سؤال 19. آيا ريا در عزادارى امام حسين عليه السلام جايز است؟
جواب:ريا در هر عبادتى حرام محسوب مىشود؛ ولى تظاهر به عزادارى امام حسين عليه السلام و تعظيم شعائر دين به قصد قربت جايز بلكه مستحب است. مثل اينكه پرداختن صدقه آشكار قربة الى اللَّه براى تشويق ديگران، همانطور كه در قرآن آمده، مستحب است.
سؤال 20. آيا صحيح است كه در يك خيابان در فاصله كمتر از پانصد متر، دو يا سه هيئت فعاليّت كنند؟ آيا اين كار اسراف در مصرف سوخت و انرژى برق نيست؟ آيا بهتر نيست در هر منطقه يك حسينيه عمومى باشد تا در مصرف، صرفهجويى شود؟
جواب:چنانچه بتوانند با هم متّحد شوند، بسيار خوب است.
سؤال 21. نظر حضرت عالى در مورد كيفيّت برپايى مراسم عزادارى اهل بيت عليهم السلام كه گاهى با اعياد باستانى همراه مىشود چيست؟
جواب:در چنين شرايطى بهتر آن است كه آنچه آثار شادى و خوشحالى است اظهار نكنند؛ ولى صله رحم و ديد و بازديد و خانه تكانى و نظافت و مانند آن مانعى ندارد.
انجام و ترك واجبات
سؤال 22. بعضى از شبها مجالس عزادارى آنقدر طولانى
مىشود كه نماز صبح به خطر مىافتد. حكم اينگونه مجالس چيست؟
جواب:اين عزيزان بايد برنامهها را طورى تنظيم كنند كه نماز صبح آنها به خطر نيفتد.
سؤال 23. افرادى هستند كه ادعاى مسلمانى دارند و انفاق و احسان مىكنند و در ايّام محرم، سوگوارى و عزادارى كرده و نذرى مىدهند؛ ولى نماز يوميّه خود را نمىخوانند. آيا اعمال آنها صحيح بوده و مورد قبول حق تعالى قرار مىگيرد؟
جواب:اعمالشان باطل نيست؛ ولى كمارزش است.
سؤال 24. اگر عزادارى براى امام حسين عليه السلام باعث تضييع حقوق ديگران شود، آيا موجب ضمان خواهد شد؟ بهطور كلّى آيا در اين مورد خاص رعايت حقوق ديگران واجب است؟
جواب:عزادارى، يكى از مستحبّات مهم است؛ ولى حفظ حقوق ديگران از واجبات است. بنابراين، بايد طورى عزادارى كرد كه حقوق كسى ضايع نشود.
دستهجات عزادارى
سؤال 25. حركت دستهجات عزادارى به چه شكلى مطلوب است؟
جواب:بايد با نظم كامل و پرچمهاى آبرومند كه اهداف
مقدّس عاشورا بر آن نوشته شده باشد، صورت گيرد. بهتر آن است كه ريش سفيدان در قلب دستهجات باشند و جوانان در جلو و افراد بزرگسال در عقب دسته، و خواهران به دنبال آنها باشند.
سؤال 26. تشكيل دستهجات عزادارى در كشورهاى خارجى چگونه است؟
جواب:كار بسيار خوبى است؛ ولى بايد با نهايت نظم و شكوه و هدفدار باشد، تا پيام عاشوراى حسينى را به همهجا منتقل كند.
سؤال 27. حكم شرعى ورود هيئتهاى عزادارى با كفش به مساجدى كه تماماً صيغه مسجد خوانده شده و نماز اقامه مىشود، چيست؟
جواب:ورود با كفشها روى فرشها جايز نيست؛ ولى اگر فرشها را جمع كنند، ورود با كفش حرام نيست امّا بايد بعداً بشويند و تميز كنند.
سؤال 28. آيا رقابت دستهجات با هم جايز است؟
جواب:مراسم حسينى بايد رمز وحدت، محبّت، دوستى، ايثار و فداركارى باشد و از هر كار كه سبب اختلاف مىشود بايد به شدّت پرهيز شود.
وقت نماز و عزادارى
سؤال 29. آيا برپايى نماز جماعت ظهر عاشورا در خيابانها
و بستن راه عبور و مرور مردم كار خوبى است؟
جواب:اين، كار بسيار خوبى است و يادآور نماز روز عاشوراى شهيدان كربلا در برابر تيرباران دشمن خصوصاً و اهميّت فوقالعاده نماز عموماً مىباشد و اين مقدار سدّ معبر مانعى ندارد.
سؤال 30. در مكانهايى كه اهالى روستا و ديگر افراد مقيم شهرستانهاى اطراف، براى عزادارى و برگزارى مراسم تعزيهخوانى حاضر مىشوند، هنگام اذان بدون اينكه توجّهى به اهميّت نماز اوّل وقت داشته باشند به مراسم ادامه مىدهند. البته در مسجد عدّه كمى نماز جماعت برگزار مىكنند در صورتى كه مىتوانند حداقل به احترام اوقات شرعى، مدّتى مراسم را اجرا نكنند و اين در حالى است كه گاهى در حين مراسم به امور اقتصادى و معيشتى مردم كه امرى پسنديده است مىپردازند.
نظر حضرتعالى در اين زمينه چيست؟
جواب:بىشك تعطيل كردن عزادارى هنگام اذان و پرداختن به نماز اوّل وقت بسيار پسنديده است؛ كه در خيلى از جاها شروع شده و إنشاءاللَّه گسترش يابد و فراگير شود.
استفاده از طبل و سنج
سؤال 31. آيا استفاده از طبل، سنج و نى در مراسم عزادارى جايز است؟
جواب:استفاده از طبل و سنج كه از آلات لهو نيست و براى نظم بخشيدن به حركت سينهزنان و زنجيرزنان است، مانعى ندارد؛ ولى از نى زدن اجتناب شود و هنگامى كه به مساجد مىرسند همه را خاموش كنند.
سؤال 32. آيا طبل زدن كه از كارهاى لشكر يزيد بوده، و مسلّماً موجبات مزاحمت و تضييع حقوق همسايهها مىشود مجاز است؟
جواب:طبل زدن اختصاصى به لشكر كفّار نداشته است و استفاده از آن براى تنظيم حركت دستهجات در شارع عام مانعى ندارد.
سؤال 33. وظيفه خطيرى بر عهده شيعيان ابا عبداللَّه عليه السلام و عزادارى براى آن حضرت مىباشد. از قديم هيئتهاى حسينى با زدن طبل در خيابان، در گروههاى مردمى به عزادارى مىپرداختند. اخيراً سخنهايى رايج شده كه براى افرادى كه در حال استراحت هستند، سر و صدا ايجاد مىشود. آيا بايد حضور مردم را مخفى كرد؟ چنانچه وقت و زمان اين عزادارىها مناسب باشد زدن طبل چه حكمى دارد؟
جواب:هر گاه در زمانهاى مناسبى طبل بزنند كه مردم معمولًا در خواب نيستند و رعايت اعتدال را نيز بنمايند مانعى ندارد.
استفاده از موسيقى
سؤال 34. چنانچه در مراسم شام غريبان اباعبداللَّه عليه السلام همزمان با مدّاحى، نى نواخته شود چه حكمى دارد؟
جواب:هرگاه آهنگ آن، مناسب مجالس لهو و فساد باشد جائز نيست.
سؤال 35. نواختن سازهايى همانند سنج و دمام[1]در مسجد و در مراسم عزادارى امام حسين عليه السلام چه حكمى دارد؟
جواب:در مسجد جائز نيست؛ ولى در دستهجات سينهزنى و عزادارى مانعى ندارد. البتّه به صورتى كه مايه آزار مردم نشود.
عَلَم و علامت
سؤال 36. عَلَم بزرگى وجود دارد كه تاريخچه آن تقريباً به 1300 سال مىرسد و رسم بر اين بوده و هست كه از روز اوّل ماه محرّم تا روز عاشورا عَلَم را به تكتك منازل اهالى جهت زيارت مىبرند و اعتقاد زيادى به آن دارند و حاجت مىگيرند.
لطفاً دراين زمينه به سؤالات زير پاسخ دهيد:
الف) مبالغ هنگفتى به عنوان نذرى بر سر عَلَم مىبندند و بعضىها هم گوسفندى جلوى عَلَم قربانى مىكنند. وجه نقد و گوسفند قربانى به چه كسى تعلّق مىگيرد؟
[1]. يك نوع ساز كوبهاى ايرانى، كه استفاده از آن در جنوب ايران رايج است.
ب) عَلَمداران كه گروهى از سادات مىباشند، عَلَم فوق را ارثيه پدرى مىدانند كه نسل به نسل از پدر به پسر منتقل مىگردد و وجوهات نذرى را بين خودشان تقسيم مىكنند. آيا اين كار صحيح است؟ اگر صحيح است، آيا به اولاد دختر هم سهمى مىرسد؟
ج) با توجّه به اينكه جايگاه عَلَم در طول سال در امامزاده مىباشد، آيا چيزى از نذورات، به امامزاده نيز تعلّق مىگيرد؟
جواب الف تا ج) با توجّه به اينكه چنين برنامهاى در روايات معصومين عليهم السلام مطلقاً نيامده است و از نظر تاريخى نيز مدركى براى آن در دست نيست بر همه مؤمنين و مؤمنات لازم است كه اين كار را ترك كنند و نذورات خود را به هيئت امناى حسينيه كه از ميان افراد معتبر بايد انتخاب شوند تسليم كنند، تا نذورات را صرف مجالس عزادارى و كمك به ايتام و مستمندان كنند و اجازه ندهند افراد سودجو از نام مبارك امام حسين عليه السلام و پرچم، سوء استفاده كنند.
سؤال 37. با توجّه به شايعاتى كه علامت را نشان صليب و ترويج مسيحيت مىداند، آيا بردن علامت به هيئتها و خيابانها اشكال دارد؟
جواب:با توجّه به اينكه دشمنان، پيرايههايى به علامت مىبندند بهتر است از آن پرهيز شود و به پرچمهاى آبرومند ساده
قناعت گردد.
سؤال 38. نظر معظّمله نسبت به استفاده از علامتهايى كه مجسّمه حيوانات از قبيل مرغ و خروس و ديگر اشيا و جمادات بر روى آنها نصب شده، چيست؟
جواب:بهطور كل از اينگونه علامتها اجتناب كنيد.
سؤال 39. در شهر ما، در هر مسجد، يك عَلَم وجود دارد كه هر سال در ايّام عزادارى، مخصوصاً در روزهاى عاشورا اين عَلَم را به حركت در مىآورند، هر يك از اين عَلَمها هر چند دقيقه يكبار بر شانه فردى مىنشيند و آن فرد پس از بوسيدن آن عَلَم، به يكى از پارچههاى آن پول مىبندد. مردم مىگويند: «هر كس نذرى داشته باشد و عَلَم روى شانهاش بنشيند و او به عَلَم پول ببندد نذرش قبول مىشود!» افراد زيادى به عَلَم اعتقاد دارند، آنها مىگويند: «عَلَم به وسيله كسى كه آن را در دست دارد حركت نمى كند، بلكه حركت آن توسّط قدرت الهى است!» نظر شما در اين مورد چيست؟
جواب:پرچمهايى كه در عزادارى امام حسين عليه السلام حمل مىشود، چون متعلّق به عزادارى آن حضرت مىباشد محترم است، امّا حاجت را بايد از خداوند با شفاعت امام حسين عليه السلام خواست، نه از عَلَم.
سؤال 40. در روز عاشورا مراسم عجيبى در شهر ما انجام