مستحبات احرام
(مسأله 202)براي احرام چند چيز مستحب است :اول :اينكه پيش از احرام خود را پاكيزه كند، ناخنهاي خود را بگيرد، شارب خود را بزند و موي عانه[1]و زير بغل خود را بتراشد يا با نوره برطرف نمايد.دوم :كسي كه قصد حج دارد از اول ماه ذي قعده، و كسي كه قصد عمره مفرده دارد از يك ماه پيش از آن موي سر و ريش خود را رها كند و آنها را اصلاح نكند.سوم :اينكه پيش از احرام، در ميقات غسل كند; و اگر ميترسد در ميقات آب پيدا نشود جايز است پيش از رسيدن به ميقات غسل كند; و اگر در ميقات آب پيدا شد مستحب است آن را اعاده نمايد. و غسل احرام از زن حائض و نفساء نيز صحيح است . و برخي از فقهاء غسل احرام را واجب بلكه شرط صحت احرام دانسته اند، پس حتي الامكان ترك نشود. و در اخبار معتبره نسبت به غسل احرام زياد تاكيد شده و حتي وارد شده است كه اگر كسي بدون غسل يا نماز محرم شد پس از غسل و نماز آن را اعاده نمايد. و اگر بعد از غسل احرام لباسي را كه بر محرم حرام است پوشيد يا غذايي را كه بر محرم حرام است خورد يا بوي خوش استعمال كرد، مستحب است غسل را اعاده نمايد; همچنين است اگر بعد از غسل و پيش از احرام بخوابد; بلكه اگر بين غسل و احرام حدث هم از او خارج شود خوب است به قصد رجاء، غسل را اعاده نمايد. و اگر در اول روز غسل كند تا آخر روز بلكه تا آخر شب بعد كفايت ميكند; همچنين اگر اول شب غسل كند تا آخر شب بلكه تا آخر روز بعد كافي است . و اگر نمي تواند غسل كند
[1]"عانه" محل روييدن مو در زير شكم است .نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :91
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
خوب است به قصد رجاء و اميدواري تيمم نمايد.چهارم :اينكه جامه هاي احرام از پنبه باشد.پنجم :اينكه احرام بعد از نماز و خواندن دعاهاي وارده انجام شود; بدين ترتيب : در صورت امكان بعد از نماز ظهر، وگرنه بعد از نماز واجب ديگر; و اگر وقت نماز واجب نيست بعد از خواندن شش ركعت نافله و يا اقلا دو ركعت نافله كه در آنها سوره هاي "قل هو الله احد" و "قل يا ايها الكافرون" را بخواند; و روايت شده كه "قل هو الله احد" را در ركعت اول و "قل يا ايها الكافرون" را در ركعت دوم بخواند. و پس از نماز حمد و ثناي الهي بجا آورد و بر پيامبر و آل او صلوات بفرستد. و سپس بگويد:
"اللهم اني أسالك ان تجعلني ممن استجاب لك ، و آمن بوعدك و اتبع امرك فاني عبدك و في قبضتك ، لا اوقي الا ما وقيت ، و لا آخذ الا ما اعطيت ، و قد ذكرت الحج فاسالك ان تعزم لي عليه علي كتابك و سنة نبيك صلواتك عليه و آله و تقويني علي ما ضعفت و تسلم لي مناسكي في يسر منك و عافية، و اجعلني من وفدك الذي رضيت و ارتضيت و سميت و كتبت . اللهم اني خرجت من شقة بعيدة، و انفقت مالي ابتغاء مرضاتك . اللهم فتمم لي حجتي و عمرتي ، اللهم اني اريد التمتع بالعمرة الي الحج علي كتابك و سنة نبيك صلواتك عليه و آله، فان عرض لي عارض يحبسني فخلني حيث حبستني بقدرك الذي قدرت علي ، اللهم ان لم تكن حجة فعمرة ، احرم لك شعري و بشري و لحمي و دمي و عظامي و مخي و عصبي من النساء و الثياب و الطيب ، ابتغي بذلك وجهك و الدار الاخرة"[1]
[1]وسائل الشيعة، كتاب الحج، باب «16» از "ابواب الاحرام"، حديث 1.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :92
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
اين دعا را كافي است يك بار بخواند و سپس احرام ببندد.ششم :اينكه هنگام پوشيدن دو جامه احرام بنابر فرمايش شيخ صدوق (ره) بگويد:
"الحمدلله الذي رزقني ما اواري به عورتي و اؤدي فيه فرضي و أعبد فيه ربي و أنتهي فيه الي ما أمرني ، الحمدلله الذي قصدته فبلغني و أردته فأعانني و قبلني و لم يقطع بي و وجهه أردت فسلمني فهو حصني و كهفي و حرزي و ظهري و ملاذي و رجائي و منجاي و ذخري و عدتي في شدتي و رخائي".[1]هفتم :اينكه تلبيه را تكرار كند، بخصوص پس از هر نماز واجب و مستحب و بالا رفتن بر هر تپه و پايين آمدن از آن، و در هر سوار شدن و پياده شدن، و بيدار شدن از خواب و هنگام سحرها و در برخورد با هر سواره .
مكروهات احرام
(مسأله 203)مكروهات احرام نيز چند چيز است :اول :احرام در جامه سياه، بلكه احوط ترك آن است . و بهتر است جامه ها سفيد باشند.دوم :خوابيدن محرم در رختخواب و بالش زرد رنگ .سوم :احرام در جامه راه راه .چهارم :احرام در جامه چركين، ولي اگر جامه در حال احرام چرك شود بهتر آن است آن را تا زماني كه در حال احرام است نشويد.پنجم :استعمال حنا پيش از احرام در صورتي كه اثر آن تا زمان احرام باقي بماند.
[1]من لا يحضره الفقيه، 527/2.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :93
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
ششم :حمام رفتن ; و بهتر بلكه احوط اين است كه محرم بدن خود را با كيسه و مانند آن نسايد.هفتم :لبيك گفتن محرم در جواب كسي كه او را صدا زند.
تروك و محرمات احرام
بيست و نه چيز است كه شخص محرم به طور قطع يا به احتياط واجب بايد از آنها اجتناب كند; و ارتكاب بعضي از آنها سبب اعاده عمره يا حج، و ارتكاب بسياري از آنها موجب كفاره ميشود:
شكار حيوان وحشي صحرايي
اول از محرمات احرام"شكار حيوان وحشي صحرايي" است ; مگر در مواردي كه استثناء شده است .(مسأله 204)در حال احرام شكار كردن حيوان وحشي صحرايي و كمك كردن به صياد در صيد آن و نشان دادن شكار به او هر چند با اشاره باشد حرام است ; چه صياد در حال احرام باشد يا نه . همچنين بر محرم حرام است حيواني را كه ديگري شكار كرده ذبح نمايد.(مسأله 205)شكار حيوان وحشي در حرم جايز نيست ; هر چند شكارچي در حال احرام نباشد.(مسأله 206)خوردن گوشت شكار صحرايي در حال احرام حرام است ; چه خودش شكار كند يا ديگري، شكار كننده در حال احرام باشد يا نباشد، شكار از حرم باشد يا از خارج حرم .(مسأله 207)بنابر مشهور شخص محرم اگر شكار را بكشد يا ذبح نمايد در حكم ميته است و حتي غير محرم نيز بنابر احتياط بايد از آن اجتناب كند. همچنين است صيد حرم اگر كشته يا ذبح شود; هر چند كشنده آن در حال احرام نباشد.(مسأله 208)حيوان وحشي صحرايي اگر در خارج حرم صيد
و ذبح شود، خوردن گوشت آن در داخل حرم براي كساني كه در حال احرام نيستند مانعي ندارد; ولي اگر آن را زنده وارد حرم كردند ذبح آن در حرم جايز نيست، بلكه بايد آن را رها كنند.(مسأله 209)پرندگان نيز جزو شكار صحرايي محسوبند و شكار آنها بر محرم حرام است ; همچنين است ملخ . و بايد شخص محرم دقت كند كه ملخها زير دست و پا تلف نشوند.(مسأله 210)جايز نيست محرم حيوان شكار شده مانند آهو و كبوتر و ساير پرندگان را بخرد و يا آنها را حبس و نگهداري نمايد. و اگر پيش از احرام در خارج حرم آنها را شكار كرده يا خريده باشد، پس از اينكه محرم شد بايد فورا آنها را رها نمايد; و اگر پرنده پر در نياورده يا پرهاي آن را چيده اند بايد از آن محافظت نمايد تا پر در آورد و سپس آن را رها كند. همچنين است حكم شكار و پرنده اي كه از خارج حرم وارد حرم كنند; هر چند وارد كننده در حال احرام نباشد. و نيز چنين است حكم شكار و پرندگان حرم حتي نسبت به كسي كه در حال احرام نيست ; ولي اگر محرم در وطن خود شكار و پرنده اي دارد لازم نيست در وقت احرام او در ميقات آنها را رها كنند.(مسأله 211)جايز نيست محرم حيوانات درنده را شكار كند يا بكشد و يا اذيت نمايد; مگر اينكه قصد او كنند يا از آنها وحشت كند و بر خود بترسد، كه در اين صورت كشتن آنها مانعي ندارد. همچنين جايز است افعي و مارهاي خطرناك و عقرب و موش را بكشد و در كشتن آنها كفاره نيست .(مسأله 212)هر شكاري كه بر محرم حرام است، جوجه و تخم آن حيوان نيز بر او حرام است .(مسأله 213)محرم بنابر احتياط واجب زنبور را نكشد; مگر در صورتي كه قصد او كند. بلكه بنابر احتياط واجب از كشتن
مطلق حيوانات و حشراتي كه اذيت نمي كنند اجتناب كند.(مسأله 214)شكار كردن حيوانات دريايي مانند ماهي در حال احرام مانعي ندارد. و اگر حيواني هم در آب و هم در خشكي زندگي ميكند، ملاك جاي تخم و جوجه گذاري آن است ; پس اگر در آب تخم و جوجه ميگذارد حيوان دريايي محسوب است .(مسأله 215)ذبح و خوردن گوشت حيوانات اهلي مانند مرغ خانگي، گوسفند، گاو و شتر در حال احرام مانعي ندارد. و مخفي نماند كه مسائل و فروع شكار و كفاره هر يك از شكارها بسيار زياد است ; و چون براي حجاج شهرهاي دور كمتر مورد حاجت است لذا از تفصيل آنها در اينجا صرف نظر ميكنيم .
جماع
دوم از محرمات احرام"جماع" است ; يعني نزديكي كردن با زن . و در اصل حرام بودن آن فرقي بين احرام عمره تمتع و عمره مفرده و اقسام حج نيست . پس در عمره تمتع پس از تقصير، و در احرام حج و عمره مفرده پس از طواف نساء زن بر او حلال ميشود; همچنين است حكم زن نسبت به حلال شدن شوهر بر او.(مسأله 216)اگر كسي در عمره تمتع از روي علم و عمد با زن خود نزديكي كند، پس اگر بعد از فراغت از سعي باشد عمره او صحيح است و فقط كفاره بر او واجب ميشود; و كفاره آن بنابر احتياط يك شتر است مطلقا[1]، هر چند فرق گذاشتن بين متمكن و عاجز خالي از قوت نيست ; يعني اگر ميتواند يك شتر، و اگر نمي تواند يك گاو، و اگر نمي تواند يك گوسفند ذبح كند. و اگر پيش از فراغت از سعي باشد، بنابر احتياط يك شتر كفاره بدهد و عمره را تمام كند. و در صورت وسعت وقت آن را
[1]"مطلقا" يعني : چه متمكن و چه عاجز از دادن كفاره يك شتر باشد.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :96
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
پيش از حج اعاده نمايد و حج او صحيح است ; و اگر نمي تواند عمره را اعاده نمايد چون وقت حج تنگ ميشود، بنابر احتياط واجب يك حج به قصد آنچه وظيفه اوست، مردد بين حج تمتع و حج افراد بجا آورد، و بعد يك عمره مفرده، و در سال بعد عمره و حج تمتع را اعاده نمايد.(مسأله 217)اگر محرم در حج پيش از وقوف به مشعر از روي علم و عمد با زن خود نزديكي كند كفاره آن بنابر احتياط يك شتر است مطلقا; و بايد حج را تمام كند و سال بعد نيز آن را اعاده نمايد، هر چند حج مستحبي باشد; و اگر حج را تمام نكند در احرام باقي ميماند. و زن هم اگر در احرام بوده و به عمل راضي شده حكمش همين است ; و بايد تا آخر حج از يكديگر جدا شوند; يعني تا آخر با يكديگر خلوت نكنند، بلكه شخص سومي با آنان باشد. و اگر زن راضي نبوده و مرد او را مجبور كرده است، حج زن صحيح است و مرد بايد كفاره زن را نيز بدهد.(مسأله 218)اگر محرم در حج بعد از وقوف به مشعر و پيش از انجام پنج شوط[1]از طواف نساء با زن خود از روي علم و عمد نزديكي كند، بنابر احتياط كفاره آن مطلقا يك شتر است ; ولي حج او صحيح است . و اگر زن هم در حال احرام و راضي بوده حكمش همين است ; و اگر مجبور شده كفاره او به عهده مرد است . و اگر پس از گذشتن پنج شوط از طواف نساء بوده حج آنان صحيح است و بنابر اقوي كفاره هم واجب نيست .(مسأله 219)اگر محرم در عمره مفرده پس از فراغت از
[1]"شوط" يعني : گشتن يك دور كامل به دور خانه كعبه .نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :97
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست
سعي و پيش از تقصير از روي علم و عمد با زن خود نزديكي نمايد عمره او صحيح است ; ولي كفاره بر او واجب ميشود. و اگر پيش از سعي نزديكي كند عمره او باطل ميشود و بايد كفاره بدهد; و بنابر احتياط عمره را تمام كند و يك ماه در مكه بماند و بعد به يكي از ميقاتها برود و از آنجا براي عمره مفرده احرام ببندد و عمره را اعاده نمايد. و كفاره در عمره مفرده مانند كفاره در عمره تمتع است به تفصيلي كه گذشت .[1](مسأله 220)در مسائلي كه گذشت فرقي نيست بين اينكه نزديكي در جلوي زن باشد يا عقب، زن دائم باشد يا متعه، مني خارج شود يا نشود.(مسأله 221)اگر با زن ديگري غير از زن خود زنا كند يا اشتباها با او نزديكي كند، حكم آن مانند نزديكي با زن خود ميباشد; بلكه ظاهرا لواط با مرد هم همين حكم را دارد.(مسأله 222)در همه مسائلي كه گذشت كسي كه نزديكي كرده مرتكب گناه شده و بايد علاوه بر كفاره از عمل خود استغفار كند.(مسأله 223)اگر در احرام حج يا عمره با زن خود از روي غفلت و فراموشي يا ندانستن مسأله نزديكي كند، عمره و حج او صحيح است ; هر چند پيش از وقوف به مشعر و پيش از سعي باشد. و كفاره نيز واجب نيست .(مسأله 224)اگر در احرام حج يا عمره از روي علم و عمد با زن خود بدون دخول نزديكي كند بايد استغفار نمايد; و كفاره آن بنابر احتياط يك شتر است مطلقا، هر چند مني خارج نشود. ولي عمره و حج او صحيح است ; هر چند پيش از وقوف به مشعر و پيش از سعي باشد.
[1]به مسأله «216» مراجعه شود.نام کتاب :احكام و مناسك حجنویسنده :منتظري، حسينعليجلد :1صفحه :98
««صفحهاول«صفحهقبلیجلد :1صفحهبعدی»صفحهآخر»»««اول«قبلیجلد :1بعدی»آخر»»
فرمت PDF
شناسنامهفهرست