سؤال 105- در پارهاى از اوقات جز من و منشىام كس ديگرى در مطب نيست.
آيا مىتوانم او را عقد موقّت كنم، تا مرتكب گناه خلوت با اجنبيّه نشوم؟
جواب:با رعايت شرايط شرعيّه- از جمله اينكه در صورت باكره بودن با رضايت پدر دختر باشد- اشكالى ندارد. در ضمن توجّه داشته باشيد كه اين امر عوارض و آثار نامطلوب جنبى نداشته باشد. البتّه در صورتى كه درِ مطب از داخل قفل نباشد و هركس بتواند وارد شود، خلوت با اجنبيّه صدق نمىكند.
8. انواع درمان
الف) روان درمانى
سؤال 106- آيا بسترى كردن بيمار روانى، با توجّه به اينكه هنوز امكان روان درمانى مناسب وجود ندارد، و بخش روانى گاه همچون يك زندان جهت تجويز داروهاى خوابآور و خواب كردن بيشتر بيماران مورد استفاده قرار مىگيرد، جايز است؟
جواب:در صورتى كه راه درمان، يا راه پيشگيرى از مزاحمتها، منحصر به آن باشد مانعى ندارد.
سؤال 107- تعدادى از مبتلايان به بيماريهاى روانى به علّت انجام كارهاى خلاف اخلاق اجتماعى، يا منافى عفّت، به آن گرفتار شدهاند. روان پزشك بايد جهت درمان، يا دادن مشاوره، از آنها اطّلاعاتى كسب كند. آيا تجسّس در چنين مواردى براى پزشكان جايز است؟ در صورتى كه بخشى از تجسّس به دليل حسّ كنجكاوى خود پزشك بوده، و نقش آن جهت درمان ضعيف باشد، چه حكمى دارد؟
جواب:تجسّسهاى روان درمانى، كه براى درمان ضرورى به نظر برسد، جايز است.
سؤال 108- افشاى برخى از اسرار بيماران روانى ممكن است باعث جلوگيرى از جرمهاى قانونى شود. آيا انتقال چنين اطّلاعاتى به نيروهاى امنيّتى جايز، يا واجب است؟ با توجّه به اينكه در صورت افشا، اعتماد مردم از آنها سلب مىشود.
جواب:در صورتى كه بتوانند به عنوان نهى از منكر اطّلاعات كلّى را برسانند، بىآنكه نام اشخاصى فاش شود مانعى ندارد، بلكه گاهى واجب است.
سؤال 109- افشاى بسيارى از اسرار بيماران، ممكن است موجب كاهش فساد يا فحشا گردد. آيا روان پزشك مجاز به افشاى آن، و دادن اطّلاعات به نيروى انتظامى مىباشد.
جواب:مانند جواب سابق است.
سؤال 110- در بعضى از تيمارستانها گاهى اوقات براى آرام كردن بيماران روانىِ شديد، آنان را كتك مىزنند. آيا گناهى متوجّه پرستاران مىباشد؟
جواب:در صورتى كه راهى براى آرام كردن جز اين كار نباشد، ضامن نيستند.
ب) جرّاحى زيباسازى
سؤال 111- نظر شما در مورد عمل جرّاحى زيباسازى چيست؟ قابل توجّه اينكه اين عمليّات گاه براى از بين بردن زشتى مادرزادى، و گاه براى از بين بردن زشتى حاصل از زخمها و جراحاتى است كه بعداً عارض مىشود، و گاه براى از بين بردن زشتى نيست، بلكه براى زيباتر شدن است. حكم هر يك از صور سهگانه چيست؟
جواب:در صورتى كه آميخته با حرام ديگرى نباشد در هيچ صورت اشكال ندارد، و چنانچه مستلزم حرامى باشد (مانند نظر و لمس نامحرم) تنها در صورت ضرورت، مجاز است.
ج) حجامت
سؤال 112- اين جانب از علاقهمندان به طبّ اسلامى و سنّتى مىباشم. نيازى به توضيح نيست كه جوامع روائى ما سرشار از توصيههاى حكيمانه در زمينه مسائل بهداشتى و درمانى است (براى مثال توصيههاى عديده و مؤكّدى در باب حجامت وجود دارد) كه عمل و تمسّك به اين گنجينه گرانبها، گذشته از اجر اخروى، مىتواند منشأ خير و بركت براى جامعه اسلامى و مسلمانان، بلكه تمام بشريّت گردد؛ زيرا نظر به هزينههاى گزاف درمان به شيوه امروزى، و در بعضى اوقات تبعات منفى پزشكى كنونى كه ناشى از وارداتى بودن صِرف اين شيوه است، عمل به دستورات دين مبين اسلام به دليل هماهنگى آن با روح و جان انسان علىرغم سادگى اين فرامين در مرحله اجرا، مىتواند ضامن سلامت روحى و جسمى جامعه، و در بعد سياسى، اجتماعى موجب استقلال و بىنيازى مملكت اسلامى گردد.
از سوى ديگر، در مجامع علمى امروز، اثبات اين مدّعا منوط به داشتن پشتوانه محكم تحقيقاتى و بررسى آمارى منطبق با شيوههاى پژوهشى استاندارد مىباشد.
لذا با توجّه به موارد فوق الذّكر خواهشمند است نظر خود را در مورد مسائل ذيل بيان فرماييد:
الف) انجام تحقيق و پژوهش پيرامون حجامت و فصد (و ساير موضوعات پزشكى مشابه كه در روايات آمده) مطابق با استانداردهاى علمى بين المللى و بررسى آمارى نتايج حاصل از آن از نظر شرعى چه حكمى دارد؟
جواب:اينگونه پژوهشها بسيار خوب و موجب سربلندى اسلام و مسلمين است؛ ولى بايد موازين شرعى در مورد عوارض جانبى آن رعايت شود.
ب) با توجّه به اثرات مثبت ناشى از به كارگيرى توصيههاى بهداشتى و
درمانى دين مبين اسلام، و نيز اثرى كه مىتواند در خودكفايى و قطع وابستگى از بيگانگان داشته باشد، به نظر حضرت عالى ضرورت تحقيق پيرامون اين موضوعات به منظور كاربردى كردن آنها در سطح جامعه تا چه حدّى است؟
جواب:بىشك انجام اين كار مفيد و سودمند، بلكه در بعضى از موارد لازم و ضرورى است.
سؤال 113- حجامت از نظر شرعى چه حكمى دارد؟
جواب:طبق روايات متواتره مستحب است؛ مگر نسبت به اشخاصى كه براى آنها ضررى داشته باشد.
سؤال 114- آيا اهداى خون در عصر و زمان ما كفايت از حجامت مىكند و آثار و ثوابهاى آن را دارد؟
جواب:هرگاه به نيّت خدمت به بندگان خدا باشد ان شاء اللَّه ثواب آن را دارد، ولى ممكن است آثار آن را نداشته باشد.
د) هيپنوتيزم
سؤال 115- آيا هيپنوتيزم از نظر اسلام مشروع است؟
جواب:براى مقاصد طبّى و مانند آن مشروع است، مشروط بر اينكه تجربه و آگاهى كافى داشته باشد، و آثار منفى و خلاف شرعى بر آن مترتب نگردد. ولى براى كشف امور پنهانى، يا اطّلاع از گذشته و آينده و حال جايز نيست.
ه) درمان با امور حرام
سؤال 116- تجويز موسيقى براى بيمارانى كه مبتلا به افسردگى هستند چه حكمى دارد؟
جواب:اگر راه درمان آنها منحصر به شنيدن موسيقى باشد، به مقدار ضرورت مانعى ندارد.
سؤال 117- توصيه بيماران به استفاده از موادّ مخدر به عنوان درمان بيمارى چه حكمى دارد؟
جواب:اين كار جايز نيست، مگر به مقدار ضرورت؛ آن هم در جايى كه هيچ راه ديگرى وجود نداشته باشد.
سؤال 118- آيا پزشكان مىتوانند براى تقويت اسپرم، خوردن اشياى نجس يا حرام (مثل دنبلان) را تجويز كنند؟
جواب:در صورتى كه داروى منحصر به فرد باشد و جايگزينى نداشته باشد اشكالى ندارد.
و) درمان با گياهان دارويى
سؤال 119- آيا بيان تأثير خواص داروهاى گياهى جهت معالجه امراض و بيماريها بر اساس روايات و فرمايشات ائمه معصومين عليهم السلام و همچنين ساير كتب داروهاى گياهى مانند طب الرضا عليه السلام، طب الصادق عليه السلام و نسخه عطّار و مانند آن جايز است؟
جواب:در صورتى كه بگويد: «در فلان كتاب چنين نوشته شده است» جايز است.
سؤال 120- در موارد نادرى ديده مىشود كه برخى از جوانان متديّن كه تحصيلات پزشكى خود را با موفّقيت پشت سر گذاشتهاند از معالجه و درمان بر اساس طب جديد خوددارى نموده، و به روش طبّ سنّتى و گياهى عمل مىكنند. آيا اين روش درمان براى چنين كسانى كه با استفاده از بودجه بيت المال تحصيل كردهاند جايز است؟
جواب:هرگاه روش طبّ قديم را به صورت كلاسيك و به شكل علمى و تجربى خوانده و آموخته باشند مانعى ندارد.
سؤال 121- متأسّفانه در مورد طبّ جديد و طبّ سنّتى و درمان با گياهان دارويى افراط و تفريطهايى مشاهده مىشود. لطفاً جايگاه هر كدام را از نظر شرع مقدّس بيان فرمائيد.
جواب:در صورتى كه هر دو به صورت علمى دنبال شود هركدام در حدّ خود مفيد و كارساز است.
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
4- تحقيقات پزشكى و تبعات آن
سؤال 122- لطفاً به سؤالات زير پيرامون آزمايش و پژوهش روى افراد پاسخ دهيد:
الف) آيا مىتوان از انسانها براى آزمايش داروها استفاده كرد؟ براى مثال معمول است كه در آزمايش داروها از گروه شاهد (گروه سالم) استفاده مىكنند، و برخى مىگويند: اگر اثر داروى مورد مطالعه مشخّص نباشد مىتوان گروه شاهد را انتخاب كرد، ولى در مواردى كه اثر درمانى داروى مورد مطالعه حتمى است، يا عدم تجويز آن سبب خطراتى مىشود تعيين گروه شاهد صحيح نيست.
نظر شما چيست؟
ب) آيا از نظر اخلاقى تجويز دارونما اشكالى ندارد؟
برخى مىگويند استفاده از داروى كاملًا بىاثر (obecalP) اشكال دارد، و در مقايسه يك دارو بايد آن را با داروى قديمى مقايسه كرد؛ ولى اگر داروى قديمى موجود نباشد، مىتوان از دارونما استفاده كرد. البتّه دارونماىِ كاملًا بىاثر «مثل تزريق مايع نمكى داخل رگ به جاى دارو» بايد به اطّلاع و موافقت بيمار باشد.
آيا بيماران چنين مسألهاى را مىپذيرند؟ بيمارى كه به بيمارستان مراجعه مىكند براى درمان است نه براى آزمايش، و پيدا شدن افراد داوطلب كه بيمار هم باشند