کتاب احکام بانوان

دو مسئله قابل توجه‌

1- اگر زن چند روز را حيض قرار دهد و بعد بفهمد حيض نبوده بايد نمازو روزه‌اى را كه در آن روزها بجا نياورده قضا نمايد.

2- و اگر چند روز را بگمان اينكه حيض نيست عبادت كند بعد بفهمد حيض بود هچنانچه آن روزها را روزه گرفته بايد قضا نمايد.

امام (مسئله 507) گلپايگانى (مسئله 513)

تكاليف زن حائض‌

1 محرمات‌

چند چيز بر زن حائض حرام است‌

1- عباداتى كه شرط آنها طهارت است‌

2- تمام چيزهايى كه بر جنب حرام است-

1- رساندن جايى از بدن به خط قرآن يا به اسم خدا و همچنين بنابر احتياط واجب اسم پيامبران و امامان (عليهم اسلام).[1]

امام (تحرير، ج 1، ص 52) گلپايگانى (وسيلة النجاة ج 1، ص 61)

2- رفتن در مسجد الحرام و مسجد پيغمبر (صلّى اللّه عليه و آله) مطلقا

3- توقف در مساجد ديگر.[2]

4- گذاشتن چيزى در مسجد.[3]

[1]- گلپايگانى: و حضرت الزهرا( عليها السلام).

[2]- ولى اگر از يك در داخل و از در ديگر خارج شود يا براى برداشتن چيزى برود مانعى ندارد و احتياط واجب نرفتن در حرم ائمه عليهم السلام است اگرچه از يك در وارد و از در ديگر خارج شود.( توضيح المسائل، اعماليكه بر جنب حرام است.)

[3]- گلپايگانى: بلكه بنابر احتياط لازم از خارج هم چيز در مسجد نگذارد.

5- خواندن سوره‌اى كه سجده واجب دارد و لو يك حرف از آن.[1]

الم تنزيل حم سجده نجم اقرء

تذكّر

وطى (نزديك) كردن در دبر (عقب) زن حائض كراهت دارد البته كفاره ندارد و احتياط مستحب آن است كه وطى نكند.[2].

امام (مسئله 453 و تحرير، ج 1، ص 52 القول فى احكام الحائض)

گلپايگانى (مسئله 456- سوم-)

توجه‌جماع كردن در روزهايى هم كه حيض زن قطعى نيست ولى شرعا بايد براى خود حيض قرار دهد حرام است.

امام (مسئله 451) گلپايگانى (مسئله 457)

(بحث كفّاره در صحفه 39 مفصل ذكر مى‌شود.)

2 مكروهات‌

كارهايى كه براى زن حائض مكروه است‌

1- خواندن قرآن امام (عروة الوثقى، ج 1، ص 349، مسئله 42)

2- همراه داشتن قرآن‌

3- رساندن جايى از بدن به حاشيه و مابين خطهاى قرآن.

4- خضاب كردن امام (مسئله 477) گلپايگانى (مسئله 483)

ضمنا: بودن زن حائض نزد محتضر مكروه مى‌باشد.

امام (مسئله 540) گلپايگانى (مسئله 546)

3 مستحبات‌

آنچه براى زن حائض مستحب است‌

- مستحب است زن حائض در وقت نماز خود را از خون پاك نمايد و پنبه و دستمال را عوض كند.

[1]- گلپايگانى: خواند آيات سجده واجب دارند و لو يك حرف از آن، و احتياط مستحب آن است كه آيات ديگر سوره سجده را نخواند.( توضيح المسائل مسئله 361)

[2]- گلپايگانى: و اما الوطى فى دبرها فالاحوط اجتنابه- و احتياط واجب آن است كه در دبر وطى نكند( وسيلة النجاة، ج 1، ص 61)

2- و وضو بگيرد و اگر نمى‌تواند تيمم نمايد.

3- و در جاى نماز رو به قبله بنشيند و مشغول ذكر و دعا و صلوات شود.

امام (مسئله 476) گلپايگانى (مسئله 482)

4- قرائت قرآن در وقت نماز و بهتر اين است كه تسبيحات اربعه را اختيار كند.

(عروة الوثقى، ج 1، ص 348، مسئله 41)

5- غسلهاى مستحب مثل غسل جمعه و احرام و توبه و نظير آنها براى زن حائض مستحب است. وضوهاى مستحب هم مستحب است. (عروة الوثقى، ج 1، ص 349، مسئله 43)

4 واجبات‌

تكليف زن بعد از پاك شدن‌

1- از نظر طهارت غسل- وضوء1- بايد غسل كند و براى عبادات وضو هم بگيرد و نماز بخواند.

امام (مسئله 466) گلپايگانى (مسئله 472)

توضيح:اگر آب براى وضو و غسل كافى نباشد[1](بنابر احتياط واجب) بايدغسل كند و بدل از وضو تيمم نمايد.

* اگر آب فقط براى وضو كافى باشد بايد وضو بگيرد و عوض غسل تيمم نمايد.

و اگر براى هيچ‌يك از آنها آب ندارد بايد بدل از هر دو تيمم نمايد. امام (مسئله 468) گلپايگانى (مسئله 474)

2- اگر به اندازه غسل و وضو وقت ندارد كه يك ركعت آن را هم در وقت بخواند نماز بر او واجب نيست. امام (مسئله 473)

گلپايگانى (مسئله 478)

3- اگر به اندازه غسل و وضو وقت ندارد، ولى مى‌تواند با تيمم نماز را در وفت بخواند، نماز بر او واجب نيست.

امام (مسئله 473) گلپايگانى (مسئله 479)

[1]- گلپايگانى: بايد غسل كند.

4- اما اگر گذشته از تنگى وقت تكليفش تيمم است بايد نماز بخواند.

5- اگر شك دارد كه براى نماز وقت دارد بايد نمازش را بخواند. امام (مسئله 474) گلپايگانى (مسئله 480)

2- عبادات ديگر روزه و نماز

1- روزه‌هاى واجب را بايد قضا كند. امام (مسئله 469)

2- اگر زن نماز را بتأخير بياندازد و حائض شود قضاى آن نماز بر او واجب است.[1]

3- اگر زن در آخر وقت نماز از خون پاك شود بايد[2]نماز را بخواند (اگرچه يك ركعت از نماز را با طهارت در وقت درك كند) و اگر نخواند بايد قضاى آنرا بجا آورد.

امام (مسئله 472) گلپايگانى (مسئله 478)

4- اگر به خيال اينكه به اندازه تهيه مقدمات نماز و خواندن يك ركعت وقت ندارد نماز نخواند و بعد بفهمد وقت داشته بايد قضاى آن نماز را بجا آورد. امام (مسئله 475) گلپايگانى (مسئله 481)

دو مسئله قابل توجه‌

1- مقصود از يك ماه از ابتداى خون ديدن است تا سى روز، نه از روز اول ماه تا آخر ماه. امام (مسئله 502) گلپايگانى (مسئله 508)

2- اگر زن بگويد حائضم يا از حيض پاك شده‌ام بايد حرف او را قبول كرد. امام (مسئله 463) گلپايگانى (مسئله 468)

[1]- گلپايگانى: بنابر احتياط واجب بايد قضاى آن نماز را بجا آورد.( توضيح المسائل مسئله 477)

[2]- گلپايگانى: بلكه اگر فقط به اندازه يك ركعت نماز با طهارت از حدث وقت داشته باشد احتياط لازم خواندن نماز با طهارت است اگر چه بقدر تهيه ساير مقدمات وقت نداشته باشد و اگر نخواند قضاء آن را بجا آورد.( مسئله 478).

كفّاره‌[1]

كفّاره جماع در حال حيض‌

1- يك كفّاره واجب مى‌شود

1- اگر مرد در حال جماع بفهمد زن حائض شده بايد فورا از او جدا شود و اگر جدا نشود بنابر احتياط واجب بايد كفاره بدهد.

امام (مسئله 459)

2- اگر مرد با زن حائض زنا كند يا با زن حائض نامحرمى بگمان اينكه عيال خود است جماع نمايد احتياط واجب آن است كه كفاره بدهد.[2]

امام (مسئله 406)

اگر شماره روزهاى حيض زن به سه قسم تقسيم مى‌شود

مراد از قسمت اول سه روز اول حيض و قسمت دوم سه روز دوم وقسمت آخر سه روز اخر است.

امام (تحرير الوسيله ج 1، ص 53 مسئله 3)

گلپايگانى (وسيلة النجاةج 1، ص 61 مسئله 3)

1- اگر مرد در قسمت اول آن با زن خود جماع كند و بداند كه حائض و حرام است، بنابر احتياط واجب بايد 18 نخود طلا كفّار بدهد. و در صورت ندانستن حرمت از روى تقصير و كوتاهى بنابر احتياط واجب بايد كفّاره بدهد.[3]

امام (مسئله 452) امام (تحرير، القول فى احكام الحائض)

گلپايگانى (مسئله 458)

2- اگر در قسمت دوم جماع كند 9 نخود.

[1]« و يسئلونك عن المحيض قل هو اذى فاعتزلوا النّساء فى المحيض و لا تقربوهنّ حتّى يطهرن»

راجع به دوران قاعدگى از تو مى‌پرسند يگو: آن( موجب) يك نوع آزار و رنجى است ازاين‌رو در آن حال از زنان كنارگيرى كنيد و با آنان نزديكى ننماييد تا آنگاه كه پاك شوند.( سوره بقره آيه 222)

آميزش جنسى در ايام عادت علاوه بر آنكه تنفّرآور است زيانهاى فراوانى را بدنبال دارد زيرا مخاط رحم پر خون و دهان رحم باز و قدرت ميكروبى در چنين حالى زياد است و احتمال زخم شدن و بيماريهاى و عواقب خطرناكى را خواهد داشت.( براى توضيح بيشتر به كتاب اسلام و تربيت ص 106 مراجعه شود.)

[2]- گلپايگانى: احتياط مستحب آن است كه كفاره بدهد.( مسئله 465)

[3]- گلپايگانى: مستحب بلكه احوط است كه هيجده نخود طلا كفاره بفقير بدهد.( مسئله 458)

3- اگر در قسمت سوم جماع كند 5/ 4 نخود.

امام (مسئله 452) گلپايگانى (مسئله 458)

مثلا

زنى كه 6 روز خون حيض مى بيند اگر شوهرش در شب يا روز اول و دوم با او جماع كند بنابر احتياط واجب بايد 18 نخود طلا بدهد و در شب يا روز سوم و چهارم 9 نخود و در شب يا روز پنجم و ششم بايد 5/ 4 نخود بدهد.

امام (مسئله 452) گلپايگانى (مسئله 458)

2- چند كفّاره واجب مى شود1- اگر كسى در قسمت اول و دوم و سوم با زن خود جماع كند بايد[1]هر سه كفاره را بدهد.

امام (مسئله 456) گلپايگانى (مسئله 461)

2- اگر انسان بعد از آنكه در حال حيض جماع كرده و كفاره آن را داده دوباره جماع كند واجب‌[2]است باز هم كفاره بدهد.

(تحرير الوسيله، ج 1، ص 53، مسئله 8)

امام (مسئله 457) گلپايگانى (مسئله 462)

اگربخواهدقيمت طلابدهد1- بايد قيمت طلاى سكه‌دار بدهد. گلپايگانى: بهتر آن است كه طلاى كفّاره را سكّه دار بدهد ولى اگر ممكن نباشد، قيمت آن كافى است. امام (مسئله) گلپايگانى (مسئله 459)

2- بايد قيمت وقتى را كه مى خواهد به فقير بدهد حساب كند. امام (مسئله 455) گلپايگانى (مسئله 460)

كسى كه نمى تواند كفّاره بدهدبهتر ان است كه صدقه اى به فقير بدهد و اگر نمى تواند بنابر احتياط واجب بايد استغفار كند و هر وقت توانست بايد كفاره را بدهد.[3]امام (مسئله 461)

[1]- گلپايگانى: مستحب بلكه احوط آن است كه هر سه كفاره را ... بدهد.( مسئله 461)

[2]- گلپايگانى: مستحب بلكه احوط آن است كه كفاره بدهد.( مسئله 462)

[3]- گلپايگانى: كسى كه نمى تواند كفاره بدهد استغفار كند و هر وقت توانست احتياط مستحب آن است كه كفاره را بدهد.( مسئله 466)

شناخت كلى از تمام انواع زنهاى حائض‌

زنهاى حائض بر شش قسم تقسيم مى شوند1- (صاحب عادت وقتيه و عدديه) مثل اينكه در دو ماه پشت سر هم از اول تا هفتم خون ببيند.

2- (صاحب عادت وقتيه)، (مثلا دو ماه 9 شت سر هم از روز اول ماه خون مى بيند ولى ماه اول در روز هفتم و در ماه دوم روز هشتم از خون پاك مى شود).

3 ر (صاحب عادت عدديه) (مثلا اينكه ماه اول از پنجم تا دهم و ماه دوم از دوازدهم تا هفدهم خون مى بيند).

4- (مضطربه) يعنى زنى كه عادت معينى پيدا نكرده يا عادتش بهم خورده وعادت تازه‌اى پيدا نكرده.

5- (مبتدئه) يعنى زنى كه دفعه اول است خون مى بيند.

6- (ناسيه) يعنى زنى كه قبلا عادت داشته لكن عادت خود را فراموش كرده. امام (مسئله 478) گلپايگانى (مسئله 484)

با توجه به ابنكه زنهاى صاحب عادت (وقتيه و عدديه) گاهى ممكن است كمتر از سه روز يا بيشتر از ده روز خون ببينند و يا مقدارى زودتر يا ديرتر از زمان قاعدگى رگل شوند لذا موارد و انواع گوناگون و مختلف اين مسئله و اين دسته از بانوان بطور تفصيل ذكر مى‌شود كه هر خانمى بسادگى بتواند با مراجعه به اين جدول از وضع و تكليف خود مطلع گردد.

نمايش تصوير