خوئى (قدس سرّه): اشتياق به فرزنددار شدن از موارد اضطرار به ارتكاب حرام محسوب نمىگردد، والله العالم.
سؤال (849) يكى از طرق بارورى در بلاد غرب و كشورهاى اروپايى اين است كه منى شوهر را گرفته و با تخمدان همسرش پيوند زده و بارور نموده و آن را در رحم يك زن اجنبى قرار مىدهند. در اين مورد چند سؤال مطرح است؟
1- حكم شرعى اين عمل را بيان فرمائيد؟
2- مادر اين فرزند متولد شده، آيا كسى است كه او را زائيده يا كسى است كه صاحب تخمدان بوده است؟
3- چگونه مىتوان اين عمل را به شكل شرعى علاج كرد؟
4- آيا زنى كه صاحب رحم بوده و بچه را زائيده مىتواند فرزند را مطالبه كند؟
خوئى (قدس سرّه): 1- انجام اين كار شرعاً محل اشكال مىباشد.
2- مادر بچه زنى است كه او را زائيده است.
3- كيفيت حلال شدن اين عمل به دو شكل مىباشد: اول به اين شكل كه زنى كه كنيز و مملوك مرد صاحب نطفه باشد و يا محلله براى او باشد و نطفه را بعد از تقليح در رحم او قرار دهند ولى اين فرض فعلًا بعيد مىباشد. دوم: به اين شكل كه زن بىشوهرى را به عقد موقت مرد صاحب نطفه درآورده و نطفه بارور شده را در رحم او قرار داده و براى اين زن هم اجرتى مشخص نمايند و در نظر ما شكل سومى براى تحليل اين عمل وجود ندارد.
4- بله مىتواند، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): 3- در جواب سؤال سوم جواز در دو فرض ذكر شده اختصاص به موردى دارد كه شخصى كه منى را داخل رحم زن مىكند شوهر آن زن باشد ولى اگر پزشك اجنبى باشد در هر دو مورد جايز نمىباشد، والله العالم.
سؤال (850) در زمان حاضر بعضى از پزشكان اقدام به مخلوط نمودن منى مرد با منى همسرش كرده و آن را در يك شيشه در آزمايشگاه نگه مىدارند و در اين صورت از اين اختلاط تعدادى جنين كه مبدأ پيدايش انسان مىباشد به وجود مىآيد. اين در حالى است كه اين تلقيح با بارورى طبيعى در رحم فرق دارد؛ زيرا در رحم معمولًا يك جنين يا دو و يا سه جنين به وجود مىآيد ولى در اين ظرفهاى شيشهاى تعداد فراوانى جنين به وجود مىآيد. آيا مىتوان همهى اين جنينها را در رحم زن كاشته و بارور كرد با توجه به اين كه اين عمل شايد منجر به مردن و هلاك مادر شود. آيا مىتوان يك جنين را منتقل كرده و بقيه را از بين برد. آيا در صورت از بين بردن بقيه، ديه بر شخص از بين برنده واجب مىشود؟
خوئى (قدس سرّه): در فرض ذكر شده در مسئله، از بين بردن اين جنينها اشكالى ندارد؛ چون از بين بردن جنين در صورتى حرام است كه در رحم مادر باشد اما جنين كه در خارج از رحم مادر منعقد شده، مانعى در تلف كردن آن نمىباشد، والله العالم.
تبريزى (قدس سرّه): و همچنين ديه هم ندارد.
سؤال (851) مردى كه نطفهى خود را با وسايل پزشكى جديد در رحم زنى نامحرم قرار داده است در حالى كه با اين زن قرار بسته كه مقدارى پول به او داده و بعد از وضع حمل بايد اين زن بچه را به اين مرد تحويل دهد. اين عمل
به جهت عدم بارورى همسر اين مرد انجام نشده ولى بعد از وضع حمل و اتمام دوره نه ماهه، زنى كه رحم خود را اجاره داده، از دادن فرزند امتناع مىكند. نظر مبارك را در اين مسئله بيان فرمائيد؟
خوئى (قدس سرّه): زنى كه نطفهى بارور شده را در رحمش قرار دادهاند شرعاً مادر بچه محسوب مىشود و مادر فرزند، زنى است كه بچه را زائيده است چنانچه آيه شريفه (ان امهاتهم الا اللاتى ولدنهم) به اين مطلب اشاره دارد و مرد صاحب نطفه پدر فرزند محسوب مىشود. اما همسر اين مرد مادر محسوب نمىشود بنابراين زنى كه بچه را در رحم خود پرورش داده و زائيده، مادر محسوب شده و حق دارد تا دو سال از بچه نگهدارى كند، والله العالم.
سؤال (852) براساس سؤال قبلى: آيا اين فرزند مشمول قانون ارث از پدر و يا مادرش مىشود؟
خوئى (قدس سرّه): تمامى احكام فرزند چه احكام مترتب بر نسب و چه احكام مترتب بر سبب نسبت به پدر و مادرش جارى مىشود، والله العالم.
سؤال (853) امروزه بيمارى تالاسمى به شكل وراثت از پدر و مادر به فرزند منتقل مىشود و داراى آثار و عواقب زيانبارى براى فرزندان مىگردد. مىتوان آثار شوم اين بيمارى را در سه احتمال به شكل مختصر بيان نمود:
1- تولد اطفال و فرزندان منگول و يا ناقص الخلقه كه داراى درك عقلى نبوده و در برخى موارد ديوانهاند.
2- تولد فرزندانى كه مبتلا به كم خونى شديد بوده به شكلى كه براى ادامهى حيات و زندگى پيوسته نياز به تزريق خون دارند. اين بيمارى به مرور زمين گير شدن و از بين رفتن بعضى از حواس اين بيماران شده و
گاهى موجب از بين رفتن قوهى شنوائى و يا بينايى و يا قوهى عقل و ساير اعضاء مىگردد كه در اين صورت شخص مبتلا زندگى بسيار سخت و مشكلى را بايد طى كند.
3- اين بيمارى موجب انتقال ويروس به فرزندان ديگر و موجب ابتلاء آنان مىشود.
در زمان ما با توجه به پيشرفتهاى پزشكى پزشكان متخصص مىتوانند با پيوند زدن تخمدان زن و منى مرد در خارج رحم و ايجاد يك جنين در خارج رحم و آزمايشات به روى آن معلوم كنند كه آيا مبتلا به اين بيمارى خطرناك مىباشد يا نه بعد از آزمايشات در صورت عدم ابتلاء به بيمارى ذكر شده آن را به رحم زن منتقل مىكنند و در صورت ابتلاء آن را از بين مىبرند. اكنون با توجه به آنچه كه ذكر شد سؤالاتى مطرح است؟
الف- آيا پزشك متخصص مىتواند اقدام به عمل ذكر شده در سؤال نمايد؟
بسمه تعالى: پزشك نمىتواند به بدن زن نامحرم و يا به عورت او نگاه نمايد و همچنين زن هم نمىتواند بدن خود را به پزشك اجنبى نشان دهد مگر در صورتى كه مبتلا به مرض باشد كه ناچار به اين امر شود، والله العالم.
ب- آيا مادر مىتواند از قرار دادن جنين در رحم خود توسط پزشك ممانعت كند در صورت حق ممانعت در كدام يك از مراتب سه گانهى بيمارى كه در سؤال ذكر شد، اين حق را دارا مىباشد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه تخمدان خارج رحم مادر بارور شده، مادر مىتواند از قرار گرفتن آن در رحم ممانعت كند و در اين مسئله فرقى بين جنين سالم و مريض نمىباشد و شوهر حق اجبار او را بر اين عمل ندارد، والله العالم.
ج- آيا آنچه كه پزشكان متخصص انجام مىدهند از قبيل تغيير خلقت خداوند نمىباشد؟
بسمه تعالى: اين عمل تغيير خلقت خداوند محسوب نمىشود. تغيير خلقت و تبديل آن مثل مرد نمودن زن و يا زن نمودن مرد مىباشد، والله العالم.
سؤال (854) مردى كه نطفهى خود را در رحم زن نامحرم به وسيلهى تجهيزات پزشكى قرار داده و با آن زن قرار گذاشته كه در مقابل مبلغ معينى زن اين نطفه را در رحم گذاشته و بعد از 9 ماه فرزند اين مرد را به او تحويل دهد. آيا اين معامله صحيح مىباشد با توجه به اينكه اين مرد نطفهى خود و منى همسر شرعى خود را در رحم زن مذكور قرار مىدهد. آيا اين زن مىتواند ادعائى درباره اين فرزند داشته باشد؟
بسمه تعالى: معاملهاى كه مرد با زن نامحرم در خصوص اين مسئله انجام داده باطل است؛ زيرا قرار دادن منى مرد اجنبى در رحم زن نامحرم حرام است و زن شرعى اين مرد مادر اين بچه نشده بلكه فقط به مرد ملحق مىشود و مادر بچه هم زنى است كه او را مىزايد و بچه را در رحم نگه داشته است ولى مادر حق حضانت ندارد، زيرا ادلهى حضانت از تولد فرزند به اين شكلى كه در سؤال گفته شده انصراف دارد، والله العالم.
سؤال (855) آيا بارور نمودن نطفهى زوجه به منى شوهرش و قرار دادن آن در رحم خود زن توسط پزشك زن در صورت ضرورت جايز مىباشد. آيا در صورتى كه اين امر مستلزم كشف عورت باشد، حكم جواز باقى است؟
بسمه تعالى: بارور نمودن تخمدان زن با منى شوهرش فى نفسه اشكالى ندارد ولى كشف عورت براى دكتر زن در اين عملى كه در سؤال ذكر شده، محل اشكال است بله در صورتى كه زن داراى مرض در رحم باشد كه
براى معالجهى آن، پزشك ناچار به نگاه باشد مىتواند در اثناء اين معالجه نطفهى بارور شده را در رحم زن قرار دهد، والله العالم.
سؤال (856) آيا زن مىتواند با استفاده از منى همسرش كه در آزمايشگاهها نگهدارى مىشود اقدام به باردار كردن خود نمايد با توجه به اين كه همسرش از دنيا رفته است؟
بسمه تعالى: در صورتى كه جاسازى منى ذكر شده در رحم را خود زن انجام دهد مانعى ندارد ولى اگر شخص ديگرى انجام دهد جايز نمىباشد و در هر صورت فرزند متولد شده به اين شكل، از پدرش كه مرد صاحب نطفه بوده، ارث نمىبرد، والله العالم.
سؤال (857) خانمى كه بعد از گذشت 15 سال باردار نگرديده و جهت آن فاسد بودن تخمكهاى موجود در رحم اين زن مىباشد بعد از آزمايشات متعدد پزشكان به اين نتيجه رسيدهاند كه تنها راه باردارى اين خانم استفاده از تخمكهاى خواهر او مىباشد به اين شكل كه تخمكهاى خواهرش را در رحم او قرار داده و آن را با منى همسر اين خانم نازا ممزوج مىكنند. آيا اين عمل جايز است. آيا فرزند متولد شده به اين شكل فرزند شرعى زن نازا محسوب مىگردد؟
بسمه تعالى: اين عمل در صورتى كه شخصى كه تخمكهاى خواهر را بيرون مىآورد شوهر خود خواهر باشد و كسى هم كه آنها را در رحم نازا قرار مىدهد همسر زن نازا باشد بعيد نيست كه اشكالى نداشته باشد و همچنين در صورتى كه خواهر مبتلا به مرضى باشد كه درمان آن احتياج به عمل جراحى داشته باشد پزشك مىتواند تخمك را از رحم او بيرون آورد به هر تقدير شخصى كه تخمك را در رحم زن نازا قرار مىدهد بايد
شوهرش باشد و در فرض ذكر شده مردى كه صاحب نطفه است پدر فرزند متولد شده و خانمى كه او را مىزايد و تخمك و در رحمش قرار گرفته مادر او محسوب مىشود، والله العالم.
سؤال (858) مردى با خانمى ازدواج نموده كه اين خانم نازا مىباشد. اكنون براى اينكه اين خانم توان باردارى پيدا كند تخمك زن ديگرى را گرفته و در فضاى خارج رحم بارور نموده و در رحم زن نازا قرار دادهاند. آيا فرزندى كه از اين طريق متولد مىشود تعلق به زنى دارد كه او را زائيده و يا به زن صاحب تخمك تعلق دارد؟
بسمه تعالى: اين عمل جايز نمىباشد و فرزند هم به كسى منسوب مىشود كه او را باردار بوده و زائيده است، والله العالم.
سؤال (859) در صورتى كه در فرض سؤال سابق اين عمل جايز باشد پدر و مادر اين فرزند چه كسانى هستند؟
بسمه تعالى: مردى كه صاحب نطفه مىباشد پدر فرزند و زنى كه او را باردار شده و زائيده است مادر اوست، والله العالم.
سؤال (860) در بارورى مصنوعى، آيا نسبتهاى شرعى به هم نمىخورد؟
بسمه تعالى: نسبتهاى شرعى بهم نمىخورد؛ زيرا مرد صاحب نطفه پدر بچه و زنى هم كه او را باردار شده و زائيده است مادر او محسوب مىشود، والله العالم.
سؤال (861) در برخى موارد پزشكان براى انجام عمل بارورى مصنوعى به خانمهايى كه به آنها مراجعه مىكنند توصيه مىكنند كه مراجعه آنها براى عمل در هنگام عادت حيض باشد؛ آيا رجوع به پزشك در هنگام عادت حيض جايز است؟
بسمه تعالى: اين عمل جايز نمىباشد و در اين جواب فرقى بين ايام عادت و غير آن وجود ندارد، والله العالم.
سؤال (862) در صورتى كه هنگام بارورى مصنوعى اشتباهاً منى زن يا منى مردى غير از شوهرش بارور شده باشد، فرزند متولد شده منسوب به چه كسى است؟ آيا فرزند از كسى كه شرعاً به او ملحق مىشود ارث مىبرد؟
بسمه تعالى: فرزند به مردى ملحق مىشود كه صاحب منى بوده و اين فرزند مانند ساير فرزندانش از او ارث مىبرد، والله العالم.
سؤال (863) آيا زن مىتواند به كمك منى مرد اجنبى اقدام به باردارى نمايد با توجه به اينكه نطفهى بارور شده را شوهر زن در رحمش قرار مىدهد؟
بسمه تعالى: اين عمل جايز نمىباشد. والله العالم
سؤال (864) آيا زن مىتواند اقدام به عمل باردارى مصنوعى نمايد (يعنى مخلوط كردن منى مرد و تخمك زن در خارج رحم و بارور نمودن آن، سپس قرار دادن آن در داخل رحم) با توجه به اينكه اين عمل مستلزم كشف عورت زن در مقابل پزشك نامحرم مىباشد. اكنون اين مرد و زن تحت فشار خويشان و نزديكان بوده و مشكلاتى را در اين زمينه تحمل مىكنند البته در اين مسئله مرد عقيم بوده و زن مشكلى ندارد؟
بسمه تعالى: زن مىتواند عورت خود را تنها براى شوهر و يا براى پزشكى كه قصد معالجهى مرضى را دارد كه آن مرض هم در رحم زن مىباشد، ظاهر سازد، والله العالم.
سؤال (865) آيا در صورتى كه بارورى به جهت بارور ساختن تخمك زن با تخمك زن و مرد ديگرى صورت بگيرد، جايز است؟ آيا فرزند متولد شده متعلق به زن صاحب تخمك است يا زنى كه او را مىزايد؟