کتاب آداب معاشرت از دیدگاه معصومان

11-[1]پيغمبر6از قول جبرئيل نقل فرمود كه خداوند فرموده است: هر كه به يكى از دوستان من اهانت كند، آشكارا به جنگ من برخاسته است.

12-[2]پيغمبر6فرمود: اى بسا فرد ژوليده موى و غبار آلود كه جامه‌هاى كهنه بر تن دارد و در خانه‌ها خاك‌نشين است. هر گاه مرا به خدا سوگند دهد، به او نيكى مى‌كنم و خواهش او را انجام مى‌دهم.

147- باب تحريم ذليل شمردن و تحقير مؤمن‌

1-[3]معلى بن خنيس گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: خداى عزّ و جل فرموده است: آن كه بنده مؤمن مرا ذليل شمارد به من اعلان جنگ نموده است، و هر كه بنده مؤمن مرا اكرام كند، از خشم و غضب من آسوده خاطر خواهد بود.

2-[4]امام صادق (ع) مى‌فرمايد: كه پيغمبر6فرموده است: چون پروردگارم مرا به معراج برد از پشت پرده حجاب به من وحى فرمود و بدون واسطه با من سخن گفت و فرمود: اى محمد هر كه يكى از دوستان مرا خوار نمايد، در جنگ با من كمين كرده است، و هر كه با من جنگ كند، با او بجنگم، گفتم:

خدايا اين دوست تو كيست؟ زيرا مى‌دانم هر كه با تو بجنگد با او مى‌جنگى خداوند به من فرمود: اين دوست من كسى است كه براى تو و وصى تو و فرزندانت به ولايت و دوستى از او پيمان گرفته‌ام.

[1]علل الشرائع، ص 15 حديث طولانى است.

[2]مجالس شيخ صدوق، ص 232 مجالس پسر شيخ طوسى، ص 274.

[3]-( باب 147:) محاسن برقى، ص 97.

[4]- اصول كافى، ص 471.

3-[1]امام صادق (ع) مى‌فرمايد كه پيغمبر6فرمود: خداى عز و جل فرموده است: هر كه بنده مؤمن مرا خوار نمايد آشكارا به جنگ با من برخاسته است.

4-[2]امام صادق (ع) مى‌فرمايد: هر كه مؤمنى را به خاطر تنگدستى و فقرش پست و كوچك بشمارد، خداوند روز قيامت او را در برابر مردم رسوا و مفتضح گرداند.

5-[3]امام صادق (ع) فرمود: هر كه مؤمنى را خوار شمارد چه مستمند باشد يا غير مستمند. خداى عز و جل پيوسته وى را خوار دارد و بر او خشمناك است تا آنگاه كه از تحقير كردن آن مؤمن بازگردد «و به او احترام نمايد».

6-[4]امام صادق (ع) مى‌فرمايد: كه پيغمبر6فرمود: خداى عزّ و جل فرموده است: آن كه بنده مؤمن مرا خوار دارد به من اعلان جنگ داده است.

7-[5]امام رضا (ع) از پدرانش نقل مى‌كند كه علىّ (ع) فرمود: براى هيچ مسلمانى شايسته نيست كه مسلمانى را به وحشت اندازد.

8-[6]امام صادق (ع) مى‌فرمايد: كه پيغمبر6فرمود: خداى عز و جل فرموده است: با كسى كه بنده مؤمن مرا به ذلّت كشاند در ستيزم و به يارى دوستانم از همه چيز شتابانترم.

[1]- اصول كافى، ص 471.

[2]- اصول كافى، ص 471.

[3]- اصول كافى، ص 470.

[4]- اصول كافى، ص 470، عقاب الاعمال، ص 22.

[5]- عيون اخبار الرضا، ص 228.

[6]- مصادقة الاخوان، ص 46.

148- باب تحريم سبك شمردن مؤمن‌

1-[1]ابو هارون گويد: در حضور امام صادق (ع) بودم، خطاب به گروهى كه حاضر بودند فرمود: شما چرا ما را سبك مى‌شماريد؟ مردى از اهل خراسان برخاست و گفت پناه مى‌بريم به خدا از اين كه شما و يا چيزى از اوامر شما را سبك بشماريم. حضرت فرمود: آرى تو يكى از آنهايى هستى كه مرا سبك شمردى، آن شخص گفت به خدا پناه مى‌برم از اين كه شما را كوچك بشمارم، فرمود: واى بر تو آيا حرف فلانى را نشنيدى؟ وقتى كه نزديك جحفه بوديم و او خسته بود و از تو درخواست كرد كه به اندازه يك ميل راه او را با خود ببرى، به خدا سوگند سرت را به سوى او نگرداندى و او را سبك شمردى، هر كه مؤمنى را سبك شمارد، ما را سبك شمرده و حرمت خدا را ضايع نموده است.

149- باب تحريم قطع صله ارحام‌

1-[2]امام باقر (ع) فرمود: كه على (ع) فرموده: وقتى كه مردم پيوند خويشاوندى را قطع كنند ثروت در دست اشرار قرار مى‌گيرد.

2-[3]على (ع) فرمود: از جمله گناهانى كه سبب مرگ زودرس مى‌شود، قطع رحم است.

3-[4]عنبسة بن عابد گويد: شخص پيش امام صادق (ع) آمد و از خويشاوندانش‌

[1]-( باب 148:) روضه كافى، ص 102.

[2]-( باب 149:) اصول كافى، ص 469.

[3]- اصول كافى، ص 469.

[4]- اصول كافى، ص 469.

شكايت كرد، حضرت به او فرمود: خشمت را فرونشان و اين كار را بكن (هميشه خشمت را فرونشان) عرض كرد: آنها هر چه مى‌خواهند مى‌كنند، فرمود: آيا تو هم مى‌خواهى مثل آنها باشى؟ تا خداوند به شما توجه نكند.

4-[1]امام صادق (ع) فرمود: كه پيغمبر6فرموده است. «از خويشاوندت» قطع رحم نكن اگر چه از تو بريده باشد،

150- باب تحريم جمع آورى موارد لغزشهاى مؤمن براى عيب گرفتن از او

1-[2]امام صادق (ع) فرمود: دورترين بنده از درگاه خداوند كسى است كه در حال دوستى و برادرى با ديگرى لغزشهاى وى را به خاطر بسپارد تا روزى او را براى آن لغزشها سرزنش كند.

2-[3]امام باقر (ع) فرمود چيزى كه بيش از همه بنده را به كيفر وادارد اين است كه شخص با ديگرى پيمان برادرى در دين بسته باشد ولى لغزشها و خطاهاى او را شمارش كند تا روزى وى را در مورد آنها نكوهش كند.

3-[4]اسحاق بن عمّار گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود:

پيغمبر6فرموده است: اى گروهى كه به زبان ايمان آورده ولى ايمان به دلتان نرسيده است مسلمانان را مذمّت نكنيد، و در جستجوى عيوب آنها نباشيد زيرا هر كه در جستجوى عيوب مسلمانان باشد خداوند به دنبال عيبهاى اوست.

و خداوند چنين فردى را رسوا گرداند گر چه در خانه‌اش باشد.

[1]- اصول كافى، ص 469.

[2]-( باب 150:) اصول كافى، ص 471 و 472.

[3]- اصول كافى، ص 471 و 472.

[4]- اصول كافى، ص 471 و 472.

4-[1]امام صادق (ع) فرمود: پست‌ترين چيزى كه شخص به سبب آن از ايمان خارج مى‌شود آن است كه مرد با همكيش خود دوستى كند و لغزشها و خطاهاى او را بشمارد تا روزى او را در مورد آنها نكوهش نمايد.

151- باب نهى از عيبجويى و سرزنش مؤمن‌

1-[2]امام صادق (ع) فرمود: هر كه مؤمنى را به خاطر گناهى سرزنش كند نمى‌ميرد تا اين كه خودش مرتكب همان گناه شود.

2-[3]امام صادق (ع) فرمود: كه پيغمبر6فرموده است: هر كه عمل زشتى را فاش كند، مانند كسى است كه آن را آغاز كرده و انجام داده است و هر كه مؤمنى را به سبب چيزى سرزنش كند، نمى‌ميرد تا اين كه خودش مرتكب آن شود.

3-[4]امام صادق (ع) فرمود: هر كه مؤمنى را ملامت كند در دنيا و آخرت مورد نكوهش خدا قرار مى‌گيرد.

4-[5]امام صادق (ع) فرمود: هر كه به منظور عيبجويى به ديدن برادرش برود، خدا در دنيا و آخرت او را نكوهش كند.

5-[6]امام صادق (ع) فرمود كه پيغمبر6فرموده است: هر كه عمل زشتى را فاش كند، مانند كسى است كه آن را آغاز كرده و انجام داده است و هر كه مسلمانى را به گناهى ملامت كند، نمى‌ميرد مگر اين كه خودش مرتكب آن شود.

[1]- معانى الاخبار، ص 112.

[2]-( باب 151:) اصول كافى، ص 472.

[3]- اصول كافى، ص 472.

[4]- اصول كافى، ص 472.

[5]- اصول كافى، ص 472.

[6]- محاسن برقى، ص 104.

152- باب تحريم غيبت كردن از مؤمن‌

1-[1]امام صادق (ع) فرمود: كه پيغمبر6فرموده است مؤمن كسى است كه مؤمنين او را بر جان و مال خودشان امين دانند، و مسلمان كسى است كه مسلمانان از دست و زبان او در امان باشند؛ و مهاجر كسى است كه از گناهان دورى جويد و آنچه را كه خدا حرام نموده ترك نمايد و همچنين ستم كردن، خوار داشتن، و غيبت نمودن، و طرد كردن مؤمن، بر مؤمن حرام است.

2-[2]امام صادق (ع) فرمود: هر كه در داد و ستدش به مردم ستم نكند و در گفتارش به آنان دروغ نگويد، و در وعده‌اى كه به مردم مى‌دهد خلف وعده ننمايد، از كسانى است كه غيبتش بر ديگران حرام، مروّتش كامل، و عدالتش ظاهر است، دوستى و برادرى چنين شخص بر ديگران واجب است.

3-[3]حرث بن مغيره گويد امام صادق (ع) فرمود: مسلمان برادر مسلمان، و چشم و آينه و راهنماى اوست. نسبت به او خيانت نمى‌كند، فريبش نمى‌دهد، بر او ستم روا نمى‌دارد وى را دروغگو نمى‌پندارد، و از او غيبت نمى‌كند.

4-[4]فضيل بن يسار گويد: از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: مسلمان برادر مسلمان است، به او ستم نمى‌كند، و او را خوار نمى‌دارد.

5-[5]امام صادق (ع) فرمود: مسلمان برادر مسلمان است، به او ستم نمى‌كند، خوارش نمى‌دارد، غيبت او را نمى‌كند، وى را فريب نمى‌دهد، و از عطايا محرومش نمى‌كند.

[1]-( باب 152:) اصول كافى، ص 425 و 426.

[2]- اصول كافى، ص 428، صحيفة الرضا، ص 7؛ عيون اخبار الرضا، ص 198.

[3]- اصول كافى، ص 392( باب اخوة المؤمنين ...)

[4]- اصول كافى، ص 392( باب اخوة المؤمنين ...)

[5]- اصول كافى، ص 392( باب اخوة المؤمنين ...)

6-[1]امام صادق (ع) فرمود: هر كه در مورد مؤمنى آنچه را كه ديده و يا شنيده براى ديگران بازگو كند، جزء كسانى است كه خداى عز و جل در باره آنها فرموده است: «آنان كه مى‌خواهند در باره مؤمنين عمل زشتى را اشاعه دهند براى آنان عذاب دردناك است»[2].

7-[3]امام صادق (ع) فرمود: كه پيغمبر6فرموده است: تأثير غيبت در نابودى دين شخص مسلمان از اثر مرض خوره در درونش سريعتر است.

8-[4]پيغمبر6فرمود: نشستن در مسجد به انتظار نماز عبادت است تا وقتى كه صحبت نكند، عرض كردند يا رسول اللَّه، آن صحبت چه باشد؟ فرمود: غيبت كردن.

9-[5]ابو ذر گويد: پيغمبر6در يكى از نصايحش به من فرمود: اى ابا ذر، از غيبت كردن بپرهيز زيرا غيبت بدتر از زناست. عرض كردم يا رسول اللَّه چرا چنان است؟ فرمود: براى اين كه زناكار اگر توبه و استغفار نمايد، خدا توبه‌اش را مى‌پذيرد. ولى گناه غيبت بخشوده نمى‌شود مگر اين كه صاحبش عفو نمايد.

اى ابا ذر، دشنام دادن به مسلمان فسق، و جنگ با او كفر است، غيبت كردن از او سرپيچى از فرمان خدا، و مالش مانند خونش محترم است، عرض كردم يا رسول اللَّه غيبت چيست؟ فرمود: در باره برادرت چيزى بگويى كه او خوش ندارد. عرض كردم يا رسول اللَّه اگر آنچه كه گفته مى‌شود در او باشد چطور؟

فرمود بدان كه هر گاه در باره او چيزى بگويى كه در او هست از او غيبت كرده‌اى و اگر چيزى بگويى كه در او نيست، به او بهتان بسته‌اى.

10-[6]پيغمبر6فرمود: بهشت بر سه گروه حرام است، 1- آنان كه‌

[1]- اصول كافى، ص 472.

[2]-إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ فِي الَّذِينَ آمَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ‌.

[3]- اصول كافى، ص 472.

[4]- اصول كافى، ص 472.

[5]- مجالس شيخ صدوق، ص 341.

[6]الزّهد، ص 9، ح 17، عقاب الاعمال 8/ 164.

بر ديگران منّت گذارند. 2- كسانى كه از ديگران غيبت كنند. 3- آنان كه دايم الخمر باشند.

11-[1]پيغمبر6فرمود: آيا مردم در روز قيامت جز بر اثر نتيجه زبانشان براى چيز ديگر هم سرنگون به آتش انداخته مى‌شوند؟

12-[2]امام باقر (ع) فرمود كه پيغمبر6فرموده است: دشنام دادن به مؤمن فسق، و جنگ با او كفر است، غيبت كردن از او سرپيچى از فرمان خدا، و مالش مانند خونش محترم است.

13-[3]امام صادق (ع) از پدرانش نقل مى‌كند: كه در حديث مناهى پيغمبر6مردم را از غيبت كردن، و سخن چينى، و گوش دادن به آنها نهى نموده است، و فرمود: هيچ سخن چينى به بهشت نمى‌رود، و از غيبت كردن و گفت و شنودى كه انسان را از خدا دور مى‌كند نيز نهى كرده است. آنگاه فرمود:

هر كه غيبت مرد مسلمانى بكند روزه‌اش باطل و وضويش شكسته مى‌شود، و در روز قيامت بيايد در حالى كه از دهن او بويى گنديده‌تر از مردار پخش مى‌گردد كه سبب آزار اهل قيامت مى‌شود، و اگر قبل از توبه كردن بميرد در حالى مرده كه حرام خدا را حلال دانسته است. آگاه باش هر كس غيبت برادر دينى‌اش را در مجلسى بشنود و از او دفاع كند و غيبت را ردّ نمايد خداوند هزار نوع شر را در دنيا و آخرت از او دفع مى‌كند و اگر قدرت دفع داشته باشد ولى از وى دفاع نكند، كيفر گناهش هفتاد برابر گناه غيبت‌كننده خواهد بود.

14-[4]امام صادق (ع) فرمود: غيبت عبارت است از گفتن چيزى در باره برادر دينى كه خدا آن را بر او پوشيده نگهداشته است و اگر چيزى را كه در او وجود ندارد به او

[1]الزّهد، ص 10 ح 18.

[2]الزهد، ص 11، ح 23. در عقاب الاعمال، از كافى، محاسن برقى، من لا يحضره الفقيه استخراج شده.

[3]من لا يحضره الفقيه، ج 2، ص 195 و 198.

[4]مجالس صدوق، ص 203( م 54) معانى الاخبار، ص 57.