آيا شبيه سازى انسان جايز است؟
در صورت جواز اين عمل، آيا در موارد معينى حلال بوده يا اختصاص به مورد خاصى نداشته و مطلقاً جايز مىباشد؟
چه نسبتى بين انسانى كه از او شبيه سازى شده و بين شبيه او وجود دارد؟
در صورتى كه زنى صاحب تخمك و زن ديگر صاحب رحم باشد چه نسبتى بين انسان شبيه سازى شده و اين دو زن وجود دارد؟
تكليف مسئلهى ارث در انسان شبيه سازى شده شرعاً چگونه است. آيا اين انسان از شبيه خود ارث مىبرد؟
بسمه تعالى: شبيه سازى جايز نمىباشد؛ زيرا اين عمل موجب بهم خوردن نسبتها شده و به سبب آن نظام اجتماعى بهم مىخورد و همچنين در بسيارى از موارد حقوق اجتماعى افراد از بين رفته و ضايع مىگردد و هيچگونه نسبت و ارتباط شرعى مانند پدر و فرزندى و يا بين انسان برادر و خواهرى شبيهسازى شده با انسانهاى ديگر ايجاد نمىشود و همچنين احكام نفقه و يا ارث شامل انسانى كه از اين راه پديد مىآيد نمىگردد، والله العالم.
سؤال (843) مردى كه عقيم بوده و بچهدار نمىشود، او تا به حال به پزشكان متعددى مراجعه نموده ولى نتيجهاى در اين موضوع نگرفته است. آيا مىتواند از طريق شبيهسازى داراى فرزند گردد با توجه به اينكه همسرش در اين زمينه مشكلى نداشته و قدرت بارورى دارد؟
بسمه تعالى: شبيه سازى جايز نمىباشد؛ زيرا اين عمل موجب هرج و مرج در جامعه شده و نسبتها به هم مىخورد و اگر اين عمل انجام شود هيچكدام از احكام شرعيه مترتب بر فرزند بر انسان شبيهسازى شده شامل
نمىگردد و همچنين اين فرزند شبيهسازى شده از كسى ارث نمىبرد، والله العالم.
سؤال (844) آيا عمل شبيه سازى انسان جايز است و فرزندى كه به اين روش متولد مىشود منسوب به چه كسى مىباشد و چه نسبتى با موارد زير دارد؟
1- اگر مقدارى از اسپرم زوج و تخمك زن با هم بارور گردد.
2- اگر مقدارى از اسپرم مرد اجنبى گرفته شده و در تخمك زنى قرار داده شود.
3- در صورتى كه اسپرم از يك زن و تخمك از زن ديگرى باشد.
4- اگر اسپرم و تخمك هر دو از يك زن باشد.
5- اگر اسپرم انسانى را در تخمك حيوانى قرار دهند.
بسمه تعالى: شبيه سازى جايز نمىباشد زيرا موجب اختلاف و بهم خوردن و اشتباه نسبتها مىشود به شكلى كه موجب اختلاف و هرج و مرج در نظام اجتماعى مىگردد و در موارد ذكر شده در شبيه سازى، آثار پدرى و فرزندى و يا برادرى و خواهرى و ساير نسب ديگر مترتب نگشته چنانچه فرزند شبيه سازى شده، مشمول احكام ارث و يا وجوب نفقه نمىباشد و در صورتى كه اين عمل انجام گرفت اين فرزند به شوهر زنى كه اين عمل براى او انجام شده، محرم نبوده و هيچ نسبتى با او ندارد مگر در صورتى كه نطفهى مرد با تخمك زنش در خارج بارور شده و در رحم همسرش قرار گيرد البته به اين شرط كه شخصى كه اين عمل را انجام داده و نطفه بارور شده را در رحم زن قرار مىدهد، خود زن و يا همسرش باشد، والله العالم.
احكام بارورى مصنوعى ونسبت فرزندى كه از اين راه به دنيا مىآيد
سؤال (845) نظر مبارك حضرتعالى دربارهى بارورى مصنوعى كه عبارت است از قرار دادن منى مرد نامحرمى به وسيلهى آمپول و يا وسايل ديگر در رحم زنى كه شوهر داشته ولى شوهرش عقيم مىباشد، چيست؟ و در صورت تحقق اين امر فرزند متولد شده، آيا به زن و مردى كه صاحب نطفه مىباشد، ملحق مىگردد؟
خوئى (قدس سرّه): بعيد نيست كه اين عمل حرام باشد و بنابر فرض تحقق اين امر فرزند به مرد صاحب نطفه ملحق مىگردد، والله العالم.
سؤال (846) آيا بارورى مصنوعى كه به وسيلهى جمع نمودن منى مرد و همسرش و بارور كردن آن در خارج محقق مىگردد، جايز است؟
خوئى (قدس سرّه): اين عمل فى نفسه در صورتى كه مستلزم عمل حرام ديگرى نباشد مانعى ندارد، والله العالم.
سؤال (847) در صورتى كه بارورى نطفهى شوهر با منى همسرش در خارج حلال باشد. آيا پزشك مىتواند اين نطفهى بارور شده را در رحم زن قرار دهد؟ با توجه به اينكه اين عمل مستلزم نگاه به عورت زن مىباشد؟
بسمه تعالى: اين عمل جايز نمى باشد، والله العالم.
سؤال (848) در صورتى كه شوهر و همسرش اشتياق فراوانى به فرزنددار شدن دارند و اين عمل منحصراً به وسيلهى بارورى مصنوعى نطفهى زن و شوهرش و قرار دادن آن به وسيلهى پزشك انجام مىگيرد. آيا در فرض مذكور عمل بارورى بر فرض حرمت جايز مىباشد؟ آيا مفروض مسئله از موارد اضطرار، ارتكاب حرام محسوب مىگردد؟
خوئى (قدس سرّه): اشتياق به فرزنددار شدن از موارد اضطرار به ارتكاب حرام محسوب نمىگردد، والله العالم.
سؤال (849) يكى از طرق بارورى در بلاد غرب و كشورهاى اروپايى اين است كه منى شوهر را گرفته و با تخمدان همسرش پيوند زده و بارور نموده و آن را در رحم يك زن اجنبى قرار مىدهند. در اين مورد چند سؤال مطرح است؟
1- حكم شرعى اين عمل را بيان فرمائيد؟
2- مادر اين فرزند متولد شده، آيا كسى است كه او را زائيده يا كسى است كه صاحب تخمدان بوده است؟
3- چگونه مىتوان اين عمل را به شكل شرعى علاج كرد؟
4- آيا زنى كه صاحب رحم بوده و بچه را زائيده مىتواند فرزند را مطالبه كند؟
خوئى (قدس سرّه): 1- انجام اين كار شرعاً محل اشكال مىباشد.
2- مادر بچه زنى است كه او را زائيده است.
3- كيفيت حلال شدن اين عمل به دو شكل مىباشد: اول به اين شكل كه زنى كه كنيز و مملوك مرد صاحب نطفه باشد و يا محلله براى او باشد و نطفه را بعد از تقليح در رحم او قرار دهند ولى اين فرض فعلًا بعيد مىباشد. دوم: به اين شكل كه زن بىشوهرى را به عقد موقت مرد صاحب نطفه درآورده و نطفه بارور شده را در رحم او قرار داده و براى اين زن هم اجرتى مشخص نمايند و در نظر ما شكل سومى براى تحليل اين عمل وجود ندارد.
4- بله مىتواند، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): 3- در جواب سؤال سوم جواز در دو فرض ذكر شده اختصاص به موردى دارد كه شخصى كه منى را داخل رحم زن مىكند شوهر آن زن باشد ولى اگر پزشك اجنبى باشد در هر دو مورد جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (850) در زمان حاضر بعضى از پزشكان اقدام به مخلوط نمودن منى مرد با منى همسرش كرده و آن را در يك شيشه در آزمايشگاه نگه مىدارند و در اين صورت از اين اختلاط تعدادى جنين كه مبدأ پيدايش انسان مىباشد به وجود مىآيد. اين در حالى است كه اين تلقيح با بارورى طبيعى در رحم فرق دارد؛ زيرا در رحم معمولًا يك جنين يا دو و يا سه جنين به وجود مىآيد ولى در اين ظرفهاى شيشهاى تعداد فراوانى جنين به وجود مىآيد. آيا مىتوان همهى اين جنينها را در رحم زن كاشته و بارور كرد با توجه به اين كه اين عمل شايد منجر به مردن و هلاك مادر شود. آيا مىتوان يك جنين را منتقل كرده و بقيه را از بين برد. آيا در صورت از بين بردن بقيه، ديه بر شخص از بين برنده واجب مىشود؟
خوئى (قدس سرّه): در فرض ذكر شده در مسئله، از بين بردن اين جنينها اشكالى ندارد؛ چون از بين بردن جنين در صورتى حرام است كه در رحم مادر باشد اما جنين كه در خارج از رحم مادر منعقد شده، مانعى در تلف كردن آن نمىباشد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): و همچنين ديه هم ندارد.
سؤال (851) مردى كه نطفهى خود را با وسايل پزشكى جديد در رحم زنى نامحرم قرار داده است در حالى كه با اين زن قرار بسته كه مقدارى پول به او داده و بعد از وضع حمل بايد اين زن بچه را به اين مرد تحويل دهد. اين عمل
به جهت عدم بارورى همسر اين مرد انجام نشده ولى بعد از وضع حمل و اتمام دوره نه ماهه، زنى كه رحم خود را اجاره داده، از دادن فرزند امتناع مىكند. نظر مبارك را در اين مسئله بيان فرمائيد؟
خوئى (قدس سرّه): زنى كه نطفهى بارور شده را در رحمش قرار دادهاند شرعاً مادر بچه محسوب مىشود و مادر فرزند، زنى است كه بچه را زائيده است چنانچه آيه شريفه (ان امهاتهم الا اللاتى ولدنهم) به اين مطلب اشاره دارد و مرد صاحب نطفه پدر فرزند محسوب مىشود. اما همسر اين مرد مادر محسوب نمىشود بنابراين زنى كه بچه را در رحم خود پرورش داده و زائيده، مادر محسوب شده و حق دارد تا دو سال از بچه نگهدارى كند، والله العالم.
سؤال (852) براساس سؤال قبلى: آيا اين فرزند مشمول قانون ارث از پدر و يا مادرش مىشود؟
خوئى (قدس سرّه): تمامى احكام فرزند چه احكام مترتب بر نسب و چه احكام مترتب بر سبب نسبت به پدر و مادرش جارى مىشود، والله العالم.
سؤال (853) امروزه بيمارى تالاسمى به شكل وراثت از پدر و مادر به فرزند منتقل مىشود و داراى آثار و عواقب زيانبارى براى فرزندان مىگردد. مىتوان آثار شوم اين بيمارى را در سه احتمال به شكل مختصر بيان نمود:
1- تولد اطفال و فرزندان منگول و يا ناقص الخلقه كه داراى درك عقلى نبوده و در برخى موارد ديوانهاند.
2- تولد فرزندانى كه مبتلا به كم خونى شديد بوده به شكلى كه براى ادامهى حيات و زندگى پيوسته نياز به تزريق خون دارند. اين بيمارى به مرور زمين گير شدن و از بين رفتن بعضى از حواس اين بيماران شده و
گاهى موجب از بين رفتن قوهى شنوائى و يا بينايى و يا قوهى عقل و ساير اعضاء مىگردد كه در اين صورت شخص مبتلا زندگى بسيار سخت و مشكلى را بايد طى كند.
3- اين بيمارى موجب انتقال ويروس به فرزندان ديگر و موجب ابتلاء آنان مىشود.
در زمان ما با توجه به پيشرفتهاى پزشكى پزشكان متخصص مىتوانند با پيوند زدن تخمدان زن و منى مرد در خارج رحم و ايجاد يك جنين در خارج رحم و آزمايشات به روى آن معلوم كنند كه آيا مبتلا به اين بيمارى خطرناك مىباشد يا نه بعد از آزمايشات در صورت عدم ابتلاء به بيمارى ذكر شده آن را به رحم زن منتقل مىكنند و در صورت ابتلاء آن را از بين مىبرند. اكنون با توجه به آنچه كه ذكر شد سؤالاتى مطرح است؟
الف- آيا پزشك متخصص مىتواند اقدام به عمل ذكر شده در سؤال نمايد؟
بسمه تعالى: پزشك نمىتواند به بدن زن نامحرم و يا به عورت او نگاه نمايد و همچنين زن هم نمىتواند بدن خود را به پزشك اجنبى نشان دهد مگر در صورتى كه مبتلا به مرض باشد كه ناچار به اين امر شود، والله العالم.
ب- آيا مادر مىتواند از قرار دادن جنين در رحم خود توسط پزشك ممانعت كند در صورت حق ممانعت در كدام يك از مراتب سه گانهى بيمارى كه در سؤال ذكر شد، اين حق را دارا مىباشد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه تخمدان خارج رحم مادر بارور شده، مادر مىتواند از قرار گرفتن آن در رحم ممانعت كند و در اين مسئله فرقى بين جنين سالم و مريض نمىباشد و شوهر حق اجبار او را بر اين عمل ندارد، والله العالم.
ج- آيا آنچه كه پزشكان متخصص انجام مىدهند از قبيل تغيير خلقت خداوند نمىباشد؟
بسمه تعالى: اين عمل تغيير خلقت خداوند محسوب نمىشود. تغيير خلقت و تبديل آن مثل مرد نمودن زن و يا زن نمودن مرد مىباشد، والله العالم.
سؤال (854) مردى كه نطفهى خود را در رحم زن نامحرم به وسيلهى تجهيزات پزشكى قرار داده و با آن زن قرار گذاشته كه در مقابل مبلغ معينى زن اين نطفه را در رحم گذاشته و بعد از 9 ماه فرزند اين مرد را به او تحويل دهد. آيا اين معامله صحيح مىباشد با توجه به اينكه اين مرد نطفهى خود و منى همسر شرعى خود را در رحم زن مذكور قرار مىدهد. آيا اين زن مىتواند ادعائى درباره اين فرزند داشته باشد؟
بسمه تعالى: معاملهاى كه مرد با زن نامحرم در خصوص اين مسئله انجام داده باطل است؛ زيرا قرار دادن منى مرد اجنبى در رحم زن نامحرم حرام است و زن شرعى اين مرد مادر اين بچه نشده بلكه فقط به مرد ملحق مىشود و مادر بچه هم زنى است كه او را مىزايد و بچه را در رحم نگه داشته است ولى مادر حق حضانت ندارد، زيرا ادلهى حضانت از تولد فرزند به اين شكلى كه در سؤال گفته شده انصراف دارد، والله العالم.
سؤال (855) آيا بارور نمودن نطفهى زوجه به منى شوهرش و قرار دادن آن در رحم خود زن توسط پزشك زن در صورت ضرورت جايز مىباشد. آيا در صورتى كه اين امر مستلزم كشف عورت باشد، حكم جواز باقى است؟
بسمه تعالى: بارور نمودن تخمدان زن با منى شوهرش فى نفسه اشكالى ندارد ولى كشف عورت براى دكتر زن در اين عملى كه در سؤال ذكر شده، محل اشكال است بله در صورتى كه زن داراى مرض در رحم باشد كه