فصل هيجدهم : اتاق عمل
اقدام به جراحي
(314) سؤال :آيا به خاطر حفظ فضاي استريل اتاق عمل ميتوان مجروح را برهنه كرده و در مقابل انظار پزشكان و پيراپزشكان عبور داد؟جواب :نگاه به عورتين در غير زن و شوهر جايز نيست مگر در موارد ضرورت ; و در مورد سؤال چنانچه امكان دارد نگاه نكنند.(315) سؤال :با توجه به محدوديت مكان و از طرفي لزوم شستن دستها تا آرنج به طرز مخصوص، آيا جايز است پرسنل زن و مرد در كنار هم دست بشويند؟جواب :اگر نگاه عمدي نكنند اشكال ندارد.(316) سؤال :در اتاق عمل بيمارستانها، پرستارهاي زن در كنار پزشكان مرد كار ميكنند و وسايل و ابزار جراحي را به دست آنان ميدهند و گاهي دست آنها در دست نامحرم قرار ميگيرد; آيا شرعا حرام است ؟جواب :در صورت ضرورت اشكال ندارد.
تماس با مرده يا اعضاء جداشده
(317)اجزاي داراي روح انسان اگر به طور كامل از او جدا شود نجس است، چه همراه استخوان باشد يا نه ; ولي اگر به طور كامل جدا نشود يا - مثل مو و ناخن - داراي روح نباشد پاك ميباشد.(318) سؤال :آيا لمس نمودن قطعه اي كه از بدن بيمار يا مجروح جدا ميگردد، موجب غسل است ؟ اگر با دستكش باشد چطور؟جواب :اگر قطعه اي كه جدا شده داراي استخوان است، كسي كه آن را مس نموده
بايد غسل مس ميت نمايد; و چنانچه با دستكش باشد غسل ندارد; ولي اگر قسمتي كه جدا شده استخوان نداشته باشد، مس آن موجب غسل نمي شود، ولي نجس است .(319) سؤال :بيمار يا مجروحي كه به خاطر سرما بدنش سرد گرديده است و ناگهان ميميرد و سردي آن مربوط به قبض روح نمي باشد، مس آن چه حكمي دارد؟جواب :اگر پس از مرگ بدن او كاملا سرد است مس كننده آن بنابر احتياط واجب غسل كند.
طهارت وسايل و ابزار
(320)اگر سوزن يا چاقو يا ساير وسايل پزشكي داخل بدن شود و بدون نجاست بيرون آيد، پاك است .(321) سؤال :در مورد لباسها و وسايل اتاق عمل كه نجس ميشوند و بعد در قسمت استريليزاسيون (R.S.C) با فشار و بخار آب تحت شرايطي خاص استريل ميگردند، آيا:الف :با اين عمل استريل، پاك ميشوند؟ب :پس از استريل چنانچه خوني در برخي از آنها مشاهده شود، آيا همان لباس و وسيله نجس است يا تمام وسايل و لباسها محكوم به نجاست ميباشند؟جواب :الف :محل اشكال است، بنابر احتياط با آب تطهير شوند.ب :چنانچه يقين به سرايت نجاست به تمام لباسها و وسايل حاصل نشود محكوم به طهارت هستند.
نخ بخيه
(322) سؤال :استفاده از نخ بخيه كه احيانا بعضي از آنها از اجزاي حيوانات حرام گوشت به دست آمده است چه حكمي دارد؟جواب :نخ بخيه اگر جزو بدن گردد يا مستهلك شود اشكالي ندارد.
دفن اعضاء جدا شده
(323) سؤال :تكه هاي گوشت و زوايدي را كه در حين عمل از بيمار جدا ميگردد، چه بايد كرد؟ آيا ميتوان آنها را به زباله دان ريخت و يا بايد آنها را دفن نمود؟جواب :مستحب است دفن شود.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
فصل نوزدهم : آزمايشهاي پزشكي
آزمايشهاي تشخيصي
(324)كليه آزمايشهاي تشخيصي و درماني اگر مستلزم لمس و نظر حرام يا كارهاي حرام ديگر نباشد جايز است ; و اگر مستلزم لمس يا نظر حرام باشد جايز نيست، مگر در موارد ضرورت .(325)نمونه گيري از افرادي كه مشكوك به بيماريهاي مقاربتي هستند و بايستي حتما با نگاه به اعضاي تناسلي و لمس آنها نمونه گيري كرد، در صورت ناچاري و ضرورت جايز است ; به شرط آنكه به مقدار ضرورت اكتفا شود.(326) سؤال :در مواردي كه به دلايل مختلف پزشكي، حقوقي و قضايي نياز به آزمايش نطفه مرد (اسپرم) ميباشد، اين مسأله در مورد افراد متأهل تا حدي قابل حل بوده و ميتوان با راهنمايي نطفه را به طريق حلال به دست آورده و به آزمايشگاه تحويل نمايند; ولي در مورد افراد مجرد كه ضرورت بررسي نطفه محرز است و بايستي از طريق استمناء نطفه را به آزمايشگاه تحويل دهد و راهي غير از انجام اين عمل نيست، تكليف چيست ؟ آيا مسئولان آزمايشگاه در صورت انجام، در معصيت فرد دخيل هستند يا خير؟جواب :رفع ضرورت فرضا با ازدواج موقت امكان پذير است .
آزمايشهاي تحقيقاتي
(327)آزمايشهاي تحقيقاتي از هر نوعي كه باشد تا اندازه اي كه خطر جاني و ضرر مهم نداشته باشد و مستلزم عمل حرامي نباشد، با رضايت آزمايش شونده اشكال ندارد.
(328)انجام آزمايشهاي پزشكي و دارويي بر روي حيوانات جايز است ; به شرط آنكه موجب اذيت و شكنجه آنها نشود.(329)اگر در ضمن آزمايش تشخيص دهد كه ادامه تحقيقات براي داوطلب ضرر جاني دارد يا سلامت او را به خطر ميافكند، بايد بلافاصله آزمايشها را متوقف نمايد.(330)در صورتي كه حفظ جان يا معالجه بيمار مستلزم آن باشد كه آزمايشهايي به لحاظ طبي و دارويي بر روي او انجام شود تا نوع بيماري دقيقا شناخته شود و درمان آن معلوم گردد، انجام اين آزمايشها بر روي خود بيمار جايز است، هرچند كه ضرر داشته باشد; اما اين ضرر بايد كمتر از ضرري باشد كه در صورت عدم انجام آزمايشها متوجه بيمار ميشود.(331)رضايت بيمار و اجازه او براي آزمايشهاي تحقيقاتي شرط است، هرچند آن دارو كاملا بي ضرر باشد; و در اين جهت فرقي بين مسلمان و كافر و اسيران و محكومان به اعدام و... نيست . بنابراين نمي توان كافر يا محكومان يا اسراي جنگي را مجبور به پذيرفتن آزمايش كرد يا بدون اجازه آنها آزمايش را انجام داد.(332) سؤال :آزمايش و پژوهش روي افراد چه حكمي دارد؟ آيا ميتوان از انسانها براي آزمايش داروها استفاده كرد؟ براي مثال معمول است كه در آزمايش داروها از گروه شاهد (گروه سالم) استفاده ميكنند و برخي ميگويند اگر اثر داروي مورد مطالعه مشخص نباشد ميتوان گروه شاهد را انتخاب كرد ولي در مواردي كه اثر درماني داروي مورد مطالعه حتمي است و يا عدم تجويز آن سبب خطراتي ميشود تعيين گروه شاهد صحيح نيست . نظر شما چيست ؟ مثال ديگر: آيا از نظر اخلاقي تجويز دارونما اشكال ندارد؟ برخي ميگويند استفاده از داروي كاملا بي اثر (Placebo) اشكال دارد و در مقايسه يك دارو بايد آن را با داروي قديمي مقايسه كرد ولي اگر داروي قديمي موجود نباشد ميتوان از دارونما استفاده كرد، البته دارونماي كاملا بي اثر مثل تزريق مايع نمكي داخل رگ به جاي دارو آيا بيماران چنين مسأله اي را ميپذيرند؟ بيماري كه به بيمارستان مراجعه ميكند براي درمان است نه براي آزمايش، و پيداشدن افراد