرون نيامده و فقط در فضاى فرج ريخته احتياط آن است كه تا خون بيرون نيامده هم عبادتهاى خود را بجا آورد و هم كارهايى را كه بر حائض حرام است ترك كند و هرگاه در بين سه روز مختصرى پاك شود كه در باطن خون نباشد حكم به حيض بودن مشكل است ولى اگر مدت پاكى كم باشد احتياط لازم آن است كه بين تروك حائض و اعمال مستحاضه جمع نمايد( توضيح المسائل، مسئله 448 وسيلة النجاة، جزء اول، ص 55، مسئله 9)

[2]- گلپايگانى: احتياط آن است كه در روزهاى پاكى، عبادتهاى خود را بجا آورد و آنچه را بر حائض حرام است ترك كند.( توضيح المسائل، مسئله 450)

اگر كمتر از سه روز خون ببيند و پاك شودو بعد، سه روز خون ببيند،[1]خون دوم حيض است و خون اول اگرچه در روزهاى عادتش باشد حيض نيست‌

امام (مسئله 449) گلپايگانى (مسئله 455)

سه روزبيشتر و ده‌روز كمتر

اگر زنى خونى ببيند كه از سه روز بيشتر و از ده روز كمتر باشد

1- اگر بداند حيض است بايد به وظيفه حائض عمل كند.

2- اگر نداند حيض است يا زخم واجب است خود را آزمايش كند اگر از طرف چپ بيرون آيد حيض است وگرنه خون زخم است، و با تعذر آزمايش:

1- اگر قبلا حيض بوده الان هم حيض‌

2- و اگر قبلا پاك بوده الان هم پاك‌

3- و چنانچه نمى‌داند پاك بوده و يا حيض، همه چيزهايى را كه بر حائض حرام است ترك كند و همه عبادات را بجا آورد.

امام (رساله علميه مسئله 446 و تحرير الوسيله، ج 1، ص 41)

گلپايگانى (وسيلة النجاة، ج 1، ص 55، مسئله 7)

[1]- گلپايگانى: و مجموع خون اول و دوم و پاكى در بين، از ده روز بيشتر نباشد، خون دوم را حيض قرار دهد و درخون اوّل احتياط آن است كه جمع كند، بين كارهاى مستحاضه و ترك آنچه بر حائض، حرام است و در پاكى در بين كارهائى را كه بر حائض حرام است ترك كند و عبادتهاى خود را بجا آورد.( مسئله 445)

زنى كه پيش از ده روز پاك شده‌

اگر احتمال دهد خون در باطن هست، بايد خود را وارسى كند، پس اگر معلوم شد پاك است (يا از اول يقين داشت كه پاك است). 1- بايد براى عبادتهاى خود غسل كند هر چند گمان داشته كه پيش از تمام شدن ده روز دوباره خون مى‌بيند.

2- ولى اگر يقين داشته باشد كه پيش از تمام شدن ده روز دوباره خون مى‌بيند بايد به احكام حائض عمل كند.

امام (مسئله 505)

* گلپايگانى: احتياطا غسل كند و در پاكى در بين عبادتهاى خود را بجا آورد و آنچه را كه بر حائض حرام است ترك نمايد.

(مسئله 511)

اگر بداند كه در باطن خون هست يا احتمال دهد و پس از وارسى معلوم شود كه خون هست اگرچه به آب زرد رنگى هم آلوده باشد. 1- اگر در حيض عادت مشخص ندارد

2- يا عادت او ده روز است‌بايد صبر كند كه اگر پيش از ده روز پاك شد بايد غسل كند و اگر سر ده روز پاك شد يا خون او از ده روز گذشت سر ده روز غسل كند.

3- و اگر عادتش كمتر از ده روز است.

صفحه بعد

3- و اگر عادتش كمتر از ده روز است‌

1- اگر احتمال دهد خون او از ده روز مى‌گذرد احتياط واجب آن است كه تا يك روز (گلپايگانى: بعد از عادت يك روز يا دو روز) عبادت را ترك كند (گلپايگانى: يا جمع كند بين تروك حائض و اعمال مستحاضه) و بعد از آن تا ده روز مى‌تواند عبادت را ترك كند ولى بهتر است كه تا ده روز كارهائى را كه بر حائض حرام است ترك كند و كارهاى استحاضه را انجام دهد (گلپايگانى: و بعد از آن دو روز، تا روز دهم جمع كند بين تروك حائض و اعمال مستحاضه).

پس اگر پيش از تمام شدن ده روز يا سر ده روز پاك شد تمامش حيض است.

2- و در صورتى كه بداند پيش از تمام شدن ده روز يا سر ده روز پاك مى‌شود (نبايد غسل كند).

و اگر از ده روز گذشت بايد عادت خود را حيض و بقيه را استحاضه قرار دهد و عبادتهائى را كه بعد از روزهاى عادت بجا نياورده قضاء نمايد.

امام (مسئله 506 و 505)

گلپايگانى (مسئله 512 و 511)