کتاب احکام جوانان

طهارت‌

احكام نجاسات‌

طهارت و پاكى بدن و محيط زندگى، در اسلام داراى اهمّيت بسيارى است. انسان بايد از خوردن و آشاميدن چيزهاى نجس دورى كرده و بدن و لباسش براى «نماز» كه بهترين شيوه پرستش پروردگار عالم است، پاك باشد و بهتر است تميزترين لباس را بپوشد. بنابراين شناختن چيزهاى نجس و آموختن شيوه پاك كردن آنها نيز لازم است.

مسأله 23: همه چيز پاك است، مگر يازده چيز و آنچه بر اثر برخورد با اينها نجس شود.

مسأله 24: چيزهاى نجس عبارت است از: 1- ادرار (بول). 2- مدفوع (غائط). 3- مَنى. 4- مردار. 5- خون. 6- سگ.

7- خوك. 8- شراب. 9- آبجو. 10- كافر؛ كه تمام اقسام آن نجس است، مگر اهل كتاب (يهود و نصارى و مجوس) كه پاك مى‌باشند. 11- عرق شتر نجاست خوار.

مسأله 25: ادرار و مدفوع انسان و حيوان‌هاى حرام گوشت كه خون جهنده دارند، نجس است.

مسأله 26: حيوان‌ها دو دسته‌اند، برخى خون جهنده دارند؛ يعنى اگر رگ آنها بريده شود، خون با فشار از آن بيرون مى‌آيد و برخى ديگر خون جهنده ندارند؛ يعنى اگر رگ آنها بريده شود، خون با فشار بيرون نمى‌آيد.

مسأله 27: ادرار و مدفوع حيوان‌هاى حلال گوشت؛ مانند گاو و گوسفند و حيوانهايى كه خون جهنده ندارند؛ مانند مار و ماهى، پاك است.

مسأله 28: بول و غائط حيوانهايى كه گوشت آنها مكروه است، پاك مى‌باشد؛ مانند اسب و الاغ.

مسأله 29: فضله (مدفوع) پرندگان حرام گوشت؛ مانند كلاغ، پاك است.

احكام مردار

مسأله 30: به حيوانى كه بر خلاف دستور اسلام كشته شود

يا خودش مرده باشد، «مُردار» گويند.[1]

مسأله 31: مردار حيوانى كه خون جهنده ندارد؛ مانند ماهى، پاك است.

مسأله 32: مردار حيوانى كه خون جهنده دارد، اجزاى بى‌روحش مانند مو و شاخ، پاك و اجزاى روح‌دارش؛ مانند گوشت و پوست، نجس است.

مسأله 33: تمام اجزاى بدن سگ و خوكى كه در خشكى زندگى مى‌كند، چه مرده و چه زنده آن نجس است.

مسأله 34: انسان مرده هر چند تازه از دنيا رفته و بدنش سرد نشده باشد (بجز اجزاى بى‌روح او؛ مانند ناخن، مو و دندان) تمام بدنش نجس مى‌باشد.

مسأله 35: هرگاه غسل‌هاى سه‌گانه ميّت تمام شد، بدنش پاك مى‌شود.

مسأله 36: كسى كه در راه خدا و براى حفظ اسلام مى‌جنگد، اگر در ميدان نبرد و معركه درگيرى كشته شود و همانجا از دنيا برود بدنش پاك است و نياز به غسل و كفن ندارد.

احكام خون‌

مسأله 37: خون انسان و هر حيوانى كه خون جهنده دارد؛ مانند مرغ و گوسفند، نجس است.

مسأله 38: حيوانى كه خون جهنده ندارد؛ مانند ماهى و پشه، خونش پاك است.

[1]- براى آشنايى بيشتر با چگونگى ذِبح حيوان، به مسأله 439 مراجعه شود.

مسأله 39: خونى كه در تخم مرغ وجود دارد نجس نيست و احتياط مستحب آن است كه از آن اجتناب شود.

مسأله 40: خونى كه از لاى دندان (لثه) مى‌آيد اگر با آب دهان مخلوط شده و از بين برود، پاك است و در آن صورت فرو بردن آب دهان هم اشكال ندارد.

نجس شدن چيزهاى پاك‌

مسأله 41: اگر چيز پاكى به نجسى برخورد كند و يكى از آن دو به گونه‌اى تَر باشد كه رطوبتش به ديگرى برسد، چيز پاك نجس مى‌شود.

مسأله 42: هرگاه انسان نداند چيز پاكى نجس شده يا نه، پاك است. جستجو و وارسى هم لازم نيست، هر چند بتواند نجس بودن يا پاك بودن آن را بفهمد.

مسأله 43: خوردن و آشاميدن چيز نجس حرام است.

مُطهِّرات (پاك كننده‌ها)

مسأله 44: مطهّرات، يعنى چيزهائى كه اشياء نجس را پاك مى‌كند. عمده پاك كننده‌ها عبارتند از: 1- آب. 2- زمين. 3- آفتاب. 4- اسلام. 5- برطرف شدن نجاست (به شرحى كه خواهد آمد).

[آب‌]

احكام آبها

«آب» اقسام مختلفى دارد كه شناخت آنها ما را براى بهتر ياد گرفتن مسائل مربوط به آن، كمك مى‌كند.

مسأله 45: آب يا «مضاف» است يا «مطلق»: آب مضاف: آبى است كه آن را از چيزى گرفته باشند؛ مانند آب سيب و هندوانه، و يا با چيزى به قدرى مخلوط شده باشد كه به آن «آب» گفته نشود؛ مانند شربت. آب مطلق: آبى است كه مضاف نباشد.

مسأله 46: احكام آب مضاف: ممكن است آب مضاف چيز كثيفى را تميز كند، ولى هرگز چيز نجس را پاك نمى‌كند (يعنى از مطهّرات نمى‌باشد). اگر با نجاست برخورد كند، نجس مى‌شود، هر چند نجاست كم باشد و بو يا رنگ يا مزه آب عوض نشود. وضو و غسل با آن باطل است.

اقسام آب مطلق‌

مسأله 47: آب، يا از زمين مى‌جوشد يا از آسمان مى‌بارد يا نه مى‌جوشد و نه مى‌بارد. آبى كه از آسمان ببارد «باران» است. آبى كه از زمين مى‌جوشد، اگر جريان داشته باشد؛ مانند آب چشمه و قنات «آب جارى» است و اگر بدون جريان باشد، «آب چاه» است. و آبى كه از زمين نمى‌جوشد و از آسمان نمى‌بارد، اگر به مقدارى كه در مسأله بعد خواهد آمد، باشد

«كُر» و اگر كمتر از اين مقدار باشد «قليل» است.

مسأله 48: مقدار آبى كه ظرفى را با درازا، پهنا و گودى حد اقل سه وجب و نيم پر كند يا وزن آن 419/ 377 كيلوگرم باشد، كر است.

آب قليل‌

مسأله 49: آب قليل به محض برخورد با نجاست، نجس مى‌شود، مگر آن كه با فشار به چيز نجس برسد كه در اين صورت فقط قسمتى كه با نجس برخورد كرده و بعد از آن نجس مى‌شود؛ مانند آب ظرفى كه از بالا بر چيز نجس ريخته مى‌شود، تنها آبهايى كه به چيز نجس رسيده نجس مى‌شود و آبهاى بالا و داخل ظرف پاك است.

مسأله 50: اگر آب قليلِ نجس به آب كر يا جارى متصل شود پاك مى‌گردد و احتياط واجب آن است كه آب كر يا جارى با آن مخلوط شود، مثلًا: اگر ظرف آب قليلى را كه نجس شده، زير شير آبى كه به منبع كر متصل مى‌باشد بگذارند و آب را بر آن باز كنند، پاك مى‌شود. ولى اگر بو يا رنگ يا مزه نجاست گرفته باشد، بايد به قدرى با آن مخلوط شود كه بو يا رنگ يا مزه نجاست از بين برود.

آبهاى كر، جارى و چاه‌

مسأله 51: تمام اقسام آبهاى مطلق، بجز آب قليل تا زمانى كه بو يا رنگ يا مزه نجاست نگرفته باشد، پاك است و هرگاه بر

اثر برخورد با نجاست، بو يا رنگ يا مزه نجاست بگيرد نجس مى‌شود (بنابراين، آب جارى، چاه، كر و حتّى باران در اين حكم مشترك‌اند).

مسأله 52: آب لوله‌هاى ساختمانها كه متصل به منبع كر مى‌باشد، در حكمِ آبِ كر است.

مسأله 53: برخى از خصوصيات آب باران چنين است: اگر باران بر چيز نجسى كه عينِ نجس‌[1]در آن نيست، يك بار ببارد پاك مى‌شود. اگر بر فرش و لباسِ نجس ببارد، فشار لازم ندارد و پاك مى‌شود. اگر بر زمين نجس ببارد، پاك مى‌شود. هرگاه آب باران در جايى جمع شود، اگر چه كمتر از كُر باشد، چنانچه چيز نجسى را در حالى كه باران همچنان مى‌بارد، در آن بشويند، تا زمانى كه بو يا رنگ يا مزه نجاست نگرفته، پاك است.

چگونه چيزهاى نجس را آب بكشيم؟

مسأله 54: براى پاك كردن چيزهاى نجس، ابتدا بايد نجاست را برطرف كرده، سپس طورى كه در مسائل آينده خواهد آمد، آن را آب كشيد.

مسأله 55: ظرف نجس را، بعد از برطرف كردن نجاست،

[1]- «عين نجس» چيزى است كه خودبخود نجس است؛ مانند بول و خون.

اگر يك مرتبه در آب كر بشويند كافى است، ولى با آب قليل سه مرتبه بايد شست.

مسأله 56: ظرف نجس را مى‌توان اين گونه آب كشيد: با آب كر: يك بار آن را در آب كُر برده و بيرون آورند. با آب قليل: آن را سه مرتبه پر از آب كرده و خالى كنند، يا سه مرتبه قدرى آب در آن ريخته و هر مرتبه آب را بطورى در آن بگردانند كه به جاهاى نجس برسد و بيرون بريزند.

مسأله 57: فرش و لباس و چيزهايى مانند آن كه آب را به خود مى‌گيرد و قابل فشار دادن است چنانچه با آب قليل تطهير مى‌كنند، بايد بعد از هر بار شستن آن را فشار دهند تا آبهاى داخل آن بيرون آيد و يا به گونه‌اى ديگر آبِ آن گرفته شود، البته در آب كر و جارى نيز بنابر احتياط واجب فشار دادن لازم است.

زمين‌

مسأله 58: اگر كفِ پا يا تهِ كفش هنگام راه رفتن نجس شود، با راه رفتن يا ماليدن پا به زمين پاك مى‌شود به شرط آن كه عين نجاست برطرف شود. و زمين بايد: 1- پاك باشد. 2- خشك باشد. 3- خاك، شن، سنگ، آجر فرش و مانند اينها باشد.

مسأله 59: اگر بر اثر راه رفتن يا ماليدن پا بر زمين، نجاستِ‌