کتاب احکام و مناسک حج

جواب :اگر از ده روز تجاوز نكند و به صفات حيض باشد محكوم به حيض است ; و اگر تجاوز كند محكوم به استحاضه است و در اين فرض اعمالي كه انجام داده صحيح است .(سؤال 206)بعضي از زنان به جهت خوردن قرص، نظم عادت ماهانه شان به هم مي‌خورد به طوري كه گاهي در مدت طولاني مرتب خون و لك مي‌بينند; وظيفه اينگونه زنان در حج چيست ؟جواب :كمترين مدت حيض سه روز است ; و اگر مجموع لكهايي كه در طول ده روز مي‌بينند كمتر از سه شبانه روز باشد، حكم استحاضه را دارد.(سؤال 207)زني كه مسأله نمي دانسته بعد از پاك شدن از حيض خيال مي‌كرده جنب است و لذا به نيت جنابت غسل مي‌كرده و با همين حال حج انجام داده است ; آيا حج او صحيح است ؟جواب :اگر منظورش اين بوده كه براي پاك شدن از خون غسل كند و خيال مي‌كرده كه اسم آن غسل جنابت است، غسل و اعمال او صحيح است ; و اگر واقعا جنب شده و غسل جنابت بجا آورده، غسل جنابت از غسل حيض مجزي است .(سؤال 208)زني عمره تمتع را انجام داده و بعد متوجه شده كه طواف او باطل بوده است، پس از آن فهميده كه عذر زنانه دارد; تكليف او چيست ؟جواب :اگر وقت به قدري نباشد كه بعد از پاك شدن و اعمال عمره روز نهم به عرفات برسد، حج او مبدل به حج افراد مي‌شود.(سؤال 209)زني كه عادت وقتيه و عدديه داشته و مثلا روز هفتم ماه پاك مي‌شده همان روز هفتم پاك مي‌شود و غسل مي‌كند و اعمال عمره اش را بجا مي‌آورد ولي روز بعد لك مي‌بيند و غسل

مي‌كند و باقي اعمال عمره را بجا مي‌آورد و روز بعد نيز لك مي‌بيند و غسل مي‌كند و ساير اعمال را انجام مي‌دهد تا روز دهم و براي عرفات حركت مي‌كند و روز يازدهم باز هم لك مي‌بيند; آيا حجش تمتع است يا به حج افراد عدول كند؟جواب :در فرض سؤال، عمره تمتع او صحيح است و حج او حج تمتع مي‌باشد.

عدول در حج و عمره

(سؤال 210)كسي كه براي حج مستحب وارد مكه شده اگر ببيند وقت تنگ است، آيا مي‌تواند به حج افراد عدول كند و حج افراد بجا آورد؟ و آيا عمره مفرده بر او واجب نيست ؟جواب :اگر منظور اين است كه براي عمره تمتع محرم شده و پس از ورود به مكه به واسطه تنگي وقت نمي تواند اعمال عمره را انجام دهد، در اين فرض عدول به حج افراد مانعي ندارد و چون حج او استحبابي بوده پس از اتمام حج، عمره مفرده بر او واجب نيست ; و اگر منظور اين است كه بدون احرام وارد مكه شده است، در اين فرض عدول صدق نمي كند.(سؤال 211)اگر بعد از نيت عمره و احرام مجددا براي عمره ديگر محرم شود - مثلا به نيت عمره مفرده محرم شده ولي بعدا نيت عمره تمتع كند و تلبيه بگويد - كدام عمره صحيح است ؟جواب :اگر قبل از تلبيه از نيتش عدول كرده باشد، به قصد هر كدام تلبيه گفته باشد احرام طبق آن منعقد مي‌شود.(سؤال 212)شخصي در ميقات براي خودش محرم مي‌شود و تلبيه مي‌گويد، بعد به فكر مي‌افتد كه چون خودش حج واجب را در سالهاي گذشته بجا آورده براي پدر يا مادر يا يكي از خويشاوندان ديگرش حج تبرعي بجا آورد; آيا مي‌تواند از نيت

اول عدول كند و دوباره به نيت شخص مورد نظر محرم شود؟جواب :نمي تواند عدول كند.(سؤال 213)كسي كه به احرام عمره مفرده وارد مكه مي‌شود، در صورتي كه احرام او در ماههاي حج باشد آيا مي‌تواند آن را عمره تمتع قرار دهد و به دنبال آن حج را بجا آورد (البته در حج استحبابي)؟جواب :مانعي ندارد.(سؤال 214)كسي كه حج افراد بر او واجب و متعين است و به قصد حج افراد در يكي از ميقاتها محرم شده است، آيا مي‌تواند نيت خود را به عمره تمتع تبديل نمايد و بعد از انجام آن حج تمتع بجا آورد؟ همچنين آيا مي‌تواند حج افراد را به عمره مفرده تبديل نمايد و بعد از آن براي عمره تمتع محرم شود؟جواب :اگر حج افراد بر او واجب باشد، بايد حج افراد انجام دهد.

اماكن حج

(سؤال 215)آيا محلهاي تعيين شده با تابلوهاي دولت عربستان جهت وقوف به مشعر و عرفات و بيتوته در مني براي ايرانيان كه از جغرافياي عربستان اطلاع ندارند كفايت مي‌كند يا لازم است نسبت به صحت آن تحقيق شود؟جواب :اگر وثوق حاصل نشود، بايد تحقيق و يا احتياط شود.(سؤال 216)آيا حائض و جنب مي‌توانند از مقدار توسعه يافته مسجدالحرام و مسجد النبي6عبور كنند؟جواب :نبايد عبور كنند.(سؤال 217)آيا غار حرا جزو محدوده مكه است ؟ و آيا قبل

از وقوف با رفتن به آنجا خروج از مكه صدق نمي كند؟جواب :سابقا جزو شهر مكه نبوده ; و اما اينكه فعلا جزو آن محسوب مي‌شود يا خير، بايد از اهل اطلاع تحقيق شود. و در هر حال اين مقدار خروج از مكه ظاهرا مانعي ندارد.

چند مسأله متفرقه

(سؤال 218)آيا در وجوب كوچ كردن بعد از ظهر روز دوازدهم، زنها هم حكم مردان را دارند يا نه ؟ بنابراين اگر از رمي كردن در روز معذور باشند و شب دوازدهم رمي كنند، آيا مي‌توانند قبل از ظهر از مني كوچ نمايند؟جواب :اگر تا صبح در مني مانده باشند، بنابر احتياط واجب بايد بمانند و بعد از ظهر از مني خارج شوند.(سؤال 219)اگر ديگران از رفع عذر شخص معذور مأيوس باشند، آيا لازم است براي انجام اعمال از او اذن بگيرند؟ و اگر نتواند اذن بدهد، آيا اذن معتبر است يا نه ؟جواب :نيابت بدون استنابه معذور در صورت تمكن معذور از استنابه صحيح نيست ; و در صورت عدم تمكن نيز مشكل است .(سؤال 220)كسي كه وظيفه او وضوي جبيره اي و تيمم است و از روي جهل بدون تيمم اعمال عمره را انجام داده است وظيفه اش چيست ؟جواب :بنابر احتياط اعاده نمايد.(سؤال 221)فرموده ايد: "اگر از طرف قاضي مكه حكم شد كه فلان روز عيد است و ما يقين به خلاف نداشتيم، متابعت آنان جايز است ." اگر در همين فرض بتوان احتياط كرد و وقوف به عرفات و مشعر و اعمال مني را بدون مانعي انجام داد تا يقين

به متابعت قطعي با واقع پيدا شود، آيا اين كار لازم است يا نه ؟جواب :لازم نيست، ولي خوب است .(سؤال 222)در عرفات و مني و مشعر و بعد از مراجعت از اماكن مزبور در صورتي كه مسافت شرعي محقق نشود، وظيفه حجاجي كه قبلا در مكه معظمه قصد اقامت كرده اند از نظر قصر و اتمام چيست ؟جواب :احتياط واجب در جمع بين قصر و اتمام است .(سؤال 223)مقدار شب براي كسي كه در مكه به جاي بيتوته در مني به عبادت مشغول مي‌شود چقدر است ؟ از مغرب تا طلوع فجر است يا طلوع آفتاب ؟جواب :بيتوته و عبادت تا طلوع فجر كافي است .(سؤال 224)آيا قرائت قرآن يا دعا يا نگاه كردن به كعبه و يا نماز خواندن در مسجدالحرام جزو عباداتي محسوب مي‌شود كه به واسطه آنها حاجي مي‌تواند در خارج مني بيتوته نمايد يا اينكه مقصود از عبادت اين است كه او بايد طواف كعبه نمايد؟جواب :شكي نيست كه قرائت قرآن و ذكر خدا و دعا و نيز خواندن نماز كفايت مي‌كند و لازم نيست كه منحصرا طواف نمايد. اما بعيد نيست گفته شود كه عبادت در خصوص مورد سؤال از مجرد نگاه كردن به كعبه - بدون گفتن ذكر و دعا در آن حال - انصراف داشته باشد; هر چند نگاه كردن به كعبه في نفسه از جمله عبادات شمرده شده است .(سؤال 225)شخصي غسل مس ميت بر گردنش بوده ولي بعد از اعمال حج متذكر مي‌شود; وظيفه او چيست ؟جواب :اگر غسل جنابت كرده باشد، غسل مس ميت ساقط مي‌شود و اعمالش صحيح است ; و اگر غسل جنابت نكرده باشد در صورتي كه غسل جمعه يا غسل احرام انجام داده باشد، سقوط

غسل مس ميت با انجام آنها به نظر اينجانب محل اشكال است .(سؤال 226)اينجانب مدير گروه حج مي‌باشم و اعمال حجي كه انجام مي‌دهم مستحبي است، آيا مي‌شود به جاي حج تمتع نيت حج افراد كرده و به جاي عمره تمتع عمره مفرده انجام دهم ؟ همچنين ساير خدمه كه واجب الحج نيستند آيا مي‌توانند چنين كنند؟جواب :مانعي ندارد.(سؤال 227)كسي كه قصد كرده تا پايان روز هشتم ذيحجه در مكه بماند و به تصور اينكه از آغاز ورودش تا آن روز ده روز مي‌شود نمازهايش را تمام خوانده ولي بعدا معلوم شده كمتر از ده روز بوده وظيفه اش چيست ؟جواب :در فرض سؤال وظيفه او قصر است و نمازهايي را كه در غير مسجدالحرام اصلي تمام خوانده است بنابر احتياط واجب قضا نمايد.(سؤال 228)آيا مقداري از سنگ صفا و مروه يا مشعر را مي‌شود با خود آورد يا نه ؟جواب :با توجه به فتواي بعضي از علما به منع، احوط ترك است ; اگر چه به دليل معتبري تاكنون برخورد نشده است .(سؤال 229)مريض با احرام عمره تمتع يا عمره مفرده وارد مكه شده ولي از انجام طواف و سعي عاجز است، آيا وظيفه او استنابه است يا احكام محصور را دارد؟ و بالجمله احكام محصور براي مريضي است كه قبل از ورود به مكه مريض شده، يا در مورد مرض بعد از ورود به مكه و امكان استنابه هم باز احكام محصور جاري مي‌شود؟جواب :در فرض سؤال احكام محصور را ندارد، بلكه در صورت امكان او را به دوش گيرند يا بر تخت روان و مانند آن

بخوابانند و طواف و سعي دهند; و اگر به هيچ نحو ممكن نيست كه او را طواف و سعي دهند، به نيابت او طواف و سعي را بجا آورند و پس از آن خودش تقصير كند و از احرام خارج شود.(سؤال 230)آيا در مسافرخانه ها يا هتلهاي مكه و مدينه مي‌توان نماز جماعت برپا نمود; و آيا مي‌توان در جماعت مسلمين در مساجد شركت نمود يا نه ؟جواب :از اقامه جماعت در مسافرخانه ها و هتلها اگر در معرض اعتراض مخالفين باشد خودداري شود. و حكم حضور و شركت در جماعت آنها نيز در مسأله «716» مناسك ذكر شده است ; ولي حمد و سوره را هر چند به نحو حديث نفس بخوانند.(سؤال 231)با توجه به سنگفرش بودن مسجدالحرام و مسجد النبي6بيشتر نمازگزاران براي سجده مشكلي ندارند; مگر كساني كه بخواهند در مسجد اصلي و مكانهاي نزديك به آن كه با قالي فرش شده است نماز بخوانند. سؤال اين است كه : آيا لازم است نماز را در مكانهاي سنگفرش بجا آورند تا علاوه بر عمل به وظيفه از اتهامات وارده كاسته شود يا جايز است بر فرش و امثال آن سجده كنند و به مسأله تقيه عمل نمايند؟جواب :اگر سجده كردن بر روي سنگها بر خلاف تقيه نباشد، بايد بر روي سنگها سجده شود.(سؤال 232)آيا در نماز جماعت اهل سنت، ساير شروط جماعت - مانند اتصال صفوف و عدم تقدم بر امام - بايد رعايت شود؟ لازم به توضيح است گاهي امام جماعت مسجدالحرام در صحن مي‌ايستد و بين صحن و سالنها فاصله مي‌شود; و گاهي امام در سالنها مي‌ايستد و مردم در صحن و حول كعبه اقتدا مي‌كنند.جواب :در فرض سؤال در صورت حضور در جماعت آنها

اعاده نماز لازم است .(سؤال 233)در نماز جماعت مسجدالحرام و مسجد النبي6معمولا قنوت را در ركعت آخر و پس از ركوع انجام مي‌دهند; آيا اين قنوت كفايت از قنوت مستحب قبل از ركوع ركعت دوم مي‌كند؟جواب :در صورت حضور در جماعت آنان بايد از باب متابعت از ايشان پيروي شود. و تكليف استحبابي بر خواندن قنوت در محل خود ساقط است ; نه از باب اينكه قنوت در غير محل كافي از قنوت باشد.(سؤال 234)با توجه به اينكه تقيه در اين زمان به خاطر ترس از قتل و ضرب و جرح نيست و تنها براي ترس از اتهام به شرك و بت پرستي است، آيا تقيه اختصاص به مسجدالحرام و مسجدالنبي6دارد يا در مساجد بين راه هم تقيه لازم است ؟جواب :هر جايي كه ترك حضور در جماعت آنها در معرض وهن مذهب باشد مورد تقيه است ; و اختصاص به مسجدين ندارد.(سؤال 235)بردن حصير به مسجدين براي سجده، و سجده بر بادبزن و كاغذ و امثال اينها چه حكمي دارد؟ با توجه به اينكه امكان انگشت نما شدن و اتهام به شيعه و وهن آنان موجود است .جواب :وهم و احتمال ضعيف ملاك نيست ; بلكه همان گونه كه در سؤال قبل گفته شد "معرضيت" ملاك است .(سؤال 236)در نماز جماعت با اهل سنت كه قرائت حمد و سوره را هر چند به نحو حديث نفس واجب مي‌دانيد، آيا گوش كردن به قرائت حمد امام در نماز صبح و مغرب و عشا كفايت از حديث نفس مي‌كند؟