کتاب احکام پزشکی

فصل بيست و يكم : دارو

معالجه با مواد حرام

(351)معالجه با چيزهاي حرام - مثل خوردن شراب و الكل - جايز نيست ; مگر اينكه معالجه منحصر به آنها باشد، كه در اين صورت بايد به مقدار ضرورت اكتفا شود.(352)معالجه با چيزهايي كه خوردن آنها براي بدن ضرر دارد - مانند داروهايي كه موجب سقط جنين مي‌شود، يا چيزهايي كه مزاج را منحرف مي‌كند و يا چيزهايي كه قواي بدن را مختل مي‌نمايد - حكم معالجه با چيزهاي حرام را دارد.(353)ملاك در اينكه چيزي مضر به بدن است، علم يا گمان و يا احتمال عقلايي است .

استفاده از الكل

(354)الكل صنعتي و شيميايي تا زماني كه يقين به نجاست آنها پيدا نكرده ايم، پاك مي‌باشند.(355) سؤال :نجاست و حرمت استفاده از الكل اتيليك (اعم از منابع تخميري، شيميايي، صناعي) در طب و داروسازي به صورت موضعي، خشك كننده، ضدعفوني كننده و خوراكي اعم از اينكه خوردن آن جنبه دارويي داشته باشد مثل سم زدايي متانول و يا به صورت جزئي و فرعي در يك فراورده دارويي مايع به عنوان حلال يا محافظ وارد شده باشد، را تعيين فرماييد. لازم به توضيح است كه در تهيه مواد اوليه نيز در بسياري موارد، الكل مصرف مي‌شود; يعني تماس با الكل وجود دارد.

جواب :اگر مسكر نباشد و از مسكر مايع بالاصالة هم گرفته نشده باشد نجس نيست ; و در غير موارد ضرر، حرام هم نمي باشد و تشخيص آن با اهل خبره است .(356) سؤال :آيا الكل صنعتي كه در انواع ادكلن ها و عطرها و برخي رنگها و داروها به كار مي‌رود پاك است يا خير؟جواب :اگر كسي بداند مسكر است يا از مسكر مايع بالاصالة گرفته شده يا اينكه بالعرض متنجس شده است بايد اجتناب نمايد; و هركسي شك داشته باشد براي او اشكال ندارد; ولي اگر همان الكل مسكر است و براي مصارف غيرخوردني به آن سمي اضافه كرده باشند نجس است .(357)داروهاي خارجي اعم از مايعات (مثل شربت) و جامدات (مثل قرص) و نيز عطرها و صابونها و پودرهايي كه احتمال داده مي‌شود در آنها از الكل مست كننده يا نجاسات استفاده شده است، تا يقين به وجود اين گونه مواد در آنها حاصل نشود محكوم به طهارت و حليت هستند.

ماءالشعير

(358)ماءالشعير پاك است، ولي فقاع (آب جو) كه مست كننده است حرام و نجس مي‌باشد.

داروهاي وارداتي

(359) سؤال :با توجه به اينكه برخي از داروهاي ضروري و حياتي از منابع حرام يا نجس تهيه مي‌گردند و اصولا اين گونه داروها از كشورهاي خارج و غيرمسلمان وارد مي‌شوند، حكم شرعي مصرف اين گونه داروها براي انسان و نيز معامله بر روي آنها چيست ؟ همچنين ژلاتين وارداتي كپسولها كه معمولا از روده خوك يا گوسفندي كه ذبح غير شرعي شده تهيه مي‌شود، حكم آنها را بيان فرماييد.جواب :در صورتي كه به نجاست آنها يقين داشته باشيد، استفاده از آنها جايز نيست ; مگر در مواردي كه مداوا منحصر به آنها و نيز معالجه آن بيماري لازم باشد; و

در هر صورت خريد و فروش آنها به منظور استفاده حلال اشكال ندارد.(360) سؤال :آيا داروهايي كه ساخته دست كفار است، پاك مي‌باشند و استفاده از آنها اشكال ندارد؟جواب :به نظر اينجانب كفار اهل كتاب پاك هستند; و بر فرض عدم طهارت آنان نيز چنانچه يقين نداشته باشيد كه مصنوعات آنان به واسطه آنان نجس شده است، محكوم به طهارت مي‌باشد.

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

فصل بيست و دوم : استعمال مواد مخدر

اعتياد

(361)اعتياد به مواد مخدر - از هر نوعي كه باشد - اگر براي بدن ضرر قابل توجه داشته باشد جايز نيست .(362)خريد و فروش مواد مخدر يا كشت خشخاش و مانند آن براي تهيه مواد مخدر، تابع مقررات حكومت صالح است و تخلف از آن جايز نمي باشد.(363)سيگار و مواد دخاني ديگر اگر براي بدن ضرر قابل توجه داشته باشد در حكم مواد مخدر است .(364)استعمال هروئين، حشيش و تزريق مواد مخدر و به طور كلي مواد تخديركننده قوي كه انسان را معتاد مي‌كند، از آنجا كه براي حيات اجتماعي و فردي ضررهاي قابل توجه دارد، حرام است .(365) سؤال :كشيدن ترياك براي مقاصد عقلايي و يا حتي به صورت تفريحي، چنانچه موجب اعتياد نشود، چه حكمي دارد؟جواب :اگر موجب اعتياد نشود اشكال ندارد.(366) سؤال :كشيدن ترياك براي معتادين، و يا دايركردن مجلس براي آنان و شركت در آن مجلس چه حكمي دارد؟جواب :اگر ضرورت دارد و قابل معالجه نيست مانعي ندارد.(367) سؤال :لطفا حكم كشيدن سيگار را براي معتادان به آن و يا كساني كه مي‌خواهند آن را آغاز كنند، بيان فرماييد.جواب :اگر احتمال عقلايي بدهند كه ضرر داشته باشد اشكال دارد.

ترك اعتياد

(368) سؤال :تكليف شرعي معتادان در ترك اعتياد چيست ؟جواب :اگر با تصميم نتوانند ترك كنند به پزشك متخصص مراجعه نمايند.

استفاده دارويي

(369)پزشك مي‌تواند در صورت ضرورت به منظور معالجه بيماريها - در صورتي كه معالجه منحصر در تجويز مواد مخدر باشد - مواد مذكور را تجويز كند; ولي مجاز نيست داروهاي مخدر را طوري تجويز نمايد كه موجب اعتياد شود.(370)استفاده از مواد مخدر رقيق شده در صنايع داروسازي اشكال ندارد; به شرط آنكه موجب اعتياد بيمار نشود.