(مسأله 460)اگر قرائت نماز او غلط بوده و غلط بودن آن را نمي دانسته ولي ركنهاي نماز را بجا آورده و شرايط آن را نيز رعايت كرده است، اعاده نماز لازم نيست .
مستحبات نماز طواف
(مسأله 461)1 -بر حسب فرموده شيخ صدوق (ره) مستحب است بعد از نماز طواف، حمد و ثناي خدا را بجا آورد و صلوات بر پيامبراكرم6و آل او بفرستد و از خدا بخواهد نماز او را قبول نمايد و آن را آخرين عهد با خود قرار ندهد و سپس بگويد:
"الحمدلله بمحامده كلها علي نعمائه كلها حتي ينتهي الحمد الي ما يحب ربي و يرضي . أللهم صل علي محمد و آل محمد و تقبل مني و طهر قلبي وزك عملي".2 -پس بكوشد در دعا و خواهش قبولي اعمال .3 -و به روايتي ديگر پس از نماز بگويد:
"أللهم ارحمني بطواعيتي اياك و طواعيتي رسولك صلي الله عليه و آله و سلم أللهم جنبني أن أتعدي حدودك و اجعلني ممن يحبك و يحب رسولك و ملائكتك و عبادك الصالحين".4 -و به روايتي ديگر حضرت امام صادق (ع) پس از نماز طواف به سجده رفتند و فرمودند:
"سجد لك وجهي تعبدا و رقا لا اله الا أنت حقا حقا الاول قبل كل شئ و الاخر بعد كل شئ، و ها أناذا بين يديك ناصيتي بيدك فاغفرلي انه لا يغفر الذنب العظيم غيرك فاغفرلي فاني مقر بذنوبي علي نفسي و لا يدفع الذنب العظيم غيرك".پس از سجده روي آن حضرت از گريه چنان بود كه گويا در آب فرو رفته باشد.[1]
[1]وسائل الشيعه، كتاب الحج، باب «78» از "ابواب الطواف"، حديث 2.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :160
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
فصل چهارم - سعي بين صفا و مروه
واجبات، شرايط، احكام و آداب آنسعي بين صفا و مروه :پنجم از واجبات عمره تمتع"سعي بين صفا و مروه" است .(مسأله 462)واجب است پس از نماز طواف سعي كند بين صفا و مروه كه دو كوه معروفند، بدين نحو كه از صفا برود به مروه و از مروه برگردد به صفا; و اين عمل در حج و عمره مفرده نيز واجب است .(مسأله 463)سعي بين صفا و مروه بايد هفت مرتبه باشد; و هر مرتبه را يك "شوط" مينامند. بدين نحو كه از صفا به مروه يك شوط است و از مروه به صفا نيز يك شوط.(مسأله 464)در سعي واجب است از صفا شروع كند، و در نتيجه به مروه ختم ميشود. پس اگر از مروه شروع كند، سعي باطل است و بايد آن را از سر گيرد.(مسأله 465)بنابر احتياط واجب در سعي بايد از اول كوه صفا، از پايين آن شروع كند و تا اولين جزء كوه مروه ادامه دهد; و اگر مقداري روي كوه صفا برود و از آنجا به شكل متعارف شروع كند مانعي ندارد. چنانكه در مروه هم ميتواند براي احتياط كمي بالاي آن برود.(مسأله 466)در سعي جايز است بدون عذر نيز بر حيوان يا دوچرخه و مانند آن سوار شود و سواره سعي كند; هر چند پياده رفتن افضل است .(مسأله 467)واجب است رفت و برگشت بين صفا و مروه از راه متعارف باشد; و اگر فرضا از داخل مسجدالحرام يا
راهي ديگر به طرف مروه برود كافي نيست ; ولي لازم نيست رفت و برگشت در يك خط مستقيم باشد.(مسأله 468)واجب است هنگام رفتن به طرف مروه متوجه مروه باشد; و هنگام رفتن به طرف صفا متوجه صفا باشد. پس اگر عقب عقب برود يا پهلوي خود را به طرف صفا و مروه كند و راه برود باطل است ; ولي نگاه كردن به طرف راست يا چپ و احيانا به پشت سر مانعي ندارد.(مسأله 469)سعي نيز مانند طواف از عبادات است و بايد آن را به قصد قربت و با خلوص نيت براي خدا بجا آورد; و اگر به قصد ريا يا مقاصد ديگر آن را بجا آورد باطل است .(مسأله 470)در سعي بايد نيت كند كه براي عمره تمتع است يا حج و يا عمره مفرده .(مسأله 471)در سعي پوشاندن عورت و پاك بودن بدن و لباس و طهارت از حدث معتبر نيست . پس ميتواند بدون وضو يا به حال جنابت يا حيض و يا نفاس سعي را بجا آورد; هر چند خوب است تا جايي كه ميتواند پاك و با وضو باشد.(مسأله 472)سعي نيز همانند طواف يكي از اركان عمره و حج است . پس اگر عمدا آن را ترك كند تا زماني كه تدارك آن ممكن نباشد، عمره و حج او باطل است ; هر چند از روي ندانستن مسأله باشد. و اگر آن را فراموش كند، هر وقت يادش آمد بايد آن را بجا آورد. و اگر برگشتن به مكه براي او حرج و مشقت دارد، بايد براي خود نايب بگيرد تا سعي را به جاي او بجا آورد; و عمره و حج او صحيح است .(مسأله 473)واجب است سعي را پس از طواف و نماز طواف بجا آورد; و اگر عمدا آن را پيش از طواف يا نماز طواف
بجا آورد بايد آن را بعد از نماز طواف از سر گيرد; و اگر از روي فراموشي سعي را جلو بيندازد بنابر احتياط واجب پس از طواف و نماز آن، سعي را اعاده نمايد.(مسأله 474)اگر بيماري را به دوش بگيرد تا او را سعي دهد و براي خودش نيز نيت سعي نمايد، سعي هر دو صحيح است .(مسأله 475)اگر كسي به هيچ گونه حتي سواره نتواند سعي را بجا آورد بايد نايب بگيرد تا سعي را به جاي او بجا آورد; و عمره و حجش صحيح است .(مسأله 476)پس از نماز طواف لازم نيست فورا و بلا فاصله سعي را انجام دهد; بلكه ميتواند به خاطر رفع خستگي يا گرمي هوا يا جهات ديگر تا شب همان روز تأخير اندازد. هر چند احوط عدم تأخير است ; مگر به جهت عذر، از قبيل بيماري و مانند آن . ولي تأخير سعي تا روز بعد بدون عذر جايز نيست ; و اگر تأخير انداخت گناه كرده، لكن عمره و حج او صحيح است .(مسأله 477)بنابر احتياط واجب بايد موالات عرفي را در سعي رعايت كند و بين شوطهاي آن و همچنين بين اجزاي آنها زياد فاصله نيندازد; ولي به جهت استراحت و رفع خستگي ميتواند مقدار كمي بر كوه صفا يا مروه بلكه در وسط راه بنشيند. چنانكه اگر وقت نماز واجب روزانه داخل شود مانعي ندارد نماز را بخواند و بعد سعي را از محل قطع آن ادامه دهد; هر چند بهتر است اگر شوط چهارم را تمام نكرده پس از تمام كردن سعي سابق، همه آن را نيز از سر گيرد. و اگر وقت نماز واجب تنگ شده واجب است نماز را مقدم دارد.(مسأله 478)اگر بين صفا و مروه را چند طبقه كنند پس
سعي هر طبقه اي كه ميان دو كوه واقع شده بنابر اقوي مانعي ندارد; هر چند احوط سعي در همان راهي است كه از قديم متعارف بوده است . و اگر بالاتر از دو كوه واقع شده باشد سعي در آنجا محل اشكال است .
زياد و كم كردن در سعي
(مسأله 479)اگر عمدا زيادتر از هفت شوط سعي كند، سعي او باطل است و بايد از سر گيرد; نظير آنچه در طواف گذشت . و اگر در اثر ندانستن مسأله زياد كرده باشد - مثل اينكه گمان ميكرد در سعي بايد رفت و برگشت را يك شوط حساب كند و در نتيجه چهارده شوط سعي كرده است - بنابر اقوي سعي او صحيح است ; يعني هفت شوط اول سعي است و بقيه آن زياده اي است كه موجب بطلان نيست ; هر چند احوط اعاده سعي است .(مسأله 480)اگر از روي اشتباه و فراموشي زيادتر از هفت شوط سعي كرده است، سعي او صحيح است و بهتر است زياده را رها كند. ولي بعيد نيست اگر زياده يك شوط است جايز باشد آن را به هفت شوط برساند و يك سعي مستحب حساب كند; هر چند به صفا ختم ميشود.(مسأله 481)اگر عمدا بعضي از شوطهاي سعي را در عمره تمتع ترك كند به نحوي كه اگر بخواهد بجا آورد وقوف به عرفات را درك نمي كند، ظاهرا عمره و حج او باطل است ; نظير كسي كه عمدا همه سعي را ترك كرده باشد. و بنابر احتياط نيت خود را به حج افراد بدل كند و پس از تمام كردن حج، يك عمره مفرده بجا آورد; ولي به آنها اكتفا نكند و در سال بعد عمره و حج را اعاده نمايد. همچنين است بنابر احتياط واجب اگر از روي ندانستن مسأله
بعضي از شوطهاي سعي را ترك كرده باشد و وقت تدارك آن گذشته باشد; مثل اينكه خيال ميكرد سعي واجب پنج شوط است .(مسأله 482)اگر از روي فراموشي بعضي از شوطهاي سعي را ترك كرده است، پس اگر چهار شوط آن را بجا آورده باشد هر وقت يادش آمد باقيمانده را بجا آورد و عمره و حج او صحيح است ; و اگر بعد از ذيحجه يادش آمد بنابر احتياط همه سعي را نيز از سر گيرد. و اگر به وطن خود برگشته و برگشتن به مكه براي او حرج و مشقت دارد، بايد نايب بگيرد تا به جاي او بجا آورد; و بنابر احتياط نايب پس از انجام باقيمانده، همه سعي را نيز اعاده نمايد. و اگر كمتر از چهار شوط را بجا آورده است، بنابر احتياط باقيمانده را بجا آورد و همه سعي را نيز از سر گيرد; و اگر براي او حرج و مشقت دارد نايب بگيرد تا نايب هم باقيمانده را بجا آورد و هم سعي را از سر گيرد.(مسأله 483)اگر از روي فراموشي بعضي از شوطهاي سعي را ترك كرد و به گمان اينكه سعي را تمام كرده ناخن گرفت يا از موي خود كم كرد و محل شد[1]، پس اگر با زن نزديكي كرده بايد علاوه بر تمام كردن سعي به نحوي كه در مسأله پيش گفته شد يك گاو به عنوان كفاره ذبح نمايد; بلكه هر چند نزديكي هم نكرده باشد بنابر اقوي اين حكم جاري است .
شك در سعي
(مسأله 484)شك در عدد شوطهاي سعي چند صورت دارد:اول :اينكه بعد از تقصير شك كند آيا به مقدار واجب سعي
[1]يعني از احرام خارج شد.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :165
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
انجام داده يا كمتر يا بيشتر; در اين صورت به شك خود اعتنا نكند.دوم :اينكه بعد از تقصير ميداند هفت شوط نبوده ولي نمي داند آيا بيشتر بوده يا كمتر; در اين صورت بنابر احتياط سعي و تقصير را از سر گيرد.سوم :اينكه تقصير را هنوز بجا نياورده ولي در حالي كه خود را خارج از محل سعي و فارغ از سعي ميبيند شك كند آيا به مقدار واجب بجا آورده يا كمتر يا بيشتر، يا شك كند آيا به مقدار واجب بجا آورده يا كمتر; در اين صورت بنابر احتياط سعي را از سر گيرد.چهارم :اينكه در حالي كه خود را در مروه ميبيند شك كند آيا هفت شوط بجا آورده يا كمتر; در اين صورت بايد سعي را از سر گيرد.پنجم :اينكه ميداند هفت شوط را كاملا بجا آورده است، ولي شك دارد آيا زيادتر از آن بجا آورده يا نه ; در اين صورت سعي او صحيح است، خواه از محل سعي خارج شده باشد يا نه .ششم :اينكه در بين شوط شك كند آيا شوط هفتم است يا نهم مثلا; در اين صورت نيز بايد سعي را از سر گيرد، هر چند خوب است شوط را تمام كند و بعد همه سعي را از سر گيرد.(مسأله 485)اگر در روزي كه طواف كرده است، فرداي آن روز شك كند آيا سعي را بجا آورده است يا نه، پس اگر پس از تقصير باشد به شك خود اعتنا نكند; و اگر قبل از تقصير باشد بنابر احتياط سعي را بجا آورد.(مسأله 486)اگر پس از تمام شدن سعي و فراغت از آن شك كند آيا آن را صحيح انجام داده يا نه، به شك خود اعتنا نكند. همچنين است اگر شوط يا جزئي از آن را بجا آورده و پس
از داخل شدن در شوط يا جزء ديگر شك كند آيا آنچه را قبلا انجام داده درست بجا آورده است يا نه .(مسأله 487)اگر در حال طواف يا سعي پول يا چيز ديگر غصبي يا مالي كه خمس آن داده نشده همراه دارد به نحوي كه آن پول يا آن چيز به حركات طواف و سعي متحرك و جابجا ميشود، صحت طواف و سعي او محل اشكال است .
مستحبات سعي
(مسأله 488)1 -مستحب است پس از نماز طواف و پيش از سعي از آب زمزم بنوشد و از آن بر سر و پشت و شكم خود بريزد و بگويد:
"أللهم اجعله علما نافعا و رزقا واسعا و شفاء من كل داء و سقم"2 -و به طرف حجرالاسود برود و آن را لمس نمايد و ببوسد و به آن اشاره نمايد.3 -و از دري كه مقابل حجرالاسود است با آرامش و وقاربه طرف كوه صفا برود از بالاي آن به خانه كعبه و ستوني كه حجرالاسود در آن قرار دارد متوجه شود و به آن نگاه كند، و حمد و ثناي خدا را بجا آورد و نعمتها و خوبيهاي او را در حق خود به ياد آورد.4 -و پس از آن : هفت مرتبه :
"الله اكبر"و هفت مرتبه :
"الحمد لله"و هفت مرتبه :
"لا اله الاالله"بگويد.5 -پس سه مرتبه بگويد:
"لا اله الا الله وحده لا شريك له ، له الملك و له الحمد يحيي و يميت و هو حي لا يموت بيده الخير و هو علي كل شئ قدير."6 -پس صلوات بر پيغمبر و آل او بفرستد و سه مرتبه بگويد:
"الله أكبر علي ما هدانا و الحمدلله علي ما أولانا و الحمدلله الحي القيوم و الحمدلله الحي الدائم ."