کتاب احکام جوانان

جواب: خوب است همسايگان مانع پخش اذان نشوند و از طرفى هم بلندگو را آنقدر بلند نكنند كه موجب ايذاء شود

سئوال 4: با عنايت به اينكه مسجد متعلق به همگان است ممانعت از انجام عبادات و يا كارهاى فرهنگى توسط عده‌اى چه صورت دارد؟

جواب: مسجد از اماكن عمومى است و هيچ كس حق ندارد مانع ديگران براى نماز و عبادت گردد و اما كارهاى فرهنگى بايد به گونه‌اى باشد كه با شأن مسجد منافات نداشته باشد.

احكام اذان و اقامه‌

مسأله 1- براى مرد و زن مستحبّ است پيش از نمازهاى واجب يوميّه اذان واقامه بگويند ولى پيش از نمازهاى واجب غير يوميّه مثل نماز آيات، مستحبّ است سه مرتبه بگويند الصلاة.

مسأله 2- اذان هيجده جمله است: «اللّهُ أكْبَر» چهار مرتبه، «أشْهَدُ أن لا إلهَ إلّا اللّهُ، أشْهَدُ أنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللّه، حَيَّ عَلي الصَّلاةِ، حَيَّ عَلي الفَلاحِ، حَيَّ عَلي خَيْرِ العَمَل، اللّهُ اكْبَر، لا إلهَ إلّا اللّه» هريك دو مرتبه.

واقامه هفده جمله است يعنى دو مرتبه اللّهُ أكبَر از اوّل اذان ويك مرتبه «لا إلهَ إلّا اللّهُ» از آخر آن كم مى‌شود و بعد از گفتن «حَيَّ عَلَي خَيْرِ العَمَل»، بايد دو مرتبه «قَدْ قامَتِ الصّلاة» اضافه نمود.

مسأله 3- بين جمله‌هاى اذان واقامه بايد خيلى فاصله نشود و اگر بين آنها بيشتر از معمول فاصله بيندازد بايد دوباره آن را از سر بگيرد.

مسأله 4- اگر در اذان واقامه صدا را در گلو بيندازد چنانچه غنا شود،

يعنى‌بطور آوازه‌خوانى كه در مجالس لهو وبازيگرى معمول است، اذان واقامه را بگويد، حرام است و اگر غنا نشود مكروه مى‌باشد.

مسأله 5- كسى كه اذان ديگرى را شنيده، چه با او گفته باشد يا نه، در صورتى‌كه بين آن اذان واقامه ونمازى كه مى‌خواهد بخواند، زياد فاصله نشده باشد، مى‌تواند براى نماز خود اذان واقامه نگويد.

مسأله 6- اقامه بايد بعد از اذان گفته شود، و اگر قبل از اذان بگويند صحيح نيست.

مسأله 7- بايد بين اذان واقامه فاصله ندهد و اگر بين آنها به قدرى فاصله دهد كه اذانى را كه گفته اذان واقامه حساب نشود، مستحبّ است دوباره اذان واقامه را بگويد و نيز اگر بين اذان واقامه ونماز به قدرى فاصله دهد كه اذان واقامه آن نماز حساب نشود، مستحبّ است دوباره براى آن نماز، اذان واقامه بگويد.

واجبات نماز

واجبات نماز يازده چيز است:

1- نيت 2- قيام 3- تكبيرة الاحرام يعنى گفتن اللَّه اكبر در اول نماز 4- ركوع 5- سجود 6- قرائت 7- ذكر 8- تشهد 9- سلام 10- ترتيب 11- موالات يعنى اجزاى نماز را پى در پى بجا آورد

مسأله 1- برخى از واجبات نماز ركن است يعنى اگر سهواً يا عمداً آنها را ترك كند يا اضافه كند نماز باطل است و برخى ديگر ركن نيستند يعنى اگر عمداً كم يا زياد شود، نماز را باطل مى‌كند و چنانچه اشتباهاً كم‌

يا زياد شود، نماز باطل نمى‌شود.

مسأله 2- اركان نماز پنج چيز است 1- نيت 2- تكبيرة الاحرام 3- قيام در موقع گفتن تكبيرة الاحرام و قيام متصل به ركوع يعنى ايستادن پيش از ركوع 4- ركوع 5- دو سجده‌

نيت‌

مسأله 1- انسان بايد نماز را به نيّت قربت، يعنى براى انجام فرمان خداوند عالم بجا آورد ولازم نيست نيّت را از قلب خود بگذراند يا مثلًا به زبان بگويد كه چهار ركعت نماز مى‌خوانم قربة الى اللَّه بلكه همين كه قصد داشته باشد كه براى خدا بخواند كفايت مى‌كند.

مسأله 2- انسان بايد فقط براى انجام امر خداوند عالم نماز بخواند، پس كسى‌كه ريا كند يعنى براى نشان دادن به مردم نماز بخواند، نمازش باطل است، خواه فقط براى مردم باشد، يا خدا و مردم هر دو را در نظر بگيرد.

تكبيرة الاحرام‌

مسأله 1- گفتن اللَّه اكبر در اوّل هر نماز، واجب وركن است و بايد حروف اللَّه و حروف اكبر ودو كلمه اللَّه و اكبر را پشت سر هم بگويد و نيز بايد اين دو كلمه به عربى صحيح گفته شود و اگر به عربى غلط بگويد، يا مثلًا ترجمه آن را به فارسى‌بگويد، صحيح نيست.

مسأله 2- موقع گفتن تكبيرة الاحرام بايد بدن، آرام باشد و اگر عمداً

در حالى‌كه بدنش حركت دارد تكبيرة الاحرام را بگويد، باطل است و اگر سهواً حركت دهد احتياط در اتمام نماز واعاده آن است.

مسأله 3- اگر شك كند كه تكبيرة الاحرام را گفته يا نه، چنانچه مشغول خواندن چيزى شده، به شكّ خود اعتنا نكند و اگر چيزى نخوانده، بايد تكبير را بگويد احتياطاً.

مسأله 4- اگر بعد از گفتن تكبيرة الاحرام شك كند كه آن را صحيح گفته يا نه، اگر وارد خواندن قرائت نشده احتياط در اتمام نماز و اعاده آن مى‌باشد ولى اگر مشغول خواندن قرائت شده نماز او صحيح است.

قيام (ايستادن)

مسأله 1- قيام در موقع گفتن تكبيرة الاحرام وقيام پيش از ركوع كه آن را قيام متصل به ركوع مى‌گو يند ركن است، ولى قيام در موقع خواندن حمد وسوره وقيام بعد از ركوع ركن نيست و اگر كسى آن را از روى فراموشى ترك كند، نمازش صحيح است.

مسأله 2- اگر ركوع را فراموش كند و بعد از حمد وسوره بنشيند ويادش بيايد كه ركوع نكرده، بايد بايستد و به ركوع رود و اگر بدون اين كه بايستد به حال خميدگى به ركوع برگردد، چون قيام متصّل بركوع را بجا نياورده، نماز او باطل است.

مسأله 3- اگر موقعى كه ايستاده، از روى فراموشى بدن را حركت دهد، يا به طرفى خم شود، يا به جايى تكيه كند، اشكال ندارد، ولى در قيام موقع گفتن تكبيرة الاحرام وقيام متصل به ركوع اگر از روى‌

فراموشى هم باشد، بنابر احتياط واجب، بايد نماز را تمام كند و دوباره بخواند.

مسأله 4- اگر در موقع خواندن حمد وسوره، يا خواندن تسبيحات بى‌اختيار به قدرى حركت كند كه از حال آرام بودن بدن خارج شود، احتياط واجب آن است كه بعد از آرام گرفتن بدن آنچه را در حال حركت خوانده، دوباره بخواند.

قرائت‌

مسأله 1- در ركعت اوّل و دوم نمازهاى واجب يوميّه، انسان بايد، اوّل حمد و بعد از آن يك سوره تمام بخواند.

مسأله 2- اگر وقت نماز تنگ باشد، يا انسان ناچار شود كه سوره را نخواند مثلًا بترسد كه اگر سوره را بخواند دزد، يا درنده يا چيز ديگرى باو صدمه بزند نبايد سوره را بخواند.

مسأله 3- اگر حمد وسوره يا يكى از آنها را فراموش كند و بعد از رسيدن به ركوع بفهمد، نمازش صحيح است.

مسأله 4- اگر در نماز آيه سجده را بشنود، يا گوش دهد، نمازش صحيح است و بايد درحال نماز با اشاره سجده كند و بعد از نماز، سجده آن را بجاآورد.

مسأله 5- در نماز مستحبّى خواندن سوره لازم نيست، اگرچه آن نماز به واسطه نذر كردن واجب شده باشد، ولى در بعضى از نمازهاى مستحبّى مثل نماز وحشت كه سوره مخصوصى دارد، اگر بخواهد به‌

دستور آن نماز رفتار كرده باشد، بايد همان سوره را بخواند.

مسأله 6- اگر بعد از حمد مشغول خواندن سوره قل هو اللَّه احد يا سوره قل يا ايّها الكافرون شود، نمى‌تواند آن را رها كند وسوره ديگر بخواند، ولى در نماز جمعه ونماز ظهر روز جمعه اگر از روى فراموشى به جاى سوره جمعه و منافقين، يكى از اين دو سوره را بخواند، مادامى كه تجاوز از نصف نكرده، مى‌تواند آن را رها كند وسوره جمعه ومنافقين را بخواند.

مسأله 7- اگر در نماز، غير از سوره «قل هو اللَّه احد وقل يا ايّها الكافرون»، سوره ديگر بخواند، تا تجاوز از نصف نكرده مى‌تواند رها كند وسوره ديگر بخواند.

مسأله 8- اگر در جايى كه بايد نماز را بلند بخواند، عمداً آهسته بخواند، يا در جايى كه بايد آهسته بخواند، عمداً بلند بخواند نمازش باطل است ولى اگر از روى فراموشى يا ندانستن مسأله باشد صحيح است و اگر در بين خواندن حمد و سوره هم بفهمد اشتباه كرده، لازم نيست مقدارى را كه خوانده دوباره بخواند.

مسأله 9- اگر انسان كلمه‌اى را صحيح بداند و در نماز همانطور بخواند و بعد بفهمد غلط خوانده احتياط واجب آن است كه دوباره نماز را بخواند و اگر وقت گذشته قضا نمايد مگر آنكه موجب عسر و حرج شود.

مسأله 10- در ركعت سوم و چهارم نماز مى‌تواند فقط يك حمد بخواند، يا بنابر احتياط مستحبّ سه مرتبه تسبيحات اربعه بگويد، كه‌

سه مرتبه بگويد: «سُبْحانَ اللّهِ وَالحَمْدُ لِلّهِ وَلا إلهَ إلّا اللّهُ وَاللّهُ أكْبَر»، اگرچه يك مرتبه كافى است و مى‌تواند در يك ركعت حمد و در ركعت ديگر تسبيحات بگويد و بهتر آن است در هر دو ركعت تسبيحات بخواند.

مسأله 11- در تنگى وقت بايد تسبيحات اربعه را يك مرتبه بگويد.

مسأله 12- بر مرد و زن واجب است كه در ركعت سوم وچهارم نماز، حمد يا تسبيحات را آهسته بخوانند.

مسأله 13- اگر در دو ركعت اوّل نماز به خيال اين كه دو ركعت آخر است تسبيحات بگويد، چنانچه پيش از ركوع بفهمد، بايد حمد وسوره را بخواند و اگر در ركوع يا بعد از ركوع بفهمد، نمازش صحيح است.

مسأله 14- اگر در دو ركعت آخر نماز به خيال اين كه در دو ركعت اوّل است حمد بخواند، يا در دو ركعت اوّل نماز با اين كه گمان مى‌كرده در دو ركعت آخر است حمد بخواند، چه پيش از ركوع بفهمد چه بعد از آن، نمازش صحيح است.

+/ استفتائات قرائت‌

سئوال 1: اگر كسى ذكر مستحبى را در نماز سهواً غلط بگويد تكرار آن واجب است يا مستحب؟

جواب: تكرار آن مستحب است‌

سئوال 2: خواندن بيش از يك سوره بعد از حمد در نماز واجب و مستحب چه صورت دارد؟

جواب: خواندن بيش از يك سوره در نماز واجب حرام است و اگر با دانستن مسئله آن را در نماز واجب بخواند، نماز بايد اعاده شود ولى در نمازهاى مستحب اشكال ندارد.

سئوال 3: اگر در حال قرائت بعضى از آيات را اشتباهى بخواند آيا بايد تكرار كند يا خير؟

جواب: تكرار آن واجب است بلكه احوط آن است كه مجموع آيه را تكرار كند و تكرار اصل سوره لازم نيست.

سئوال 4: شك در تعداد تسبيحات اربعه چه حكمى دارد؟

جواب: اگر در حال ايستاده و قبل از ركوع شك كند بايد تكرار كند تا عدد لازم بدست آيد.

سئوال 5: آيا دعا كردن بفارسى در قنوت و سجده نمازهاى واجب جايز است؟

جواب: در نماز واجب جايز نيست.

سئوال 6: آيا بسم اللَّه جزو سوره است؟

جواب: بلى جزء سوره است‌

سئوال 7: آيا جهر و اخفات در تمام اذكار نماز لازم است يا فقط در قرائت نماز؟

جواب: رعايت جهر و اخفات فقط در قرائت حمد و سوره در ركعت اول و دوم واجب است‌

احكام ركوع‌

مسأله 1- در هر ركعت بعد از قرائت بايد به اندازه‌اى خم شود كه‌