2- نماز با عطر
امام صادق عليه السلام فرمود:
«كانت لرسول اللَّه صلى الله عليه و آله ممسكة إذا هو توضّأ أخذها بيده وهي رطبة، فكان إذا خرج عرفوا أنّه رسول اللَّه برائحته»[1].
«پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ظرف مشكى (مشكدان) داشت و هر وقتى كه وضو مىگرفت، با دست مرطوب خود آن را لمس مىكرد، و هنگامى كه خارج مىشد، مردم با بوى مشك، مىفهميدند كه او رسول خدا است.»
نيز حضرت فرمود:
«صلاة متطيّب أفضل من سبعين صلاة بغير طيب»[2].
«يك نماز با بوى خوش از هفتاد نماز بدون بوى خوش بهتر است.»
همچنين عبداللَّه بن حارث روايت مىكند: «على بن الحسين عليه السلام در مسجد خود، ظرف مشكى داشت و وقتى كه براى نماز وارد مسجد مىشد، از آن، خود را خوشبو مىنمود.»
3- انگشتر نقره
حضرت على عليه السلام فرمود:
«لا تختّموا بغير الفضة فإنّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله قال: ما طهرت كفّ فيها خاتم من حديد»[3].
«از غير نقره، انگشتر نگيريد زيرا رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: دستى كه در آن
[1]- وسائل الشيعه، ج 3، باب 43، ابواب لباس المصلّي، ص 315، ح 1.
[2]- همان، ح 2.
[3]- همان، باب 32، ص 303، ح 4.
انگشترى از آهن باشد، پاك نخواهد شد.»
4- كراهت لباس سياه
كلينى مىگويد: روايت شده كه در لباس سياه نماز مگزاريد امّا كفش، عبا يا عمامه (اگر سياه باشد) اشكال ندارد.[1]
5- دهان پوش و نقاب
سماعه روايت مىكند: از امام پرسيدم درباره كسى كه نماز مىخواند وقرآن تلاوت مىكند در حاليكه (لثام) دهان پوش بر دهن بسته است؟
فرمود:
«لا بأس به وإن كشف عن فيه فهو أفضل».
«اشكال ندارد، ولى اگر از روى دهن خود بردارد بهتر است.»
گفت: از امام درباره زنى پرسيدم كه نماز مىخواند در حاليكه نقاب برخود دارد؟ فرمود:
«إن كشفت عن موضع السجود فلا بأس وإن أسفرت فهو أفضل»[2].
«اگر موضع سجده را برهنه كند، اشكال ندارد ولى اگر نقاب را از صورت خود بردارد بهتر است.»
6- جامهاى كه نقش و تصوير دارد
عبداللَّه بن سنان از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه آنحضرت كراهت داشته است از اينكه نماز بخواند در جامهاى كه نقش تصاوير دارد.[3]»
[1]- وسائل الشيعه، ج 3، باب 20، ابواب لباس المصلّي، ص 281، ح 2.
[2]- همان، باب 35، ص 307، ح 6.
[3]- همان، باب 45، ص 317، ح 2.
7- نماز در مقابل تصوير
ليث مرادى به امام صادق عليه السلام عرض كرد: در خانه، در طرف راست يا چپ نمازگزار، پشتى (بالش) هايى قرار دارد كه در آنها تصاويرى، نقّاشى شده است، آيا اشكال دارد؟ امام عليه السلام فرمود:
«لا بأس ما لم تكن تجاه القبلة، فإن كان شيء منها بين يديك ممّا يلي القبلة فغطّه وصلِّ، وإذا كانت معك دراهم سود فيها تماثيل فلا تجعلها من بين يديك واجعلها من خلفك»[1].
«اشكال ندارد اگر در جهت قبله قرار نداشته باشد. امّا اگر چيزى از آن بالشها در مقابل تو و در جهت قبله قرار داشته باشد، آن را با چيزى بپوشان، بعد نماز بخوان.
و اگر همراه تو درهمهاى سياهى باشد [سكّههايى] كه نقش و تصوير دارد، آنها را در مقابلت قرار نده بلكه پشتسرت بگذار.»
على بن جعفر مىگويد: از برادرم موسى بن جعفر عليه السلام درباره خانه يا اطاقى پرسيدم كه در آن مجسّمه هايى وجود دارد، آيا در آنجا نماز بخوانم؟
امام فرمود:
«لا تصلّي فيها وشيء منها مستقبلك إلّاأن لا تجد بدّاً فتقطع رؤوسها، وإلّا فلا تصلّي»[2].
«در آنجا نماز نخوان اگر چيزى از آنها برابر توست، مگر اين كه مضطرّ باشى كه دراين صورت بايد سرهاى آن مجسّمهها را قطع كنى، و الّا در آنجا نماز نخوان.»
8- انگشتر نقشدار
از امام صادق عليه السلام سؤال شد درباره مردى كه انگشترى در دست مىكند
[1]- وسائل الشيعه، ج 3، باب 20، ابواب لباس المصلّي، ص 319، ح 11.
[2]- همان، باب 46، ص 322، ح 3.
كه نقش پرنده يا غير آن دارد؟ امام فرمود:
«لا تجوز الصلاة فيه»[1].
«نماز با آن جايز نيست.»
9- بازبودن دگمهها
ابراهيم احمرى مىگويد: از امام صادق عليه السلام پرسيدم درباره مردى كه نماز مىخواند و دگمههاى او باز است. امام فرمود:
«لا ينبغي ذلك»[2].
«اين كار شايسته نيست.»
10- با دستمال ديگران
امام صادق عليه السلام فرمود:
«صلِّ في منديلك الذي تتمندل به، ولا تصلِّ في منديل يتمندل به غيرك»[3].
«با دستمالى (حوله) كه خود از آن استفاده مىكنى نماز بخوان و با دستمال (يا حولهاى) كه ديگرى از آن استفاده مىكند نماز نخوان.»
[1]- وسائل الشيعه، ج 3، باب 46، ابواب لباس المصلّي، ص 322، ح 3.
[2]- همان، باب 23، ص 286، ح 5.
[3]- همان، باب 49، ص 325، ح 2.
5- مكان نمازگزار
در كجا نماز بخوانيم؟
حديث شريف
1- پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:
«جُعلت لي الأرض مسجداً وترابها طهوراً، أينما أدركتني الصلاة صلّيت»[1].
«زمين براى من مسجد و خاك آن پاك و پاك كننده قرار داده شده، هرجا كه وقت نماز رسد، نماز مىگزارم.»
2- در كتاب «تحف العقول» آمده است كه حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام در وصيّت خود به كميل فرمود:
«يا كميل، انظر في ما تصلّي وعلى ما تصلّي، إن لم يكن من وجهه وحلّه فلا
قبول»[2].
«اى كميل! ببين با چه لباس و در كدام مكان نماز مىخوانى، اگر از راه شرعى و حلال نباشد، نماز تو قبول نمىشود.»
3- در حديثى از امام مهدى عليه السلام آمده است:
[1]- وسائل الشيعه، ج 3، باب 1، ابواب مكان المصلّي، ص 423، ح 5.
[2]- همان، باب 2، ح 2.
«لا يحلّ لأحد أن يتصرّف في مال غيره بغير إذنه»[1].
«براى هيچكس حلال نيست كه در مال ديگرى بدون اذن او تصرّف نمايد.»
4- در كتاب «تحف العقول» آمده است كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در خطبه الوداع فرمود:
«أيّها الناس، إنّما المؤمنون اخوة ولا يحلّ لمؤمن مال أخيه إلّاعن طيب نفس منه»[2].
اى مردم! مؤمنان با هم برادرند و براى هيچ مؤمنى، مال برادرش حلال نيست مگر با رضايت قلبى او.»
5- محمّد بن عبداللَّه حميرى مىگويد: به فقيه (امام) عليه السلام نوشتم و پرسيدم درباره كسى كه قبور ائمّه را زيارت مىكند آيا جايز است بر قبر سجده كند؟ آيا براى كسى كه در نزد قبور نماز مىخواند، جايز است كه پشت قبر بايستد و قبر را قبله قرار دهد و در مقابل سر يا پاهاى او بايستد؟
و آيا جايز است در جلو قبر بايستد و نماز بخواند و قبر را پشت سر خود قرار دهد؟ امام عليه السلام جواب داد:
«وأمّا السجود على القبر فلا يجوز في نافلة ولا فريضة ولا زيارة، بل يضع خدّه الأيمن على القبر، وأمّا الصلاة فإنّها خلفه ويجعله الامام، ولا يجوز أن يصلّي بين يديه لأنّ الإمام لا يُتقدّم ويُصلّى عن يمينه وشماله»[3].
«امّا سجده بر قبر جايز نيست نه در نافله، نه در فريضه و نه در زيارت، بلكه طرف راست صورت خود را روى قبر بگزارد. امّا نماز بايد در پشت قبر باشد و قبر را
[1]- وسائل الشيعه، ج 17، كتاب الغصب، باب 1، ص 309، ح 4.
[2]- همان، ج 3، باب 3، ابواب مكان المصلّي، ص 425، ح 3.
[3]- همان، باب 26، ص 454، ح 1.
در پيش روى خود قرار دهد و جايز نيست پيش روى قبر نماز بخواند زيرا نبايد بر امام جلو افتاد، و طرف راست يا چپ قبر نماز خواندن اشكال ندارد.»
6- در يك حديث مفصّل درباره نماز، امام باقر عليه السلام فرمود:
«... وقم منتصباً، فإنّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله قال: من لم يقم صلبه فلا صلاة له»[1].
«... راست بايست زيرا رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: كسى كه راست نايستد، نماز نخوانده است.»
7- در خبر سليمان بن صالح از امام صادق عليه السلام آمده است:
«لا يقيم أحدكم الصلاة وهو ماش ولا راكب ولا مضطجع إلّاأن يكون مريضاً، وليتمكّن في الإقامة كما يتمكّن في الصلاة، فإنّه إذا أخذ في الإقامة فهو في صلاة»[2].
«هيچكس در حال راه رفتن و سواره و خوابيده نماز نخواند مگر اينكه مريض باشد، و در حال اقامه گفتن هم بايد تمكّن و استقرار داشت مانند حال نماز، زيرا وقتى به اقامه شروع مىكند به نماز شروع كرده است.»
8- على بن جعفر روايت مىكند كه از برادرش امام موسى بن جعفر عليه السلام پرسيده است درباره اينكه آيا بر روى سكو يا تختهاى كه بين دو درخت خرما آويزان است مىتوان نماز خواند؟ امام عليه السلام فرمود:
«إن كان مستوياً يقدر على الصلاة فيه فلا بأس»[3].
«اگر هموار و پا برجا باشد كه بتواند بر روى آن نماز بخواند، اشكال ندارد.»
9- ابوبصير مىگويد: از امام صادق عليه السلام پرسيدم درباره اينكه مرد و زن
[1]- وسائل الشيعه، ج 4، باب 2، ابواب القيام، ص 694، ح 1.
[2]- موسوعة الفقه/ السيّد الشيرازي، كتاب الصلاة، ج 2، ص 268.
[3]- وسائل الشيعه، ج 3، باب 35، ابواب مكان المصلّي، ص 467، ح 1.
باهم يكجا نماز مىخوانند و زن در طرف راست مرد و در كنار او ايستاده است. امام عليه السلام فرمود:
«لا،
حتى يكون بينهما شبر، أو ذراع، أو نحوه»[1].
«نه، مگر اينكه بين آن دو يك وجب يا يك ذراع يا مانند آن فاصله باشد.»
10- از امام صادق عليه السلام روايت شده درباره اينكه مرد نماز مىخواند وزن هم در كنار او نماز مىگزارد. امام عليه السلام فرمود:
«لا بأس»[2].
«اشكال ندارد.»
11- فضيل مىگويد: امام باقر عليه السلام فرمود:
«إنّما سُمِّيت بكّة لأنّه تبك فيها الرجال والنساء، والمرأة تصلّي بين يديك وعن يمينك وعن يسارك ومعك ولا بأس بذلك، وإنّما يكره في سائر البلدان»[3].
«شهر مكّه، (بكّه) ناميده شده زيرا در آنجا مردان و زنان، تراكم و ازدحام دارند به گونهاى كه زن، همراه تو، در جلوتر، در طرف راست تو، در طرف چپ تو نماز مىگزارد و اين عمل اشكال ندارد، امّا در ساير شهرها كراهت دارد.»
12- زراره مىگويد: از امام باقر عليه السلام سؤال كردم درباره اينكه زن در نزد مرد نماز مىخواند. امام فرمود:
«لا تصلّي المرأة بحيال الرجل إلّاأن يكون قدّامها ولو بصدره»[4].
«زن مقابل مرد نماز نخواند مگر اينكه مرد، هر چند به اندازه سينهاش، جلوتر از زن باشد.»
[1]- وسائل الشيعه، ج 3، باب 5، ابواب مكان المصلّي، ص 427، ح 4.
[2]- همان، ص 428، ح 6.
[3]- همان، ص 429، ح 10.
[4]- همان، باب 60، ص 430، ح 2.