کتاب اختران فقاهت بررسی زندگی علمی و سیاسی گروهی از علمای سده اخیر

اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير

تأليف

انصارى قمى، ناصر الدين‌

موضوع: منابع و كتاب هاى مرتبط

زبان: فارسى‌

تعداد جلد: 2

ناشر: دليل ما

مكان چاپ: قم‌

سال چاپ: 1387

نوبت چاپ: دوم‌

تعداد صفحات: 695

الصفحات من 1 الی4 فارغة فی النسخة المطبوعة/صفحات 1 الی 4 در مأخذ اصلی خالی است

المجلد الثاني‌

فهرست اجمالى‌

آيت اللّه سيد ابو القاسم حسينى دهكردى 679

آيت اللّه حاج شيخ ابو القاسم كبير قمى 697

آيت اللّه حاج سيد احمد صفائى خوانسارى 721

آيت اللّه حاج شيخ محمّد على حائرى قمى 739

آيت اللّه حاج سيد حسن رضوى قمى 753

آيت اللّه سيد ناصر حسين موسوى 761

آيت اللّه حاج شيخ محمّد كاظم شيرازى 785

آيت اللّه حاج ميرزا محمّد كبير قمى 803

آيت اللّه حاج ميرزا محمّد فيض قمى 813

آيت اللّه حاج شيخ على زاهد قمى 837

آيت اللّه سيد عبد اللّه بلادى بوشهرى 853

آيت اللّه ملا محمّد جواد صافى گلپايگانى 879

آيت اللّه حاج ميرزا حسن سيادتى سبزوارى 897

آيت اللّه شيخ آقا بزرگ تهرانى 911

آيت اللّه ميرزا محمّد باقر زنجانى 941

آيت اللّه شهيد حاج سيد ابو الحسن شمس‌آبادى 957

آيت اللّه شيخ بهاء الدين محلاتى 971

آيت اللّه سيد احمد خوانسارى 987

آيت اللّه سيد سجاد علوى گرگانى 1011

آيت اللّه العظمى حاج سيد ابو القاسم خويى 1021

آيت اللّه حاج ميرزا هاشم آملى 1073

آيت اللّه العظمى حاج سيد محمّد رضا گلپايگانى 1099

آيت اللّه حاج شيخ محمّد على اراكى 1167

استادان، همدرسان و شاگردان محقق اردبيلى 1181

شاگردان حاج ملا احمد نراقى 1215

فهرست‌ها 1229

تعليقات حضرت آيت اللّه شبيرى زنجانى 1353

آيت اللّه سيد ابو القاسم حسينى دهكردى‌

[1]مقدمه‌

اصفهان، اين شهر علم و حكمت و ذوق و هنر اسلامى، از ديرباز تاكنون، مهد تمدن و فرهنگ شيعى بوده است. با آغاز دوران طلايى حكومت صفويه، اصفهان به يكى از قطبهاى علم و دانش شيعه مبدل گرديد و حوزه علميه‌اش، يكى از پر رونق‌ترين و باشكوهترين حوزه‌هاى علميه جهان اسلام شد؛ كه هم اكنون نيز چنان است. بيش از پنج قرن، آسمان اصفهان آكنده از درخشش ستارگان فراوان علم و

[1](*). اين مقاله، نخستين بار در مجله مسجد، سال 1379، شماره 50، صص 96- 103، به چاپ رسيده است.

ايمان بوده، كه يكى از آثار آنان فقيه، مفسر، محدث و عالم عابد زاهد واعظ مرحوم آيت اللّه سيد ابو القاسم حسينى دهكردى نوربخشى اصفهانى است، كه در اين مقال به ذكر جميل او مى‌پردازيم.

ولادت‌

معظم له- بنابر نگاشته والد ارجمندش- «بين الطلوعين، نيم ساعت به طلوع آفتاب، روز شنبه غره رجب 1272 ه. ق آفتاب در حوت قمر در حمل»[1]در دهكرد كه هم اينك به شهركرد، مركز استان چهارمحال و بختيارى، تغيير نام داده است زاده شد.

خاندان‌

فقيه فقيد، برخوردار از نسبى روشن- كه با 47 واسطه به امام سجاد حضرت زين العابدين عليه السّلام مى‌رسد- و خاندانى بلندمرتبه بود. نسب وى بدين‌قرار است:

«سيد ابو القاسم، فرزند سيد محمّد باقر، فرزند سيد ابراهيم، فرزند محمّد هادى، فرزند شمس الدين، فرزند حسين، فرزند محمّد، فرزند ميرزا على، فرزند دراج، فرزند اسماعيل، فرزند سيد شجاع، فرزند جعفر، فرزند احمد، فرزند شمس الدين، فرزند محمّد، فرزند شمس الدين، فرزند غانم، فرزند سيد اكبر، فرزند سيد ابو الوفا، فرزند سيد موسى، فرزند سيد جلال، فرزند احمد، فرزند جلال، فرزند مقصود، فرزند سيد ميركى، فرزند موسى، فرزند عباس، فرزند احمد، فرزند سليمان، فرزند شمس الدين، فرزند احمد، فرزند فضالة، فرزند مقداد، فرزند محمّد، فرزند عباد، فرزند ابو الوفا، فرزند شمس الدين، فرزند محمّد، فرزند حسين، فرزند عباس، فرزند على، فرزند محمّد، فرزند محمّد، فرزند تاج العارفين‌

[1]. مرعشى، المسلسلات فى الاجازات، ج 2، ص 33.

ابو الحسن محمّد پرهيزكار، فرزند عبد اللّه باهر، فرزند امام زين العابدين عليه السّلام».[1]

پدر

پدرش، آيت اللّه سيد محمّد باقر دهكردى، از افاضل علماى اصفهان و شاگرد خاص مرحوم حاجى ملا محمّد ابراهيم كلباسى، صاحب نخبه، اشارات الاصول و مناهج الفقه، و استاد علامه ميرزا ابو المعالى كلباسى- در مقدمات علوم- بوده است.

وى 15 سال نزد حاجى كلباسى، شاگردى كرد، و به مقاماتى بلند در علم و عمل دست يافت.[2]

مادر

مادرش نيز، زنى عالمه، عابده، از «خواتين روزگار»[3]و پرورش يافته بيت تقوا و فضيلت بود.

جدّ

پدر مادرش، آخوند ملا محمّد ابراهيم دهكردى، نياى خاندان «آل ابراهيم»، از علماى بنام منطقه و از شاگردان آيت اللّه سيد محمّد باقر شفتى- معروف به سيد حجت الاسلام- بود. وى ساليان فراوان در مسجد نو اصفهان امامت كرد، و مورد توجه استادش و آيت اللّه مير سيد حسن مدرس اصفهانى بود. او درباره‌اش مى‌گفت: محله ما از بركت وجود آن نور چشم، گلستان شده است.[4]

پس از سالها اقامت در اصفهان، وى به درخواست مردم شهركرد از سيد

[1]. مرعشى، المسلسلات فى الاجازات، ص 30؛ معلم حبيب‌آبادى، مكارم الآثار، ج 6، ص 2007.

[2]. مرعشى، المسلسلات فى الاجازات، ص 34.

[3]. همان.

[4]. نيكزاد، شناخت سرزمين چهارمحال و بختيارى، ج 1، ص 592.

حجت الاسلام مبنى بر اعزام او به منطقه، از سوى استادش به منطقه بازگشت. و در آنجا، او به اقامه جمعه و جماعت، حل و فصل مشكلات مردم و اجراى حدود شرعى پرداخت.

استادش درباره او چنين نگاشت:

«... عالى جناب مقدس القاب، محامد صفات، محاسن اخلاق، فضائل مآب، آخوند ملا محمّد ابراهيم كه از معتمدين علما است، روانه آن حدود نموده باشيم و جمعى كثير از اهالى مدتى معطل بودند. با آنكه وجود عالى جناب معظم له در اصفهان بسيار ضرورى بود، به جهت اجابت مسلمانان راضى شديم به تشريف آوردن ايشان به آن حدود ... و نظر به اينكه عالى جناب معظم له از معتمدين علما مى‌باشند، البته كمال احترام از ايشان منظور داشته شما و اهالى آن‌جا به نماز جماعت ايشان منتفع شويد. حرره خادم الشريعة فى الواحد و العشرين من ذيحجه 1246 ه. ق».[1]

معظم له، نماز را در مسجد قديم اتابكان، جنب امامزاده حكيمه و حليمه خاتون، اقامه مى‌كرد. وى در تمام عمر، با يارى و همكارى دامادش، آيت اللّه سيد محمّد باقر دهكردى، امور دينى مردم را با نهايت درايت انجام مى‌داد و سرانجام در حدود سالهاى 1280 تا 1285 ه. ق بدرود حيات گفت و در جوار امامزاده حكيمه و حليمه خاتون، به خاك سپرده شد.[2]

از او، فرزندان عالم و دانشمندى به نام: ملا محمّد حسن و ملا محمّد حسين باقى ماند.

آخوند ملا محمّد حسن، از شاگردان بنام حاج ملا هادى سبزوارى، و يكى از حكما و عرفا به شمار مى‌رفت، كه در سال 1309 ه. ق درگذشت.

وى استاد آيت اللّه حاج آقا رحيم ارباب و پدر بزرگوار عالمان با فضل و كمالى همچون:

شيخ يوسف آل ابراهيم داماد آيت اللّه سيد ابو القاسم دهكردى، آقا حاجى و آقا على بود.

[1]. نيكزاد، شناخت سرزمين چهارمحال و بختيارى، ج 1، ص 592.

[2]. همان، ص 593.