کتاب احکام جوانان

نقش صورت دارد و باز بودن دكمه‌هاى لباس در نماز مكروه است.

مكان نمازگزار

مسأله 185: مكانى كه انسان بر آن نماز مى‌خواند، بايد داراى شرايط زير باشد: 1- مباح باشد (غصبى نباشد). 2- بى‌حركت باشد (مانند اتومبيل در حال حركت نباشد). 3- جاى آن تنگ و سقف آن كوتاه نباشد، تا بتواند قيام و ركوع و سجود را بطور صحيح انجام دهد. 4- جايى كه پيشانى را مى‌گذارد (در حال سجده) پاك باشد. 5- مكان نمازگزار اگر نجس است طورى تر نباشد كه به بدن يا لباس وى سرايت كند. 6- جايى كه پيشانى را مى‌گذارد (در حال سجده) از جاى قدم‌هاى او بيش از چهار انگشتِ بسته پست‌تر يا بلند تر نباشد، ولى اگر شيب زمين كم باشد، اشكال ندارد.[1]

مسأله 186: نماز خواندن در وسائل نقليه‌اى كه موجب حركت و تكان خوردن انسان نمى‌شود و انسان در آن وسايل آرامش دارد مثل كشتى، هواپيما، قطار با رعايت شرايط نماز،

[1]. در رساله توضيح المسائل، شرايط ديگرى نيز آمده است كه براى آشنايى بيشتر مى‌توانيد به مسأله 905 به بعد از آن رساله مراجعه كنيد.

مثل قبله اشكال ندارد. ولى اگر به طور معمول با استقرار و آرامش منافات داشته باشد، مثل قايق و ماشين سوارى صحيح نيست، مگر در حال ضرورت و تنگى وقت.

مسأله 187: بودن مرد با زن نامحرم در جاى خلوت كه ديگرى نمى‌تواند به آنجا وارد شود، خلاف احتياط است و احتياطاً در آنجا نماز نخوانند، ولى اگر يكى از آنها مشغول نماز باشد و ديگرى وارد شود نماز او اشكال ندارد.

مسأله 188: نماز خواندن در محلّى كه مجلس گناه است؛ مثلًا در آنجا شراب مى‌نوشند يا قمار مى‌كنند و يا تار و مانند آن مى‌زنند، خلاف احتياط است.

مسأله 189: انسان بايد ادب را رعايت كند و جلوتر از قبر پيغمبر صلى الله عليه و آله و امام عليه السلام نماز نخواند و چنانچه نماز خواندن بى‌احترامى باشد باشد، حرام است و نماز هم باطل است.

مسأله 190: مستحب است انسان نمازهاى واجب را در مسجد بخواند، و در اسلام بر اين مسأله سفارش بسيار شده است.

احكام مسجد

مسأله 191: از مسائلى كه خواهد آمد، به اهميّت حضور در مسجد و نماز خواندن در آن پى مى‌بريم:*زياد رفتن به مسجد مستحب است.*رفتن به مسجدى كه نمازگزار ندارد، مستحب است.*همسايه مسجد اگر عذرى نداشته باشد، مكروه است در

غير مسجد نماز بخواند.*مستحب است انسان با كسى كه در مسجد حاضر نمى‌شود، غذا نخورد، در كارها با او مشورت نكند، همسايه او نشود، از او زن نگيرد و به او زن ندهد.

مسأله 192: اين كارها در رابطه با مسجد، حرام است:*زينت كردن مسجد با طلا.*فروختن مسجد، هر چند خراب شده باشد.*نقاشى كردن تصوير انسان و حيوان.*نجس كردن مسجد، و چنانچه نجس شود بايد فوراً تطهير كنند.

مسأله 193: اين كارها در رابطه با مسجد، مستحب است:*زودتر از همه به مسجد رفتن و ديرتر از همه از مسجد بيرون آمدن.*چراغ مسجد را روشن كردن.*تميز كردن مسجد.*هنگام وارد شدن، ابتدا پاى راست را داخل مسجد گذاشتن.*هنگام بيرون آمدن از مسجد، اوّل پاى چپ را بيرون گذاشتن.*خواندن دو ركعت نماز مستحبى تَحيّت و احترام مسجد.*خوشبو كردن خود و پوشيدن بهترين لباسهاى خود براى رفتن به مسجد.

مسأله 194: اين كارها در رابطه با مسجد، مكروه است:*عبور از مسجد به عنوان محل عبور، بدون آنكه در آنجا

نماز بخواند.*انداختن آب دهان و بينى در مسجد.*خوابيدن در مسجد، مگر در حال ناچارى.*فرياد زدن در مسجد و صدا را بلند كردن، مگر براى اذان.*خريدوفروش در مسجد.*سخن گفتن از امور دنيا در آن.*رفتن به مسجد براى كسى كه سير يا پياز خورده و بوى دهانش مردم را آزار مى‌دهد.

آمادگى براى نماز

اكنون، پس از فراگرفتن مسائل وضو، غسل، تيمم، وقت نماز، پوشش و مكان نمازگزار آماده شروع نماز مى‌شويم.

اذان و اقامه‌

مسأله 195: مستحب است نمازگزار قبل از نمازهاى يوميه، ابتدا اذان و بعد از آن اقامه بگويد، و سپس نماز را شروع كند.

اذان‌

اللَّهُ اكْبَر 4 مرتبه. اشْهَدُ انْ لا الهَ الّا اللَّه‌ 2 مرتبه. اشْهَدُ انَّ مُحمَّداً رَسُولُ اللَّه‌ 2 مرتبه. اشْهَدُ انَّ عَليّاً وَليُّ اللَّه‌ 2 مرتبه.

حَيَّ عَلَى الصَّلاةِ 2 مرتبه. حَيَّ عَلَى الفَلاحِ‌ 2 مرتبه. حَيَّ عَلَى خَيْر الْعَمَلِ‌ 2 مرتبه. اللَّهُ اكْبَرُ 2 مرتبه. لا اله الّا اللَّه‌ 2 مرتبه.

اقامه‌

اللَّهُ اكْبَر 2 مرتبه. اشْهَدُ انْ لا الهَ الّا اللَّه‌ 2 مرتبه. اشْهَدُ انَّ مُحمَّداً رَسُولُ اللَّه‌ 2 مرتبه. اشْهَدُ انَّ عَليّاً وَليُّ اللَّه‌ 2 مرتبه. حَيَّ عَلىَ الصَّلاةِ 2 مرتبه. حَيَّ عَلَى الفَلاحِ‌ 2 مرتبه. حَيَّ عَلَى خَيْر الْعَمَلِ‌ 2 مرتبه. قَدْ قَامَتِ الصَّلاةُ 2 مرتبه. اللَّه اكْبَرُ 2 مرتبه. لا اله الّا اللَّه‌ 1 مرتبه.

مسأله 196: جمله‌ «اشْهَدُ انَّ عَليًّا وَليُّ اللَّه» جزء اذان و اقامه نيست، ولى خوب است بعد از «اشْهَدُ انَّ مُحمَّداً رَسُولُ اللَّه» به قصد قربت گفته شود.

احكام اذان و اقامه‌

مسأله 197: اذان و اقامه بايد بعد از داخل شدن وقتِ نماز گفته شود و اگر قبل از وقت گفته شود، باطل است.

مسأله 198: اقامه بايد بعد از اذان گفته شود و اگر قبل از اذان گفته شود، صحيح نيست.

مسأله 199: بين جمله‌هاى اذان و اقامه بايد زياد فاصله نشود و اگر بين آنها بيشتر از معمول فاصله بيندازد، بايد دوباره آن را از سر بگيرد.

مسأله 200: اگر براى نماز جماعتى اذان و اقامه گفته باشند، كسى كه با آن جماعت نماز مى‌خواند، نبايد براى نماز خود اذان و اقامه بگويد.

مسأله 201: اگر انسان براى خواندن نماز جماعت به مسجد برود و ببيند نماز جماعت تمام شده و براى نماز جماعت اذان و اقامه گفته شده باشد، تا وقتى كه صف‌ها بهم نخورده و جمعيت متفرّق نشده، نبايد براى نماز خود اذان و اقامه بگويد.

مسأله 202: نماز مستحبى اذان و اقامه ندارد.

مسأله 203: مستحب است در روز اوّلى كه بچه به دنيا مى‌آيد، در گوش راست او اذان و در گوش چپش اقامه بگويند.

مسأله 204: مستحب است كسى كه براى گفتن اذان معين مى‌كنند، عادل و وقت‌شناس و صدايش بلند باشد.

اعمال نماز

مسأله 205: نماز با گفتن‌ «اللَّهُ اكْبَرُ» شروع مى‌شود و با «سلام» به پايان مى‌رسد.

مسأله 206: آنچه در نماز انجام مى‌شود يا واجب است و يا مستحب.

مسأله 207: واجبات نماز يازده چيز است كه برخى ركن و برخى غير ركن است. واجبات نماز عبارتند از:*نيّت،*قيام،*تكبيرة الاحرام،*ركوع،*سجود،*قرائت،*ذكر،*تشهد،*سلام،*ترتيب،*موالات ركن‌هاى نماز عبارتند از: 1- نيّت، 2- تكبيرة الاحرام، 3- قيام (ايستادن) هنگام تكبيرة الاحرام و قيام متّصل به ركوع؛ يعنى ايستادن پيش از ركوع، 4- ركوع، 5- سجود

فرق بين رُكن و غير رُكن‌

مسأله 208: اركان نماز، اجزاء اساسى آن به شمار مى‌آيد و چنانچه يكى از آنها بجا آورده نشود و يا اضافه شود، هر چند اشتباهاً هم باشد، نماز باطل است. واجبات ديگر، گرچه انجام آنها لازم است، ولى چنانچه اشتباهاً كم يا زياد شود

نماز باطل نيست. ولى اگر عمداً ترك شود يا زياد شود، نماز باطل است.

احكام واجبات نماز

نيّت‌

مسأله 209: نمازگزار از آغاز تا پايان نماز بايد بداند چه نمازى مى‌خواند و بايد آن را براى انجام فرمان خداوند عالم بجا آورد.

مسأله 210: به زبان آوردن نيت لازم نيست، ولى چنانچه به زبان هم بگويد، اشكال ندارد.

مسأله 211: نماز بايد از هر گونه ريا و خودنمايى به دور باشد؛ يعنى نماز را تنها براى انجام دستور خداوند بجا آورد و چنانچه تمام نماز يا قسمتى از آن براى غير خدا باشد، باطل است.

تكبيرة الاحرام‌

مسأله 212: همانگونه كه گذشت، نماز با گفتن «اللَّهُ اكْبَر» آغاز مى‌شود و به آن «تَكْبيرَةُ الاحرام» مى‌گويند. [چون با همين تكبير است كه بسيارى از كارها كه قبل از نماز جايز بوده، بر نمازگزار حرام مى‌شود، مانند خوردن و آشاميدن، خنديدن و گريستن‌]. مسأله 213: مستحب است نمازگزار موقع گفتن تكبيرة الاحرام و تكبيرهاى بين نماز، دستها را تا مقابل گوشها بالا ببرد.