ملكيه قد عمّرت عبدي هذا عمراً فغلّظا وشدّدا وتحفّظاواكتبا عليه قليل عمله وكثيره وصغيره وكبيره
»[1].
«در كار انسان تا زمانى كه زير چهل سال است آسان گرفته مىشود، امّا زمانى كه به چهل سالگى رسيد خداوند به دو فرشته خودوحى مىكند كه: بنده من عمر خود را كرده است، از اين به بعد بر او سخت بگيريد و او را زير نظر داشته باشيد، كم وزياد و كوچك وبزرگ عمل او را بنويسيد.»
12- امام صادقعليه السلام فرمود:
«ثلاث من لم تكن فيه فلا يرجى خيره أبداً: من لم يخش اللَّه في الغيب، ولم يرع في الشيب، ولم يستح من العي
ب»[2].
«سه چيز اگر در كسى نباشد، هيچ وقت خير او اميد نمىرود: كسى كه خدا را در نهان نترسد، كسى كه در پيرى پروا نكند، و كسىكه از عيب شرم نكند.»
13- امامعليه السلام فرمود:
«إذا بلغ العبد ثلاثاً وثلاثين سنة فقد بلغ أشدّه، وإذا بلغ أربعين سنة فقد بلغ منتهاه، فإذا طعن في واحد وأربعين فهو في النقصان، وينبغي لصاحبالخمسين أن يكون كمن كان في النزع
»[3].
«وقتى بنده سى و سه ساله شود، به اوج قدرت و رشد خود رسيده، و وقتى به چهل برسدبه آخرين حدّ قدرت و رشد خود رسيده، و از چهل و يك سالگى، او روبه نقص و ضعف است و براى شخص پنجاه ساله شايسته است كهمانند كسى باشد كه در حال جان دادن است.»
14- پيامبر اسلامصلى الله عليه وآله فرمود:
«اتّق اللَّه حيثما كنت، و خالق الناس بخلق حسن، وإذا عملت سيّئة فاعمل حسنة تمحوها
»[4].
«هر جا باشى خدا را بپرهيز، و با مردم با اخلاق نيك رفتار كن، و اگر گناهى مرتكب شدى، حسنهاى انجام بده تا گناه را محوكند.»
15- حضرت علىعليه السلام فرمود:
«إنّ ابن آدم إذا كان في آخر يومٍ من أيام الدنيا وأوّل يوم من أيام الآخرة، مثّل له ماله وولده وعمله، فيلتفت إلى ماله فيقول: واللَّه إنّي كنت عليك حريصاًشحيحاً، فما لي عندك؟ فيقول: خذ منّي كفنك. قال: فليتفت إلى وُلْده فيقول: واللَّه إنّي كنت لكم محبّاً وإنّي كنت عليكم محامياً فماذا عندكم؟ فيقول: نؤدّيك إلىحفرتك نواريك فيها. قال: فيلتفت إلى عمله فيقول: واللَّه إنّي كنت فيك زاهداً، وإن كنت
[1]همان، باب 97، ص 381، حديث 1.
[2]وسائل الشيعه، ج 11، باب 97، ص 382، حديث 6.
[3]همان، حديث 7.
[4]همان، باب 98، ص 384، حديث 5.
لثقيلًا، فيقول: أنا قرينك في قبرك ويوم نشرك حتى اعرض أنا وأنت علىربّك
»[1].
«فرزند آدم زمانيكه در آخرين روز از دنيا و اوّلين روز از آخرت قرار گيرد، مال و فرزند و عمل او برايش مجسّم مىشود. پس بهسوى مالش توجّه مىكند و مىگويد: به خدا سوگند من براى تو حريص و بخيل بودم براى من چه مىتوانى بكنى؟ پس مال مىگويد: از منكفنت را بگير. سپس روى
به جانب فرزندانش مىكند و مىگويد: به خدا سوگند من دوستدار شما بودم و از شما حمايت مىكردم براى من چه كار مىتوانيد انجامدهيد، فرزندان مىگويند: تو را در ميان گورت سپرده و در آن تو را مىپوشانيم. پس توجّه به عملش مىكند و مىگويد: من در رابطه با توبىتوجّهى كردم، اگرچه تو سنگين بودى. پس عمل مىگويد: من همراه تو هستم در قبرت وروزى كه محشور شوى، تا من و تو برپروردگارت عرضه شويم.»
16- امام صادقعليه السلام فرمود:
«تعرض على رسول اللَّهصلى الله عليه وآله، أعمال العباد كلّ صباح، أبرارها وفجّارها، فاحذروها. وهو قول اللَّه عزّ وجلّ: (وَقُلِ اعْمَلُوافَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ
[2]وسكت»[3].
«اعمال بندگان در هر صبح بر رسول خدا عرضه مىشوند، اعمال نيكان و بدان، پس مواظب باشيد. خداوند مىفرمايد: «وبگو عمل كنيد پس خدا و پيامبرش عمل شما را مىبينند» پس ساكت شد.»
سخن آخر
اين روايات شريف را از كتاب جهاد وسائل الشّيعه تأليف محدّث كبير شيخ حرّ عاملى (رضوان اللَّه تعالى عليه) اقتباسكردهايم. ايشان كتاب خود را به شيوه فقهى ترتيب داده و ما هم از ترتيب ايشان- مگر در بعضى حالات- پيروى كردهايم و به جهتاختصار از مجموعههايى كه داراى معناى مشترك بودند تنها يك حديث را برگزيديم، و از خداوند متعال مىخواهيم كه اين محدّثبزرگ را مشمول رحمت خود گرداند و به پاس خدمات او به دين مبين اسلام بر ثوابش بيفزايد، وهمچنين رحمت وغفران مىطلبيمبراى ديگر علماى نيكوكارى كه براى تبيين، تنظيم وترتيب آثار و اخبار پيامبر اسلام و اهلبيت او (عليه و عليهم صلواتاللَّه) تلاش وكوشش كردند وهمچنين اميدواريم كه شايستگان و نيكان، ما را هم در دعاهاى خود شريك سازند تا خداوندمتعال از تقصيرات ما درگذرد. انّه كان غفّاراً.
والحمد للَّه ربّ العالمين
[1]همان، باب 100، ص 385، حديث 1.
[2]سوره توبه، آيه 105.
[3]وسائل الشيعه، ج 11، باب 101، ص 386، حديث 1.