کتاب احکام و مناسک حج

يانه ؟ و اگر واجب است آيا بر پدر واجب است يا پسر؟جواب :اگر در مال شريك هستند، هر كدام كه با فرض تقسيم مال مستطيع باشد حج بر او واجب است ; و اگر هيچ كدام مستطيع نباشند بر هيچ يك واجب نيست .(سؤال 5)پدري كه بعد از ثبت نام براي حج فوت كرده و اكنون داراي چند پسر است و اجازه حج تنها به يكي از پسران داده مي‌شود، آيا در چنين موردي استطاعت طريقي براي كدام حاصل مي‌شود؟جواب :در مرحله اول حج پدر را اگر مستطيع بوده بايد تأمين كرد; و در مرحله بعد براي هر كدام - هر چند با قرعه يا خريدن سهم ديگري - ممكن باشد، استطاعت حاصل مي‌شود.(سؤال 6)شخصي قبلا حج بر او مستقر نشده اما در موقع ثبت نام جهت حج تمتع مستطيع بوده و ثبت نام نموده و بعد از نظر مالي محتاج شده و نياز به پول سپرده در بانك پيدا كرده است، آيا مي‌تواند پول را پس بگيرد يا خير؟ و چنانچه در سال اول يا سالهاي بعد قرعه به نام او اصابت كند آيا فرق دارد يا نه ؟جواب :اگر قبل از تمكن از تشرف به حج از استطاعت خارج شده باشد حج بر او واجب نيست ; واگر مشرف شود كفايت از حجة الاسلام نمي كند.(سؤال 7)شخصي كه دارايي او قريب هفتصد و پنجاه هزار تومان - از اصل ملك و خانه اي كه ارث به او رسيده - به اضافه يك باب منزل مسكوني بوده و اكنون از دنيا رفته است و داراي همسر و دو فرزند صغير مي‌باشد و معاش آنان از همين املاك مذكور تأمين مي‌شود، آيا شخص متوفي مستطيع بوده است يا خير؟ و در صورت وجوب حج آيا حج بلدي گرفته شود يا اينكه ميقاتي كفايت مي‌كند؟ و آيا مي‌شود مخارج حج از كل تركه

پرداخت شود؟جواب :دارا بودن مبلغ مذكور ملاك نيست و شرايط استطاعت در مناسك[1]مذكور است . واگر استطاعت متوفي مشكوك باشد و وصيت به استيجار حج هم نكرده باشد استيجار واجب نيست ; و اگر استطاعت محرز باشد حج ميقاتي كفايت مي‌كند و اجرت آن از اصل تركه اخراج مي‌شود.(سؤال 8)اگر كسي در ميقات مستطيع شود و حجة الاسلام بجا آورد كفايت مي‌كند يا نه ؟ و آيا در فرض مسأله رجوع به كفايت شرط مي‌باشد؟جواب :بلي مجزي است ; و رجوع به كفايت به معنايي كه در مسأله «50» مناسك ذكر شده است شرط استطاعت مي‌باشد.(سؤال 9)در مواردي كه نهاد يا ارگاني فردي را به حج مي‌فرستد بدون اينكه ملزم باشد كاري انجام دهد، آيا از موارد حج بذلي است ؟ و آيا قبول آن واجب مي‌باشد؟جواب :حكم حج بذلي را دارد و اگر مانعي در بين نباشد قبول آن واجب مي‌باشد.(سؤال 10)اگر كسي كه خودش مستطيع است از ديگري نايب شود يا نيت حج استحبابي نمايد، حج او صحيح است يا باطل ؟جواب :صحيح بودن حج او محل اشكال است .(سؤال 11)شخصي واجد شرايط حج مي‌باشد ولي نوه اي دارد كه شرعا و عرفا به زن احتياج دارد و اگر زن نگيرد به حرام مي‌افتد، در اين صورت كدام مقدم است ؟جواب :اگر ترك اقدام به ازدواج نوه اش بر خلاف شأن او باشد، اقدام به ازدواج مقدم است ; و در غير اين صورت حج
[1]احكام و مناسك حج، باب اول، فصل دوم .نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :329

««صفحه‌اول«صفحه‌قبلیجلد :1صفحه‌بعدی»صفحه‌آخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»

فرمت PDF

شناسنامهفهرست

مقدم مي‌باشد.(سؤال 12)آيا كسي از منافع خمس و زكات كه گرفته مستطيع مي‌شود؟ و آيا خمس و زكات جزو تركه ميت است يا نه ؟جواب :مستطيع مي‌شود و جزو تركه او محسوب است .(سؤال 13)شخصي طبق وصيت پدر كه پول به حساب سازمان حج واريز كرده است به نيابت از او به مكه آمده در حالي كه خود فرزند نيز استطاعت مالي داشته است، آيا به نيابت پدر حج بجا آورد يا حج خود را انجام دهد؟جواب :اگر پدر وصيت كرده باشد كه فرزندش حج نيابتي را انجام دهد و فرزند با قطع نظر از فيش حج پدرش متمكن از رفتن نباشد، بايد حج نيابتي را انجام دهد و هر وقت متمكن شود براي خودش انجام دهد; و اگر خصوص او را براي حج نيابتي تعيين نكرده باشد بايد براي پدرش نايب بگيرد و با فيش حج پدرش در صورت امكان براي خودش حج بجا آورد.(سؤال 14)شخصي بجز براي قرباني استطاعت حج را داراست، آيا حج بر او واجب است ؟جواب :واجب نيست .

نيابت

(سؤال 15)شخصي هنگام ثبت نام حج، ديگري را براي حج نايب قرار مي‌دهد و بعد مثلا در سال «70» نوبت حج نيابتي مي‌رسد و اتفاقا نايب در همان سال خودش مستطيع مي‌باشد; اولا: نايب كدام يك را بايد انجام دهد، حج استطاعتي يا نيابتي را؟ ثانيا: بر فرض اگر حج استطاعتي راانجام داد چه حكمي دارد؟جواب :در فرض سؤال بعيد نيست كه حصول استطاعت

كاشف از بطلان اجاره باشد و حجي كه براي خودش انجام داده صحيح و كافي از حجة الاسلام باشد; و اگر از مستأجر پولي گرفته باشد بايد به او برگرداند و يا با توافق طرفين اجاره را تجديد نمايند. بلي اگر وقت حج نيابتي موسع باشد و متعين نبوده كه در همان سال انجام دهد بايد حج نيابتي را در سالهاي بعد، قبل از پايان وقت تعيين شده انجام دهد.(سؤال 16)افرادي كه قرائت نمازشان درست نيست و يا به علت عذري نمي توانند وقوف اختياري مشعر را درك كنند اگر بدون دريافت وجه به نيابت ديگري محرم شوند، آيا عملشان براي منوب عنه مجزي است يا نه ؟جواب :محل اشكال است .(سؤال 17)كساني كه قرائت آنان صحيح نيست آيا مي‌توانند در حج و عمره واجب يا مستحب نيابت كنند يا نه ؟ آيا اصل احرام آنان صحيح نيست يا اينكه محرم شده اند و از احرام خارج نمي شوند؟جواب :اگر نتوانند صحيح آن را ياد بگيرند اجير شدن آنها در حج واجب صحيح نيست ; و اگر اجير شوند احرام آنها باطل مي‌باشد. ولي نيابت تبرعي در حج مستحب حكم حج خودشان را دارد كه احرام آنها صحيح است ; ولي نماز طوافها را بايد خودشان بخوانند و بنابر احتياط نايب هم بگيرند.(سؤال 18)شخصي واجد شرايط نيابت نبوده و در ميقات نيابتا محرم شده ولي بعد از ورود به مكه با سعي و تلاش فراوان خود را واجد شرايط نموده، آيا نيابت به نحو مذكور صحيح و مجزي است يا نه ؟ مثلا قرائت او صحيح نبوده و پس از ورود به مكه در ظرف چند روز قرائت خود را تصحيح كرده است .جواب :با فرض اينكه هر يك از اعمال را قبل از عمل به آن

ياد گرفته و تمام اعمال را صحيح انجام داده حج نيابتي او صحيح است .(سؤال 19)اگر بين دو عمره كمتر از يك ماه فاصله شود بايد عمره دوم را به قصد رجاء بجا آورد; حال چنانچه عمره دوم نيابت باشد نايب مي‌تواند براي آن اجرت بگيرد يا خير؟ و چنانچه بر منوب عنه انجام عمره مفرده واجب باشد كفايت مي‌كند يا خير؟جواب :اگر هر دو براي خودش نباشد فاصله معتبر نيست .(سؤال 20)كسي كه در سعي يا طواف عمره تمتع يا عمره مفرده نياز به نايب پيدا كرده است، آيا نايب بايد در حالي كه محرم است نيابت كند يا خير؟ و آيا بايد با احرام طواف را بجا آورد يانه ؟جواب :ظاهرا احرام شرط نيست و در لباس مخيط نيز جايز است .(سؤال 21)افرادي با اينكه قرائتشان درست نيست و كلمات نماز را نمي توانند درست بگويند در حج نايب مي‌شوند و اعمال را براي منوب عنه انجام مي‌دهند، بعد متوجه مي‌شوند كه نمي توانسته اند نايب شوند; اين افراد چگونه از احرام خارج مي‌شوند و براي حج چه وظيفه اي دارند؟جواب :در فرض سؤال نيابت او باطل است و بايد براي منوب عنه كسي را كه مي‌تواند حج صحيح انجام دهد استيجار نمايند; و خود او بنابر احتياط براي نماز طواف نايب هم بگيرد و سپس طواف نساء و نماز آن را انجام دهد و بعد از آن براي نماز آن نايب نيز بگيرد تا از احرام خارج شود.(سؤال 22)آيا شخص زنده در موردي كه مي‌تواند نايب بگيرد بايد از بلد نايب بگيرد يا از ميقات ؟ واگر ديگري براي او

نايب بگيرد كفايت مي‌كند يا خير؟جواب :ظاهرا حج ميقاتي كفايت مي‌كند. و ديگري اگر در نايب گرفتن وكالت داشته باشد كفايت مي‌كند; ولي نايب گرفتن فضولي كافي نيست .(سؤال 23)آيا عمره مفرده يا طواف مستحبي را مي‌توان به نيابت چند نفر انجام داد؟ در اعمال آن از جمله طواف نساء نيت همه بايد بشود يا نيت بعضي كافي است ؟جواب :مانعي ندارد و طواف نساء را هم بايد به نيابت همه انجام دهد; ولي اگر به طور اجمال به نيت طواف نساء همان عمره اي كه انجام داده بجا آورد كافي است .(سؤال 24)كسي را كه روز عيد قربان قبل از حلق دستگير كرده اند و به ايران فرستاده اند، آيا رفقاي او مي‌توانند از او نيابت كنند و بقيه اعمال را انجام دهند يا خير؟ و چگونه از احرام خارج مي‌شود؟جواب :اگر خودش نمي تواند برگردد در هر جايي كه هست حلق كند و بنابر احتياط در صورت امكان موي حلق شده را به مني بفرستد و براي بقيه اعمال نايب بگيرد; و اگر رمي و قرباني را انجام نداده باشد بعد از آنكه نايب آنها را انجام داد حلق كند.(سؤال 25)افرادي كه هر سال به حج مي‌روند - از قبيل خدمه كاروانها - و در محل خود از كسي نيابت قبول مي‌كنند ولي در ميقات بر اثر اشتغال زياد از نيابت غافل و محرم مي‌شوند و بعد كه متوجه شدند دوباره نيت نيابت مي‌كنند، آيا حج نيابتي آنان درست است يا حج براي خودشان حساب مي‌شود؟جواب :صحت حج مذكور مشكل است .(سؤال 26)اگر كسي كه نيابت از ديگري گرفته و به حج آمده از بعضي اعمال معذور باشد، آيا مي‌تواند در اين اعمال

نايب بگيرد؟ و آيا مي‌تواند پول نيابت را به ديگري بدهد كه اصل حج را بجا آورد؟ و اگر اجازه از منوب عنه لازم است چنانچه بدون اجازه نيابت را به ديگري واگذار كند و او عمل را انجام دهد، حج از طرف منوب عنه واقع مي‌شود يا نه ؟جواب :حق ندارد; و اگر بدون اجازه مستأجر نايب بگيرد و نايب تمام اعمال عمره و حج را به نيابت منوب عنه اجير اول انجام دهد، وقوع آن براي منوب عنه اگر زنده باشد خالي از اشكال نيست ; زيرا عمل بايد منتسب به او باشد. و اجير اول اجرت را ضامن است .(سؤال 27)بعضي خدمه كاروانها كه به نيابت به حج آمده اند ناچارند نيمه شب از مشعر براي انجام كارهاي لازم به مني بروند; آيا اجير شدن و نيابت اينگونه افراد صحيح مي‌باشد؟ اگر قبل از استخدام اجير شده باشند چطور؟جواب :مجزي نيست .(سؤال 28)نايبي در احرام عمره تمتع بعد از اينكه وارد مكه شد شك مي‌كند كه نيت نيابت كرده يا نه، آيا بايد به ميقات برگردد و مجددا به نيابت محرم شود يا اصلا حج براي خودش حساب مي‌شود و ديگر نمي تواند نايب باشد؟جواب :اگر به عنوان نيابت رفته بوده و ارتكاز ذهني او نيابت بوده به شك خود اعتنا نكند. ولي اگر به طور كلي غافل بوده بايد به ميقات برگردد.(سؤال 29)كسي كه براي خودش سالها پيش حج بجا آورده ولي بدون توقف در مشعر به مني رفته و در خارج مني سر تراشيده وبه دست غير مؤمن قرباني كرده است، آيا مي‌تواند براي ديگري نايب شود يانه ؟جواب :نمي تواند، و بنابر احتياط واجب بايد براي خودش

حج را بجا آورد.(سؤال 30)شخص مستطيعي پيش از آنكه اسمش درآيد فوت كرده ولي پسرش را نايب خود نموده بوده و پسر بااينكه خود مستطيع بوده در اسم نويسي مسامحه كرده است ; اكنون پسر به مدينه آمده و مي‌خواهد از طرف پدر محرم شود، تكليف او چيست ؟جواب :در فرض سؤال براي پدرش نايب بگيرد و خودش حج خود را انجام دهد.(سؤال 31)شخص اجير حج بلدي از قم شده و خودش ساكن اراك است، بعد از اجير شدن به همين قصد پس از چند روزي غافل شده و براي انجام كار ديگري به قم و بعد از آن به تهران رفته كه عازم مكه شود; آيا همان نيت قبلي براي حركت از قم كافي است يا بايد برگردد به قم ؟ و بر فرض خروج از ايران چه حكمي دارد؟جواب :اگر رفتن از قم به تهران هر چند به نحو ارتكاز براي اين بوده كه به تهران برود و از آنجا جهت انجام حج نيابتي حركت كند كافي است .(سؤال 32)نايب چند ماه قبل از حج به بلد منوب عنه مي‌رود و به عنوان نيابت حج حركت مي‌كند و به وطن خودش يا محل ديگري مي‌رود و در ماه ذيحجه كه عازم مي‌شود ديگر به بلد منوب عنه نمي رود; در اين صورت آيا كفايت مي‌كند يا نه ؟جواب :اگر به قصد نيابت از بلد منوب عنه حركت كند كفايت مي‌كند.(سؤال 33)آيا شرط ايمان نايب كه در نيابت در ذبح شرط است در ساير اعمالي كه نيابت در آنها جايز است - مثل رمي و طواف - نيز شرط مي‌باشد؟