کتاب احکام و مناسک حج

به محله هاي مختلف مكه مكرمه كه محل سكونت حجاج مي‌باشد و نيز تونلهايي به طرف مني احداث شده است، آيا عبور از آنها در حال احرام حكم منزل را دارد و يا موجب كفاره مي‌باشد؟جواب :طبق نظر اخير اينجانب، جواز عبور از آنها براي محرم بعيد نيست و كفاره ندارد.(سؤال 59)كسي كه بعد از عمره تمتع ديوانه شده آيا لازم است كه او را براي حج محرم كنند؟جواب :لازم نيست .(سؤال 60)دختري در كودكي يا اوايل بلوغ جنب شده و تاكنون ازدواج نكرده است و چون نمي دانسته به واسطه فعلي كه انجام شده جنب گرديده غسل جنابت را تا حال انجام نداده، هر چند غسل حيض و جمعه نموده است ; با اين حال حج نيز رفته است . اولا: آيا نماز و روزه و كليه عبادتهايي كه بعد از بلوغ تا كنون انجام داده صحيح است ؟ ثانيا: آيا هنوز محرم است و جميع محرمات كه بر محرم حرام است بر او حرام مي‌باشد؟ ثالثا: با فرض محرم نبودن و فقط باطل بودن حج، با مشكلات كنوني سفر به مكه مكرمه تكليف او چيست ؟جواب :در فرض سؤال نمازهاي او قضا دارد; ولي روزه هايش صحيح است . و بنابر احتياط از احرام خارج نشده است .(سؤال 61)ايرانيان مقيم جده مانند اعضاي سفارت و كاركنان هواپيمايي هر ماه عمره بجا مي‌آورند; آيا مي‌توانند از جده با نذر يا از أدني الحل (نزديكترين ميقات به مكه) محرم شوند يا بايد حتما به مواقيت پنجگانه بروند، هر چند مشقت داشته باشد؟جواب :صحت نذر در فرض سؤال مشكل است، و أدني الحل مربوط به كساني است كه از مكه مكرمه قصد عمره

داشته باشند; بنابراين احوط براي آنها احرام از يكي از مواقيت پنجگانه است .(سؤال 62)آيا زنهاي حائض مي‌توانند در مسجد شجره از يك در وارد شوند و از همان در خارج شوند و در حال دور زدن محرم شوند يا بايد حتما از يك در وارد و از در ديگر خارج شوند؟جواب :از مجموع روايات استفاده مي‌شود كه توقف آنها در مسجد حرام است ; ولي مشي وعبور اگر چه بخواهند از همان دري كه وارد شده اند خارج شوند مانعي ندارد. و احرام در حال عبور صحيح مي‌باشد.(سؤال 63)احرام از محاذات ميقات در فضا را كافي مي‌دانيد يا نه ؟جواب :دليل محاذات اطلاق ندارد و فحوي و ملاك قطعي هم در بين نيست ; بنابراين كفايت آن مشكل است و احتياط اين است كه از يكي از ميقاتها محرم شوند. بلكه اصل احرام از محاذي ميقات محل اشكال است ; زيرا مدرك محاذات روايت صحيحه "عبدالله بن سنان" است كه علاوه بر اختلاف نسخه در كتب قدما به مضمون آن فتوي داده نشده و احتمال اختصاص به مدينه منوره نيز در آن هست .(سؤال 64)شخصي مقلد مجتهدي است كه مي‌گويد احرام حج تمتع بايد از مكه قديم باشد و او از مكه جديد احرام بسته و حج بجا آورده و چند سال مي‌گذرد و اكنون آن مجتهد فوت كرده است ; تكليف اين شخص چيست ؟جواب :اگر مرجع تقليد فعلي احرام او را صحيح بداند كافي است ; و اگر صحيح نداند حكم ترك احرام را دارد كه تفصيل آن در مناسك مسأله «502» مذكور است .(سؤال 65)به كار بستن فتق بند در حال احرام به نظر

حضرتعالي كفاره دارد يا نه ؟ و كفش مخيط در صورتي كه روي پا را نپوشاند كفاره دارد يا نه ؟جواب :بنابر احتياط در هر دو مورد كفاره بدهد.(سؤال 66)شخصي براي امور عادي خود قصد ورود به حرم را دارد و قصد ورود به مكه را ندارد، آيا براي خصوص دخول حرم احرام لازم است يا نه ؟جواب :در غير موارد استثناء احوط عدم ورود است، مگر با احرام عمره يا حج .(سؤال 67)كسي با احرام عمره تمتع وارد مكه معظمه گرديد و بر اثر عارضه سكته، قبل از اعمال به دستور پزشك به ايران منتقل شد، وظيفه او در مكه چه بوده و فعلا چه وظيفه اي دارد؟جواب :وظيفه داشته در صورت امكان خودش - هر چند با تخت روان - اعمال عمره را بجا آورد; و در صورت عدم امكان نايب بگيرد. فعلا هم موظف است اگر مي‌تواند خودش برگردد و اگر نمي تواند نايب بگيرد; به اين تفصيل كه نايب طواف و نماز طواف و سعي را انجام دهد و بعد خودش تقصير كند و سپس نايب طواف نساء و نماز آن را بجا آورد; و در اين صورت بنابر احتياط خودش نيز در وطن نماز دو طواف را بجا آورد.

طواف

(سؤال 68)كسي نيت طواف را در دل گذرانده و به قصد طواف حركت مي‌كند، مقداري كه مي‌آيد گمان مي‌كند نيت طواف را بايد به زبان بگويد، لذا بر مي‌گردد و نيت را به زبان مي‌گويد و طواف را دوباره شروع مي‌كند; آيا طوافش صحيح است ؟

جواب :اگر بدون به هم خوردن موالات دوباره شروع كرده باشد اشكال دارد.(سؤال 69)شخصي در شوط دوم طواف شك مي‌كند كه آيا طواف را به نيت منوب عنه يا به نيت خود آغاز كرده، وظيفه او چيست ؟جواب :اگر نايب بوده و در ارتكاز او بوده كه اعمال را به عنوان نيابت انجام دهد، همان طواف را به نيت منوب عنه تمام كند; و در غير اين فرض آن را قطع كند و صبر نمايد تا موالات از بين برود، سپس طواف را دوباره شروع كند.(سؤال 70)براي طواف داخل مسجدالحرام شدم ولي به علت خستگي خوابم برد و چون آب در دسترس نبود با تيمم طواف ونماز را انجام دادم، آيا حج من صحيح است ؟جواب :اگر كسي متمكن از وضو نباشد و وقت طواف و نماز آن تنگ باشد، با تيمم صحيح است ; ولي در مسجدالحرام و اطراف نزديك آن آب فراوان است و مجرد مشكل بودن وضو در فرض سؤال مجوز تيمم نيست و تمام احكام بطلان طواف بر آن جاري مي‌باشد.(سؤال 71)كسي به علت بيماري و جراحي، بول او قطره قطره در كيسه اي كه مي‌بندند مي‌ريزد، ولي نه از مجراي طبيعي بلكه از موضع جراحي كه در پهلو قرار دارد; آيا نسبت به طواف ونماز آن حكم مسلوس را دارد؟جواب :بلي حكم مسلوس را دارد.(سؤال 72)اگر زني كه نايب شده قبل از انجام طواف حج و يا نماز آن خون ببيند و امكان ماندن تا بعد از ايام عادت را نداشته باشد وظيفه اش چيست ؟جواب :براي آن نايب بگيرد و بقيه اعمال را كه مشروط

به طهارت نيست خودش انجام دهد; ولي برائت ذمه منوب عنه محل اشكال است .(سؤال 73)كسي كه بعد از تقصير در عمره تمتع متوجه شود وضوي او باطل بوده يا وضو نداشته و با اين حال طواف كرده ونماز طواف خوانده است وظيفه اش چيست ؟جواب :بايد وضو بگيرد و طواف و نماز آن را اعاده كند و بنابر احتياط سعي و تقصير را نيز اعاده نمايد.(سؤال 74)كسي در شوط آخر محدث شده است و بدون طهارت شوط را تمام كرده و بعد وضو گرفته و طواف را اعاده نموده و نماز و سعي و تقصير را انجام داده، آيا كار او صحيح بوده است ؟جواب :وظيفه او اتمام طواف بعد از وضوگرفتن بوده و چون بدون وضو آن را تمام كرده، احتياط در اين است كه پس از وضو بقيه آن شوط را تمام نمايد و بنابر احتياط سعي و تقصير را اعاده نمايد.(سؤال 75)زني كه حائض بوده ولي نمي دانسته و اعمال عمره را بكلي بجا آورده است آيا بايد اعمال خود را دوباره انجام دهد يا نه ؟جواب :طواف و نماز آن را بايد اعاده كند و سعي و تقصير را نيز بنابر احتياط اعاده نمايد.(سؤال 76)شخصي در حال طواف اندكي خون به بيني خود مي‌بيند و آن را با دستمال پاك مي‌كند و طواف خود را تمام مي‌نمايد، آيا آن طواف صحيح است يا نه ؟جواب :اگر خون به ظاهر بيني نرسيده بوده اشكال ندارد; واگر به ظاهر بيني رسيده بوده آن طواف صحيح نيست . البته در مورد خون كمتر از درهم، مسأله مبني بر احتياط است .

(سؤال 77)كسي كه در شوط ششم طواف، نجاستي در بدن ديده و يقين كرده كه از شوطهاي قبل اين نجاست در بدن او بوده و بدون توجه به مسأله طواف را تكميل كرده و بعدا بدن را تطهير و طواف را اعاده نموده وعمره راتمام كرده است، آيا عمل او صحيح است ؟جواب :وظيفه او اتمام طواف بعد از تطهير بوده، و چون از سر گرفته احتياط در اين است كه بقيه طواف را تكميل كند و سعي و تقصير را بنابر احتياط اعاده نمايد.(سؤال 78)اگر فردي مبتلا به مرض صرع آني باشد به طوري كه در يك عبادت چند بار دچار صرع مي‌شود و هر بار حدود نيم دقيقه در حالت صرع به سر مي‌برد، وظيفه چنين شخصي در طواف و در سعي صفا و مروه چيست ؟جواب :بنابر احتياط واجب خودش طواف را انجام دهد و نايب هم بگيرد; و در سعي همراهان او مواظب باشند هر لحظه كه عارضه صرع رخ داد او را متوقف كنند و پس از اينكه به حال عادي برگشت او را سعي دهند و همراهي كنند; و اگر مقداري از سعي با حالت صرع انجام شد او را برگردانند و مجددا همان مقدار را اعاده كند.(سؤال 79)آيا حجاب زن در طواف مثل حجاب او در نماز است يا فرق مي‌كند؟جواب :بنابر احتياط حكم نماز را دارد.(سؤال 80)اگر مقداري از موهاي سر زن يا جاهاي ديگر بدن او در حال طواف ظاهر باشد، آيا به طواف او ضرر مي‌رساند يا نه ؟جواب :اگر از روي عمد نباشد اشكال ندارد.(سؤال 81)اگر طواف يا سعي يانماز طواف در عمره

به جهتي باطل شده باشد و شخص بدون توجه به آن تقصير نموده و از احرام خارج شده و بعد متوجه باطل بودن عمل خود شود، وظيفه او چيست ؟ و آيا كفاره دارد؟جواب :هر كدام باطل بوده آن را اعاده كند و بنابر احتياط واجب اعمال بعدي را نيز اعاده نمايد; بلي در موارد باطل بودن طواف، وجوب اعاده نماز قطعي است و در هر حال كفاره ندارد.(سؤال 82)شخصي در دور پنجم عذري برايش پيش آمده، آيا بعدا بايد همين طواف را تكميل كند يا طواف ديگري انجام دهد؟جواب :همان طواف را تكميل نمايد.(سؤال 83)شخصي با علم به حرمت تماس با بدن زن نامحرم در حين طواف از روي شهوت با بدن زني تماس مي‌نمايد و متلذذ مي‌گردد، آيا طواف او اشكال پيدا مي‌كند؟جواب :ارتكاب معصيت در حال عبادت گناهش شديدتر است ; ولي طوافش باطل نمي شود.(سؤال 84)اگر حاجي از مني برگشته و هنوز طواف واجب را بجا نياورده است، آيا مي‌تواند طواف مستحبي بجا آورد يا نه ؟جواب :خلاف احتياط است .(سؤال 85)كسي به تصور اينكه طواف چهارده شوط است با اين كيفيت انجام داده است، آيا اين عمل او مخل به طواف است ؟جواب :بلي مخل است .(سؤال 86)اينكه در بعضي موارد فرموده ايد: "بايد طواف و سعي را اتمام و اعاده كند" آيا ترتيب هم لازم است ؟جواب :بلي ترتيب لازم است .(سؤال 87)آيا محرم قبل از انجام طواف خود - چه طواف

عمره يا حج و چه طواف نساء - مي‌تواند همين طوافها را براي معذور نيابت كند يا نه ؟جواب :مانعي ندارد.(سؤال 88)آيا بعضي از شوطهاي طواف يا سعي براي كساني كه قادر نباشند خودشان انجام دهند قابل نيابت است يا نه ؟جواب :خالي از اشكال نيست بخصوص در سعي، و احوط نيابت در اتمام و اعاده است .(سؤال 89)در حال طواف چيزهايي از قبيل ساعت، انگشتر و لباس احرام از بعضي افراد مي‌افتد و قهرا ديگران پا روي آنها مي‌گذارند; آيا پا گذاشتن روي آنها ضرري براي طواف ندارد؟جواب :ضرر ندارد.(سؤال 90)اگر انسان بداند كه پا گذاشتن روي چيزهاي فوق الذكر مورد رضايت صاحبان آنها نيست، آيا اين عدم رضايت به طواف ضرر نمي زند؟جواب :اگر عمدا پا نگذارد اشكال ندارد.(سؤال 91)فرموده اند جايز است از روي اختيار طواف و سعي را با چرخ و تخت و بر دوش ديگري بجا آورد هر چند مريض نباشد، آيا اين چنين طواف اشكال ندارد؟جواب :در سعي مانعي ندارد; ولي در طواف محل اشكال است، مگر در حال ضرورت .(سؤال 92)طواف را از ركن يماني شروع كرده به خيال حجرالاسود، ولي بعد از توجه طواف را در حجرالاسود ختم كرده، اين طواف صحيح است يا نه ؟جواب :بنابر احتياط واجب نماز طواف را بخواند و بعد از آن طواف و نماز آن را اعاده نمايد.