11- حسنات انسان را مضاعف مىسازد.
12- با مسواك زدن فرشتگان خوشحال مىشوند.[1]
حال با توجه به ويژگىهاى فوق و سفارشهاى پيامبر6و ائمه معصومين:و به ويژه از آنجا كه سفرهاى زيارتى جمعى است و زائران در طول شبانه روز، علاوه بر همسفران، با ديگر مسلمانان نيز از نزديك ارتباط دارند، شايسته است با مسواك زدن، دهان خود را خوشبو سازند.
60- چند نكته بهداشتى
رعايت امورى كه تأمين كننده سلامتى انسان در سفر مىباشد، بسيار ضرورى و لازم است؛ زيرا ممكن است با اندك غفلتى، زائر گرفتار بيمارى شده و چند روزى از فيض حضور در حرمها و مكانهاى مقدّس محروم بماند. از اين رو، توجّه زائران را به چند نكته مهم بهداشتى از زبان معصومان:جلب مىنمايم:
1- امام باقر7فرمود:
«هر كه مىخواهد غذا به او ضرر نرساند،
[1]- خصال، ص 481
بايد تا گرسنه نشده و معده وى خالى نگشته، غذا نخورد، پس هنگام خوردن غذا ابتدا نام خدا را بر زبان جارى كند و بايد غذا را خوب بجود و تا اشتها دارد، از خوردن غذا دست بكشد.»[1]
2- امام صادق7فرمود:
«هر كس پيش و پس از غذا خوردن، دستهاى خود را بشويد، در آغاز و پايان آن غذا به او بركت داده شود و تا زنده است در گشايش به سر برده و از بيمارى جسمانى مصون ماند.»[2]
3- امام على7فرمود:
«غذا را با خوردن [كمى] نمك آغاز كنيد ...»[3]
4- در روايات از خوردن غذاى داغ و فُوت كردن غذا نهى شده، بنابراين با كمى تأمّل و پس از ملايم شدن حرارت غذا، اقدام به خوردن آن كنيد.
روزى براى رسول خدا6غذاى داغ و سوزانى
[1]- وسائل الشيعه، ج 24، ص 433
[2]- فروع كافى، ج 6، ص 290
[3]- همان، ص 325
آوردند، حضرت فرمود:
«بگذاريد تا خنك شود، خداوند نخواسته آتش به ما بخوراند و بركت در [غذاى] خنك است.»[1]
61- آداب زيارت
در روايات، براى زيارت آدابى ذكر شده كه برخى از آنها مخصوص موارد خاصّى است، ليكن برخى از اين آداب كه تقريباً جنبه عمومى دارد و به نوعى، به همه اماكن مقدسه و مشاهد مشرفه ارتباط پيدا مىكند عبارتند از:
1- ترك كلام بيهوده و لغو و مخاصمه و مجادله در راه.
2- غسل كردن پيش از زيارت.
3- اگر چند امام را زيارت مىكند، براى زيارت هر امام يك غسل كند.
4- خواندن دعاى مأثور هنگام غسل كردن.
5- طاهر بودن، به اين معنى كه انجام غسلى بر او واجب نبوده و با وضو باشد.
[1]- فروع كافى، ج 6، صص 321 و 322
6- پوشيدن جامههاى پاك و پاكيزه.
7- پوشيدن جامه سفيد.
8- پوشيدن لباس نو.
9- كوتاه برداشتن گامها هنگام رفتن به زيارت و حركت كردن به آرامى و با وقار.
10- عطر زدن و خود را خوشبو كردن (غير از زيارت كربلا).
11- گفتن ذكر «اللَّهُ أَكْبَر»، «الْحَمْدُ للَّهِ»، «سُبحانَ اللَّهِ» و «لا الهَ الَّا اللَّهُ» هنگام رفتن به زيارت و صلوات فرستان بر پيامبر و آل او.
12- خواندن اذن دخول قبل از ورود به حرم مطهّر.
13- تلاش جهت تحصيل رقّت قلب، سوزش دل و خضوع.
14- سجده براى خداوند به منظور تشكر از اين نعمت الهى.
15- مقدّم داشتن پاى راست هنگام ورود و پاى چپ هنگام خروج.
16- ايستادن هنگام زيارت، اگر عذرى ندارد.
17- سر به زير انداختن و توجه نكردن به بالا و طرف راست و چپ.
18- خواندن زيارتهاى مأثوره و ترك
زيارتهاى غير مأثوره.
19- خواندن نماز زيارت كه حداقل دو ركعت است.
20- خواندن دعاهاى وارده، بعد از نماز و زيارت.
21- خواندن مقدارى از قرآن و هديه كردن ثواب آن به روح مقدس صاحب آن مرقد شريف.
22- مقدّم كردن نماز واجب بر نماز زيارت. اگر مشغول زيارت بود و «قَدْ قامَتِ الصَّلاة» را شنيد، زيارت را ترك و در نماز جماعت شركت كند.
23- زيارت كردن به نيابت پدر و مادر و دوستان و نزديكان و براى آنها طلب مغفرت نمودن.
24- ترك سخنان ناشايست و كلمات لغو و بيهوده و صحبتهاى دنيايى كه در هر جا مذموم و مانع رزق و سبب قساوت قلب است، به ويژه در بقاع مقدس.
25- بلند نكردن آواز و صداى خود در آن مشاهد شريفه، براى هر علتى كه باشد.
26- وداع با صاحب آن مرقد شريف هنگام رفتن از آن شهر.
27- قصد بازگشت به آن مكان مقدس هنگام وداع.
28- بهتر شدن حال و كردار و گفتار، نسبت به پيش از زيارت.
29- انفاق و احسان بر فقيران و مجاوران آن بقعه.[1]
شهيد اوّل نيز در دروس، آداب زيارت رسول اكرم6و ديگر مرقدهاى مقدّس را به تفصيل بيان نموده كه خلاصه آن عبارت است از:
1- غسل كردن و پيوسته با وضو بودن و با لباس پاك و تميز و با خضوع و خشوع به زيارت رفتن.
2- هنگام ورود به حرم مطهّر، جلوى در آستان حرم ايستادن و با دعاى مأثور اذن دخول گرفتن.
3- در كنار ضريح ايستادن.
4- در حال زيارت پشت به قبله ايستادن و رو نمودن به سوى زيارت شونده.
5- سلام دادن به زيارت شونده و خواندن زيارت وارده از سوى معصومان:.
6- در پايان زيارت، دو ركعت نماز زيارت خواندن.
7- پس از نماز، دعاهاى نقل شده را قرائت كردن.
8- مقدارى از قرآن را نزد ضريح تلاوت نمودن و ثواب آن را به زيارت شونده هديه كردن.
9- در همه حالات حضور قلب داشتن، از گناهان
[1]- آداب زيارت، علّامه محدّث نورى، تحقيق و تصحيح: محمدحسين صفاخواه- عبدالحسين طالعى.( با كمى تغيير در عبارت)
توبه نمودن و طلب مغفرت كردن.
10- به خدمتكاران حرم صدقه دادن.
11- هنگام خروج با دعاهاى وارده وداع كردن و از خداوند بازگشت به آن مكان شريف را مسئلت نمودن.
12- اينكه زائر پس از بازگشت از زيارت از نظر اخلاقى و رفتارى بهتر از گذشته خود باشد.
13- اينكه پس از آن كه زائر به خواسته خود رسيد در بازگشت عجله كند تا هميشه شوق زيارت در وجودش پايدار بماند.
14- صدقه دادن به نيازمندانى كه در اطراف حرم حضور دارند.[1]
در زيارت امام حسين7، موارد ديگرى نيز بر اين آداب افزوده شده كه قابل توجه و دقت است از جمله:
1- عطر نزدن و سرمه نكشيدن؛ «وَلاتَدَّهِنْ وَ لاتَكتَحِل حتّى تَأتِيَ الفُرات.»[2]
2- حركت به سوى حرم با آرامش و متانت؛ «وَيَلْزَمُكَ التَّوقيرُ لِأَخْذ ما لَيْسَ لَكَ.»[3]
3- ديده از محرمات پوشاندن؛ «وَيَلْزَمُكَ انْ
[1]- دروس، ج 2، ص 19
[2]- كامل الزيارات، باب 79
[3]- همان، باب 48
تَغُضَّ بَصَرَكَ.»[1]
4- پرهيز از خصومت و نزاع و سوگند زياد.[2]
5- كم سخن گفتن جز به خير.
6- پرهيز از شوخى و مزاح؛ «وَاقِلّ مِنَ الكَلامِ وَالمِزاح.»[3]
7- مصاحبت نيكو با همسفران؛ «يَلْزَمُكَ حُسْنَ الصَّحابَةِ لِمَنْ يَصحَبُكَ.»[4]
8- زياد ذكر خداى گفتن؛ «وَأَكْثِر مِنَ اللَّهِ تَعالى.»[5]
9- پا برهنه و همچون بندگان حركت نمودن؛ «وَامْشِ حافياً وَامْشِ مَشْىَ العَبد الذَّليل.»[6]و ....
62- ادب بانوان در زيارت
مرحوم علامه امينى در فصل «ادب الزائرات»، درباره آداب زيارت زنان زائر مىنويسد:
«چشم خود را از حرام بپوشند، خود را از
[1]- كامل الزيارات، باب 48
[2]- همان
[3]- همان، باب 79
[4]- همان، باب 48
[5]- همان، باب 79
[6]- همان، باب 49