متوقف بر گرفتن مدرك تحصيلى از دانشگاه باشد، تحصيل در دانشگاه و آنچه كه در سؤال ذكر شده، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (502) آيا حضور در دانشگاه براى دختران با مراعات كامل حجاب اسلامى در صورتى كه فقط در آزمايشگاه ناچارند با نامحرمان در يك مكان باشند، اشكال دارد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه در رشتهاى تحصيل مىكند كه در آينده براى معالجهى زنهاى مريض در جامعه مفيد است و مىتوانند با تخصص خود آنها را مداوا نموده، به شكلى كه زنهاى جامعه براى معالجه، ديگر به پزشك مرد محتاج نشوند، مانعى ندارد و واجب است كه حجاب و عفاف خود را حفظ نمايند، والله العالم.
سؤال (503) در دانشگاههاى پزشكى لازم است كه دانشجويان در برخى موارد بدن مرد و يا زن نامحرم را معاينه نموده و در اين معاينه گاهى اوقات به عورت شخص مريض رسيده و دانشجو براى فراگيرى مسايل طبى ناچار است، به معاينهى عورت اقدام نمايد، آيا تحصيل در اين نوع رشتههاى پزشكى و اين گونه معاينات جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اين عمل به عنوان اولى جايز نمىباشد، ولى اگر حفظ جان انسانهاى كه جان آنها احترام دارد، متوقف بر آنچه كه در سؤال ذكر شده باشد، مانعى ندارد وهمچنين براى شخص طبيب و پزشك هم اين معاينات اشكالى ندارد.
تبريزى (قدس سرّه): آنچه كه ذكر شده، به عنوان اولى حرام است، ولى اگر حفظ جان انسانهاى كه داراى احترامند، متوقف بر اين اعمال باشد و يا اينكه استقلال و آبروى جامعه اسلامى به آن متوقف باشد، مانعى ندارد.
سؤال (504) آيا نگاه كردن پزشك يا پرستار به عورت زن هنگام زايمان جهت يادگيرى مسايل پزشكى جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه زن كافره باشد و نگاه هم به جهت لذت نباشد، مانعى ندارد و در صورتى كه زن كافره پيدا نشود، فقط دانشجويان و پرستاران زن مىتوانند عمل ذكر شده را انجام دهند، والله العالم.
* فصل دوم: لمس بدن نامحرم
سؤال (505) بعضى از دانشجويان پزشكى ناچارند كه اطلاعاتى دربارهى ماساژ بدن مريض تحصيل كنند كه داراى آثارى در درمان مريضان مىباشد، البته اين عمل مستلزم لمس بدن اجنبيه بوده و در بعضى از دانشگاهها مراعات ضوابط شرعى نمىشود و اگر دانشجويان مؤمن در اين درس شركت نكنند، از امتحانات محروم گشته و باعث گرفتار شدن و منصرف شدن آنها مىشود، آيا اين عمل جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اگر مىداند كه در آينده پزشك شده و امراض مريضان مؤمن و زنهاى مؤمنه را مداوا كرده و باعث حفظ آنها از مرگ و
خطرات ديگرى مىشود، آنچه كه ذكر شده، مانعى ندارد، البته لمس و نظر التذاذى حرام است.
* فصل سوم: لمس اعضاى جدا شده از بدن زن مريض
سؤال (506) الف- گاهى اوقات سينهى زن مبتلا به مرض سرطان قطع شده و به آزمايشگاه آورده مىشود، آيا پزشك مىتواند به آن نگاه كند و يا لمس نمايد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه زن مسلمان نبوده و يا در صورتى كه نگاه جهت معالجه و درمان باشد، اشكالى ندارد، والله العالم.
ب- آيا براى پزشك ديگر و يا دانشجويانى كه در دانشگاه تحصيل مىكند، نگاه به سينهى قطع شده و يا لمس آن، جهت كمك پزشك متخصص و يا جهت يادگيرى جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه جهت كمك به پزشك متخصص بوده و يا اينكه سينه متعلق به زن كافره باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل چهارم: نگاه به تصاوير و فيلمهاى مبتذل جهت تعليم مسايل پزشكى
سؤال (507) آيا مشاهدهى عكسها و تصاوير مبتذل كه در كتابهاى پزشكى و مجلههاى تخصصى وجود دارد، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه نگاه به خاطر تعليم و يا يادگرفتن باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (508) نظر مبارك را دربارهى دانشجويانى كه هنگام فراگيرى مسايل پزشكى، ناچارند به فيلمها و يا تصاوير مبتذل كه شامل بدن برهنهى زنان و مردان است نگاه نمايند، بيان فرماييد؟
(بسمه تعالى): در هنگام اضطرار مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (509) آيا نگاه كردن به فيلمهاى كه در آن عمل مقاربت جنسى و پيدايش جنين انسان وتولد او در آن نشان داده مىشود، جايز است؟
(بسمه تعالى): نگاه به صحنهاى كه نزديكى و مقاربت جنين را نشان مىدهد، جايز نمىباشد، ولى نظر كردن به چگونگى پيدايش جنين در رحم در هنگام فراگيرى مسايل پزشكى مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (510) آيا مشاهده به فيلمهايى كه جنبهى علمى و آموزشى داشته و براى فراگيرى مسايل پزشكى لازم است كه شامل تصاويرى از قبيل آلت تناسلى و يا كيفيت اختلاط و امتزاج تخمكها مىباشد، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه نگاه كردن با قصد شهوت و لذت بردن نباشد و فقط جهت تعلم و فراگيرى باشد و در فراگيرى آن هم ضرورت و اضطرارى باشد، نگاه به اينگونه فيلمها مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل پنجم: انجام آزمايشات پزشكى بر روى ديوانگان
سؤال (511) آيا انجام دادن بعضى از آزمايشات پزشكى و يا تجربيات علمى بر روى بعضى از مجانين و ديوانگان جهت به دست آوردن نتايج مفيد علمى جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه آزمايشات ذكرشده، براى شخص مجنون مفيد بوده و ضررى برايش نداشته باشد، مانعى ندارد، اين مسئله در مجنون مسلمان است، ولى در مجنون كافر مطلقاً اشكالى ندارد.
* فصل ششم: نگهدارى اجزاى بدن و يا جنين انسان براى استفادهى دانشجويان
سؤال (512) در بعضى از عملهاى جراحى عضو و يا جزيى از بدن به خاطر مبتلا به مرض و بيماريهاى خاص قطع مىگردد. اين اعضاء، اعضايى مانند (رحم، طحال، مثانه، كيسهى صفرا، معده و ...) مىباشد كه براى آزمايشات پزشكى در محل خاص نگهدارى مىشود و برخى موارد مقدار زيادى از اين اعضاء در بيمارستانها جمع مىگردد كه موجب طرح سؤالاتى شرعى است كه ذيلًا مكتوب مىگردد.
1- آيا نگهدارى اين اعضاء در يك ظرف شيشهاى و دادن آن به دانشجويان جهت بررسى جايز مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه اين اعضاء از شخص كافر گرفته شده باشد، حفظ و نگهدارى آنها به جهت غرضى كه گفته شده، مانعى ندارد، ولى قطع عضو ميت مسلمان و نگهدارى آن جايز نبوده و در صورت قطع بايد دفن گردد و همچنين در صورتى كه از مسلمان زنده گرفته شده، به شكلى كه در رسالهى عمليه گفته شده، بايد دفن گردد، والله العالم.
2- آيا دور اندختن اين اعضاء با زبالهها جايز مىباشد؟
(بسمه تعالى): دور انداختن اين اعضاء با زبالهها در صورتى كه باعث آلودگى محيط و ضرر زدن به مردم باشد، هر چند عضو از كافر گرفته شده باشد، جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (513) در بعضى از آزمايشگاههاى پزشكى در دانشگاهها، جنينهاى متعددى از انسان در مراحل مختلف عمر جنين در معرض ديد قرار داده شده است. اين جنينها متعلق به زنهاى مسلمان بوده و با زدن موادى به نام فورمالين به آنها، آنها را در ظرفهاى شيشهاى نگهدارى و حفظ مىكنند و دانشجويان پزشكى با مراجعه به آنها نگاه مىكنند، با توجه به آنچه گفته شد، اكنون سؤالاتى مطرح مىگردد كه اميد است، جواب عنايت فرماييد.
1- اگر جنين متعلق به زن مسلمان باشد، حكم نگهدارى جنين و عدم دفن آن چگونه است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه جنين محكوم به اسلام باشد بايد دفن شود. و حكم به اسلام جنين در صورتى است كه پدر و مادر هر دو مسلمان يا يكى از آنها مسلمان باشد.
2- در صورتى كه مادر جنين غير مسلمان باشد، آيا عمل مذكور جايز است؟
(بسمه تعالى): از جواب سؤال سابق معلوم شد.
3- شخصى كه اين جنينها را در داخل محفظهى شيشهاى مىگذارد، آيا واجب است، مسح غسل ميت نمايد؟
(بسمه تعالى): تا زمانى كه روح در جنين دميده نشده، دست زدن به آن موجب غسل نمىشود، ولى در صورتى كه دست مرطوب را به آن زده است، بايد دست خود را تطهير كند.
4- آيا اين عمل با توجه به رضايت ولى شرعى جنين، جايز مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه جنين از شخص مسلمان باشد و محكوم به اسلام باشد، بايد دفن شود و رضايت ولى او اثرى ندارد.
مقصد بيستم: احكام ضمانت در شركتها
سؤال (514) من در شركتى مشغول به كار مىباشم. يكى از قوانين اين شركت اين است كه كارگران و خانواده و اشخاص تحت تكفل اين كارگران را بيمه درمانى مىنمايد، من مىخواهم پدر و مادر خود را داخل
در اين بيمه نمايم در حالى كه واقعاً من متكفل خرج و مخارج آنها نمىباشم، ولى مىخواهم در نامهاى امضاء كنم كه من متكفل آن دو مىباشم تا بتوانم به اين وسيله به آنها خدمت نموده و در معالجهى آنها سهيم باشم، آيا اين عمل جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه معالجهى والدين شما ضرورى بوده و شما و كسانى كه متكفل آنها مىباشند، هزينهى درمان را نداريد مىتوانى بگويى كه من متكفل آنها هستم و از اين كلمه قصد كنى؛ يعنى در درمان و معالجهى آنها كمك كننده هستم، تا اينكه كلام شما دروغ نباشد و در غير اين صورت دروغ گفتن حرام بوده و گفته و يا نوشتهى شما دروغ محسوب مىگردد، والله العالم.
* فصل اول: حكم بعضى از نسخههاى پزشكى كه واقعيت ندارد
سؤال (515) آيا پزشك مىتواند براى كسى كه مريض نمىباشد، نسخهى درمان تجويز نموده تا غيبت او را در هنگام كار موجّه جلوه دهد، آيا صدور نسخه به عنوان مريض جايز است؟
(بسمه تعالى): دروغ حرام است، والله العالم.
سؤال (516) بعضى از كارگران و يا كارمندان ادارات نزد پزشكى رفته و براى اينكه غيبت خود را در روزهاى كارى موجه سازند، از پزشك