آرى در اين ميان تنها انسانهاى با تقوى مىباشند كه از اين دام بلا و خانمانسوز رهايى يافته و شكار شيطان مكّار نمىگردند و با سلاح تقوى بر او غلبه مىيابند. و به پيروى از فرموده مولاى متّقيان امير المؤمنين (عليه السلام):
غضّوا ابصارهم عمّا حرّم اللّه عليهم.[1]
«ديده از هرچه خداوند بر ايشان حرام و ناپسند دانسته پوشانده و خود را از شر شيطان بر كنار مىسازند.»
ز دست ديده و دل هر دو فرياد
كه هر چه ديده بيند دل كند ياد
بسازم خنجرى نيشش ز فولاد
زنم بر ديده تا دل گردد آزاد
براستى اگر جامعه ما اعمّ از زن و مرد در همين يك مسئله اخلاقى و دينى درست عمل مىكرد و بطور كامل توجّه مىنمود و زنها در پوشش اسلامى و همه افراد در نگهدارى چشم خود از معصيت، كوشش بعمل مىآوردند، شاهد بسيارى از نابسامانيها و مشكلات اجتماعى و اخلاقى نبوديم.
اما آيا براستى همه خانمها در موقع بيرون از منزل، يا در محيط كار و يا هنگام رجوع به در مغازهها بمنظور خريد و امثال اينها رعايت كامل حجاب را مىنمايند؟
و آيا مىتوان ادّعا كرد كه بعضى از اين حجابها واقعا همان پوشش اسلامى است؟
و آيا فكر نمى كنيد اين كلمه مقدس در بسيارى از موارد حقيقت خود را از دست داده باشد و حجاب اسلامى معناى ديگرى پيدا كرده باشد؟
و آيا اين صريح آيه قرآن نيست كه ظاهر كردن زينت را براى زنها (جز آنچه بدون اختيار ظاهر مىشود) در برابر نامحرمان حرام دانسته؟
بنابراين اگر زن از جلوه دادن اندام و زيباييهاى خويش، و از راه رفتن چشمگيرانه و از گفتار عشوهگرانه و تحريكآميز(فلا تخضعن بالقول ..)[2]نهى شده و آن همه تأكيد بر رعايت
[1]- نهج البلاغه، خطبه 184
[2]- سوره احزاب آيه 31
حجاب وى آمده، پس چگونه زن مسلمان حاضر مىشود، آنچنان آراسته و معطّر و با وضعى جدّا زننده و تحريكآميز و با استفاده از كفشهاى مخصوص محرك و با لباسهاى بدننما و زننده كه عامل تحريك بيگانگان بشود از خانه بيرون آيد؟!
شما را به خدا قسم اى خانمها و دخترهاى مسلمان آيا با چنين وضعى در پيشگاه پروردگار حجّتى داريد؟ و آيا فرداى قيامت در حضور فاطمه زهرا (عليها السّلام) شرمنده نخواهيد شد؟
آيا براستى راضى هستيد شخصيت عالى خود را در معرض هوسهاى شيطانى ديگران و نگاههاى مسموم و آلوده قرار دهيد؟ و با اين حال جوانها را به صحنه گناه بكشيد؟ و يا افراد جوانى را كه امكانات ازدواج براى آنها فراهم نيست در آتش شهوت بسوزانيد؟
البته مسلّم است كه با وجود غرايز قوى و تمايلات جنسى كه در باطن افراد نهفته است چنانچه با عوامل گوناگون از جمله عدم رعايت كامل حجاب، تحريك گردد و در شرايطى از كنترل خارج شود چه خرابيها ببار خواهد آمد كه بسادگى قابل جبران و ترميم نخواهد بود.
ميلها همچون سگان خفتهاند
اندر ايشان خير و شر بنهفتهاند
چون در آن كوچه خرى مردار شد
صد سگ خفته به دان بيدار شد[1]
در اين باره حديث مفصّلى از پيامبر اكرم (صلّى اللّه عليه و آله) نقل شده كه در قسمتى از آن از عقوبت بعضى از زنها خبر دادند.
از جمله دستهاى از زنها با موهاى آويزان در جهنّم معذّب هستند و آنها كسانى مىباشند كه موهاى خود را از نامحزمان نمىپوشاندند.
و بعضى ديگر با پاهاى معلّق در عذاب الهى گرفتارند و آنها دستهاى هستند كه بدون اذن شوهر از منزل خارج مىگشتند.
و عدهاى ديگر هم كه خود را براى مردم زينت دادهاند در حال خوردن گوشتهاى بدن
[1]- از جلال الدّين مولوى.
خود بوده و همگى در آتش جهنّم بسر مىبرند.[1]
واقعا مايه بسى تأسّف است كه در بعضى از مجالس جشن و سرور و عقد و عروسى آنچنان كه در خور يك زن مسلمان و زيبنده او باشد حجاب به خوبى مراعات نمىشود، و حتى بعضى اوقات در اين نوع مجالس از زيباترين لباسهايى كه ممكن است براى شوهر خود هم نپوشيده باشند، استفاده شود.
[1]- وسائل الشيعه، ج 14، ص 156.
براى اطّلاع بيشتر به: وسائل الشيعه، ج 14، ص 155 و 173 و فروع كافى، ج 5، ص 535 و 538 رجوع شود.
وظايف زن نسبت به شوهر
1- خوب شوهر دارى كردن و اطاعت از شوهربطور طبيعى وظايف و مسئوليتهاى سنگين اجتماعى به دوش مرد است، همچنين مسئوليت تأمين و نفقه و لباس و مسكن خانواده را هم بعهده دارد، گاهى در ميدان مبارزه زندگى و تحمّل مسئوليتهاى بزرگ ممكن است خسته شود و براى استراحت و آرامش، محيط خانواده مناسبترين محل براى اين منظور مىباشد.
زن هم وظايفى دارد كه يكى از آنها خوب شوهردارى كردن و فرمانبردارى از اوست، و همانگونه كه ممكن است گاهى زن در برخورد با شوهر از روى غفلت و بىتوجّهى و يا خستگى از كارهاى خانه و بچّهدارى و غير ذلك سخنى تند بگويد و بر شوهر است كه در اين موارد جزئى روح گذشت از خود نشان دهد، بعكس آن هم اگر اتّفاق افتاد يعنى شوهر بخاطر مشكلات و ناراحتيها مختلف به ندرت سخنى كه در شأن او نيست به همسرش گفت بايد گذشت نموده و هر دو طرف با حسن تفاهم و گذشت از يكديگر در موارد اشتباه و خطا، زندگى شيرين را تبديل به تلخى و نفرت از يكديگر ننمايند.
و البته در اين ميان كسى كه زودتر گذشت و عفو و اغماض نمايد اجر و پاداش زيادترى خواهد داشت.
در حديثى آمده كه از امام صادق (عليه السلام) نقل شده كه فرمود: هر زنى كه به شوهرش بگويد من هرگز از تو نيكى نديدهام ثواب عملهايش همه بر طرف مىشود.[1]
جابر از امام صادق (عليه السلام) نقل مىكند كه فرمود:
«خداوند بر مرد و زن جهاد را واجب كرد، جهاد مرد همان بذل مال و جان بوده تا در راه خدا شهيد شود، و جهاد زن، شوهردارى خوب است.»[2]
و نظير اين سخن را امير المؤمنين (عليه السلام) مىفرمايد:
و جهاد المرأة حسن التّبعل.
«و جهاد زن، خوشرفتارى با شوهر و اطاعت از اوست»[3]
اگر واقعا زن بر اين اعتقاد باشد كه جهاد او اين مسئله است طبعا هرچه بيشتر در اين راه سعى و كوشش نمايد، اجر و پاداش زيادتر و بهترى نزد خداوند خواهد داشت.
و با اين توجه، قطعا درصدد جلب رضايت شوهر آمده و با برخوردهاى مهرانگيز و خوشرفتارى و همكارى در زندگى، كانون خانواده را محكمتر خواهد كرد. بدون آنكه موجبات اذيّت و آزار شوهر را فراهم آورد، در حضور و غياب آبرو و حيثّيت و اسرار و اموال و خلاصه حقوق ظاهرى و معنوى او را با روحيهاى بلند و رضايت كامل حفظ نموده و در خانهدارى و امور زندگى كمك حال وى و مددكار و دوست واقعى او خواهد بود.
و براساس حكم خداوند بدون اذن شوهر از منزل خارج نمىشود.
از امام باقر (عليه السلام) روايت شده كه زنى آمد نزد رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) و عرضه داشت حقوق شوهر بر زن چيست؟ حضرت فرمود:
«از جمله آنكه از شوهر اطاعت نمايد و مخالفت او را نكند و از مال شوهر جز با اذن او حتّى صدقه ندهد و در امر همبسترى تمكين نمايد ...».[4]
[1]- حلية المتقين، ص 77.
[2]- من لايحضره الفقيه
[3]- نهج البلاغه، حكمت 131، ص 1142.
[4]- وسائل الشيعه، ج 14، ص 112.
امام صادق (عليه السلام) فرمود:
در زمان رسول اكرم (صلّى اللّه عليه و آله) مردى از انصار به مسافرت رفت و به همسر خود سفارش نمود تا من برنگردم از خانه خارج مشو، پس مسافرت شوهر طول كشيد و پدر آن زن مريض شد، هنگامى كه زن خبر بيمارى پدر را شنيد، قاصدى نزد نبى اكرم (صلّى اللّه عليه و آله) فرستاد تا بدين وسيله به او اجازه بدهد كه بديدن پدرش برود.
پيامبر (صلّى اللّه عليه و آله) جواب فرمود: در خانه بمان و از اطاعت شوهر سرپيچى مكن اطاعت شوهر از هر كارى بالاتر است. چند روز گذشت و كسالت پدر سخت شد، زن پيغام داد و دوباره اجازه خواست، ولى حضرت اجازه نفرمود، چند روز ديگر سپرى شد به زن خبر دادند پدرش از دنيا رفته است.
زن بوسيله قاصدى از رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) اجازه خواست تا در نماز بر جنازه پدر شركت نمايد، باز هم پيامبر (صلّى اللّه عليه و آله) موافقت نكردند، پدر را بخاك سپردند و بالاخره طبق سفارش شوهر، آن زن قدم از خانه بيرون نگذاشت، سپس پيامبر (صلّى اللّه عليه و آله) پيغام داد، در برابر فرمانبردارى تو از شوهر، خدواند، تو را و پدرت را آمرزيد.[1]
به اين داستان هم توجه كنيد:
«ابو طلحه انصارى» فرزندى خرد سال داشت كه از دنيا رفت در حالى كه او در منزل نبود. همسر ابو طلحه انصارى هنگامى كه بالاى سر بچه گريه مىكرد متوجه شد كه موقع بازگشت شوهرش به خانه مىباشد، لذا فرزند را به كنارى گذاشت و خود را آماده پذيرائى از او نمود و بدون اظهار هيچ غم و اندوهى مانند هميشه با چهرهاى باز و مسرور شوهر خود را ملاقات نمود، هنگام سحر كه ابو طلحه براى نماز به مسجد مىرفت به او گفت اگر كسى به تو امانتى بدهد و سپس آن را طلب كند، آيا آن را پس مىدهى يا نه؟ آنگاه اضافه كرد، خداوند سه سال پيش امانتى به ما داد و ديروز هم او را از ما گرفت پس از نماز بيا تا فرزندمان
[1]- وسائل الشيعه، ج 14، ص 145.
را بخاك سپاريم، گفت «الحمدللّه ربّ العالمين» و به مسجد رفت خدمت رسول اكرم (صلّى اللّه عليه و آله) رسيد و ماجرا را عرض نمود، پيامبر (صلّى اللّه عليه و آله) فرمود: مبارك باد ديشب تو، اتفاقا همان شب همسر او آبستن شد و فرزند صالحى نصيب آنان گرديد.
قال رسول اللّه (صلّى اللّه عليه و آله):
من كان له امرأة توذيه لم يقبل اللّه صلاتها و لا حسنة من عملها حتّى تعينه و ترضيه و ان صامت الدّهر و قامت و اعتقت الرّقاب و انفقت الاموال فى سبيل اللّه و كانت اوّل من ترد النّار ثمّ قال: قال رسول اللّه (صلّى الله عليه و آله) و على الرّجل مثل ذلك الوزر و العذاب اذا كان لها مؤذيا ظالما.[1]
پيامبر اكرم (صلّى اللّه عليه و آله) فرمود:
هر زنى كه شوهرش را اذيت كند اگرچه در طول عمرش روزها را روزه گرفته و شبها را تا صبح عبادت مشغول گردد و بندگان زيادى را آزاد گرداند و در راه خدا اموال زيادى را انفاق نمايد خداوند نه نماز او را مىپذيرد و نه هيچ كار خوب ديگر وى را. مگر اينكه شوهرش را از خودش راضى نمايد و او اول كسى است كه به جهنم واصل مىشود. بعد پيامبر فرمود: و براى شوهر نيز اگر زنش را اذيت و ستم نمايد همان گناه و عذاب مىباشد.
البته ناگفته نماند كه اطاعت از شوهر بدين معنى نيست كه هر نوع خواسته و انتظارى كه او داشت اگرچه غير شرعى مثلا عملى شود، پس اگر مرد بخواهد همسر خود را از عمل واجبات و يا در صورت استطاعت زن، از به مكّه معظمه او را باز دارد و يا در شير دادن بچه و تهيه غذا و نظاير اينها او را مجبور نمايد، اطاعت شوهر در اين امور هرگز واجب نيست.
[1]- وسائل الشيعة، ج 14، ص 116
اهميّت حق شوهر
روزه مستحبىزن
* احتياط آن است كه زن بدون اذن شوهر روزه مستحبى نگيرد بلكه در صورتى كه روزه مزاحم حق شوهر باشد، و بلكه شوهر او را از روزه گرفتن نهى كند مطلقا (چه مزاحمت با حق شوهر داشته باشد چه نداشته باشد) نبايد اين احتياط را ترك كند.
امام (تحرير الوسيله، ج 1، ص 304) گلپايگانى (وسيلة النجاة ج 1، ص 288)
نذر زن*
نذر زن بى اجازه شوهر باطل است. امام (مسئله 2644) گلپايگانى (مسئله 2653)
* اگر زن با اجازه شوهر نذر كند شوهرش نمىتواند نذر او را بهم بزند يا او را از عمل كردن به نذر جلوگيرى نمايد.
امام (مسئله 2645) گلپايگانى (مسئله 2654)
تذكر و توضيح:
زن اگر بخواهد بدون اذن شوهر چه از مال خود يا از شوهر نذر كند نذر او محقق نمىشود و باطل است البته انفاق در راه خدا غير از مسئله نذر مىباشد يعنى زن مىتواند از مال خود انفاق نمايد.
مسافرت زن
* مسافرت زن بدون اجازه شوهر حرام است مگر سفر واجب.
امام (مسئله 1294) گلپايگانى (مسئله 1303، شرط پنجم)
توجه:در سفر حرام و معصيت، نماز تمام است روزه را هم بايد گرفت.
2- تمكين كامل و تمام
يكى ديگر از وظايفى كه زن نسبت به شوهر دارد تمكين كردن و همبسترى است كه در صورت سرپيچى و مخالفت، مرد مىتواند نفقهاى كه بر او واجب بود در اين موقع قطع كند، ناگفته نماند كه از جمله وظايف مردان است كه نيازمنديهاى زندگى زن را از قبيل غذا،