نه هرگز گوهر از خود گوهرى يافت
كه همسنگ سيه چون لعل مىتافت
نه شاه از خود بشاهى باج گيرد
كه هر قلّاش خواهد تاج گيرد
يكى يابد ز «تُؤتِى الملك» شاهى
كه گيرد حكمش از مه تا به ماهى
يكى را خواند يهدى الله به درگاه
كه شد با دانش و دين از ره آگاه
يكى را فضل ايزد راه ننمود
به رويش در ز لطف خاص نگشود
كجا سودا به تدبير آورد سود؟
چنين گر بود هر كس بى زيان بود
بسا كس در متاع خود زيان كرد
كه بس انديشه سود از جهان كرد
بسا دانا كه نادان گشت در حال
چو آن سوداگر برگشته اقبال
در ذيل فراز(ارادتهم الدنيا فلم يريدوها و اسرتهم ففدوا انفسهم منها)نيز چنين مىسرايد:
هم آنان را برين دار مجازى
بود تازى ز فرط بى نيازى
چگونه دَنِّيى آنان را فريبد
عجوزى زشت سلطان را فريبد
شود شيرى زبون روبه پير
عقابى افكند دامى مگسگير
برنگى دل زاهل دل توان برد
به سنگى كاسه گردون شود خرد
شغالى صيد سيمرغى تواند
كمندى شير گردونرا كشاند
به خارى سينه گردون توان خست
به موئى شهپر عنقا توان بست
محال است اين سخن در دانش و دين
كه بر مادون كند مافوق تمكين
جهان گر گيرد آنان را به بازى
بر او نخوت كنند از سرفرازى
گريزند از فريب خط و خالش
نخواهند از خرد نقد وصالش
دل پاكان ز اوساخ طبيعت
نخواهد افسر و كاخ طبيعت
هزاران نقش اگر گيتى برآرد
به چشم خاكيان زيبا نگارد
به خاكى طايران عرش پرواز
نبگشايند هرگز چشم پرناز
كسى كز عشق، سرمست نگار است
مدام از شوق دل سرگرم يار است
كجا با اين جهانش آشنائى است
كه پر نيرنگ و رنگ بى وفائى است
حكايت (تاجر و فرزندش)
شنيدم تاجرى ناهوشيارى
پى سودا روان شد در ديارى
سحرگاهان كه آهنگ سفر كرد
قضا را بر سر كوئى گذر كرد
به راهش بوق در گرمابهاى ديد
بهاى آن متاع نغز پرسيد
به پاسخ گفت با تاجر كه يك بوق
بهايش ده درم باشد در اين سوق
به شهرى رفت و از هر چيز پرسيد
در آنجا زان متاع نغز بگزيد
هزاران بار حمل اشتران كرد
به شهر خويش آن نادان بياورد
دلش شادان در آن سودا همى بود
كه در هر بوق درهمها كنم سود
وليك آن غالف از رسم تجارت
در آن سودا نبرد الّا خسارت
كه صد سال ار بماند بوق حمام
نيابد مشترى ور بدهيش وام
فغان زين سود و اين سودا كه ما را
بدين تمثيل ماند حال ما راست
همه بوق تخيّل را خريديم
زهى سوداى بى سودى گزيديم
دريغا حسرتا دردا كه در دهر
به جاى نوش مينوشى همه زهر
سراسر سود پندارى زيان را
نهان را ننگرى بينى عيان را
متاع اين جهان بوق است هشدار
بر آن اندك نياز افتد نه بسيار
گر افزون ز احتياج خويش خواهى
كنى سرمايه خود را تباهى
تو را سرمايه جان، سود آفرينش
نكو بگزين چو دارى نقد بينش
ز بينائى به ملك پارسائى
دَرِ دولت به روى خود گشائى
كه هر كس بر رخ اين درگاه بگشود
تعالى الله زهى سوداى پر سود
این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة
18- 20- عبادات شبانه، تلاوت قرآن و ترتيل
امّا الّيلُ 18- فصافّونَ اقْدامَهم 19- تالينَ لاجزاء القرآن 20- يُرَتّلونَه[1]ترتيلا
ترجمه:18- (پرهيزكاران) در شب براى زندهدارى همواره بپا ايستادهاند 19- و قرآن را شمرده 20- با تدبّر تلاوت مىكنند.
شرح:پرهيزكاران با علم به فضيلت عظيم و اجر خطيرى كه براى تهجّد و شب زندهدارى است، براى نماز شب به پا ايستاده و شب را با قيام خود زنده مىكنند، قيامى كه خداوند به پيامبرش امر كرد كه حتماً انجام دهد، و نماز شب را بر او واجب گردانيد
(وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَاماً مَّحْمُوداً):
«بعضى از شب را شبزندهدارى كن نماز شب بخوان كه مختص به تو است، باشد كه پروردگارت به مقام محمود (شفاعت) مبعوثت گرداند».[2]
قيام در برابر خدا چنان مورد توجه بارگاه ربوبى است، كه در مورد صفات ياران پيامبر مىفرمايد:
(أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ
[1]. در بعضى نُسَخ يُرَتّلونها است كه ضمير به اجزاء قرآن باز مىگردد.
[2]. سوره الاسراء، آيه 79.