کتاب احکام جوانان

نماز را قبل از وقت شروع كند، باطل است. [اگر نماز در وقت خودش خوانده شود، در اصطلاح مى‌گويند: نماز «اداء» است و اگر نماز بعد از گذشتن وقت خوانده شود، در اصطلاح مى‌گويند: نماز «قضاء» شده است.]

مسأله 170: انسان بايد نماز را در وقت معين آن بخواند و اگر عمداً در آن وقت نخواند، گناهكار است.

مسأله 171: مستحب است انسان نماز را در اول وقت بخواند و هر چه به اول وقت نزديكتر باشد بهتر است، مگر آنكه تأخير آن از جهتى بهتر باشد؛ مثلًا صبر كند كه نماز را به جماعت بخواند.

مسأله 172: اگر وقت نماز تنگ باشد، به طورى كه اگر بخواهد مستحبّات نماز را بجا آورد، بخشى از نماز بعد از وقت خوانده مى‌شود، بايد مستحبّات را بجا نياورد؛ مثلًا اگر بخواهد قنوت بخواند، وقت مى‌گذرد، بايد قنوت نخواند.

مسأله 173: انسان بايد نماز عصر را بعد از نماز ظهر و نماز عشارا بعد از نماز مغرب بخواند و اگر عمداً نماز عصر را پيش از نماز ظهر و نماز عشا را پيش از نماز مغرب بخواند، باطل است.

قبله‌

مسأله 174: خانه كعبه كه در شهر مَكّه و در مسجد الحرام قرار دارد، «قبله» است و نمازگزار بايد رو به آن نماز بخواند.

مسأله 175: كسى كه بيرون شهر مكه و دور از آن است، اگر

طورى بايستد كه بگويند رو به قبله نماز مى‌خواند، كافى است.

پوشاندن بدن در نماز

مسأله 176: پسرها و مردان در نماز، بايد عورت را بپوشانند و بهتر است از ناف تا زانو را بپوشانند.

مسأله 177: دخترها و زنان بايد تمام بدن را بپوشانند، ولى پوشاندن دستها و پاها تا مچ و صورت به مقدارى كه در وضو بايد شسته شود، لازم نيست گرچه پوشاندن آن نيز اشكال ندارد. هر چند زنان و دختران مى‌توانند در نماز تا مچ پاها را نپوشانند ولى در مقابل نامحرم بايد آن را نيز بپوشانند.

مسأله 178: لباس نمازگزار بايد اين شرايط را داشته باشد:*پاك باشد (نجس نباشد).*مباح باشد (غصبى نباشد).*از اجزاء مردار نباشد؛ مثلًا از پوست حيوانى كه مطابق دستور اسلام ذبح نشده است تهيه نشده باشد، حتى كمربند و كلاه و بند ساعت.*از حيوان حرام گوشت نباشد؛ مثلًا از پوست پلنگ يا روباه تهيه نشده باشد.*اگر نمازگزار مرد است لباس او طلاباف يا ابريشم خالص نباشد.

مسأله 179: علاوه بر لباس، بدن نمازگزار نيز بايد پاك باشد.

مسأله 180: اگر انسان بداند بدن يا لباسش نجس است، ولى‌

هنگام نماز فراموش كند و با آن نماز بخواند نمازش باطل است.

مسأله 181: در اين موارد، اگر با بدن يا لباس نجس نماز بخواند، صحيح است:*نداند بدن يا لباسش نجس است و بعد از نماز متوجه شود.*به واسطه زخمى كه در بدن اوست، بدن يا لباسش نجس شده و آب كشيدن يا عوض كردن آن هم دشوار است.*لباس يا بدن نمازگزار به خون نجس شده است، ولى مقدار آلودگى كمتر از دِرْهَم (تقريباً به اندازه يك سكه دوريالى) است.[1]*ناچار باشد كه با بدن يا لباس نجس نماز بخواند؛ مثلًا آب براى آب كشيدن آن ندارد (به شرحى كه در رساله توضيح المسائل، مسأله 819 آمده است).

مسأله 182: اگر لباس‌هاى كوچك نمازگزار؛ مثل دست‌كش و جوراب نجس باشد، و يا دستمال كوچك نجسى در جيب داشته باشد، چنان‌چه از اجزاء مردار يا حرام گوشت نباشد، اشكال ندارد.

مسأله 183: پوشيدن عبا و لباس سفيد و پاكيزه‌ترين لباس‌ها و خوش بو كردن خود و دست كردن انگشترى عقيق در نماز، مستحب است.

مسأله 184: پوشيدن لباس سياه و چرك و تنگ و لباسى كه‌

[1]. اين مسأله چند مورد استثناء دارد كه براى آشنايى مى‌توانيد به رساله توضيح المسائل مسأله 867 مراجعه كنيد.

نقش صورت دارد و باز بودن دكمه‌هاى لباس در نماز مكروه است.

مكان نمازگزار

مسأله 185: مكانى كه انسان بر آن نماز مى‌خواند، بايد داراى شرايط زير باشد: 1- مباح باشد (غصبى نباشد). 2- بى‌حركت باشد (مانند اتومبيل در حال حركت نباشد). 3- جاى آن تنگ و سقف آن كوتاه نباشد، تا بتواند قيام و ركوع و سجود را بطور صحيح انجام دهد. 4- جايى كه پيشانى را مى‌گذارد (در حال سجده) پاك باشد. 5- مكان نمازگزار اگر نجس است طورى تر نباشد كه به بدن يا لباس وى سرايت كند. 6- جايى كه پيشانى را مى‌گذارد (در حال سجده) از جاى قدم‌هاى او بيش از چهار انگشتِ بسته پست‌تر يا بلند تر نباشد، ولى اگر شيب زمين كم باشد، اشكال ندارد.[1]

مسأله 186: نماز خواندن در وسائل نقليه‌اى كه موجب حركت و تكان خوردن انسان نمى‌شود و انسان در آن وسايل آرامش دارد مثل كشتى، هواپيما، قطار با رعايت شرايط نماز،

[1]. در رساله توضيح المسائل، شرايط ديگرى نيز آمده است كه براى آشنايى بيشتر مى‌توانيد به مسأله 905 به بعد از آن رساله مراجعه كنيد.

مثل قبله اشكال ندارد. ولى اگر به طور معمول با استقرار و آرامش منافات داشته باشد، مثل قايق و ماشين سوارى صحيح نيست، مگر در حال ضرورت و تنگى وقت.

مسأله 187: بودن مرد با زن نامحرم در جاى خلوت كه ديگرى نمى‌تواند به آنجا وارد شود، خلاف احتياط است و احتياطاً در آنجا نماز نخوانند، ولى اگر يكى از آنها مشغول نماز باشد و ديگرى وارد شود نماز او اشكال ندارد.

مسأله 188: نماز خواندن در محلّى كه مجلس گناه است؛ مثلًا در آنجا شراب مى‌نوشند يا قمار مى‌كنند و يا تار و مانند آن مى‌زنند، خلاف احتياط است.

مسأله 189: انسان بايد ادب را رعايت كند و جلوتر از قبر پيغمبر صلى الله عليه و آله و امام عليه السلام نماز نخواند و چنانچه نماز خواندن بى‌احترامى باشد باشد، حرام است و نماز هم باطل است.

مسأله 190: مستحب است انسان نمازهاى واجب را در مسجد بخواند، و در اسلام بر اين مسأله سفارش بسيار شده است.

احكام مسجد

مسأله 191: از مسائلى كه خواهد آمد، به اهميّت حضور در مسجد و نماز خواندن در آن پى مى‌بريم:*زياد رفتن به مسجد مستحب است.*رفتن به مسجدى كه نمازگزار ندارد، مستحب است.*همسايه مسجد اگر عذرى نداشته باشد، مكروه است در

غير مسجد نماز بخواند.*مستحب است انسان با كسى كه در مسجد حاضر نمى‌شود، غذا نخورد، در كارها با او مشورت نكند، همسايه او نشود، از او زن نگيرد و به او زن ندهد.

مسأله 192: اين كارها در رابطه با مسجد، حرام است:*زينت كردن مسجد با طلا.*فروختن مسجد، هر چند خراب شده باشد.*نقاشى كردن تصوير انسان و حيوان.*نجس كردن مسجد، و چنانچه نجس شود بايد فوراً تطهير كنند.

مسأله 193: اين كارها در رابطه با مسجد، مستحب است:*زودتر از همه به مسجد رفتن و ديرتر از همه از مسجد بيرون آمدن.*چراغ مسجد را روشن كردن.*تميز كردن مسجد.*هنگام وارد شدن، ابتدا پاى راست را داخل مسجد گذاشتن.*هنگام بيرون آمدن از مسجد، اوّل پاى چپ را بيرون گذاشتن.*خواندن دو ركعت نماز مستحبى تَحيّت و احترام مسجد.*خوشبو كردن خود و پوشيدن بهترين لباسهاى خود براى رفتن به مسجد.

مسأله 194: اين كارها در رابطه با مسجد، مكروه است:*عبور از مسجد به عنوان محل عبور، بدون آنكه در آنجا

نماز بخواند.*انداختن آب دهان و بينى در مسجد.*خوابيدن در مسجد، مگر در حال ناچارى.*فرياد زدن در مسجد و صدا را بلند كردن، مگر براى اذان.*خريدوفروش در مسجد.*سخن گفتن از امور دنيا در آن.*رفتن به مسجد براى كسى كه سير يا پياز خورده و بوى دهانش مردم را آزار مى‌دهد.

آمادگى براى نماز

اكنون، پس از فراگرفتن مسائل وضو، غسل، تيمم، وقت نماز، پوشش و مكان نمازگزار آماده شروع نماز مى‌شويم.

اذان و اقامه‌

مسأله 195: مستحب است نمازگزار قبل از نمازهاى يوميه، ابتدا اذان و بعد از آن اقامه بگويد، و سپس نماز را شروع كند.

اذان‌

اللَّهُ اكْبَر 4 مرتبه. اشْهَدُ انْ لا الهَ الّا اللَّه‌ 2 مرتبه. اشْهَدُ انَّ مُحمَّداً رَسُولُ اللَّه‌ 2 مرتبه. اشْهَدُ انَّ عَليّاً وَليُّ اللَّه‌ 2 مرتبه.

حَيَّ عَلَى الصَّلاةِ 2 مرتبه. حَيَّ عَلَى الفَلاحِ‌ 2 مرتبه. حَيَّ عَلَى خَيْر الْعَمَلِ‌ 2 مرتبه. اللَّهُ اكْبَرُ 2 مرتبه. لا اله الّا اللَّه‌ 2 مرتبه.

اقامه‌

اللَّهُ اكْبَر 2 مرتبه. اشْهَدُ انْ لا الهَ الّا اللَّه‌ 2 مرتبه. اشْهَدُ انَّ مُحمَّداً رَسُولُ اللَّه‌ 2 مرتبه. اشْهَدُ انَّ عَليّاً وَليُّ اللَّه‌ 2 مرتبه. حَيَّ عَلىَ الصَّلاةِ 2 مرتبه. حَيَّ عَلَى الفَلاحِ‌ 2 مرتبه. حَيَّ عَلَى خَيْر الْعَمَلِ‌ 2 مرتبه. قَدْ قَامَتِ الصَّلاةُ 2 مرتبه. اللَّه اكْبَرُ 2 مرتبه. لا اله الّا اللَّه‌ 1 مرتبه.

مسأله 196: جمله‌ «اشْهَدُ انَّ عَليًّا وَليُّ اللَّه» جزء اذان و اقامه نيست، ولى خوب است بعد از «اشْهَدُ انَّ مُحمَّداً رَسُولُ اللَّه» به قصد قربت گفته شود.