سپس بايستد و بگويد:«قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ»و به ركوع رود. بار ديگر بايستد و بگويد:«اللَّهُ الصَّمَدُ»و به ركوع رود. باز از ركوع سر بردارد و بگويد:«لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ»و به ركوع رود. و باز از ركوع سر بردارد و بگويد:«وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ»و به ركوع رود. و بعد از سر برداشتن از ركوع به سجده رود و پس از انجام دو سجده براى ركعت دوّم برخيزد.*ركعت دوّم ركعت دوّم را نيز مانند ركعت اوّل بجا مىآورد و سپس با تشهد و سلام، نماز را به پايان مىبرد.
احكام نماز آيات
مسأله 353: اگر يكى از سببهاى نماز آيات در شهرى اتفاق بيفتد، فقط مردم همان شهر بايد نماز آيات بخوانند و بر مردم جاهاى ديگر واجب نيست.
مسأله 354: اگر دريك ركعت از نماز آيات پنج مرتبه حمد و سوره بخواند و در ركعت ديگر يك حمد بخواند و سوره را تقسيم كند، صحيح است.
مسأله 355: مستحب است پيش از ركوع دوّم، چهارم، ششم، هشتم و دهم قنوت بخواند و اگر تنها يك قنوت پيش از ركوع دهم بخواند، كافى است.
مسأله 356: هر يك از ركوعهاى نماز آيات ركن است،
پس اگر عمداً يا سهواً كم يا زياد شود، نماز باطل است.
مسأله 357: نماز آيات را مىتوان به جماعت خواند، كه در اين صورت حمد و سورهها را تنها امام جماعت مىخواند.
نمازهاى مستحب[1]
مسأله 358: نمازهاى مستحب بسيار است و اين نوشته گنجايش تمام آنها را ندارد، امّا برخى از آنها را كه اهميت بيشترى دارد، مىآوريم:
نماز عيد
مسأله 359: در دو عيد «فطر» و «قربان» خواندن نماز مخصوصِ عيد، مستحب است.
وقت نماز عيد
مسأله 360: وقت نماز عيد از طلوع آفتاب است تا ظهر.
مسأله 361: مستحب است در عيد فطر بعد از بلند شدن آفتاب، افطار كنند و زكات فِطره[2]را هم بدهند، سپس نماز عيد را بخوانند.
[1]. نماز مستحب را «نافِلَه» گويند.
[2]. زكات فطره يكى از واجبهاى مالى است كه روز عيد فطر بايد پرداخت شود. (به مسأله 382 مراجعه كنيد).
چگونگى نماز عيد
مسأله 362: نماز عيد دو ركعت با نُه قنوت است و اين گونه خوانده مىشود:*در ركعت اوّل نماز پس از حمد و سوره بايد پنج تكبير گفته شود و بعد از هر تكبير يك قنوت و بعد از قنوت پنجم تكبير ديگرى گفته مىشود و سپس ركوع و دو سجده به جا آورده مىشود.*در ركعت دوّم پس از حمد و سوره چهار تكبير گفته مىشود و بعد از هر تكبير يك قنوت و بعد از قنوت چهارم تكبير ديگرى گفته مىشود و سپس ركوع و دو سجده و تشهد و سلام به جا آورده مىشود.*در قنوتهاى نماز عيد هر دعا و ذكرى بخوانند، كافى است، ولى بهتر است اين دعا را بخوانند: «اللّهُمَّ اهْلَ الْكِبْرِياءِ وَ الْعَظَمَةِ، وَ اهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَروتِ، و اهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ، وَ اهْلَ التَّقوى وَ الْمَغْفِرَةِ، أَسْألُكَ بِحَقِّ هذَا الْيَومِ الَّذِي جَعَلْتَهُ لِلْمُسلِمينَ عيداً، وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ذُخْراً وَ شَرَفاً وَ كَرامَةً وَ مَزيداً، انْ تُصَلِّىَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ انْ تُدخِلَنِي في كُلِّ خَيْرٍ ادْخَلْتَ فيهِ محَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ، وَ انْ تُخْرِجَنِي مِنْ كُلِّ سُوءٍ اخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ، صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ، اللّهُمَّ انّي أَسْألُكَ خَيْرَ ما سَألَك بهِ عِبادُك الصَّالِحُونَ وَ اعُوذُ بِك مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْهُ عِبادُك الْمُخْلَصُونَ».
نافلههاى شبانهروزى
نافلههاى شبانهروزى در غير روز جمعه 34 ركعت است كه از جمله آنها يازده ركعت «نافله شب» و دو ركعت «نافله صبح» و دو ركعت «نافله عشا» مىباشد كه ثواب بسيار دارد.[1]
نماز شب
مسأله 363: نماز شب 11 ركعت است كه بدين ترتيب خوانده مىشود: چهار تا دو ركعتى: به نيت نافله شب. دو ركعت: به نيت نافله شب. يك ركعت: به نيت نافله وَتْر.
وقت نماز شب
مسأله 364: وقت نماز شب از نصف شب است تا اذان صبح و بهتر است نزديك اذان صبح خوانده شود.
مسأله 365: مسافر و كسى كه براى او سخت است نافله شب را بعد از نصف شب بخواند، مىتواند آن را در اوّل شب بجاآورد.
[1]. براى آشنايى بيشتر با نافلههاى شبانهروزى به رساله توضيح المسائل مسأله 764 مراجعه كنيد.
نماز غُفيلَه
مسأله 366: يكى ديگر از نمازهاى مستحبى، نماز «غُفيلَه» است كه بين نماز مغرب و عشا خوانده مىشود.
كيفيّت نماز غفيله
مسأله 367: نماز غفيله دو ركعت است، كه در ركعت اوّل پس از حمد، بايد اين آيه خوانده شود:وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنادى فِي الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ(سوره انبياء/ 87) و در ركعت دوّم پس از حمد، اين آيه خوانده شود:وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ(سوره انعام/ 59) و در قنوت آن، اين دعا خوانده مىشود: «اللّهُمَّ انّي أَسأَلُكَ بِمَفاتِحِ الْغَيْبِ الّتِي لا يَعْلَمُهَا الَّا انْتَ انْ تُصَلِّيَ عَلَى محَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ أنْ تَفْعَل بى كذا و كذا.[1]اللّهُمَّ انْتَ وَلِيُّ نِعْمَتِي، وَ الْقادِرُ عَلَى طَلِبَتيِ، تَعْلَمُ حاجَتِي، فَأسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ و عَلَيْهِمُ السَّلامُ لَمَّا قَضَيْتَهَا لِي».
[1]. به جاى كلمه «كذا و كذا» مىتواند حاجتهاى خود را از خدا بخواهد.
روزه
يكى ديگر از كارهاى واجب و برنامههاى اسلام براى خودسازى انسانها «روزه» است، روزه آن است كه انسان از اذان صبح تا مغرب براى اطاعت فرمان خداوند از برخى كارها كه شرح آنها خواهد آمد، بپرهيزد.
نيّت روزه
مسأله 368: روزه از عبادات است و بايد براى انجام فرمان خداوند بجا آورده شود و اين همان «نيّتِ» روزه است.
مسأله 369: انسان مىتواند در هر شبى از ماه رمضان براى روزه فرداى آن نيّت كند و بهتر است كه شب اوّل ماه هم نيّت روزه همه ماه را بنمايد.
مسأله 370: لازم نيست نيّت روزه را به زبان بگويد، بلكه همين قدر كه براى انجام دستور خداوند عالم از اذان صبح تا مغرب كارى كه روزه را باطل مىكند انجام ندهد، كافى است.
مُبطلات روزه
مسأله 371: روزهدار بايد از اذان صبح تا مغرب از برخى كارها بپرهيزد و اگر يكى از آنها را انجام دهد، روزهاش باطل مىشود. به مجموعه اين كارها «مُبطلاتِ روزه» مىگويند، كه از جمله آنهاست:*خوردن و آشاميدن.*رساندن غبار غليظ به حلق.*فرو بردن تمام سر در آب.*قى كردن.*دروغ بستن به خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام.*باقى ماندن بر جنابت و حيض و نفاس تا اذان صبح.*استمنا. بجز آنچه گفته شد، كارهاى ديگرى نيز روزه را باطل مىكند كه براى آشنايى با آنها مىتوانيد به رساله توضيح المسائل، مسأله 1645 صفحه 323 مراجعه كنيد.
احكام مُبطلات روزه
خوردن و آشاميدن
مسأله 372: اگر روزهدار عمداً چيزى بخورد يا بياشامد، روزهاش باطل مىشود.
مسأله 373: اگر كسى عمداً چيزى را كه لاى دندانش مانده
است فرو برد، روزهاش باطل مىشود.
مسأله 374: فرو بردن آب دهان، روزه را باطل نمىكند، هر چند زياد باشد.
مسأله 375: اگر روزهدار به سبب فراموشى (يادش نيست كه روزه است) چيزى بخورد يا بياشامد، روزهاش باطل نمىشود.
مسأله 376: انسان نمىتواند بخاطر ضعف روزه را بخورد، ولى اگر ضعف او به قدرى است كه معمولًا نمىشود آن را تحمل كرد، خوردن روزه اشكال ندارد. تزريق آمپول
مسأله 377: روزه دار بايد از تزريق سرم و آمپولى كه به جاى غذا به كار مىرود خوددارى كند، ولى ساير آمپولها اشكال ندارد. رساندن غبار غليظ به حلق
مسأله 378: اگر روزهدار غبار غليظى به حلق برساند، روزهاش باطل مىشود چه غبار خوراكىها باشد مانند آرد يا غير خوراكى مانند خاك.
مسأله 379: بخار غليظ و دود سيگار و تنباكو بنا بر احتياط واجب روزه را باطل مىكند. فرو بردن تمام سر در آب
مسأله 380: اگر روزهدار عمداً تمام سر را در آب فرو برد،