(بسمه تعالى): در صورتى كه زنان و بانوان جامعهى اسلامى به اينگونه تخصص نياز داشته باشند، تحصيل دانشجوى دختر و آنچه كه در سؤال ذكر شده، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (501) در دانشگاههاى پزشكى كه بين دانشجويان مرد و زن مشترك است، گاهى اوقات دانشجويان ناچارند جهت فراگيرى مسايل پزشكى به عورت مريض و يا مريضه نگاه نمايند، مانند مواردى كه پزشك در مسايل زنان و زايمان تحصيل نموده و مجبور به بررسى و معاينه از عورت مريضان مراجعه كننده مىباشند و گاهى اوقات اين دانشجويان بعد از اتمام تحصيل به مناطق محروم رهسپار شده كه پزشكان زن در آنجا نبوده و در برخى موارد ناچارند كه به بدن زنهاى مريض نگاه نموده و يا بدن آنها را لمس نمايند. و همچنين در هنگام وضع حمل ناچارند به بدن زن دست زده و در صورت استنكاف از اين عمل جان اين خانمها و يا بچههاى آنها به خطر مىافتد، آيا با توجه به آنچه كه ذكر شد، عمل پزشكان جايز است؟ آيا فراگيرى علم پزشكى با توجه به مقدمات ذكر شده جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه دانشجويان توانايى تحصيل و بدست آوردن تخصص در امور ذكر شده را داشته باشند و بتوانند با تخصص خود جان زن و يا نوزادى را از مرگ نجات دهند و اين تخصص
متوقف بر گرفتن مدرك تحصيلى از دانشگاه باشد، تحصيل در دانشگاه و آنچه كه در سؤال ذكر شده، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (502) آيا حضور در دانشگاه براى دختران با مراعات كامل حجاب اسلامى در صورتى كه فقط در آزمايشگاه ناچارند با نامحرمان در يك مكان باشند، اشكال دارد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه در رشتهاى تحصيل مىكند كه در آينده براى معالجهى زنهاى مريض در جامعه مفيد است و مىتوانند با تخصص خود آنها را مداوا نموده، به شكلى كه زنهاى جامعه براى معالجه، ديگر به پزشك مرد محتاج نشوند، مانعى ندارد و واجب است كه حجاب و عفاف خود را حفظ نمايند، والله العالم.
سؤال (503) در دانشگاههاى پزشكى لازم است كه دانشجويان در برخى موارد بدن مرد و يا زن نامحرم را معاينه نموده و در اين معاينه گاهى اوقات به عورت شخص مريض رسيده و دانشجو براى فراگيرى مسايل طبى ناچار است، به معاينهى عورت اقدام نمايد، آيا تحصيل در اين نوع رشتههاى پزشكى و اين گونه معاينات جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اين عمل به عنوان اولى جايز نمىباشد، ولى اگر حفظ جان انسانهاى كه جان آنها احترام دارد، متوقف بر آنچه كه در سؤال ذكر شده باشد، مانعى ندارد وهمچنين براى شخص طبيب و پزشك هم اين معاينات اشكالى ندارد.
تبريزى (قدس سرّه): آنچه كه ذكر شده، به عنوان اولى حرام است، ولى اگر حفظ جان انسانهاى كه داراى احترامند، متوقف بر اين اعمال باشد و يا اينكه استقلال و آبروى جامعه اسلامى به آن متوقف باشد، مانعى ندارد.
سؤال (504) آيا نگاه كردن پزشك يا پرستار به عورت زن هنگام زايمان جهت يادگيرى مسايل پزشكى جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه زن كافره باشد و نگاه هم به جهت لذت نباشد، مانعى ندارد و در صورتى كه زن كافره پيدا نشود، فقط دانشجويان و پرستاران زن مىتوانند عمل ذكر شده را انجام دهند، والله العالم.
* فصل دوم: لمس بدن نامحرم
سؤال (505) بعضى از دانشجويان پزشكى ناچارند كه اطلاعاتى دربارهى ماساژ بدن مريض تحصيل كنند كه داراى آثارى در درمان مريضان مىباشد، البته اين عمل مستلزم لمس بدن اجنبيه بوده و در بعضى از دانشگاهها مراعات ضوابط شرعى نمىشود و اگر دانشجويان مؤمن در اين درس شركت نكنند، از امتحانات محروم گشته و باعث گرفتار شدن و منصرف شدن آنها مىشود، آيا اين عمل جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اگر مىداند كه در آينده پزشك شده و امراض مريضان مؤمن و زنهاى مؤمنه را مداوا كرده و باعث حفظ آنها از مرگ و
خطرات ديگرى مىشود، آنچه كه ذكر شده، مانعى ندارد، البته لمس و نظر التذاذى حرام است.
* فصل سوم: لمس اعضاى جدا شده از بدن زن مريض
سؤال (506) الف- گاهى اوقات سينهى زن مبتلا به مرض سرطان قطع شده و به آزمايشگاه آورده مىشود، آيا پزشك مىتواند به آن نگاه كند و يا لمس نمايد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه زن مسلمان نبوده و يا در صورتى كه نگاه جهت معالجه و درمان باشد، اشكالى ندارد، والله العالم.
ب- آيا براى پزشك ديگر و يا دانشجويانى كه در دانشگاه تحصيل مىكند، نگاه به سينهى قطع شده و يا لمس آن، جهت كمك پزشك متخصص و يا جهت يادگيرى جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه جهت كمك به پزشك متخصص بوده و يا اينكه سينه متعلق به زن كافره باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل چهارم: نگاه به تصاوير و فيلمهاى مبتذل جهت تعليم مسايل پزشكى
سؤال (507) آيا مشاهدهى عكسها و تصاوير مبتذل كه در كتابهاى پزشكى و مجلههاى تخصصى وجود دارد، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه نگاه به خاطر تعليم و يا يادگرفتن باشد، مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (508) نظر مبارك را دربارهى دانشجويانى كه هنگام فراگيرى مسايل پزشكى، ناچارند به فيلمها و يا تصاوير مبتذل كه شامل بدن برهنهى زنان و مردان است نگاه نمايند، بيان فرماييد؟
(بسمه تعالى): در هنگام اضطرار مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (509) آيا نگاه كردن به فيلمهاى كه در آن عمل مقاربت جنسى و پيدايش جنين انسان وتولد او در آن نشان داده مىشود، جايز است؟
(بسمه تعالى): نگاه به صحنهاى كه نزديكى و مقاربت جنين را نشان مىدهد، جايز نمىباشد، ولى نظر كردن به چگونگى پيدايش جنين در رحم در هنگام فراگيرى مسايل پزشكى مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (510) آيا مشاهده به فيلمهايى كه جنبهى علمى و آموزشى داشته و براى فراگيرى مسايل پزشكى لازم است كه شامل تصاويرى از قبيل آلت تناسلى و يا كيفيت اختلاط و امتزاج تخمكها مىباشد، جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه نگاه كردن با قصد شهوت و لذت بردن نباشد و فقط جهت تعلم و فراگيرى باشد و در فراگيرى آن هم ضرورت و اضطرارى باشد، نگاه به اينگونه فيلمها مانعى ندارد، والله العالم.
* فصل پنجم: انجام آزمايشات پزشكى بر روى ديوانگان
سؤال (511) آيا انجام دادن بعضى از آزمايشات پزشكى و يا تجربيات علمى بر روى بعضى از مجانين و ديوانگان جهت به دست آوردن نتايج مفيد علمى جايز است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه آزمايشات ذكرشده، براى شخص مجنون مفيد بوده و ضررى برايش نداشته باشد، مانعى ندارد، اين مسئله در مجنون مسلمان است، ولى در مجنون كافر مطلقاً اشكالى ندارد.
* فصل ششم: نگهدارى اجزاى بدن و يا جنين انسان براى استفادهى دانشجويان
سؤال (512) در بعضى از عملهاى جراحى عضو و يا جزيى از بدن به خاطر مبتلا به مرض و بيماريهاى خاص قطع مىگردد. اين اعضاء، اعضايى مانند (رحم، طحال، مثانه، كيسهى صفرا، معده و ...) مىباشد كه براى آزمايشات پزشكى در محل خاص نگهدارى مىشود و برخى موارد مقدار زيادى از اين اعضاء در بيمارستانها جمع مىگردد كه موجب طرح سؤالاتى شرعى است كه ذيلًا مكتوب مىگردد.
1- آيا نگهدارى اين اعضاء در يك ظرف شيشهاى و دادن آن به دانشجويان جهت بررسى جايز مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه اين اعضاء از شخص كافر گرفته شده باشد، حفظ و نگهدارى آنها به جهت غرضى كه گفته شده، مانعى ندارد، ولى قطع عضو ميت مسلمان و نگهدارى آن جايز نبوده و در صورت قطع بايد دفن گردد و همچنين در صورتى كه از مسلمان زنده گرفته شده، به شكلى كه در رسالهى عمليه گفته شده، بايد دفن گردد، والله العالم.
2- آيا دور اندختن اين اعضاء با زبالهها جايز مىباشد؟
(بسمه تعالى): دور انداختن اين اعضاء با زبالهها در صورتى كه باعث آلودگى محيط و ضرر زدن به مردم باشد، هر چند عضو از كافر گرفته شده باشد، جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (513) در بعضى از آزمايشگاههاى پزشكى در دانشگاهها، جنينهاى متعددى از انسان در مراحل مختلف عمر جنين در معرض ديد قرار داده شده است. اين جنينها متعلق به زنهاى مسلمان بوده و با زدن موادى به نام فورمالين به آنها، آنها را در ظرفهاى شيشهاى نگهدارى و حفظ مىكنند و دانشجويان پزشكى با مراجعه به آنها نگاه مىكنند، با توجه به آنچه گفته شد، اكنون سؤالاتى مطرح مىگردد كه اميد است، جواب عنايت فرماييد.
1- اگر جنين متعلق به زن مسلمان باشد، حكم نگهدارى جنين و عدم دفن آن چگونه است؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه جنين محكوم به اسلام باشد بايد دفن شود. و حكم به اسلام جنين در صورتى است كه پدر و مادر هر دو مسلمان يا يكى از آنها مسلمان باشد.
2- در صورتى كه مادر جنين غير مسلمان باشد، آيا عمل مذكور جايز است؟
(بسمه تعالى): از جواب سؤال سابق معلوم شد.
3- شخصى كه اين جنينها را در داخل محفظهى شيشهاى مىگذارد، آيا واجب است، مسح غسل ميت نمايد؟
(بسمه تعالى): تا زمانى كه روح در جنين دميده نشده، دست زدن به آن موجب غسل نمىشود، ولى در صورتى كه دست مرطوب را به آن زده است، بايد دست خود را تطهير كند.
4- آيا اين عمل با توجه به رضايت ولى شرعى جنين، جايز مىباشد؟
(بسمه تعالى): در صورتى كه جنين از شخص مسلمان باشد و محكوم به اسلام باشد، بايد دفن شود و رضايت ولى او اثرى ندارد.
مقصد بيستم: احكام ضمانت در شركتها
سؤال (514) من در شركتى مشغول به كار مىباشم. يكى از قوانين اين شركت اين است كه كارگران و خانواده و اشخاص تحت تكفل اين كارگران را بيمه درمانى مىنمايد، من مىخواهم پدر و مادر خود را داخل