موجود در صورت و دستها تا مچ را شامل نمىشود. ولى اگر اين زينت تند و زننده باشد، و منشأ مفاسدى شود، جايز نيست.
سؤال 27.در كتاب تفسير نمونه در شرح آيه 31 سوره نور آوردهايد كه: «از آيه استفاده مىشود زينتهايى كه در صورت و دست باشد تابع صورت و دست مىباشد و پوشاندن آنها لازم نيست» آيا فتواى اجتهادى شما نيز چنين است؟ آيا اصلاح صورت و ابرو زينت است؟
جواب:فتواى اجتهادى ما هم همين است و اصلاح صورت و ابرو اشكالى ندارد.
سؤال 28.امروزه زنهاى آرايش كرده در جامعه زياد ظاهر مىشوند، آيا نگاه كردن به آنها بدون قصد شهوت جايز است؟ و اگر جايز نيست حكم نگاه غير عمدى چيست؟
جواب:نگاه غير عمدى اشكال ندارد و رفت و آمد چنين زنهايى در كوچه و خيابان نمىتواند مانع رفت و آمد مردان مسلمان گردد اگر چه بدانند بدون قصد، نگاهشان به آنها مىافتد.
سؤال 29.معمولًا خانمها در مجالس جشن و عروسى لباسهاى زيبا پوشيده، و خود را آرايش مىكنند، گاه آرايش آنها بقدرى غليظ است كه ما زنها هم از نگاه به آنان لذّت مىبريم، آيا نگاه كردن در اين صورت جايز است؟
جواب:در صورتى كه نگاه هوس آلود بوده باشد جايز نيست.
7. نگاه به فيلم و عكس
سؤال 30.در صورتى كه زنى مقيد به حفظ حجاب شرعى است نگاه كردن به عكس بدون حجاب او اشكال دارد؟
جواب:اشكال دارد؛ مگر اينكه او را نشناسد و مفسده ديگرى از نگاه كردن حاصل نشود.
سؤال 31.زن و شوهرى كه حجاب كامل و كافى نداشته اند با هم عكس گرفته، سپس از هم جدا شده، يا يكى از آنها فوت كرده است، آيا بعد از طلاق يا فوت يكى از آنها، يا ديگرى مىتواند به آن عكسها نگاه كند؟
جواب:در صورت وفات اشكال ندارد؛ ولى در صورت جدايى نگاه نكنند.
سؤال 32.آيا ديدن عكسها، يا فيلمهاى مبتذل براى متأهّلين كه جهت تحريك براى آميزش به آن نگاه مىكنند، اشكال دارد؟ اگر اشكال دارد، براى كسانى كه جهت تحريك جنسى ناچار از نگاه كردن آن فيلمها هستند، چه حكمى دارد؟
جواب:استفاده از اين فيلمها جايز نيست، مگر در حال ضرورت. ضمناً توجّه داشته باشيد مشاهده اين فيلمها تدريجاً نيروى جنسى را ضعيف مىكند.
سؤال 33.ديدن فيلمهاى ويدئويى كه در آن زنها در برابر زنها، و مردان در برابر مردان مىرقصند چه حكمى دارد؟
جواب:مشاهده اين فيلمها موجب فساد است، و جايز نيست.
سؤال 34.با توجّه به اين كه زنان و مردان به همديگر نامحرم مىباشند، آيا جايز است از مجلس مردان فيلمبردارى شود و در پشت پرده براى خواهران به صورت مستقيم و به وسيله تلويزيون مدار بسته نمايش دهند؟
جواب:در صورتى كه مردان برهنه نباشند، اشكالى ندارد.
سؤال 35.آيا صحيح است در كشور ما كه مسلمان هستيم نامحرمها در فيلمها بازى كنند؟
جواب:اگر شئون اسلامى در آن رعايت شود اشكالى ندارد.
سؤال 36.حكم نگاه كردن بدون ريبه به تصويرها و فيلمهايى كه مواضعى از بدن را نمايش مىدهند كه معمولًا پوشانده مىشود، چيست؟ همچنين نگاه به تصوير و فيلم عورتين بدون ريبه چه حكمى دارد؟ آيا شناختن صاحب تصوير
و فيلم، دخالت در حكم دارد؟ شناختن از نظر شرعى به چه معنا است؟ آيا صرف دانستن اسم و رسم كافى است؟
جواب:در مورد فيلمهايى كه اعضاى بدن را نشان مىدهد چنانچه به قصد شهوت نگاه نكنند، و خوف مفسدهاى نباشد، اشكال ندارد؛ ولى نسبت به عورتين مطلقاً جايز نيست. و اگر زنانى باشند كه معمولًا خود را مستور مىدارند، نگاه كردن به عكسهاى برهنه آنان مجاز نمىباشد. و منظور از شناخت، تنها شناخت اسمى نيست، بلكه مشخّصات بيشترى لازم است.
سؤال 37.نگاه كردن به عكسهاى عريان موجود در كتب پزشكى كه آموزش آن براى دانشجويان ضرورى است و گاهى ريبه آور است، چه حكمى دارد؟
جواب:بدون قصد لذّت و ريبه اشكالى ندارد و هرگاه چنين حالتى خود به خود حاصل شود تنها در موارد ضرورت و به مقدار ضرورت نگاه كنند.
8. نگاه به برنامههاى تلويزيون
سؤال 38.آيا تصوير تلويزيون در حكم عكس متحرّك است؟
جواب:آرى مناظرى كه در تلويزيون ديده مىشود حكم عكس متحرّك را دارد.
سؤال 39.آيا ديدن سريالها و فيلمهاى خارجى كه بعضاً بطور نامناسبى از سيماى جمهورى اسلامى ايران پخش مىشود، و خانمهاى بىحجاب در آن بازى مىكنند، جايز است؟
جواب:نگاه كردن به فيلمهاى مبتذل، كه موجب فساد خود انسان يا خانوادهاش مىشود، جايز نيست، و بايد از نگاه كردن به آن خوددارى كرد؛ ولى برنامههايى كه موجب فساد نمىباشد، جايز است.
سؤال 40.آيا ديدن فيلمهاى ايرانى كه خانمهاى ايرانى با روسرى در آن بازى مىكنند جايز است؟
جواب:هرگاه موجب مفاسد خاصّ و انحرافات اخلاقى نشود اشكال ندارد.
سؤال 41.نگاه كردن به فيلمهايى كه زنهاى بىحجاب و آرايش كرده در آن بازى مىكنند و بعضاً از تلويزيون پخش مىشود چه حكمى دارد؟
جواب:در صورتى كه منشأ مفاسد خاصى بشود حرام است.
سؤال 42.مشاهده فيلمهاى ايرانى در خارج و خارجى از سيماى جمهورى اسلامى ايران چه حكمى دارد؟
جواب:مشاهده فيلمهاى ايرانى در صورتى كه صحنه و آهنگهاى نامشروعى در آن نباشد جايز است چه براى كسانى كه در داخل هستند يا در خارج و در غير اين صورت جايز نيست و در مورد فيلمهاى خارجى چنانچه صحنههاى نامشروع سانسور مىشود مانعى ندارد.
سؤال 43.آيا نشان دادن زنان بدحجاب يا بىحجاب، به عنوان مظهر فساد رژيم سابق، حتّى با استفاده از موى مصنوعى و كلاهگيس و استفاده از چهرهپرداز زن، در فيلمهاى سينمايى تلويزيون و نمايشهاى روى صحنه مجاز است؟
جواب:براى نشان دادن مفاسد بدحجابى و بىحجابى راههاى بىاشكالتر پيدا مىشود.
سؤال 44.ديده مىشود كه گاهى تلويزيون شناگران را با بدنهاى عريان و يا فيلمهاى خارجى، زنان را نيمهعريان نشان مىدهد، ديدن اين مناظر چه حكمى دارد؟
جواب:چنانچه ديدن آنها منشأ فساد گردد جايز نيست.
سؤال 45.نگاه كردن به بدن نيمه عريان زنان در فيلمهاى غربى از نظر شرعى چه حكمى دارد؟ حدّ مجاز نگاه كردن به آن چقدر است؟ آيا بين زنان مسلمان و غير مسلمان و اهل كتاب تفاوتى وجود دارد؟ نگاه كردن زنان به بدن نيمهعريان مردان در مسابقات ورزشى از قبيل شنا، وزنهبردارى و كشتى چه حكمى دارد؟
جواب:با توجّه به اين كه نگاه به فيلمها مشاهده مستقيم نيست، نگاه كردن به آنها مصداق نگاه به نامحرم نمىباشد، مگر اين كه منشأ فسادى گردد، كه در اين صورت نگاه كردن به آنها در هر دو صورت حرام است.
9. نگاه به برنامههاى ماهواره
سؤال 46.استفاده افراد از برنامههاى ماهوارهاى چگونه است، با اينكه بعضى برنامههاى خوب نيز دارد؟
جواب:استفاده از اين برنامهها جايز نيست و برنامههاى ظاهراً خوب يا بىضرر آن وسيلهاى است براى سوق دادن به برنامههاى فاسد، بنابراين نبايد مسلمانان از حيلههاى دشمنان اسلام براى نشر فساد در ميان مسلمين غافل باشند.
سؤال 47.آيا استفاده كودكان از برنامههاى ماهوارهاى مجوّز تهيه و نصب آنتن و استفاده از آن مىباشد؟
جواب:فرقى در ميان كودكان و بزرگسالان نيست و خطر آن براى هر دو مسلّم است.
10. نگاه به زنان غير مسلمان
سؤال 48.ديدن عكس زنان بدون حجاب غيرمسلمان، بدون قصد لذّت چه حكمى دارد؟
جواب:چنانچه بدون قصد لذّت باشد و منشأ مفاسدى نگردد، اشكال ندارد.
سؤال 49.نگاه كردن به موى سر زنان اهل كتاب بدون قصد لذّت چه حكمى دارد؟
جواب:اگربه قصد لذّت نباشد اشكال ندارد.
سؤال 50.نگاه كردن به عكس برهنه زنان اهل كتاب و مشركين، بدون لذّت و شهوت و بدون آن كه مقدّمه گناه شود، چه حكمى دارد؟
جواب:اگر منظور از برهنه اين است كه موهاى سر خود را نپوشانده باشند در فرض مسأله بالا كه فسادى بر آن مترتّب نمىشود، اشكالى ندارد؛ امّا اگر منظور، برهنه مادرزاد و يا نيمه عريان است، جايز نيست.
سؤال 51.نگاه كردن به اعضاى بدن زن كافر غير ذمّى چه حكمى دارد؟
جواب:نگاه كردن به اعضايى كه معمولًا در عرف آنها مكشوف است، بدون قصد لذّت اشكالى ندارد.
11. نگاه به جسد ميت
سؤال 52.نگاه به جسد همجنس و غير همجنس، مسلمان و غير مسلمان در مقام آموزش پزشكى براى معاينه و كالبد شكافى و تشريح يا پيوند زدن و قطع اعضا چه حكمى دارد؟
جواب:تنها در صورت ضرورت چنين آموزشى، جايز است.
2
احكام پوشش
1. تعريف، جايگاه و فلسفه حجاب
سؤال 53.فلسفه حجاب بانوان چيست؟ آيا حجاب با آزادى زنان در جامعه منافات ندارد؟
جواب:حجاب براى حفظ شخصيت زن، و جلوگيرى از انحراف جوانان، و (ممانعت از) گسترش فساد در جامعه اسلامى است. و همانگونه كه اصل پوشيدن لباس براى زنان و مردان منافات با آزادى آنها ندارد، حجاب نيز چنين است.
سؤال 54.آيا حجاب از ضروريات دين است؟ منكر حجاب چه حكمى دارد؟ لطفاً توضيح دهيد كه منظور از «ضرورى دين» چيست؟
جواب:آرى حجاب از ضروريات دين و برگرفته از قرآن مجيد است، و همه مذاهب اسلامى آن را قبول دارند. و منظور از ضرورى دين چيزى است كه هر كس با مسلمين مقدارى معاشرت داشته باشد، مىفهمد مسلمانان به آن پايبند هستند.
سؤال 55.حجاب از نظر اسلام چيست؟ و چه نوع پوششى براى زن حجاب است؟ آيا موهاى مصنوعى، كه بعضى از زنها بر سر مىگذارند، حجاب موهاى طبيعى محسوب مىشود؟
جواب:حجاب شرعى در مورد زنان پوشيدن تمام بدن به جز صورت و دستها تا مچ مىباشد، امّا بعضى از انواع پوشش كه زينت ظاهرى محسوب مىشود، مثل موهاى مصنوعى كافى نيست. و همچنين لباسهايى كه لباس زينت محسوب مىشود، كافى نيست.
سؤال 56.نظر حضرتعالى در مورد اصل مسأله حجاب چيست؟ رعايت آن، مخصوصاً در شهرهاى مذهبى، و بالاخص در اماكن مقدّسه دينى، چه حكمى دارد؟
جواب:بدون شك حجاب از مسلّمات اسلام است، و تمام فقهاى اسلام در آن اتّفاق نظر دارند، و هرگونه بد حجابى و بى حجابى بر خلاف شريعت مقدّسه است. خصوصاً در شهرهاى مذهبى، و از آن بالاتر در أماكن مقدّسه دينى، بايد بيشتر مراعات شود، و گناه بد حجابى و بى حجابى در اين اماكن بيشتر است.
و بدون شك پوشيدن چادر همه جا، مخصوصاً در اين أماكن، اولى است.
2. محدوده پوشش
سؤال 57.محدودهاى كه بر زنان واجب است بپوشانند چه مقدار است و آيا لباس خاصى شرط است؟
جواب:كافى است كه زن بدن خود را جز صورت و دست ها تا مچ به هر وسيلهاى كه مىتواند بپوشاند و لباس خاصّى شرط نيست ولى پوشيدن لباسهاى تنگ و چسبان و همچنين لباسهاى زينتى اشكال دارد.
سؤال 58.حدود حجاب اسلامى براى بانوان چيست؟ براى اين منظور، آيا پوشيدن لباس بلند و آزاد و شلوار و روسرى كفايت مىكند؟ اصولًا چه كيفيتى در لباس و پوشش زن در برابر افراد نامحرم بايد رعايت شود؟
جواب:براى حجاب اسلامى كافى است تمام بدن را با لباس مناسب (بهجز