چهار "لبيك" است بدين گونه :
"لبيك اللهم لبيك ، لبيك لاشريك لك لبيك";و بنابر احتياط واجب اين جملات نيز در آخر آن اضافه شود:
"ان الحمد و النعمة لك و الملك لاشريك لك";و پس از اين جملات خوب است يك لبيك نيز اضافه شود، ولي واجب نيست . و بنابر احتياط مستحب همزه "ان" هم باكسر خوانده شود و هم بافتح ; هر چند خواندن آن با كسر كافي است . و خوب است كلمه "لك" بعد از "الملك" نيز اضافه شود; ولي واجب نيست . پس تلبيه كامل چنين است :
"لبيك اللهم لبيك ، لبيك لاشريك لك لبيك ، ان الحمد و النعمة لك و الملك (لك ) لاشريك لك لبيك"يعني : "اجابت و اطاعت ميكنم تو را، خدايا اجابت ميكنم تو را، اجابت ميكنم تو را، براي تو شريك نيست، اجابت ميكنم تو را، به درستي كه ستايش و نعمت و پادشاهي از آن توست، هيچ شريك نداري، اجابت ميكنم تو را." و مستحب است تلبيه هاي زير نيز در آخر اضافه شود:
"لبيك ذا المعارج لبيك ، لبيك داعيا الي دار السلام لبيك ، لبيك غفار الذنوب لبيك ، لبيك أهل التلبية لبيك ، لبيك ذا الجلال و الاكرام لبيك ، لبيك تبدي و المعاد اليك لبيك ، لبيك تستغني و يفتقر اليك لبيك ، لبيك مرهوبا و مرغوبا اليك لبيك ، لبيك اله الحق لبيك ، لبيك ذا النعماء و الفضل الحسن الجميل لبيك ، لبيك كشاف الكرب العظام لبيك ، لبيك عبدك و ابن عبديك لبيك ، لبيك يا كريم لبيك".[1](مسأله 190)بر مكلف واجب است مقدار تلبيه واجب را ياد بگيرد و مانند تكبيرة الاحرام نماز به طور صحيح ادا نمايد. و
[1]البته اين تلبيه هاي مستحب مطابق نقل شيخ طوسي (ره) در "تهذيب" نقل شده است و با نسخه "كافي" كمي تفاوت دارد.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :87
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
اگر خوب ياد نگرفته ديگري تلقين كند، يعني كلمه كلمه بگويد و او مانندش تلفظ نمايد. و اگر نمي تواند درست بگويد بنابر احتياط به شكلي كه ميتواند بگويد و ترجمه آن را نيز بگويد و ديگري هم به جاي او و به نيابت او بگويد.(مسأله 191)شخص لال كه تلبيه را ميداند ولي نمي تواند بگويد، بايد زبان خود را به تلبيه حركت دهد و با انگشت خود نيز به آن اشاره نمايد; وبهتر است كه ديگري نيز به جاي او تلبيه را بگويد. و اگر آن را نمي داند و نمي تواند ياد بگيرد و تلقين هم ممكن نيست تا به آن اشاره نمايد، ديگري به جاي او بگويد.(مسأله 192)بچه مميز خودش تلبيه را بگويد; و به جاي غير مميز ولي او يا ديگري به اذن ولي تلبيه را بگويد. و نسبت به كسي كه در ميقات بيهوش است نيز گفته شده كه ديگري به جاي او تلبيه را بگويد، ولي مسأله محل اشكال است ; پس بنابر احتياط حكم او حكم كسي است كه به سبب عذري بدون احرام از ميقات عبور كرده است .[1](مسأله 193)در خصوص حج قران جايز است به جاي تلبيه احرام را به وسيله اشعار يا تقليد حيوان قرباني منعقد نمايند; ولي بنابر احتياط واجب لبيك نيز گفته شود. و معناي "حج قران" و "اشعار" و "تقليد" سابقا بيان شد.[2](مسأله 194)تلبيه در احرام عمره و حج، مانند تكبيرة الاحرام نماز است كه نماز با آن شروع ميشود; پس احرام بدون تلبيه (و در خصوص حج قران، احرام بدون تلبيه يا اشعار يا تقليد) محقق نمي شود. بنابراين كسي كه نيت احرام كرده و لباسهاي احرام را نيز پوشيده ولي تلبيه را نگفته است اگر يكي از محرمات احرام را مرتكب شود نه گناه كرده و نه كفاره بدهكار است . همچنين است
[1]به مسأله «160» مراجعه شود.
[2]به مسأله «147» مراجعه شود.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :88
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
اگر تلبيه او به ريا و مانند آن باطل شده باشد.(مسأله 195)اگر تلبيه را فراموش كرد يا در اثر ندانستن مسأله آن را نگفت و از ميقات عبور كرد بايد به ميقات برگردد و با تلبيه محرم شود. و اگر نمي تواند برگردد و داخل حرم نشده، در همانجا با تلبيه محرم شود; و اگر داخل حرم شده به خارج حرم برگردد; و اگر نمي تواند در همانجا محرم شود. و بنابر احتياط در همه اين صورتها به مقداري كه ميتواند به عقب برگردد و سپس محرم شود.(مسأله 196)در صحت احرام و تلبيه طهارت از حدث اصغر و حدث اكبر شرط نيست ; پس ميتواند بدون وضو و در حال جنابت يا حيض و يا نفاس محرم شود و احرام او صحيح است .(مسأله 197)شخصي كه براي احرام عمره تمتع به ميقات آمده اگر بعد از گفتن لبيك در ميقات و عبور از آن، خود را در حال اعمال عمره ببيند و شك كند كه در وقت نيت، نيت عمره كرده يا اشتباها نيت حج كرده، عمره او صحيح است و احتياطا نيت را تجديد نمايد. همچنين اگر بعد از احرام در مكه و رفتن به عرفات كه از اعمال حج است شك كند كه آيا نيت حج كرده يا اشتباها نيت عمره كرده، حج او صحيح است ; و در غير صورتي كه ذكر شد مسأله اقسامي دارد كه محل بحث آنها كتابهاي مفصل فقهي است .(مسأله 198)اگر در ميقات پس از پوشيدن لباس احرام شك كند تلبيه را گفته يا نه بايد آن را بگويد. و اگر پس از گفتن تلبيه و فراغت از آن شك كند آن را صحيح ادا كرده يا غلط، اگر پس از گذشت زماني شك كند بنا را برصحت آن بگذارد; و اگر بلافاصله شك كند بنابر احتياط اعاده نمايد.(مسأله 199)تلبيه واجب به نحوي كه گذشت يك بار
گفتن آن كافي است ; ولي تكرار آن مستحب است ; بخصوص پس از هر نماز واجب و مستحب، و بالا رفتن بر هر تپه و پايين آمدن از آن، و در هر سوار شدن و پياده شدن، و در هر بيدار شدن از خواب، و هنگام سحرها و در برخورد با هر سواري . و در حديث وارد شده : "هر كس در احرامش هفتاد بار از روي ايمان و اخلاص لبيك بگويد خداوند هزار هزار ملك را وا ميدارد كه گواهي دهند بر برائت او از آتش و از نفاق ." و بر مردها مستحب است لبيك را بلند بگويند، بلكه از بعضي روايات وجوب آن استفاده ميشود; ولي بنابر اقوي واجب نيست .(مسأله 200)كسي كه از مسجد شجره احرام ميبندد بنابر احتياط واجب تلبيه را در خود مسجد بگويد; ولي خوب است اظهار و بلند گفتن آن را تأخير اندازد تا "بيداء" كه در حدود دو كيلومتري مسجد واقع شده است . همچنين كساني كه از ميقاتهاي ديگر احرام ميبندند تلبيه را در وقت احرام بگويند; ولي خوب است بلند گفتن آن را تأخير اندازند تا كمي از راه را طي كنند. و كسي كه از مكه مكرمه براي حج احرام ميبندد خوب است بلند گفتن آن را تأخير اندازد تا به "رقطاء" برسد.(مسأله 201)كساني كه براي عمره تمتع احرام بسته اند بنابر احتياط پس از مشاهده خانه هاي مكه معظمه تلبيه را قطع كنند و ديگر لبيك نگويند; و بنابر ظاهر روايت صحيحه مقصود از "مكه" در اينجا مقدار ساخته شده در صدر اسلام است . و كساني كه از خارج حرم براي عمره مفرده احرام بسته اند هنگام ورود در حرم تلبيه را قطع كنند. و كساني كه در نزديك ترين منطقه به حرم براي عمره مفرده احرام بسته اند پس از مشاهده كعبه معظمه تلبيه را قطع كنند. و كساني كه براي هر يك از اقسام حج احرام بسته اند در ظهر روز عرفه تلبيه را قطع نمايند.
مستحبات احرام
(مسأله 202)براي احرام چند چيز مستحب است :اول :اينكه پيش از احرام خود را پاكيزه كند، ناخنهاي خود را بگيرد، شارب خود را بزند و موي عانه[1]و زير بغل خود را بتراشد يا با نوره برطرف نمايد.دوم :كسي كه قصد حج دارد از اول ماه ذي قعده، و كسي كه قصد عمره مفرده دارد از يك ماه پيش از آن موي سر و ريش خود را رها كند و آنها را اصلاح نكند.سوم :اينكه پيش از احرام، در ميقات غسل كند; و اگر ميترسد در ميقات آب پيدا نشود جايز است پيش از رسيدن به ميقات غسل كند; و اگر در ميقات آب پيدا شد مستحب است آن را اعاده نمايد. و غسل احرام از زن حائض و نفساء نيز صحيح است . و برخي از فقهاء غسل احرام را واجب بلكه شرط صحت احرام دانسته اند، پس حتي الامكان ترك نشود. و در اخبار معتبره نسبت به غسل احرام زياد تاكيد شده و حتي وارد شده است كه اگر كسي بدون غسل يا نماز محرم شد پس از غسل و نماز آن را اعاده نمايد. و اگر بعد از غسل احرام لباسي را كه بر محرم حرام است پوشيد يا غذايي را كه بر محرم حرام است خورد يا بوي خوش استعمال كرد، مستحب است غسل را اعاده نمايد; همچنين است اگر بعد از غسل و پيش از احرام بخوابد; بلكه اگر بين غسل و احرام حدث هم از او خارج شود خوب است به قصد رجاء، غسل را اعاده نمايد. و اگر در اول روز غسل كند تا آخر روز بلكه تا آخر شب بعد كفايت ميكند; همچنين اگر اول شب غسل كند تا آخر شب بلكه تا آخر روز بعد كافي است . و اگر نمي تواند غسل كند
[1]"عانه" محل روييدن مو در زير شكم است .نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :91
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
خوب است به قصد رجاء و اميدواري تيمم نمايد.چهارم :اينكه جامه هاي احرام از پنبه باشد.پنجم :اينكه احرام بعد از نماز و خواندن دعاهاي وارده انجام شود; بدين ترتيب : در صورت امكان بعد از نماز ظهر، وگرنه بعد از نماز واجب ديگر; و اگر وقت نماز واجب نيست بعد از خواندن شش ركعت نافله و يا اقلا دو ركعت نافله كه در آنها سوره هاي "قل هو الله احد" و "قل يا ايها الكافرون" را بخواند; و روايت شده كه "قل هو الله احد" را در ركعت اول و "قل يا ايها الكافرون" را در ركعت دوم بخواند. و پس از نماز حمد و ثناي الهي بجا آورد و بر پيامبر و آل او صلوات بفرستد. و سپس بگويد:
"اللهم اني أسالك ان تجعلني ممن استجاب لك ، و آمن بوعدك و اتبع امرك فاني عبدك و في قبضتك ، لا اوقي الا ما وقيت ، و لا آخذ الا ما اعطيت ، و قد ذكرت الحج فاسالك ان تعزم لي عليه علي كتابك و سنة نبيك صلواتك عليه و آله و تقويني علي ما ضعفت و تسلم لي مناسكي في يسر منك و عافية، و اجعلني من وفدك الذي رضيت و ارتضيت و سميت و كتبت . اللهم اني خرجت من شقة بعيدة، و انفقت مالي ابتغاء مرضاتك . اللهم فتمم لي حجتي و عمرتي ، اللهم اني اريد التمتع بالعمرة الي الحج علي كتابك و سنة نبيك صلواتك عليه و آله، فان عرض لي عارض يحبسني فخلني حيث حبستني بقدرك الذي قدرت علي ، اللهم ان لم تكن حجة فعمرة ، احرم لك شعري و بشري و لحمي و دمي و عظامي و مخي و عصبي من النساء و الثياب و الطيب ، ابتغي بذلك وجهك و الدار الاخرة"[1]
[1]وسائل الشيعة، كتاب الحج، باب «16» از "ابواب الاحرام"، حديث 1.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :92
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
اين دعا را كافي است يك بار بخواند و سپس احرام ببندد.ششم :اينكه هنگام پوشيدن دو جامه احرام بنابر فرمايش شيخ صدوق (ره) بگويد:
"الحمدلله الذي رزقني ما اواري به عورتي و اؤدي فيه فرضي و أعبد فيه ربي و أنتهي فيه الي ما أمرني ، الحمدلله الذي قصدته فبلغني و أردته فأعانني و قبلني و لم يقطع بي و وجهه أردت فسلمني فهو حصني و كهفي و حرزي و ظهري و ملاذي و رجائي و منجاي و ذخري و عدتي في شدتي و رخائي".[1]هفتم :اينكه تلبيه را تكرار كند، بخصوص پس از هر نماز واجب و مستحب و بالا رفتن بر هر تپه و پايين آمدن از آن، و در هر سوار شدن و پياده شدن، و بيدار شدن از خواب و هنگام سحرها و در برخورد با هر سواره .
مكروهات احرام
(مسأله 203)مكروهات احرام نيز چند چيز است :اول :احرام در جامه سياه، بلكه احوط ترك آن است . و بهتر است جامه ها سفيد باشند.دوم :خوابيدن محرم در رختخواب و بالش زرد رنگ .سوم :احرام در جامه راه راه .چهارم :احرام در جامه چركين، ولي اگر جامه در حال احرام چرك شود بهتر آن است آن را تا زماني كه در حال احرام است نشويد.پنجم :استعمال حنا پيش از احرام در صورتي كه اثر آن تا زمان احرام باقي بماند.
[1]من لا يحضره الفقيه، 527/2.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :93
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
ششم :حمام رفتن ; و بهتر بلكه احوط اين است كه محرم بدن خود را با كيسه و مانند آن نسايد.هفتم :لبيك گفتن محرم در جواب كسي كه او را صدا زند.
تروك و محرمات احرام
بيست و نه چيز است كه شخص محرم به طور قطع يا به احتياط واجب بايد از آنها اجتناب كند; و ارتكاب بعضي از آنها سبب اعاده عمره يا حج، و ارتكاب بسياري از آنها موجب كفاره ميشود:
شكار حيوان وحشي صحرايي
اول از محرمات احرام"شكار حيوان وحشي صحرايي" است ; مگر در مواردي كه استثناء شده است .(مسأله 204)در حال احرام شكار كردن حيوان وحشي صحرايي و كمك كردن به صياد در صيد آن و نشان دادن شكار به او هر چند با اشاره باشد حرام است ; چه صياد در حال احرام باشد يا نه . همچنين بر محرم حرام است حيواني را كه ديگري شكار كرده ذبح نمايد.(مسأله 205)شكار حيوان وحشي در حرم جايز نيست ; هر چند شكارچي در حال احرام نباشد.(مسأله 206)خوردن گوشت شكار صحرايي در حال احرام حرام است ; چه خودش شكار كند يا ديگري، شكار كننده در حال احرام باشد يا نباشد، شكار از حرم باشد يا از خارج حرم .(مسأله 207)بنابر مشهور شخص محرم اگر شكار را بكشد يا ذبح نمايد در حكم ميته است و حتي غير محرم نيز بنابر احتياط بايد از آن اجتناب كند. همچنين است صيد حرم اگر كشته يا ذبح شود; هر چند كشنده آن در حال احرام نباشد.(مسأله 208)حيوان وحشي صحرايي اگر در خارج حرم صيد