استحقاق نفقه ندارد. در فرض مذكور، با توجّه به اين كه زوجين جدا از يكديگر زندگى مىكنند، قول كدام يك مقدّم، و بينه بر عهده چه كسى است؟
جواب:اگر جدا از هم زندگى مىكنند، و زن مجوّزى براى اين كار ندارد، ناشزه است و حقّ نفقه ندارد.
سؤال 500.در صورت حالّ بودن (نقد) مهريه، زوجه غير مدخول بها حق دارد تا گرفتن مهريه تمكين نكند؛ امّا آيا اين حق را دارد كه در غير تمكين نيز از زوج اطاعت نكند؛ مثلًا منزل خانواده خود بماند، و هرجا خواست برود و هركار خواست انجام دهد و با اين حال مىتواند مطالبه نفقه نمايد؟
جواب:بايد به وظايف ديگر خود عمل كند، تنها مىتواند تمكين را منوط به گرفتن مهر كند، آن هم در صورتى كه مهر حالّ بوده و قرائن دليل بر تأخير آن نبوده است.
2. نفقه فرزندان
سؤال 501.نفقه (خوراك، پوشاك و مسكن) فرزند تا چندسالگى بر پدر واجب است؟
جواب:هرگاه فرزند توانايى اداره كردن زندگى خويش را نداشته باشد و پدر بتواند نفقه او را بدهد بر او لازم است و سنّ خاصّى شرط نيست؛ ولى فرزند نبايد در تأمين زندگى خود كوتاهى كند، اگر كوتاهى كند چيزى بر پدر نيست.
سؤال 502.نفقه ولدالزّنا بر عهده كيست؟
جواب:بر عهده زانى است.
3. نفقه والدين
سؤال 503.آيا تأمين مخارج پدر و مادر نيازمند، عهده پسران آنها مىباشد؟ يا
به عهده دخترانى كه داراى درآمد باشند نيز مىباشد؟
جواب:فرقى ميان پسر و دختر ازاين نظر نيست و نفقه پدر و مادر فقير بر هر دو واجب است.
4. متفرقات نفقه
سؤال 504.اين جانب با خانمى بيوه ازدواج نمودهام، نامبرده پسرى داشته كه از آن زمان تا به حال نزد ما بوده است، باوجود اين كه اين پسر، پدر و پدر بزرگ و مادر بزرگ هم داشته كه از نظر مالى متمكن هستند و من هم يك كارمند جزء هستم، و هيچ نوع تعهّد و قراردادى در مورد نفقه او نداشته ايم، تا كنون با سختى و قرض، نفقه اين بچّه را دادهام، آيا از نظر شرعى و قانونى پدر و پدر بزرگ و مادر بزرگ نامبرده، مديون نفقه اين بچه نسبت به من هستند؟
جواب:هرگاه شما تبرّعاً و بدون قرارداد با پدر او نفقه بچه را دادهايد نمىتوانيد چيزى از او مطالبه كنيد؛ ولى اگر با امر يا اجازه پدر بزرگ او اين كار انجام گرفته، مطالبه نفقه مانعى ندارد.
سؤال 505.آيا مادر كودك نامشروع حقّ مطالبه نفقه كودكش را از پدر اين بچّه دارد؟
جواب:چنين مادرى حقّ نفقه ندارد ولى نفقه فرزند نامشروع بر پدر واجب است.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
2
اطاعت
1. محدوده اطاعت
سؤال 506.موارد اطاعت زن از شوهر كدام است؟
جواب:زنى كه عقد دائم شده بنابر احتياط نبايد بدون اجازه شوهر از خانه بيرون رود يا كارى در خارج خانه انتخاب كند (خواه اجازه لفظى باشد و يا از قرائن معلوم شود كه او راضى است) و بدون عذر شرعى از نزديكى كردن او جلوگيرى نكند.
سؤال 507.در صورتى كه زن از شوهر اطاعت نكند، آيا مرتكب گناه شده؟
جواب:اگر زن در كارهايى كه در سؤال پيش گفته شد اطاعت شوهر نكند گناهكار است و حقّ غذا و لباس و منزل و همخوابى او از بين مىرود ولى مهر او از بين نمىرود.
سؤال 508.چنانچه در امور عادى و مباح نظر پدر دختر و شوهر متفاوت باشد، ترجيح با كدام است؟
جواب:در فرض مسأله اطاعت هيچ كدام لازم نيست؛ مگر اين كه مايه اذيت و آزار پدر گردد، كه در اين صورت اطاعت او واجب است.
2. خروج از منزل
سؤال 509.آيا زن مىتواند بدون كسب اجازه از همسرش از منزل خارج و با
افراد يا خانوادههايى رفت و آمد داشته باشد و يا در جلسات مذهبى شركت كند؟
جواب:بايد با رضايت همسرش باشد.
سؤال 510.لطفاً به سؤالات زير، پيرامون محدود اطاعت زوجه، پاسخ فرماييد.
الف) آيا زوجه بدون رضايت زوج حقّ خروج از منزل را دارد؟
جواب:بنابر احتياط واجب بايد اجازه بگيرد؛ مگر براى كارهاى واجب شرعى يا ضرورى زندگى.
ب) در صورت ترك منزل، با وجود عدم رضايت زوج و تقاضاى مكرّر بازگشت و عدم تمكين مشاراليها، آيا شرايط ناشزه بر وى محقّق مىگردد؟
جواب:چنين زنى ناشزه است.
ج) در شرايط فوق، آيا زوجه استحقاق دريافت نفقه را دارد؟
جواب:قدر مسلّم از نشوز و عدم تمكين كه موجب سلب حقّ نفقه مىشود عدم تمكين در برابر تمتّعات جنسى است. بنابراين نفقه در فرض بالا، يعنى خروج از منزل، ساقط نمىشود (بنابر احتياط واجب).
سؤال 511.آيا زن بدون رضايت شوهر مىتواند براى فعّاليتهاى اقتصادى، سياسى و اجتماعى، از منزل خارج شود؟
جواب:در صورتى كه منافات با حقّ زوج نداشته باشد احتمالًا بتواند؛ ولى احتياط در ترك آن است و در صورتى كه زن در عقد ازدواج چنين حقّى را براى خود قائل شده باشد اشكال ندارد.
سؤال 512.در صورتى كه مرد با رفتن همسرش به دانشگاه، اداره، و هر محيط ديگرى مخالف باشد، زن شرعاً چه وظيفهاى دارد؟
جواب:بايد رضايت شوهر را جلب كند؛ مگر اين كه در عقد ازدواج شرط كرده باشد.
سؤال 513.زنى پس از فوت همسرش، با برادر شوهرش ازدواج مىكند، آيا
مىتواند پنجشنبهها براى قرائت فاتحه به مزار شوهر اوّل برود؟
جواب:با اجازه شوهر اشكال ندارد.
سؤال 514.آيا زنان مىتوانند بدون اجازه و رضايت همسران خويش، كه افرادى مؤمن و متدين مىباشند، در مسجد فعّاليت نمايند؟ بطورى كه كاملًا امورات يك مسجد را به دست گيرند؛ در حالى كه اين عمل موجب اختلاف در بين اعضاى خانواده مىشود.
جواب:بدون اجازه همسر جايز نيست؛ ولى رفتن به مسجد براى فراگرفتن احكام و معارف دين جايز است.
3. اشتغال زوجه
سؤال 515.لطفاً به سؤالات ذيل پاسخ فرماييد:
الف) اگر شوهر اجازه انتخاب شغلى را به همسر خود بدهد، آيا بعد از طىّ مراحل خاص و اشتغال، شوهر مىتواند مانع ادامه كار او شود؟ يا اجازه اوّل التزام به تمام لوازم آن مىباشد؟ در اين مورد آيا تفاوتى بين كار موقّت و دائم هست؟
جواب:هرگاه زن قراردادى با اجازه شوهر نسبت به مدّتى با اداره يا مؤسّسهاى بسته است، آن قرارداد لازم الاجراست و شوهر حقّ ممانعت ندارد و اين در صورتى است كه هنگام عقد، اجازه كار بيرون زن شرط نشده باشد و الّا احتياجى به اجازه شوهر در عقد قرارداد نيست؛ ولى در هر حال بايد شؤون شوهر و خانواده را رعايت كند.
ب) آيا بين استخدام توسّط اشخاص حقيقى يا حقوقى، خصوصاً دولتى، تفاوتى وجود دارد؟
جواب:تفاوتى ندارد.
ج) آيا بين كارى كه با حقّ شوهر منافات داشته باشد، با شغلى كه چنين منافاتى ندارد فرقى هست؟
جواب:در فرض بالا تفاوتى نيست.
د) آيا بين شغلى كه با رها كردن آن به صاحب كار و يا ديگران لطمه جدّى مىخورد، با شغلى كه چنين نيست فرقى هست؟ (مثل ممنوعيت زن از ادامه تدريس در وسط سال تحصيلى كه باعث ضرر زدن به آموزشگاه و محصّلين مىگردد).
جواب:در اين فرض شوهر حقّ ممانعت ندارد.
4. موارد استثنا
سؤال 516.در چه مواردى اطاعت از شوهر واجب نيست؟
جواب:در مواردى اجازه شوهر لازم نيست، مانند انجام واجبات (حج واجب، صله رحم نسبت به پدر و مادر و برادر و خواهر و امثال آن به مقدار لازم)، فراگرفتن احكام اسلام مانند رفتن به مسجد و امثال آن، تهيه اجناس ضرورى منزل در حالى كه مجبور باشد، شركت در انتخابات و راهپيمايىهاى ضرورى، و همچنين در مورد مراجعه به طبيب.
سؤال 517.آيا اطاعت نكردن زن از شوهر در غير مسائل واجب و مستحب حرام است؟
جواب:اطاعت زن از شوهر مربوط به حقوق زناشويى و بيرون رفتن از منزل است، در كارهاى ديگر اطاعت بر او واجب نيست، هرچند بهتر است زن و مرد در تمام مسائل با هم تفاهم داشته باشند.
سؤال 518.اگر مرد راضى نباشد همسرش با مانتو در جامعه ظاهر شود، و از او بخواهد كه با چادر بيرون رود، و زن امتناع نمايد، چه حكمى دارد؟
جواب:مرد نمىتواند زن را به پوشش خاصّى مجبور كند، مگر اين كه حجاب اسلامى با آن پوشش مراعات نگردد. و مانتو در صورتى كه تنگ و چسبان نباشد، و تمام بدن زن به جز گردى صورت و دستها تا مچ را بپوشاند، حجاب اسلامى محسوب مىشود؛ هر چند چادر حجاب برتر است.
سؤال 519.آيا زن شوهردار مىتواند از مال شخصى خود در موارد تبرّع بدون اجازه شوهر استفاده نمايد؟
جواب:اشكالى ندارد.