کتاب احکام و مناسک حج

(مسأله 711)اگر كسي تصادف كرد و با همان حال او را به ميقات بردند و محرم شد احرام او صحيح است . پس اگر مي‌تواند اعمال را هر چند با كمك ديگران و با نايب گرفتن نسبت به اعمالي كه نيابت بردار است انجام دهد بايد انجام دهد; و اگر احساس كرد نمي تواند در اين صورت به وظيفه محصور عمل كند و از احرام خارج شود. و اگر مي‌تواند با احرام ذكر شده عمره مفرده بجا آورد بنابر احتياط جمع كند بين وظيفه محصور و عمره مفرده، و در اين صورت زن نيز بر او حلال مي‌شود.(مسأله 712)اگر پس از احرام در اثر مانعي غير از منع ظالم، يا بيماري مانند شكستن پا، يا گم كردن راه، يا از بين رفتن مخارج راه يا تصادف يا خرابي راه يا مركب سواري و يا گرما يا سرماي سخت نتواند عمره و حج خود را تمام كند بنابر اقوي حكم مصدود و محصور بر او جاري است . پس مي‌تواند خود را از احرام خارج كند; و بنابر احتياط به وظيفه محصور عمل نمايد.(مسأله 713)مستحب است انسان هنگام احرام عمره يا حج با پروردگار خود شرط كند كه هر جا در اثر مانعي نتواند اعمال را ادامه دهد خداوند او را آزاد و از احرام خارج نمايد. و آيا اين شرط فقط مستحب است و جنبه تشريفات دارد و يا نتيجه عملي نيز بر آن مترتب است - چنانكه جمعي از فقها فرموده اند كه نتيجه شرط، خارج شدن مصدود و محصور است از احرام بدون قرباني - مسأله مورد اختلاف است . و احوط اجراي احكامي است كه براي مصدود و محصور گفته شد; خواه در احرام شرط واقع شده باشد يا نه .

برخي مسائل متفرقه

(مسأله 714)محرم نمي تواند به قصد رفتن به زيارت مدينه منوره يا مقاصد ديگر احرام خود را به هم زند. و اگر لباس احرام را در آورد و بنا گذارد در احرام نباشد از احرام خارج نمي شود; بلكه محرمات احرام بر او حرام است ; و آنچه را موجب كفاره است اگر مرتكب شود علاوه بر اينكه گناه كرده كفاره آن را نيز بايد بدهد.(مسأله 715)سجده نمودن بر سنگهايي كه در مسجدالحرام يا مسجد النبي6يا مساجد ديگر به كار رفته جايز است ; هر چند سنگ سياه يا سنگ مرمر يا ساير سنگهاي معدني باشد.(مسأله 716)شركت در نمازهاي جماعت كه در مسجدالحرام يا مسجد النبي6يا مساجد ديگر مسلمين منعقد مي‌شود با رعايت احكام و آداب آن مستحب مؤكد است ; پس بجاست حجاج و زوار محترم از شركت در جماعتها تخلف نكنند و به نماز جماعت اهميت دهند. ولي بنابر احتياط واجب حمد و سوره را خودشان بخوانند; هر چند به نحو حديث نفس و خطور در ذهن باشد.(مسأله 717)اگر كسي پس از انجام عمره تمتع و خارج شدن از احرام مريض شد به گونه اي كه قدرت انجام حج ندارد و مي‌خواهند او را به وطن خود برگردانند، پس اگر ممكن است بنابر احتياط خودش را به قصد طواف نساء طواف دهند; و اگر ممكن نيست به كسي نيابت دهد يك طواف نساء به نيابت او بجا آورد. و چنانچه حج از سالهاي پيش بر او واجب بوده يا استطاعت او تا سال بعد باقي ماند بايد در سال بعد عمره و حج تمتع را بجا آورد و عمره سال پيش كافي نيست .

و اگر سال اول استطاعت او بوده و استطاعت او باقي نماند، حج بر او واجب نيست ; ولي اگر مي‌تواند در همانجا به كسي نيابت دهد كه در همان سال به نيابت او عمره و حج بجا آورد بنابر احتياط واجب اين كار را انجام دهد.(مسأله 718)اگر زن بعد از اعمال مني در روز عيد حائض شد و همراهان او مهلت نمي دهند تا پاك شود و طواف و سعي خود را بجا آورد و راهي براي ماندن ندارد، واجب است نايب بگيرد تا طواف حج و نماز آن را به جاي او بجا آورد و سپس خودش سعي را انجام دهد و پس از آن نايب طواف نساء و نماز آن را به نيابت او بجا آورد و اعمال مني در ايام تشريق را نيز خودش انجام دهد.(مسأله 719)اگر زن پس از انجام اعمال خود خون ديد و شك كرد آيا در حال طواف حائض شده يا بعد از آن، در اين صورت به شك خود اعتنا نكند و طواف و نماز او صحيح است .(مسأله 720)بنابر احتياط واجب براي زنها نيز پوشيدن دو لباس احرام به عنوان لنگ و رداء لازم است ; هر چند جايز است دوخته باشد و لباسهاي ديگري را هم پوشيده باشند. پس مي‌توانند شلوار را به قصد ازار بپوشند و چادر را به قصد رداء بر سر بيندازند.(مسأله 721)روزه گرفتن در ايام تشريق (يازدهم و دوازدهم و سيزدهم ذي حجه) براي كساني كه در مني هستند جايز نيست . و روزه گرفتن در عيد اضحي و عيد فطر بر همه مسلمين حرام است .(مسأله 722)قربانيهايي كه به عنوان كفاره بر محرم واجب مي‌شود بايد گوشت آنها را به فقراي مسلمين صدقه دهد; و خودش نمي تواند از آن استفاده كند; و به واجب النفقه خودش

نيز ندهد.(مسأله 723)كسي كه به نيت عمره تمتع احرام بسته اگر بر حسب اتفاق حج از او فوت شود، نيت خود را به عمره مفرده برگرداند; و با اتمام آن از احرام خارج مي‌شود.(مسأله 724)اگر با عين پول يا جنسي كه زكات يا خمس به آن تعلق گرفته جامه احرام بخرد، و يا به خود جامه خمس تعلق گرفته باشد، احرام در آن جايز نيست ; همچنين است بنابر احتياط واجب اگر آن را به پول كلي بخرد ولي هنگام معامله بنا داشته باشد بدهي خود را از پولي كه به آن خمس تعلق گرفته يا از مال حرام ديگري بپردازد. ولي اگر آن را به پول كلي در ذمه خريده باشد و پس از معامله بر حسب اتفاق بدهي خود را از مال حرام يا مالي كه به آن خمس يا زكات تعلق گرفته باشد بدهد، هر چند ذمه او بري نمي شود ولي تصرف و نماز و طواف او در آن مانعي ندارد. و حكم گوسفند قرباني در آنچه گفته شد نظير حكم لباس احرام است .(مسأله 725)بنابر احتياط لقطه حرم، يعني مالي را كه صاحبش در حرم خدا گم كرده است كسي بر ندارد; هر چند كمتر از درهم باشد. و اگر برداشت تا يك سال معرفي كند و پس از معرفي و يأس از پيدا شدن صاحبش آن را صدقه دهد و تملك نكند. و اگر صاحبش پيدا شد و مطالبه كرد قيمت آن را به او بدهد; مگر اينكه صدقه را اجازه كند.

بخش سوم : اعمال و آداب مدينه منوره و بعضي دعاهاي مأثوره

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة

فصل اول : در اهميت زيارت مدينه منوره

مستحب است پس از انجام حج خانه خدا براي زيارت حضرت رسول6و حضرت زهرا(س) و ائمه بقيع (ع) و ساير مشاهد مشرفه به مدينه منوره مشرف شوند. از حضرت اميرالمؤمنين (ع) نقل شده است : "زيارت بيت الله الحرام را به زيارت رسول خدا و زيارت قبوري كه خداوند حق آنها و زيارت آنها را بر شما لازم نموده تمام كنيد; شما به زيارت آن حضرت امر شده ايد و ترك آن جفاست ." و از حضرت امام صادق (ع) نقل شده است : "هر يك از شما حج بجا آورد پايان حج خود را زيارت ما قرار دهد كه زيارت ما متمم حج است ." پس مبادا نسبت به تشرف مدينه منوره مسامحه شود و حق آن ادا نشود. و بجاست زوار محترم اوقات تشرف خود را مغتنم شمرده به بطالت و سياحت و كارهاي بيهوده نگذرانند; بلكه در عبادت و زيارت و دعا و نماز مخصوصا در مسجد رسول الله6صرف نمايند. بر حسب احاديث مستفيضه يك نماز در مسجد رسول خدا6برابر است با هزار نماز; و بر حسب بعضي اخبار برابر است با ده هزار نماز. خوب است برادران و خواهران با اخلاص از فرصت زمان و شرافت مكان استفاده نمايند و علاوه بر نمازهاي يوميه و

نمازها و زيارتهاي وارده، چنانچه نمازهاي قضاي قطعي يا احتمالي بر عهده دارند در گوشه هاي آن مكان شريف آنها را بجا آورند و خود را برئ الذمه نمايند. و احيانا هنگام شكستن دل در حق خود و خويشان و ياران و همه مؤمنين و مسلمين گرفتار ايادي شياطين و طواغيت زمان دعا كنند. ضمنا يادآور مي‌شود كه بر حسب احاديث معتبره : "مكه حرم خداست و مدينه حرم پيامبر خداست و صيد در مدينه و قطع درختان و گياهان (خودروي) آن همچون صيد و قطع درختان و گياهان حرم خدا نارواست ." و هر چند بنابر اقوي اين احاديث حمل بر كراهت شديده مي‌شود، ولي احوط اجتناب است ; و اين احتياط نسبت به صيد بين دو "حره" يعني دو رشته سنگلاخ ممتد كه شهر مدينه بين آنها واقع شده ترك نشود، و بخصوص نسبت به زوار محترم كه بر رسول الله6وارد شده و مهمان آن حضرت مي‌باشند.

فصل دوم :در زيارت رسول خدا6و كيفيت آن

1 -نقل است از آن حضرت كه فرمودند: "هر كس به زيارت من آيد، در روز قيامت شفيع او خواهم بود." و فرمودند: "هر كس مرا در حيات من يا پس از مرگ زيارت كند خدا را زيارت كرده است ." و فرمودند: "هر كس مرا در حيات من يا پس از مرگ زيارت كند در روز قيامت در جوار من خواهد بود." و به امام حسين (ع) فرمودند: "كسي كه مرا در حيات من يا پس از مرگ، يا پدر تو را يا برادر تو را و يا تو را زيارت كند بر من است كه در روز قيامت او را زيارت كنم و از گناهانش خلاصش نمايم ."