4- الأسرار المودعة في ساعات اللّيل و النّهار.
5- الاصطفاء في تاريخ الملوك و الخلفاء.
6- إغاثة الدّاعي و إعانة السّاعي.
7- الإقبال بالأعمال الحسنة فيما يعمل مرّة في السّنة.
8- الأمان من أخطار الأسفار و الأزمان. ترجمهى اين كتاب را پيش رو داريد.
9- أنوار أخبار أبي عمرو الزّاهد.
10- الأنوار الباهرة في انتصار العترة الطّاهرة.
11- البهجة لثمرة المهجة.
12- التّحصين في أسرار ما زاد على كتاب اليقين.
13- التّعريف للمولد الشريف.
14- التّوفيق للوفاء بعد التفريق في دار الفناء.
15- جمال الأسبوع بكمال العمل المشروع.
16- الدّروع الواقية في الأخطار في ما يعمل في كلّ شهر على التّكرار.
17- ربيع الألباب.
18- روح الأسرار و روح الأسمار.
19- ريّ الظّمآن من مرويّ محمّد بن عبد اللَّه بن سليمان.
20- زهرة الرّبيع في أدعية الأسابيع.
21- سعد السّعود.
22- شفاء العقول من داء الفضول؛ در اعتقادات.
23- الطّرائف في معرفة مذاهب الطّوائف.
24- طرف من الأنباء و المناقب.
25- غياث سلطان الورى لسكّان الثرى.
26- فتح الأبواب بين ذوي الألباب و بين ربّ الأرباب.
27- فتح محجوب الجواب الباهر في شرح وجوب خلق الكافر.
28- فرج المهموم في معرفة الحلال و الحرام من علم النجوم.
29- فرحة النّاظر و بهجة الخاطر.
30- فلاح السّائل و نجاح المسائل.
31- القبس الواضح من كتاب الجليس الصّالح[1].
32- كشف المحجّة لثمرة المهجة.
33- لباب المسرّة من كتاب مزار ابن أبي قرّة.
34- المجتنى من الدّعاء المجتبى.
35- محاسبة النّفس محاسبة الملائكة الكرام آخر كلّ يوم من الذّنوب و الآثام.
36- مسالك المحتاج إلى مناسك الحاجّ.
37- مصباح الزّائر و جناح المسافر.
38- مضمار السّبق في ميدان الصّدق.
39- الملاحم و الفتن في ظهور الغائب المنتظر.
40- الملهوف على قتلى الطّفوف.
41- المنتقى من العوذ و الرّقى.
42- المواسعة و المضايقة.
43- مهج الدّعوات و منهج العنايات.
44- اليقين باختصاص مولانا أمير المؤمنين عليّ7بإمرة المؤمنين.
درگذشت و آرامگاه
مؤلّف سترگ كتاب صبح دوشنبه 5 ذى القعدهى 664 در بغداد از جهان خاكى ديده فرو بست. در بارهى مدفن آن مرحوم چند قول است:
[1]يا النفيس الواضح( بحار الأنوار 107: 41) كه گزيدهاى است ظاهرا از كتاب الجليس الصّالح الكافي و الأنيس النّاصح الشّافي از معافى بن زكريّا بن يحيى بن حمّاد نهروانى( 305- 390) معروف به الجليس و الأنيس. رك. الذّريعة 5: 128.
شيخ يوسف بحرانى گويد:
آرامگاه او اكنون شناخته شده نيست.[1]محدّث نورى گويد:
در باغى خارج حلّه بارگاه فرازمندى است كه به آن بزرگ نسبت داده مىشود و مردم از روى اعتقاد، به زيارت آن مىروند. در صورت وقوع فوت آن مرحوم در بغداد، درستى انتساب اين قبر كمى بعيد به نظر مىرسد.
خدا داناست.[2]علّامه سيّد حسن صدر كاظمينى در بخش پايانى كتاب خويش، «تحيّة أهل القبور بما هو مأثور» گويد:
آنچه در باغ حلّه قبر سيّد ابن طاوس شناخته مىشود قبر فرزند او سيّد على بن موسى است كه هم نام و هم لقب پدر بود.[3]اين اقوال گوناگون با نقل صريح خود آن بزرگ روشن مىكند كه قبر خويش را در جوار مولا امير مؤمنان7و زير پاى پدر و مادر برگزيد. او خود گويد:
من خودم رفتم و از گوركن خواستم تا در سايهى نيا و مولايم علىّ بن ابى طالب7گورى برايم بسازد تا ميهمان و پناهنده و گدا و اميدوار درگاه او باشم و به هر گونهاى خواهنده از آستان حضرتش. نيز خواستم زير پاى پدر و مادرم- كه خدا از ايشان خشنود باد- باشم؛ زيرا ديدم كه پروردگار بزرگ مرا به خاكسارى در برابر ايشان و نيكى بدانان فرمان داده است. از اين رو، خواستم- تا گاهى كه در قبر خواهم آرميد- سرم زير پاهاى ايشان قرار گيرد.[4]افزون بر اين، ابن الفوطى نيز در «الحوادث الجامعة»[5]آورده است:
در اين سال (664) نقيب پاك دامن سيّد رضي الدّين علىّ بن طاوس
[1]لؤلؤة البحرين: 241.
[2]خاتمة مستدرك الوسائل 3: 472.
[3]لؤلؤة البحرين: 241، حاشيه.
[4]فلاح السّائل: 73.
[5]ص 356.
در گذشت و پيكرش به آرامگاه جدّش علىّ بن ابى طالب7برده شد. گويند عمر او تقريبا 73 سال بود.
سخن درست همين است و پذيرفتنىتر از ديگر نظريّات؛ زيرا ابن الفوطى عبد الرّزّاق بن احمد (642- 723) در همان روزگار مىزيست و او را بهترين مورّخ قرن هفتم دانستهاند.
كوتاه سخن اين كه: نسب آن مرحوم به امام مجتبى7و هم چنين به حضرت سيّد الشّهداء7مىرسيد؛ ريشهاش از مدينه بود؛ زادگاه و پرورشگاهش حلّه بود؛ اقامتگاهش بغداد بود و آرامگاهش نجف.
(برگرفته از: نيايشهايى از سويداى دل (ترجمهى مهج الدّعوات)، مقدّمهى مترجم)
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
كلامى در باب علم
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
دانش[1]، از گذشته تا امروز
«چون به قرنهاى گذشته نظر افكنيم، خواهيم ديد كه نظريّات و عقايدى
[1]در اين گفتار، براى علوم بشرى، از تجربى تا انتزاعى، واژهى دانش را برگزيدهايم؛ در برابر علوم الهى كه علم ناميده مىشود. البته حكم دانشهاى تجربى( فيزيك) و انتزاعى( متافيزيك) كاملا يكسان نيست. آن چه خود باختگان در برابر صنعت و تكنولوژى را شفته و مريد خود كرده دانشهاى تجربى است؛ امّا كمتر كسى به مقايسه اين قبيل دانشها با نتايج علوم الهى برخاسته است و كمتر شنيدهايم كه مثلا پزشكى پيشرفتهى امروز را با نفس حضرت عيسى7قياس كنند. حال يا اين گونه مسائل را اصلا باور نداشتهاند و شأن پزشكى را اجلّ از آن مىدانستهاند كه با اسطورهها مقايسه شود(!) يا مىدانستهاند كه اين دو كار از يك سنخ نيستند و قياس آنها عاقلانه نيست. وقتى براى اين گونه دانشها لغت« علم» به كار مىرود، ممكن است براى عدّهاى اين شبه به وجود بيايد كه علوم تجربى و علوم الهى هر دو علم هستند و به ناچار هم سنخ و هم پايهاند. در اين گفتار سعى بر آن است كه اين شبهه از جهاتى پاسخ داده شود و براى اين كار مجبوريم كه اين دو علم را با هم قياس كنيم؛ هر چند قياس مع الفارق به حساب بيايد.
امّا آن چه كه بيشتر در برابر علوم الهى قرار مىگيرد، دانشهاى انتزاعى، از قبيل فلسفه و از سوى ديگر علوم غريبه، مثل سحر، است. حوزهى كار اين دانشها به محدودهى علوم الهى نزديكتر است و اشتباه اين دو مقوله قابل پيش بينىتر. تفاوت و شباهتهاى اين دو موضوع در طول گفتار خواهد آمد.