يازدهم و دوازدهم بلكه سيزدهم نيز در بعضي صور.چهاردهم :ريگ زدن به جمره هاي سه گانه در روزهاي يازدهم و دوازدهم بلكه سيزدهم در بعضي صور.
فصل نهم - شرايط حج تمتع
(مسأله 138)در حج تمتع چند شرط معتبر است :اول :اينكه نيت عمره و حج تمتع كند; پس اگر نيت حج ديگري كند يا در نيت ترديد داشته باشد كافي نيست .دوم :اينكه عمره و حج هر دو باهم در ماههاي حج يعني شوال و ذيقعده و ذيحجه واقع شوند.سوم :اينكه عمره و حج هردو در يك سال واقع شوند. پس اگر عمره را بجا آورد و حج را براي سال بعد تأخير اندازد، حج تمتع او صحيح نيست ; چه در مكه بماند يا از آن خارج شود، و چه در احرام عمره بماند يا از آن بيرون رود.چهارم :اينكه احرام حج در حال توجه واختيار از خود مكه باشد; و از هرجاي مكه قديم باشد كافي است ; ولي بهتر است از مسجدالحرام باشد; و بهترين مكان آن مقام ابراهيم (ع) يا حجر اسماعيل (ع) است . پس اگر در حال اختيار از غير مكه احرام ببندد احرام او باطل است و بايد به مكه برگردد و از آنجا احرام ببندد; و چون مكه توسعه پيدا كرده بنابراحتياط هر چه نزديكتر به مسجدالحرام احرام ببندد تا احرام در مكه سابق واقع شود; ولي اگر احرام از مكه ممكن نباشد از هرجا كه ممكن است بايد محرم شود.(مسأله 139)لازم نيست انسان اعمال حج و عمره را پيش از احرام ياد گرفته باشد. پس كافي است كه در وقت احرام، عمره تمتع يا حج تمتع را قربة الي الله نيت كند و كيفيت و تفصيل
هر يك از آنها را در وقت عمل از روي مناسك يا به تعليم ديگران ياد بگيرد و عمل نمايد; هر چند يادگرفتن آنها پيش از احرام بهتر و احوط است .(مسأله 140)پس از انجام عمره تمتع بنابر احتياط واجب بايد انسان در مكه بماند و خود را گرو حج بداند. و اگر براي كاري ناچار است از مكه خارج شود به قصد احرام حج احرام ببندد و با احرام حج از مكه خارج شود به گونه اي كه منجر به فوت حج نشود; و پس از فراغت از كار خود با همان احرام به عرفات برود. و اگر بيرون رفتن از مكه براي او ضرورت دارد و احرام در آن حال موجب حرج و مشقت است مانعي ندارد بدون احرام خارج شود. و چنانچه به هر جهت بدون احرام از مكه خارج شد پس اگر در همان ماهي كه عمره تمتع را بجا آورده به مكه برمي گردد، بدون احرام بازگردد و در وقت حج از مكه احرام ببندد; و اگر يك ماه در خارج ميماند در اين صورت به ميقات برود و به قصد عمره تمتع احرام ببندد وعمره تمتع را دوباره بجا آورد. همچنين است بنابر احتياط واجب اگر در خارج كمتر از يك ماه ميماند ولي در همان ماهي كه عمره تمتع را بجا آورده بر نمي گردد; و در اين صورت بنابراحتياط يك طواف نساء نيز بجا آورد.(مسأله 141)همان طور كه شخص متمتع[1]پس از انجام عمره تمتع بنابر احتياط واجب نبايد از مكه خارج شود، در بين عمره تمتع نيز بنابر احتياط واجب نبايد از مكه خارج شود. ولي اگر منزل او در اطراف و نواحي نزديك مكه است به گونه اي كه عرفا جزو مكه محسوب ميشود، بعد از عمره يا در بين آن مانعي ندارد به منزل خود برود.
[1]"متمتع" شخصي است كه در حال انجام حج تمتع و عمره تمتع است .نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :68
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
(مسأله 142)كسي كه وظيفه اش حج تمتع است در حال اختيار و وسعت وقت نمي تواند به حج افراد يا به حج قران عدول نمايد. ولي اگر پس از احرام براي عمره تمتع احساس كرد كه وقت عمره تنگ شده به گونه اي كه اگر بخواهد اعمال عمره را بجا آورد از وقوف به عرفات كه اولين ركن حج است باز ميماند، در اين صورت نيت عمره خود را به نيت حج افراد تبديل كند و خوب است احرام را نيز تجديد نمايد و پس از اتمام حج افراد يك عمره مفرده بجا آورد; و در اين صورت حج تمتع از عهده او ساقط ميگردد. و اگر پيش از احرام به قصد عمره تمتع احساس كرد كه وقت تنگ شده بنابر احتياط به قصد احرام حج افراد احرام ببندد و عمره مفرده را نيز بجا آورد; ولي اكتفا به آن محل اشكال است . پس اگر استطاعت او باقي ماند يا اينكه از سابق حج بر او واجب و ثابت شده بنابر احتياط واجب در سال بعد حج تمتع را بجا آورد. همچنين اگر در وسعت وقت به قصد احرام عمره تمتع احرام ببندد ولي عمدا اعمال عمره را تأخير اندازد تا اينكه وقت تنگ شود به نحوي كه انجام عمره موجب فوت حج ميشود، در اين صورت نيز بنابراحتياط به حج افراد عدول كند و بنابر احتياط احرام را نيز تجديد نمايد; ولي اكتفا به آن محل اشكال است .(مسأله 143)اگر زن در حال احرام در ميقات حائض يا نفساء باشد و اطمينان دارد براي طواف پاك ميشود، در همان حال به قصد احرام عمره تمتع احرام ببندد ولي صبر كند; پس اگر پيش از احرام حج پاك شد عمره تمتع را انجام دهد; و اگر پاك نشد و احساس كرد وقت تنگ شده و اگر بماند از وقوف به عرفات باز ميماند، در اين صورت نيت خود را به نيت حج افراد
تبديل كند و پس از فراغت از حج يك عمره مفرده بجا آورد. همچنين است اگر در حال احرام پاك بود ولي پيش از طواف خانه خدا خون ديد; و اگر بعد از طواف خون ديد به همان حال سعي و تقصير را بجا آورد و عمره او صحيح است ; و ميتواند به همان حال به قصد احرام حج محرم شود.(مسأله 144)اگر زن در حال احرام در ميقات حائض يا نفساء است و نمي داند براي طواف عمره پاك ميشود يا نه و يا اطمينان دارد پاك نمي شود، بنابر احتياط احرام ببندد به قصد آنچه وظيفه اوست از عمره تمتع يا حج افراد. پس اگر پيش از گذشتن وقت عمره تمتع پاك شد عمره تمتع را بجا آورد و بعد احرام حج ببندد; و اگر پاك نشد با همان احرام حج افراد بجا آورد و بعد از آن يك عمره مفرده انجام دهد و حج او صحيح است .
فصل دهم - صورت حج افراد و حج قران
(مسأله 145)حج افراد عملي است مستقل و جدا از عمره و بر كسي واجب ميشود كه اهل مكه يا اطراف آن تا كمتر از شانزده فرسخ باشد. همچنين است بر كسي كه وقت او از عمره تمتع تنگ شده، و بر زن حائض و نفساء كه نمي توانند عمره و حج تمتع را انجام دهند; چنانكه در مسأله «143» گذشت . و واجب است بر كسي كه ميتواند و استطاعت آن را دارد، علاوه بر حج افراد و يا قران يك عمره مفرده نيز بجا آورد.(مسأله 146)حج افراد در صورت و اعمال مانند حج تمتع است ; فقط چند فرق دارد:اول :اينكه حج افراد از عمره جداست و شرط نيست هر دو در يك سال و متصل به يكديگر انجام شوند; ولي حج تمتع بعد از عمره تمتع و متصل به آن ميباشد و در حقيقت حكم يك عمل را دارند.
دوم :در حج افراد قرباني واجب نيست ; ولي در حج تمتع قرباني واجب و جزو آن ميباشد.سوم :در حج افراد و همچنين در حج قران جايز است در حال اختيار طواف حج و سعي را بر وقوف به عرفات مقدم بدارند; ولي در حج تمتع مقدم داشتن آنها محل اشكال است، مگر اينكه مضطر و ناچار باشند; مانند زني كه ميترسد بعدا حائض شود و نتواند طواف كند، يا مريض يا پيرمردي كه ميترسد بعدا نتواند طواف يا سعي را انجام دهد، و همچنين كسي كه به جهتي از جهات ميترسد بعدا وارد مكه شود; پس اين اشخاص طواف و سعي را بر وقوف به عرفات مقدم ميدارند. و بنابر احتياط واجب در هيچ كدام از اقسام حج طواف نساء را جلوتر بجا نياورند; مگر اينكه اضطرار قطعي ايجاب كند كه آن را مقدم بدارند. و هر جا طواف را پيش از وقوف به عرفات انجام دادند بنابر احتياط پس از نماز طواف "لبيك" را تجديد نمايند.چهارم :محل احرام براي حج افراد يا حج قران يكي از ميقاتهاست به تفصيلي كه ميآيد[1]; ولي محل احرام براي حج تمتع مكه معظمه است .پنجم :بنابر احتياط در حج افراد و قران، عمره بعد از حج واقع ميشود; ولي در حج تمتع، عمره بايد پيش از حج و متصل به آن واقع شود.ششم :در حج افراد و قران بجاآوردن طواف مستحب پس از احرام مانعي ندارد; ولي در حج تمتع احتياط در ترك است . و هر جا طواف مستحب را بجا آوردند بنابر احتياط پس از آن لبيك را تجديد نمايند.(مسأله 147)حج قران كه آن هم مثل حج افراد وظيفه
[1]در ابتداي فصل يازدهم آمده است .نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :71
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
اهل مكه و اطراف آن تا كمتر از شانزده فرسخ ميباشد، در صورت و اعمال، مانند حج افراد است، و فقط در حج قران بايد درحال احرام و پس از آن قرباني همراه و مقارن باشد تا در مني ذبح شود; ولي در حج افراد قرباني واجب نيست . و در حج قران احرام ممكن است با لبيك گفتن محقق شود و ممكن است با اشعار ياتقليد قرباني محقق شود، ولي بنابر احتياط واجب در اين صورت نيز لبيك گفته شود. و اشعار مخصوص به شتر است ; و تقليد در همه قربانيها جاري است . ودر شتر جمع بين اشعار و تقليد مستحب است . و "اشعار" عبارت است از اينكه كوهان شتر از طرف راست مجروح گردد و به خون آغشته شود; و "تقليد" اين است كه حاجي، نعلين[1](يا كفش) كهنه اي را كه در آن نماز خوانده به گردن حيوان آويزان كند. و چون وظيفه مردم شهرهاي دور معمولا حج تمتع است ما از توضيح بيشتر نسبت به خصوصيات حج افراد و حج قران صرف نظر ميكنيم .
فصل يازدهم - ميقاتهاي احرام
براي احرام بستن جاهاي مخصوصي تعيين شده كه به آنها "ميقات" گفته ميشود، و بايد احرام از يكي از آن مكانها بسته شود; و مجموع آنچه در اين مقام گفته و تعيين شده يازده مكان است :اول :"مسجد شجره" است كه در مكاني بنام "ذي الحليفه" در نزديكي مدينه منوره در سر راه مكه واقع شده است . و آن ميقات اهل مدينه و هركسي است كه خواسته باشد از راه مدينه منوره به عمره يا حج برود.
[1]نماز خواندن با نعلين عربي يا هركفش ديگر اگر هنگام سجده نوك انگشتهاي پاروي زمين قرار گيرد صحيح است .نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :72
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
(مسأله 148)بنابر احتياط واجب از خود مسجد و در داخل آن احرام ببندند نه در خارج آن، وبهتر است در قسمت قديمي مسجد احرام ببندند.(مسأله 149)جايز نيست احرام را از مسجد شجره تأخير اندازند; مگر شخص مريض يا ضعيف و مانند آنان كه نمي توانند زياد در حال احرام بمانند، كه در اين صورت جايز است احرام را تأخير اندازند و از "جحفه" كه در راه آنان به مكه واقع شده محرم شوند.(مسأله 150)جنب و حائض ميتوانند در حال عبور از مسجد شجره احرام ببندند و نبايد در مسجد توقف كنند. پس ميتوانند در خارج مسجد لباس احرام را بپوشند و در حال عبور از مسجد نيت كرده و لبيك بگويند.(مسأله 151)اگر جنب در اثر كثرت جمعيت نتواند در حال عبور از مسجد احرام ببندد و غسل هم ميسر نيست ونمي تواند صبر كند تا مقدمات غسل فراهم شود، در اين صورت بنابر احتياط واجب تيمم كند و داخل مسجد شود و در آنجا احرام ببندد.(مسأله 152)اگر زن حائض نتواند در حال عبور از مسجد شجره احرام ببندد و نتواند صبر كند تا پاك گردد بنابر احتياط در كنار مسجد وبيرون از آن احرام ببندد و در جحفه احرام را تجديد نمايد. چنانكه ميتواند با نذر، خودرا ملزم كند كه در خود مدينه احرام ببندد و بدون عبور از ميقات به مكه برود; ولي نذر زن شوهر دار بدون اذن شوهر محل اشكال است .دوم :"جحفه" است ; و آن ميقات اهل شام و مصر و مغرب ميباشد; و همچنين ميقات هر كسي است كه از آنجا عبور كند و در مدينه احرام نبسته باشد.
سوم :"وادي عقيق" است ; و آن ميقات اهل نجد و عراق و مشرق و هر كسي كه از آنجا عبور كند ميباشد. و جزء اول آن "مسلخ" و وسط آن "غمره" و آخر آن "ذات عرق" ناميده ميشود.(مسأله 153)افضل احرام از مسلخ است و پس از آن غمره ; و بنابر احتياط تأخير نيندازند تا ذات عرق ; بلكه پيش از رسيدن به آن احرام ببندند، مگر در حال ضرورت يا تقيه .چهارم :"يلملم" است كه نام كوهي است در جنوب مكه ; و آن ميقات اهل يمن است و هر كسي كه از آنجا عبور كند.پنجم :"قرن المنازل" است ; و آن ميقات اهل طائف است و هر كس كه از آنجا عبور كند.ششم :منزل خود شخص است ; و آن ميقات كسي است كه منزلش بعد از ميقات و بين ميقات و مكه واقع شده است . پس چنين كسي ميتواند از منزل و محل خودش به قصد احرام عمره يا حج احرام ببندد، و لازم نيست به ميقات برود; هر چند رفتن به ميقات هم مانعي ندارد، بلكه بهتر است .هفتم :"مكه معظمه" است ; و آن ميقات حج تمتع است كه پس از اتمام عمره تمتع از خود مكه به قصد احرام حج احرام ميبندند و به عرفات ميروند.(مسأله 154)احرام حج تمتع در هر جاي مكه قديم واقع شود كافي است ; ولي افضل "مسجدالحرام" است ; و بهترين مكان "مقام ابراهيم (ع)" يا "حجر اسماعيل (ع)" است . و چون شهر مكه توسعه پيدا كرده، بنابر احتياط هر چه نزديكتر به مسجدالحرام احرام ببندد تا مطمئن شود احرام در حدود مكه در صدر اسلام واقع شده، و اين احتياط ترك نشود.هشتم :"جعرانه" است ; و آن مكاني است خارج از حرم، و