3
احكام تلقيح مصنوعى
سؤال 715.برخى از مراجع عظام تلقيح را در صورتى تجويز فرمودهاند كه:
«نطفه شوهر بدون ايجاد مقدّمات حرام، توسّط خود شوهر در رحم زن تزريق گردد». حال اگر به علّت نداشتن تخصّص و آشنايى، اين كار باعث عفونت ثانويه و احياناً مرگ همسرش گردد، آيا شوهر ضامن است، يا ضمان متوجّه افراد متخصّصى بوده كه بدون دادن آگاهىهاى لازم او را نسبت به اين عمل ترغيب كردهاند؟
جواب:در صورتى كه ضرورتى براى اين كار احساس شود مىتوان از افراد متخصّص استفاده كرد، تا خطرى پيش نيايد.
سؤال 716.در جايى كه عمل تلقيح به طور شبهه صورت گرفته (مثل جايى كه زن گمان مىكرده نطفه از شوهرش بوده، و مرد نيز گمان مىكرده زنى كه نطفه وارد رحم او شده، همسر واقعى او مىباشد، در حالى كه اين طور نبوده است). آيا احكام اولاد بر فرزندى كه به دنيا خواهد آمد، جارى مىشود؟
جواب:نسبت به صاحب آن نطفه و آن زن ولد شبهه است. و به شوهر آن زن نيز محرم است.
سؤال 717.آيا مادر جانشين (زن پذيراى جنين) مستحقّ دريافت نفقه يا اجرةالمثل تا زمان تولّد جنين، از صاحب نطفه و پدر جنين مىباشد؟ و آيا اين
كار نوعى اجاره اعضا (اجاره رحم) تلقّى مىگردد؟ يا مشمول عقد ديگرى است؟
جواب:اين موضوع تابع قرار داد است، و اگر قراردادى ندارند، و جنبه رايگان نداشته، حقّ اجرةالمثل دارد. و عمل مزبور نوعى اجاره است، نه اجاره اعضا؛ بلكه اجير شدن براى پرورش جنين.
بخش سيزدهم:
سقط جنين
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
1
سقط غير مجاز
1. بعد از انعقاد نطفه
سؤال 718.آيا بعد از انعقاد نطفه از بين بردن آن جايز است؟
جواب:در صورتى كه يقين يا خوف خطر يا ضرر مهمى براى مادر نباشد، جايز نيست و ديه دارد.
2. جنين كافر
سؤال 719.سقط جنين مسلمان و كافر چه حكمى دارد؟
جواب:واضح است كه ساقط كردن جنين مسلمان جايز نيست، حتّى اگر فرزند نامشروع باشد. و در مورد بچّههاى كفّار نيز ساقط كردن مجاز نيست، حتّى اگر در مذهب آنها فرزند نامشروع باشد.
سؤال 720.آيا در موارد زير قبل از ولوج روح مىتوان سقط درمانى انجام داد:
الف) بيمارىهايى كه مىدانيم مسلّماً جنين پس از تولّد خواهد مرد.
ب) بيمارىهاى ژنتيكى.
ج) ناهنجارىهاى نوزادان «مثل آنانسفالى».
جواب:سقط جنين در اين موارد اشكال دارد، به خصوص كه پيش بينىهاى فوق جنبه قطعى ندارد.
سؤال 721.عوامل فوق در مورد جنين پس از ولوج روح چگونه خواهد بود؟
جواب:جايز نيست.
3. جنين غير شيعه
سؤال 722.سقط جنين غير شيعه چه حكمى دارد؟
جواب:سقط جنين در هيچ مورد جايز نيست؛ مگر در موارد ضرورت.
2
مواردى كه سقط جنين جايز است
1. نطفه رشد يافته در لوله آزمايشگاه
سؤال 723.اطبا در آزمايشگاه، منى مرد (اسپرم) را با تخمك زن (اوول) در لوله آزمايش قرار داده، و آن را رشد مىدهند، بفرماييد:
الف) آيا نطفه رشد يافته را مىتوان دور افكند، يا اين كار حكم سقط جنين دارد، و لذا بايد تا طفلِ كامل (صاحب روح) شدن از وى محافظت نمود؟
جواب:نگهدارى آن واجب نيست.
ب) اگر دور افكندن آن جايز نباشد، آيا بايد ديه سقط جنين پرداخت شود؟
در صورتى كه بايد پرداخت شود بر عهده كيست؟
جواب:از جواب قبل روشن شد كه ديه ندارد.
ج) آيا بين دور انداختن آن قبل از ولوج روح، يا بعد از ولوج، فرقى هست؟
جواب:مادام كه به صورت انسان زندهاى در نيامده، حفظ آن دليلى ندارد.
د) در مورد سؤال فوق، آيا تفاوتى بين نطفه مرد اجنبى با منى زن اجنبيه براى لقاح و رشد در لوله آزمايشگاهى هست؟
جواب:تفاوتى نيست.
ه) اگر منى متعلّق به مرد و زن اجنبى و اجنبيه باشد، آيا اصل انجام اين عمل جايز است؟
جواب:خالى از اشكال نيست.
2. در صورتى كه جنين ناقصالخلقه شود
سؤال 724.در زن حاملهاى كه مبتلا به سرطان رحم شده، و درمان آن هم به اشعه درمانى نياز دارد، و دادن اشعه هم باعث ناقص الخلقه شدن جنين مىشود، آيا مىتوان قبل از اشعه درمانى، سقط درمانى كرد؟
جواب:اگر ناقصالخلقه شدن او قطعى و شديد است، و در مراحل نخستين باردارى و قبل از رسيدن به مرحله جنينِ كامل باشد، و راه درمان نيز منحصر به اين راه گردد مانعى ندارد.
3. جان مادر در خطر باشد
سؤال 725.معمول است كه در زنان حامله مبتلا به سرطان «مثلًا سرطان پستان» اگر سرطان از نوع پيشرفته باشد حمل در هر مرحلهاى باشد سقط درمانى را انجام داده و به درمان مادر مىپردازند. و اين كار از «دو نظر» اهمّيت دارد:
نخست اينكه حيات مادر در خطر است، و ديگر اينكه با اجازه ندادن به ختم حاملگى هم مادر از بين مىرود و هم فرزند بدون مادر به جاى مىماند. بدين جهت اگر سرطان از نوع اوّليه باشد، و حاملگى در ماههاى انتهايى، صبر مىكنند تا جنين به حدّ قابليت زندگى برسد، و سپس با عمل جرّاحى آن را زودتر از موعد از شكم خارج، و تحت مراقبت ويژه او را بزرگ مىكنند. و اگر حاملگى در ماههاى اوليه باشد، سقط درمانى انجام شده، و درمان سرطان هم صورت مىپذيرد. البتّه در اين موارد سقط درمانى در صورتى انجام مىپذيرد كه درمان اساسى سرطان براى جنين مضر باشد، مثل شيمى درمانى. يا اشعه درمانى؛ آنچه در بالا آمد از منظر شرع چه حكمى دارد؟
جواب:اگر حيات مادر در خطر باشد، و جنين ماههاى اوّل را طى كند مانعى ندارد. و متولّد كردن بچّه قبل از موعد وپرورش او با شرايط ويژه هم اشكالى ندارد.