486 كيلومتر است. و ميقاتى است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از آن براى رفتن به مكه محرم شدند، و براى كسى كه قصد تشرّف به مكه را دارد جايز نيست از مسجد شجره و يا محاذى[1]آن بدون احرام بگذرد، و تأخير احرام حتّى تا جحفه كه ميقات بعدى است بدون ضرورت (مرض، ضعف و ...) جايز نيست.
مسأله 284- اگر از طريقى عبور كند كه از مسجد شجره يا محاذى آن نگذرد، تأخير احرام تا ساير مواقيت جايز است.
مسأله 285- بر جنب و حائض جايز نيست داخل مسجد شجره بشوند، مگر آنكه از درى وارد و از درب ديگر خارج شوند، و در حال حركت محرم شده و تلبيه گويند، و مىتوانند در خارج مسجد شجره با فاصله نزديك محرم شوند.
مسأله 286- در تمام مسجد شجره كه جديدا ساخته شده است احرام جايز است.
مسأله 287- كسى كه قصد دارد از مدينه منوّره از طريق زمينى به جدّه رفته، و سپس به مكّه برود واجب است در هنگام عبور از مسجد شجره محرم شود.
[1]محاذى شرعى ميقات مكانى است كه اگر انسان رو به قبله بايستد، ميقات بدون فاصله زياد در سمت راست يا چپ او قرار گيرد.
مسأله 288- كسى كه در مدينه منورّه است، و قصد دارد از طريق هوايى به جدّه رفته، و از آنجا به مكه برود مىتواند از مدينه با نذر محرم شده، و در صورت احساس ضرورت و مشقّت و حرج با هواپيما به جدّه برود، و براى استظلال در روز كفّاره بپردازد، و اگر شب باشد كفّاره ندارد.
2- وادى عقيق: وادى عقيق با فاصله تقريبى يكصد كيلومتر به مكه، ميقات كسانى است كه از طريق عراق و نجد به مكه مىآيند، ابتداى آن از طرف عراق «مسلخ» و وسط آن «غمرة» و آخر آن «ذات عرق» ناميده مىشود. و اگر محلّ مسلخ را مىشناسد، افضل آن است كه از آنجا محرم شود، و الّا بنا بر احتياط واجب تا زمانى كه علم به وصول به وادى عقيق پيدا مىكند بايد احرام را تأخير بياندازد، ولى نبايد تا ذات عرق احرام به تأخير افتد.
مسأله 289- اگر به جهت تقيّه ناچار به احرام در ذات عرق شود چنانچه مىتواند قبل از ذات عرق جامه احرام بپوشد و تلبيه بگويد و محروم شود، سپس به خاطر تقيّه لباسهاى احرام را درآورده جامههاى دوخته خود را بپوشد، و اگر قادر بر انجام اين نحوه احرام نيست در لباسهاى خود محرم شود، و وقتى به ذات عرق رسيد آنها را بيرون بياورد، و بخاطر پوشيدن لباس دوخته فديه بدهد.
3- قرن المنازل: و آن ميقات كسانى است كه از طريق طائف به مكه مىآيند. و فاصله آن تا مكه حدود 94 كيلومتر است.
4- يلملم: كوهى از كوههاى تهامه است، و ميقات كسانى است كه از طريق يمن به مكّه مىآيند. و فاصله آن تا مكه حدود 84 كيلومتر است.
5- جحفه: با فاصله حدود 156 كيلومتر از مكه، ميقات كسانى است كه از طريق شام و مصر به مكه مىآيند، و نيز افرادى كه از طرق ديگر آمده ولى به ميقاتى برخورد نكردهاند، و افرادى كه از ميقاتى بدون احرام عبور نمودهاند، و قادر به بازگشت به آن نيستند، كه در اين صورت احرام از جحفه بر آنان متعيّن مىشود.
6- ادنى الحلّ: كه حدود حرم است، و ميقات كسانى است كه در راه مكه از يكى از مواقيت و يا محاذى نزديك آنها عبور نكردهاند، و متمكّن از رفتن به مواقيت ديگر نيستند.
مسأله 290- كسانى كه با هواپيما و كشتى به جدّه مىآيند، و قصد تشرّف مكه را دارند، جايز نيست از جدّه با نذر محرم شوند، زيرا جدّه بعد از ميقات است نه قبل از ميقات، و يافتن محاذات ميقات نيز در هواپيما ميسور نيست تا بتوان از آنجا محرم شد، بنابراين لازم است به جحفه رفته، و از آنجا محرم شوند.
مسأله 291- كسانى كه منزلشان نزديكتر از مواقيت به مكّه است ميقاتشان منزل آنهاست.
مسأله 292- كسى كه احرام از ميقات را به جهت فراموشى، و يا ندانستن حكم وجوب احرام، و يا نشناختن ميقات ترك كرده است، و يا اينكه در هنگام عبور از ميقات قصد دخول مكه را نداشته، و سپس تصميم به انجام حج و يا تشرف به مكّه را گرفته است، واجب است در صورت تمكّن به ميقات قبلى رجوع نمايد، اگر چه در مسير از ميقات ديگرى نيز عبور مىكند، و اگر متمكّن نيست، از ميقات بعدى محرم شود، و اگر ميقات ديگرى در مسير نيست به مقدارى كه مىتواند به طرف ميقات برگردد، و اگر هيچيك از اين طرق ممكن نيست در همان محلّ محرم گردد.
مسأله 293- اگر شخصى كه در مسئله قبل ذكر شد، بدون احرام داخل حرم شده باشد، در صورت تمكّن واجب است به ميقات يا به طرف آن مقدارى كه ممكن است برگردد، و الّا از حرم خارج شود، و در ادنى الحلّ محرم گردد، و اگر به اين مقدار نيز ممكن نباشد در همان محل محرم گردد، و عمره او صحيح است.
مسأله 294- عمره كسى كه احرام را تا پايان مناسك فراموش كرده است صحيح است، و نيز كسانى كه جاهل به حكم وجوب احرام بودهاند، و يا از مكانى غير محاذى ميقات به توهّم محاذات محرم شدهاند، و يا به جهت ساير عذرها اصلا محرم نشدهاند، عمره آنها صحيح است.
مسأله 295- كسانى كه احرام را عمدا ترك كردهاند، و از رجوع به ميقات براى تدارك احرام متعذّر هستند، سه گروهند:
اوّل- كسانى كه فقط قصد مكه را دارند، ولى تصميم به انجام مناسك را ندارند، اين افراد به جهت ترك احرام و دخول مكه بدون احرام گناهكارند، و قضاء احرام بر آنان لازم نيست.
دوّم- كسانى كه قصد عمره مفرده داشتهاند، احرام آنها از ادنى الحلّ كافى است، اگر چه به جهت عبور بدون احرام از ميقات معصيت كردهاند.
سوّم- كسانى كه قصد حج دارند كه بر اين گروه همان تكليفى است كه در مسئله قبل براى ناسى بيان شده، به اينگونه كه با تمكّن به ميقات بازمىگردد، و از آنجا محرم مىشود، و يا از ميقات بعدى محرم شده و حج را به پايان مىرساند، و اگر ميقات ديگرى در پيش نيست اقوى بطلان عمره و حج اوست، اگر چه احتياط مستحب آنست كه از ادنى الحلّ محرم شود و حج بجاى آورد، و اگر مستطيع بوده در سال آينده حج را قضا نمايد.
مسأله 296- كسى كه بدون نذر شرعى قبل از ميقات محرم شده باشد حكمش حكم تارك احرام است، كه بايد در ميقات يا محاذى آن مجددا محرم شود، و دخول حرم و انجام مناسك بدون احرام جديد برايش جايز نيست.
مسأله 297- ورود به مكّه مكرّمه و نيز ورود به حرم اگر چه قصد دخول به مكّه را نداشته باشد جز با احرام صحيح از ميقات جايز نيست.
مسأله 298- براى كسى كه مرتّبا به جهت شغلى كه دارد به مكّه مكرّمه رفتوآمد مىكند، مثل هيزمشكن و يا راننده، دخول بدون احرام جايز است.
مسأله 299- كسى كه با احرام صحيح داخل مكّه گرديده و سپس خارج شده است، اگر قبل از گذشتن يك ماه (سى روز) از محل شدن، قصد رجوع داشته باشد، احرام جديد لازم نيست.
مسأله 300- احرام قبل از ميقات جايز نيست، مگر آنكه نذر كند كه قبل از ميقات محرم شود، يا قصد عمره مفرده در ماه رجب را كرده و خوف داشته باشد كه اگر احرام را تا ميقات تأخير بياندازد موفّق به احرام در ماه رجب نخواهد شد، و در اين دو صورت احتياط مستحب است كه در هنگام عبور از ميقات تلبيه را تجديد كند.
مسائل متفرقه ميقات
301 س- شخصى كه در غير اشهر حج با احرام عمره مفرده، وارد مكه شد، و اعمال عمره مفرده را بجا آورد، و در مكه ماند تا ايّام حج، آيا براى احرام عمره تمتّع مىتواند از تنعيم محرم شود، يا بايد به يكى از مواقيت برود؟
ج- بايد به يكى از مواقيت پنجگانه برود، و از آنجا محرم شود.
302 س- كسى كه براى عمره مفرده عازم مكه است، آيا جايز است كه از جده- با نذر يا بدون نذر- احرام ببندد؟ و بر فرض جواز، آيا جايز است از حديبيه و يا ادنى الحلّ احرام ببندد؟ صور مسئله را بيان فرماييد.
ج- عبور از ميقات يا محاذى آن براى قاصد مكه، بدون احرام جايز نيست، هر چند بخواهد عمره مفرده بجا آورد، و لكن اگر معصيت نمود و از ادنى الحل كه ميقات عمره مفرده است محرم شد، عمره او صحيح است، و كسى كه عازم عمره مفرده است
جايز است قبل از رسيدن به ادنى الحل نذر كند و محرم شود، خواه در جده باشد، و يا قبل از آن، و همچنين است اگر عابر، قاصد مكه نبوده، و بعد از عبور از ميقات يا محاذى آن قصد نمايد به مكه مشرّف شود جايز است با نذر از جده مثلا براى عمره مفرده محرم شود، و اما اعمال حج واجب در مناسك مذكور است.
303 س- اگر كسى نذر احرام پيش از ميقات كرده باشد، و پيش از ميقات محرم شود، و بعد از ورود به جدّه وسائل حركت او به مدينه فراهم شود، آيا مىتواند محل شود، و به مدينه برود، و بعد از آن از ميقات محرم شده، و وارد مكه شود؟
ج- انصراف از نيّت احرام، سبب بيرون آمدن از احرام نمىشود، و با آنكه احرام بسته، تجديد احرام بنحو جزم مشروع نمىباشد، بلى اگر بخواهد رجاءا در مسجد شجره تجديد نيّت كند مانعى ندارد.
304 س- كسى كه در ميقات براى عمره تمتع، و يا در مكه براى حج، محرم شد اگر بىاختيار او را از ميقات يا از مكه بيرون ببرند و برگردانند چه صورت دارد؟
ج- مانعى به نظر نمىرسد، لكن در عمره تمتّع، احتياط آن است كه در مراجعت و مرور به ميقات يا محاذى آن، نيّت و تلبيه را تكرار كند.